Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 15:7

Διότι είναι γραμμένο ως εξής: «Είπε δε προς αυτόν: Εγώ είμαι ο Θεός που σε έβγαλα από τη χώρα των Χαλδαίων, για να σου δώσω αυτήν τη γη να την κληρονομήσεις. Εκείνος δε είπε: Δέσποτα Κύριε, από πού θα γνωρίσω ότι θα την κληρονομήσω; Και του είπε: Πάρε για εμένα μια δαμάλα τριών ετών, και έναν κριό τριών ετών, και ένα τρυγόνι, και ένα περιστέρι. Πήρε, λοιπόν, όλα αυτά, τα έκοψε στη μέση και τα τοποθέτησε το ένα απέναντι στο άλλο.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. Ως πρώτος χρηματισμός (θεία αποκάλυψη) που έγινε στον Αβραάμ καταγράφεται εκείνος κατά τον οποίο του είπε ο Κύριος: «Έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου και από τον οίκο του πατέρα σου, στη γη την οποία θα σου δείξω· και θα σε κάνω μέγα έθνος, και θα σε ευλογήσω, και θα μεγαλύνω το όνομά σου, και θα είσαι ευλογημένος· και θα ευλογήσω εκείνους που σε ευλογούν», και τα εξής. Δεύτερος, όταν εμφανίστηκε σε αυτόν ο Κύριος και του είπε: «Στο σπέρμα σου θα δώσω τη γη αυτή». Και τρίτος, όταν ο Κύριος είπε στον Αβραάμ, μετά τον διαχωρισμό του Λωτ από αυτόν, τα όσα έχουν καταγραφεί. Τέταρτος, στον οποίο αναφέρεται: «Μετά δε τα λόγια αυτά, απηύθυνε ο Κύριος τον λόγο του προς τον Άβραμ σε όραμα της νύκτας λέγοντας: Μη φοβάσαι, Άβραμ, εγώ είμαι ο υπερασπιστής σου»· και μετά από άλλα: «Εγώ είμαι ο Κύριος που σε έβγαλα από τη χώρα των Χαλδαίων». Πέμπτος, όταν εμφανίστηκε ο Κύριος στον Αβραάμ και του είπε: «Εγώ είμαι ο Θεός σου· να είσαι ευάρεστος ενώπιόν μου», και τα λοιπά. Έκτος, στον οποίο πάλι εμφανίστηκε σε αυτόν ο Κύριος κοντά στη δρυ του Μαμβρή, ενώ εκείνος καθόταν στη θύρα της σκηνής του το μεσημέρι· και σηκώνοντας τα μάτια του, είδε, και ιδού, τρεις άνδρες στέκονταν απέναντί του· και μόλις τους είδε, έτρεξε να τους προϋπαντήσει από τη θύρα της σκηνής του, προσκύνησε έως το έδαφος και είπε: «Κύριε, εάν βρήκα χάρη ενώπιόν σου, μην προσπεράσεις τον δούλο σου· ας φέρουν λίγο νερό, και ας νίψουν τα πόδια σας».

Προφανώς, λοιπόν, αυτός που εμφανίστηκε στην Άγαρ ενώ περιπλανιόταν, ήταν άγγελος· διότι έπρεπε σε εκείνη μεν, επειδή υπολειπόταν κατά πολύ του Αβραάμ και δεν μπορούσε να αντικρίσει τίποτε περισσότερο από αγγελική οπτασία, η οπτασία να είναι κατάλληλη μέσω της παρουσίας του αγγέλου, στον δε Αβραάμ μέσω της ανώτερης εμφάνισης του ίδιου του Θεού. Και οι υπόλοιποι λόγοι του Θεού προς αυτόν δεν θα ταίριαζαν, εάν κάποιος επιχειρούσε να τους αναγάγει σε αγγέλους, αλλά μόνο στον Θεό θα άρμοζε να τους προφέρει, όπως το: «και θα σε καταστήσω μέγα έθνος και θα σε ευλογήσω», και τα παρόμοια με αυτά· και προπάντων το: «εγώ είμαι ο Κύριος που σε εξήγαγε από τη χώρα των Χαλδαίων»· και το: «εγώ είμαι ο Θεός, γίνε ευάρεστος ενώπιόν μου», και τα εξής· και κανείς δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι τόσο ανόητος, ώστε να υποθέσει ότι αυτά τα είπε άγγελος.

Είπε δε ο Κύριος προς τον Άβραμ: «Εγώ είμαι ο Θεός που σε εξήγαγε από τη χώρα των Χαλδαίων, για να σου δώσω αυτή τη γη, ώστε να την κληρονομήσεις». Δες τη συγκατάβαση του Θεού, πώς θέλει να βεβαιώσει την πίστη του και να τον πείσει να έχει απόλυτη βεβαιότητα για όσα του υποσχέθηκε, λέγοντάς του σχεδόν: θυμήσου ότι εγώ σε παρακίνησα να φύγεις από την πατρίδα σου. Ιδού, τα όσα είπε ο Θεός σχετικά με τον πατριάρχη αποδεικνύονται σύμφωνα με όσα ανέφερε ο μακάριος Στέφανος, ότι δηλαδή το πρόσταγμα του Δεσπότη τον παρακίνησε να εγερθεί και από την πατρίδα του και από την ίδια τη Χαλδαία. Και ακολουθώντας την απόφασή του αυτή ο πατέρας του, όπως ήδη προαναφέραμε, αν και ήταν άπιστος, εντούτοις, έχοντας ως ισχυρό δεσμό τη μεγάλη του αγάπη για αυτόν, τον ακολούθησε και αναχώρησε. Του υπενθυμίζει, λοιπόν, στην παρούσα στιγμή, πόσο μεγάλη πρόνοια έδειξε γι' αυτόν από την αρχή, φανερώνοντάς του ότι, επειδή σχεδίαζε μεγάλα πράγματα για εκείνον και ήθελε να του δώσει αυτές τις υποσχέσεις και να τις κάνει πράξη, τον έκανε να διανύσει τόσο μεγάλο δρόμο. «Εγώ είμαι αυτός που σε εξήγαγε από τη χώρα των Χαλδαίων, για να σου δώσω αυτή τη γη, ώστε να την κληρονομήσεις».

Βʹ. Αλλά πρόσεξε πάλι τον πατριάρχη, εφόσον έλαβε θάρρος από τα όσα ειπώθηκαν, πώς επιζητεί μεγαλύτερη επιβεβαίωση. Λέει, δηλαδή: «Δέσποτα Κύριε, πώς θα γνωρίσω ότι θα την κληρονομήσω;». Αν και προηγουμένως η θεία Γραφή μαρτύρησε γι' αυτόν ότι πίστεψε στα λόγια του Θεού, πράγμα που του λογίστηκε ως δικαιοσύνη, εντούτοις, επειδή άκουσε ότι «γι' αυτό σε έβγαλα από τη γη των Χαλδαίων, για να σου δώσω αυτήν τη γη ως κληρονομιά», λέει: «Στα δικά σου λόγια δεν είναι δυνατόν να δυσπιστήσω· ωστόσο θα ήθελα να μάθω και τον τρόπο, πώς πρόκειται να την κληρονομήσω. Διότι βλέπω και τον εαυτό μου να έχει πλέον φτάσει στα γηρατειά, και μέχρι σήμερα να περιφέρεται εδώ σαν περιπλανώμενος, και δεν μπορώ με τον ανθρώπινο λογισμό να κατανοήσω αυτό που πρόκειται να γίνει· αν και εξ αρχής», λέει, «πίστεψα στα όσα ειπώθηκαν, επειδή ακριβώς ελέχθησαν από εσένα, που έχεις τη δύναμη να φέρεις τα πάντα από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, και τα πάντα να δημιουργείς και να μεταβάλλεις. Δεν το ρωτώ, λοιπόν, αυτό από απιστία· αλλά, επειδή μου υπενθύμισες πάλι την κληρονομιά, θα ήθελα να λάβω κάποιο πιο απτό και σαφές σημείο, το οποίο να μπορεί να ενισχύσει την αδυναμία των λογισμών μου». Τι κάνει, λοιπόν, ο αγαθός Δεσπότης;

Επομένως, ούτε η χάρη του Παναγίου Πνεύματος ενεργεί τη σοφία στους αγίους χωρίς τον νου που τη δέχεται, ούτε τη γνώση χωρίς τη δύναμη που είναι δεκτική του λόγου, ούτε την πίστη χωρίς την πληροφορία και βεβαιότητα, σύμφωνα με τον νου και τον λόγο, για τα μελλοντικά και τα μέχρι τότε εντελώς άδηλα σε όλους, ούτε τα χαρίσματα των ιαμάτων χωρίς την κατά φύση φιλανθρωπία, ούτε κάποιο άλλο από τα υπόλοιπα χαρίσματα χωρίς την επιδεκτική έξη και δύναμη του καθενός· ούτε βέβαια πάλι ο άνθρωπος θα αποκτήσει έστω και ένα από όσα απαριθμήθηκαν, με βάση τη φυσική του δύναμη, χωρίς τη θεία δύναμη που τα χορηγεί. Και αυτό το φανερώνουν σαφώς όλοι οι άγιοι, οι οποίοι, μετά τις αποκαλύψεις των θείων, αναζητούν τους λόγους των όσων τους έχουν αποκαλυφθεί. Γιατί ο Αβραάμ, αφού έλαβε την υπόσχεση της κληρονομιάς της γης που του υποδείχθηκε, όταν ο Θεός του είπε: «Εγώ είμαι ο Θεός που σε έβγαλα από τη χώρα των Χαλδαίων, για να σου δώσω αυτή τη γη να την κληρονομήσεις», δεν αρκέστηκε στο ότι έλαβε αυτό ακριβώς που ζητούσε όταν βγήκε από τη γη των Χαλδαίων, αλλά ερεύνησε επιθυμώντας να μάθει και τον τρόπο της κληρονομιάς, λέγοντας προς τον Θεό: «Δέσποτα Κύριε, από τι θα γνωρίσω ότι θα την κληρονομήσω;».

«Εγώ είμαι ο Θεός που σε έβγαλα από τη χώρα των Χαλδαίων, για να σου δώσω αυτή τη γη να την κληρονομήσεις». Και του δίνεται σημείο, μέσω μιας τριετούς δαμάλας, μιας κατσίκας, ενός κριαριού, ενός τρυγονιού και ενός περιστεριού, τα οποία αφού τα έκοψε στη μέση και τα τοποθέτησε το ένα απέναντι στο άλλο, και ενώ καθόταν δίπλα τους κατά τη δύση του ηλίου, «σκοτεινός φόβος πέφτει επάνω του». Και ιδού, ακούστηκε φωνή που του έλεγε: «Να γνωρίζεις καλά ότι οι απόγονοί σου θα είναι πάροικοι σε γη που δεν είναι δική τους, και θα υποδουλωθούν για τετρακόσια χρόνια, και το έθνος, στο οποίο θα υποδουλωθούν, εγώ θα το κρίνω. Μετά από αυτά όμως, θα εξέλθουν από εκεί με πολλά υπάρχοντα». Δες μετά από πόσα χρόνια εκπληρώνει την υπόσχεση, μετά από τετρακόσια χρόνια. Είναι όμως αξιοθαύμαστη και η γενναία ψυχή του δικαίου. Δεν αγανακτεί για την καθυστέρηση, δεν παρακαλεί να του δοθεί γρηγορότερα η κληρονομιά, πειθαρχεί σε όλα, υποτασσόμενος στον Θεό. «Όταν δε ο Άβραμ έγινε ενενήντα εννέα ετών, εμφανίστηκε σε αυτόν ο Κύριος ο Θεός λέγοντας: Εγώ είμαι ο Θεός σου, γίνε ευάρεστος ενώπιόν μου και να είσαι άμεμπτος, και θα θέσω τη διαθήκη μου ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα, και θα σε πληθύνω πάρα πολύ».

Και αυτός ο χθεσινός λόγος κατέπλευσε με ούριο άνεμο, έχοντας ξεκινήσει από το ομόστιχο άλφα του δικαίου. Βεβαίως δε σήμερα, ξεκινώντας το προοίμιο από το βήτα, θα βεβαιώσει τα όσα ειπώθηκαν και τα επόμενα, τα οποία είναι αξιοθαύμαστα και παράδοξα και ανώτερα από κάθε διάνοια ως προς το μέγεθός τους, για τα οποία σχεδόν εκπλήσσομαι ακούγοντας ότι: «Εμφανίστηκε ο Κύριος στον Άβραμ και του είπε: Σε σένα θα δώσω αυτήν τη γη», και ότι, μετά τον αποχωρισμό του Λωτ, είπε ο Θεός στον Άβραμ: «Όλη τη γη που βλέπεις, θα τη δώσω σε σένα και στο σπέρμα σου» και ότι: «Έγινε λόγος Κυρίου προς τον Άβραμ σε όραμα της νύχτας: Μη φοβάσαι Άβραμ, εγώ σε υπερασπίζομαι, και το σπέρμα σου θα είναι αναρίθμητο σαν τα άστρα του ουρανού, και το έθνος, στο οποίο θα υποδουλωθεί το σπέρμα σου, θα το κρίνω εγώ». Και ότι: «Εμφανίστηκε ο Κύριος στον Άβραμ όταν ήταν ενενήντα εννέα ετών, και του είπε: Εγώ είμαι ο Θεός σου, να γίνεσαι ευάρεστος ενώπιόν μου και να είσαι άμεμπτος, και δεν θα ονομάζεσαι πλέον Άβραμ, αλλά το όνομά σου θα είναι Αβραάμ, και βασιλιάδες θα προέλθουν από εσένα».