Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 17:15

Το ζήτημα δεν είναι απλό· διότι αμέσως μάς έρχεται στον νου και ο Πέτρος· επειδή και εκείνος πριν από αυτό ονομαζόταν Σίμων, ενώ έπειτα ονομάστηκε Κηφάς· και οι υιοί του Ζεβεδαίου, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης, μετονομάστηκαν σε Υιούς βροντής. Και όχι μόνο στην Καινή, αλλά και στην Παλαιά Διαθήκη βρίσκουμε τον Αβραάμ πριν από αυτό να ονομάζεται Άβραμ, και έπειτα Αβραάμ· και τον Ιακώβ στην αρχή μεν να λέγεται Ιακώβ, έπειτα δε Ισραήλ· και τη Σάρρα πριν από αυτό να λέγεται Σάρα, και έπειτα Σάρρα. Και η μεταβολή των ονομάτων μάς παρέχει πλούσια αφορμή για έρευνα· και φοβάμαι μήπως, ελευθερώνοντας ξαφνικά πολλά ρεύματα ποταμών, πνίξω τον λόγο της διδασκαλίας. Διότι, όπως ακριβώς σε ένα χωράφι που έχει υγρασία, όπου κι αν σκάψει κανείς, αναβλύζουν από παντού πηγές, έτσι και στο χωράφι των θείων Γραφών, όπου κι αν ανοίξεις, θα δεις να ξεχύνονται πολλοί ποταμοί, γι' αυτό και δεν είναι μικρός ο φόβος να τους αφήσουμε όλους να τρέξουν αθρόα σήμερα. Επομένως, αφού φράξω το δικό μου ρυάκι, θα παραπέμψω την αγάπη σας προς την ιερή πηγή αυτών των προκαθημένων και διδασκάλων, την καθαρή, πόσιμη και γλυκιά, στο νάμα που εξέρχεται από την ίδια τη νοητή πέτρα.

Παρατήρησε δε ότι δεν παρατίθεται ολόκληρη η πρόρρηση. Διότι δεν είπε: «Εγώ θα σε μετονομάσω σε Πέτρο, και θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου πάνω σε αυτή την πέτρα», αλλά, «Εσύ θα ονομαστείς Κηφάς». Επειδή το πρώτο υποδήλωνε μεγαλύτερη αυθεντία και εξουσία. Ο δε Χριστός δεν επιδεικνύει αμέσως ούτε εξ αρχής όλα τα γνωρίσματα της εξουσίας Του, αλλά προς το παρόν ομιλεί πιο ταπεινά. Όταν λοιπόν έδωσε την απόδειξη της θεότητάς Του, τότε πλέον το διατυπώνει με μεγαλύτερη αυθεντία, λέγοντας: «Μακάριος είσαι, Σίμων, διότι ο Πατέρας μου στο απεκάλυψε»· και πάλι: «Και εγώ σου λέω: εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου». Αυτόν λοιπόν τον ονόμασε έτσι· ενώ εκείνους που ήταν με τον Ιάκωβο, υιούς βροντής. Για ποιο λόγο λοιπόν το κάνει αυτό; Για να αποδείξει ότι Αυτός είναι που έδωσε και την Παλαιά Διαθήκη και που μεταβάλλει τα ονόματα, Εκείνος που ονόμασε τον Άβραμ Αβραάμ, και τη Σάρα Σάρρα, και τον Ιακώβ Ισραήλ.

Αυτό που λέω είναι το εξής: Τον Ιησού, όπως προείπα πολλές φορές, ο οποίος ονομαζόταν Αυσής, εκείνον που στάλθηκε μαζί με τον Χάλεβ ως κατάσκοπος στη γη Χαναάν, ο Μωυσής τον ονόμασε Ιησού. Εσύ δεν ερευνάς την αιτία για την οποία το έκανε αυτό, δεν απορείς ούτε επιδιώκεις να μάθεις. Γι' αυτό σου διαφεύγει ο Χριστός, και μολονότι διαβάζεις δεν κατανοείς, και ούτε τώρα, που ακούς ότι ο Χριστός μας είναι ο Ιησούς, συλλογίζεσαι ότι αυτό το όνομα δεν του δόθηκε ούτε τυχαία ούτε χωρίς λόγο. Αλλά, από τη μια, για ποιον λόγο προστέθηκε αρχικά ένα «άλφα» στο όνομα του Αβραάμ, αναπτύσσεις θεολογίες, και για ποιον λόγο προστέθηκε ένα «ρω» στο όνομα της Σάρρας, ομοίως μακρηγορείς. Από την άλλη, για ποιον λόγο το πατρικό όνομα του Αυσή, του γιου του Ναυή, άλλαξε ολότελα σε Ιησούς, δεν το ερευνάς με τον ίδιο τρόπο. Επειδή όχι μόνο μετονομάστηκε το όνομά του, αλλά, αφού έγινε διάδοχος του Μωυσή, μόνος αυτός από εκείνους που εξήλθαν από την Αίγυπτο, οι οποίοι βρίσκονταν σε αυτή την ηλικία, εισήγαγε στην αγία γη τον λαό που είχε απομείνει. Και με τον τρόπο που εκείνος, και όχι ο Μωυσής, εισήγαγε στην αγία γη τον λαό, και όπως εκείνος τη διένειμε με κλήρο σε αυτούς που εισήλθαν μαζί του, έτσι και ο Ιησούς Χριστός θα επαναφέρει τη διασπορά του λαού, και θα διαμοιράσει την αγαθή γη στον καθένα, αλλά όχι πλέον με τον ίδιο τρόπο. Διότι ο μεν πρώτος τους έδωσε την κληρονομιά προσωρινά, επειδή δεν ήταν ο Χριστός ο Θεός ούτε Υιός του Θεού, ενώ ο δεύτερος, μετά την αγία ανάσταση, θα μας δώσει αιώνια την κατοχή της.

Το ότι, όταν ο Γεδεών εξήλθε στην παράταξη, επέστρεψαν πίσω οι δέκα χιλιάδες, υποδηλώνει εκείνους που από δειλία αποφεύγουν τον κόπο της αρετής, προδίδοντας τις αισθήσεις και τις ενέργειές τους. Οι είκοσι χιλιάδες, πάλι, που σκύβουν με την κοιλιά και πίνουν αυτό το νερό, είναι εκείνοι που πρόδωσαν τα αισθητά μαζί με τις αισθήσεις· διότι τα τέσσερα στοιχεία, όταν συντίθενται με τις πέντε αισθήσεις, σχηματίζουν τον αριθμό είκοσι. Αυτοί, κυλιόμενοι στη γη, δηλαδή όντας νικημένοι από την εμπαθή προσκόλληση στα γήινα, προσπαθούν να πιουν το νερό της γνώσης· αυτούς ο Λόγος τους αποβάλλει, επειδή είναι απορριπτέοι από την πνευματική παράταξη. Επιλέγει δε μόνο τριακοσίους, αυτούς που έλαμψαν· αυτοί είναι εκείνοι που σταύρωσαν τον εαυτό τους και διαφύλαξαν σώες τις τρεις δυνάμεις της ψυχής στην εκατοντάδα της τελειότητας· διότι η εκατοντάδα είναι η δεκάδα των εντολών πολλαπλασιασμένη επί δέκα, καθώς κάθε εντολή εμπεριέχει την άλλη, και για να το πούμε πιο καθαρά, η καθεμία ισούται με δέκα. Γι' αυτό και στη Σάρρα, όταν προέκοψε πνευματικά, προστέθηκε το γράμμα «ρο» (εκατό), υποδηλώνοντας ο Λόγος την κατά αρετήν τελειότητά της. Αυτοί δε πίνουν το νερό λάπτοντάς το με τα χέρια· διότι μέσω των κόπων της πρακτικής αρετής αντλούν το νερό της γνώσης.

Και έπεσε ο Άβραμ με το πρόσωπό του στη γη, και του μίλησε ο Κύριος ο Θεός λέγοντας: «Ιδού η διαθήκη μου μαζί σου, και θα γίνεις πατέρας πλήθους εθνών, και δεν θα ονομάζεται πλέον το όνομά σου Άβραμ, αλλά το όνομά σου θα είναι Αβραάμ, διότι σε έχω καταστήσει πατέρα πολλών εθνών, και βασιλιάδες θα προέλθουν από εσένα». «Και η γυναίκα σου δεν θα ονομάζεται πλέον Σάρα, αλλά Σάρρα θα είναι το όνομά της. Και θα την ευλογήσω, και θα σου δώσω απόγονο από αυτήν και οι απόγονοί σας θα κληρονομήσουν αυτή τη γη και τις πόλεις των εχθρών». Διότι ποιος θα μπορούσε να γίνει πιο μακάριος από αυτόν τον άνθρωπο, ο οποίος απόλαυσε τόσες θεοφάνειες και συνομιλίες με τον Θεό; Διότι Εκείνος που δεν λυπήθηκε τους αγγέλους που αμάρτησαν ούτε τον πρωτόπλαστο άνθρωπο, Εκείνος που τιμώρησε τον Κάιν και κατέκλυσε τον κόσμο που είχε φθαρεί από την αμαρτία, δες πάλι πόσο μεγάλες ευεργεσίες έκανε προς τους δούλους Του, τον Άβελ, τον Ενώχ, τον Νώε και αυτόν εδώ τον δίκαιο, ανθρώπους που ποτέ δεν είχαν ακούσει ούτε για ανάσταση ούτε για βασιλεία των ουρανών, παρά μόνο για την κατοχή μιας γης και για κάποια τεκνογονία, δες πόση αρετή και πόθο απέκτησαν για τον Θεό.

Ο χθεσινός λόγος, αρνούμενος να πλεύσει βραδέως, έχοντας φοβηθεί τα πελάγη των λόγων, σαν θαλασσοπόρος λιβυρνίδα παρήλθε ταχύτατα διατρέχοντας τα αβραμικά πελάγη, και προσορμίστηκε σαν σε κάποιον ναύσταθμο της δεσποτικής προσθήκης, από το Άβραμ στο Αβραάμ, και από το Σάρα στο Σάρρα.

Για ποιο λόγο, λοιπόν, αυτόν μεν τον ονομάζει Πέτρο, τους δε γιους του Ζεβεδαίου υιούς βροντής; Για να δείξει ότι αυτός είναι που έδωσε και την Παλαιά Διαθήκη, ο οποίος αλλάζει τα ονόματα, όπως ακριβώς τότε έτσι και τώρα, έχοντας ονομάσει τον Άβραμ, Αβραάμ, και τη Σάρα, Σάρρα.