Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 15:11

Τα πουλιά όμως δεν τα χώρισε. Κατέβηκαν δε όρνια πάνω στα σώματα, πάνω στα διχοτομημένα μέρη τους· και ο Αβραάμ κάθισε μαζί τους. Κατά τη δύση δε του ηλίου, έπεσε έκσταση στον Αβραάμ, και ιδού, μέγας και σκοτεινός φόβος επιπίπτει πάνω του. Και ελέχθη στον Αβραάμ: «Να γνωρίζεις καλά ότι οι απόγονοί σου θα είναι πάροικοι σε γη που δεν είναι δική τους, και θα τους υποδουλώσουν, και θα τους ταλαιπωρήσουν για τετρακόσια χρόνια. Όμως το έθνος στο οποίο θα υποδουλωθούν, εγώ θα το κρίνω. Μετά από αυτά, θα αναχωρήσουν από εκεί με πολλές αποσκευές. Εσύ όμως θα απέλθεις προς τους πατέρες σου εν ειρήνη, έχοντας φτάσει σε καλά γηρατειά. Στην τέταρτη δε γενεά θα επιστρέψουν εδώ. Διότι μέχρι τώρα δεν έχουν ακόμη συμπληρωθεί οι αμαρτίες των Αμορραίων». Όταν δε ο ήλιος έδυσε, εμφανίστηκε φλόγα. Και ιδού ένας κλίβανος που κάπνιζε, και λαμπάδες πυρός, οι οποίες διήλθαν ανάμεσα από αυτά τα διχοτομημένα μέρη». Αλλά τι ακριβώς είναι αυτό που συνέβη, ο φιλομαθής θα το εξετάσει, και θα ερευνήσει τον τρόπο της ορκωμοσίας, αναρωτώμενος τι άραγε να σημαίνουν τα διχοτομημένα μέρη, και τι η πτήση των ορνίων και η συρροή τους πάνω σε αυτά· τι πάλι σημαίνει το ότι ο Αβραάμ κάθισε μαζί τους, και τι η φλόγα που διέτρεξε ανάμεσα από τα διχοτομημένα μέρη. Ας τα εξηγήσουμε, λοιπόν.

Δ΄. Για τους Χαλδαίους την ανάγκη του όρκου αναπλήρωνε το να περνούν ανάμεσα από τα διχοτομημένα ζώα και, κατά κάποιον τρόπο, να αναφωνούν μέσω αυτής της πράξης το εξής: Ας μην καταλήξω σαν αυτά. Καθώς λοιπόν ο Αβραάμ ήταν Χαλδαίος στην καταγωγή και μόλις είχε αποδημήσει από την πατρίδα του, ο Δεσπότης των όλων του έδωσε κατ' οικονομίαν την εντολή να πράξει τα συνηθισμένα στους όρκους, συνυφαίνοντας αριστοτεχνικά μέσα στα θυσιασμένα ζώα το μυστήριο του Χριστού. Επειδή δε, στη συνέχεια, απλώνονταν στο έδαφος τα διχοτομημένα μέρη, ωσάν ο Θεός να επρόκειτο να περάσει ανάμεσά τους, «πολλά όρνια», αναφέρει η Γραφή, «όρμησαν πάνω σε αυτά, και ο Αβραάμ παρέμεινε κοντά τους». Δηλαδή, καθισμένος ολόγυρα τα φύλαγε, ώστε να μην υποστούν κάποια βλάβη και να μην γίνουν τροφή στα ακάθαρτα όρνια αυτά που είχαν προσφερθεί για την ανάγκη του όρκου.

Αλλά και αν ο τρόπος υπάρξεώς του έγινε κατά κάποιον τρόπο διπλός, εντούτοις είναι οπωσδήποτε ένας και ο αυτός, χωρίς να διαιρείται σε δύο μετά την ένωσή του με τη σάρκα. Ούτε βέβαια τέμνεται σε δυάδα υιών· διότι ο Χριστός είναι ένας και αμέριστος. Σαφής τύπος αυτού του γεγονότος θα μπορούσε να είναι το αδιαίρετο των πτηνών· «Διότι τα πουλιά», λέει, «δεν τα διχοτόμησε». Και υποδηλωνόταν μεν ότι προέρχεται από τη γη εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης, όπως ακριβώς συμβολίζεται με το μοσχάρι, καθώς και με την κατσίκα και το κριάρι. Αφετέρου, πάλι, νοείται ως προερχόμενος από τον ουρανό και άνωθεν, λόγω της ιδιότητάς του ως Θεού, η οποία συμβολίζεται μέσω των πτηνών. Το γεγονός δε ότι, παρόλο που υπέμεινε τη θεληματική σφαγή υπέρ ημών, «η σάρκα του δεν είδε», σύμφωνα με τις Γραφές, «διαφθορά», και ότι σύμφωνα με τα λόγια του Ψαλμωδού, «δεν θα ωφεληθεί ο εχθρός σε βάρος του, και ο γιος της ανομίας δεν θα συνεχίσει να τον κακοποιεί», αυτό το έδειξε πάρα πολύ καθαρά πάλι τυπολογικά ο θεσπέσιος Αβραάμ, όταν έδιωξε τα όρνια που ήθελαν να κατασπαράξουν τα διχοτομημένα σφάγια.

Και τα χώρισε στη μέση, και τα τοποθέτησε αντικριστά το ένα στο άλλο· τα πτηνά όμως δεν τα διχοτόμησε. Και καθισμένος πρόσεχε, ώστε να μην προξενήσουν φθορά στα διχοτομημένα μέρη τα πτηνά που πετούσαν από πάνω, και συνέχισε να το πράττει αυτό καθ' όλη την ημέρα. Κατέβηκαν δε και άλλα πτηνά πάνω στα διχοτομημένα σώματα, και ο Άβραμ κάθισε κοντά τους. Περί δε τη δύση του ηλίου, έπεσε έκσταση στον Άβραμ, και ιδού, μέγας και σκοτεινός φόβος τον καταλαμβάνει. Γιατί άραγε περί τη δύση του ηλίου, όταν πλέον η ημέρα όδευε προς την εσπέρα;

Και αυτός ο χθεσινός λόγος κατέπλευσε με ούριο άνεμο, έχοντας ξεκινήσει από το ομόστιχο άλφα του δικαίου. Βεβαίως δε σήμερα, ξεκινώντας το προοίμιο από το βήτα, θα βεβαιώσει τα όσα ειπώθηκαν και τα επόμενα, τα οποία είναι αξιοθαύμαστα και παράδοξα και ανώτερα από κάθε διάνοια ως προς το μέγεθός τους, για τα οποία σχεδόν εκπλήσσομαι ακούγοντας ότι: «Εμφανίστηκε ο Κύριος στον Άβραμ και του είπε: Σε σένα θα δώσω αυτήν τη γη», και ότι, μετά τον αποχωρισμό του Λωτ, είπε ο Θεός στον Άβραμ: «Όλη τη γη που βλέπεις, θα τη δώσω σε σένα και στο σπέρμα σου» και ότι: «Έγινε λόγος Κυρίου προς τον Άβραμ σε όραμα της νύχτας: Μη φοβάσαι Άβραμ, εγώ σε υπερασπίζομαι, και το σπέρμα σου θα είναι αναρίθμητο σαν τα άστρα του ουρανού, και το έθνος, στο οποίο θα υποδουλωθεί το σπέρμα σου, θα το κρίνω εγώ». Και ότι: «Εμφανίστηκε ο Κύριος στον Άβραμ όταν ήταν ενενήντα εννέα ετών, και του είπε: Εγώ είμαι ο Θεός σου, να γίνεσαι ευάρεστος ενώπιόν μου και να είσαι άμεμπτος, και δεν θα ονομάζεσαι πλέον Άβραμ, αλλά το όνομά σου θα είναι Αβραάμ, και βασιλιάδες θα προέλθουν από εσένα».

Για παράδειγμα, ονομάζουμε μάρτυρες αυτούς που αγωνίστηκαν μέχρι θανάτου για τον Χριστό και λέμε ότι προσέφεραν τα αίματά τους στον Θεό, ορθά βεβαίως και δίκαια. Όμως, το καθένα από αυτά λέγεται με μεταφορική χρήση των λέξεων. Διότι από αυτούς που η πολιτεία συνηθίζει να ονομάζει μάρτυρες, οι οποίοι παρίστανται για την επιβεβαίωση της αλήθειας στον βίο και προσδίδουν αξιοπιστία σε όσα προβάλλονται μέσω εκείνων που γνωρίζουν, από αυτούς ονομάζουμε μάρτυρες και τους αγωνιστές της ευσέβειας. Και πράγματι, αυτοί, ομολογώντας θεολογικά την ενυπόστατη αλήθεια, μαρτύρησαν ενώπιον τυράννων και βασιλέων. Και λέμε ότι προσέφεραν τα αίματά τους στον Χριστό, μεταφέροντας την έννοια της προσφοράς από τα παχιά πρόβατα που προσέφερε ο δίκαιος Άβελ, και τα διχοτομημένα ζώα που προσέφερε ο Αβραάμ, και τους άρτους και τον οίνο που προσέφερε ο Μελχισεδέκ στον Αβραάμ, ή, αν θέλεις, και τη δεκάτη που προσέφερε στον Μελχισεδέκ εκείνος που προηγουμένως τον υποδέχθηκε. Και είναι φανερό ότι καθένας από αυτούς που προσέφεραν, προσέφερε κάτι το διαφορετικό από τον εαυτό του, χωρίς να υποστεί καμία οδύνη ούτε να του αποκοπεί κάποιο από τα μέλη του. Αντιθέτως, οι μάρτυρες του Χριστού ούτε κάτι ξεχωριστό από τους ίδιους προσέφεραν, ούτε έμειναν αλώβητοι στο σώμα κάνοντας την προσφορά, ούτε καν παρουσιάστηκαν να μαρτυρήσουν επειδή κλήθηκαν από κάποιον, αλλά με οικειοθελή βούληση έδωσαν εκείνη τη θαυμαστή και θεολογική μαρτυρία.