Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 17:2

Όμως, αν και ομολογούμε απροκάλυπτα δύο Κυρίους, δεν χρησιμοποιούμε την ίδια θεολογία και για τους δύο· αλλά, τηρώντας ευσεβώς την τάξη, έχουμε διδαχθεί ότι ο μεν ανώτατος Πατέρας είναι και Θεός και Κύριος, και του δεύτερου είναι Κύριος και Θεός, ενώ ο Λόγος του Θεού, ο δεύτερος Κύριος, είναι δεσπότης όσων βρίσκονται υπό αυτόν, αλλά όχι ομοίως και του ανώτερου. Διότι ο Θεός Λόγος δεν είναι Κύριος του Πατέρα ούτε Θεός του Πατέρα, αλλά εκείνου μεν είναι εικόνα και λόγος και σοφία και δύναμη, αυτών δε που είναι μετά από αυτόν είναι δεσπότης και Κύριος και Θεός· ο δε Πατέρας είναι και του Υιού Πατέρας και Κύριος και Θεός. Επομένως, ευλόγως ανατρέχουν σε μία αρχή, και σε έναν Θεό συνίσταται για εμάς η ευσεβής θεολογία. 〈Της ίδιας〉. «Εμφανίστηκε δε ο Κύριος στον Αβραάμ και του είπε: Στο σπέρμα σου θα δώσω αυτήν τη γη», και πάλι: «Έγινε ο Αβραάμ ενενήντα εννέα ετών, και εμφανίστηκε ο Κύριος στον Αβραάμ και του είπε: Εγώ είμαι ο Θεός· να είσαι ευάρεστος ενώπιόν μου και να γίνεις άμεμπτος· και θα θέσω τη διαθήκη μου ανάμεσα σε εσένα και σε εμένα, και θα σε πληθύνω πάρα πολύ», και πάλι: «Εμφανίστηκε δε ο Θεός σε αυτόν κοντά στη δρυ του Μαμβρή, ενώ εκείνος καθόταν στη θύρα της σκηνής του το μεσημέρι. Σηκώνοντας δε τα μάτια του κοίταξε, και ιδού, τρεις άνδρες στέκονταν από πάνω του».

Ανταπόδοση, λοιπόν, είναι αυτή η φωνή και η μέσω αυτής επαγγελία, η οποία δόθηκε σε αυτόν από τον Θεό έναντι της δόξας που αποδόθηκε από τον Αβραάμ στον Θεό. Αυτός δε, με τη σειρά του, ανταπέδωσε με έργα την υπακοή, γι' αυτό και πάλι άκουσε από τον Θεό: «να είσαι ευάρεστος ενώπιόν μου και να γίνεις άμεμπτος· και θα θέσω τη διαθήκη μου ανάμεσα σε εμένα και στο σπέρμα σου, και θα σε πληθύνω πάρα πολύ». Τις δε μετέπειτα εκατέρωθεν ανταποδόσεις, του μεν Αβραάμ προς τον Θεό μέσω πίστεως και λόγων και έργων, και τις επιφάνειες, τις επαγγελίες και τις ευεργεσίες του Θεού προς τον Αβραάμ, ποιος λόγος μπορεί να τις συμπεριλάβει συνοπτικά; Διότι σε αυτά οφείλονται και εκείνες οι μεγάλες θαυματουργίες και ο νόμος και οι προφήτες και το βασιλικό γένος και ο ίδιος ο Χριστός, ο βασιλεύς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων. Και δεν ισχύει αυτό μόνο για τον Αβραάμ, αλλά και για καθέναν από εκείνους που ευαρεστούν τον Θεό θα μπορούσε κανείς, εξετάζοντας τα πράγματα, να διαπιστώσει τα παρόμοια, έστω κι αν επιτελούνται μέσω διαφορετικών έργων, ανάλογα με την εποχή και τον βίο εκείνων που ευαρεστούν τον Θεό.

Εμφανίστηκε, λοιπόν, σε αυτόν ο Θεός, πράγμα που σημαίνει προφανώς ότι τον αξίωσε της δικής Του επισκέψεως, και θεωρώντας τον άξιο της δικής Του πρόνοιας, επιδεικνύοντας πολλή συγκατάβαση, συνομιλεί μαζί του και λέει: «Εγώ είμαι ο Θεός σου· να είσαι ευάρεστος ενώπιόν μου και να γίνεις άμεμπτος, και θα θέσω τη διαθήκη μου μεταξύ εμού και εσού, και θα σε πληθύνω πάρα πολύ». Και έπεσε ο Άβραμ με το πρόσωπό του στο έδαφος. Πολλή είναι η ευγνωμοσύνη του δικαίου, υπερβάλλουσα η φιλανθρωπία του αγαθού Θεού απέναντί του.

Όταν όμως κυοφορούσε, κατελήφθη από έπαρση έναντι της κυρίας της· και ο Αβραάμ την παραδίδει στη Σάρρα, ώστε να τιμωρήσει την εις βάρος της προσβολή. Εκείνη δε, αφού υπέστη κακομεταχείριση από τη δέσποινά της, δραπέτευσε από την οικία και διατάσσεται από έναν άγγελο να επιστρέψει στην κυρία της· λαμβάνει επίσης την υπόσχεση ότι οι απόγονοί της θα αυξηθούν σε μεγάλο πλήθος, και ο άγγελος δίδει όνομα στο παιδί προτού καν γεννηθεί, ονομάζοντάς το Ισμαήλ. Έτσι, η Άγαρ γέννησε τον Ισμαήλ, και ο Αβραάμ, σε ηλικία ενενήντα εννέα ετών, μετονομάστηκε.

«Εγώ είμαι ο Θεός που σε έβγαλα από τη χώρα των Χαλδαίων, για να σου δώσω αυτή τη γη να την κληρονομήσεις». Και του δίνεται σημείο, μέσω μιας τριετούς δαμάλας, μιας κατσίκας, ενός κριαριού, ενός τρυγονιού και ενός περιστεριού, τα οποία αφού τα έκοψε στη μέση και τα τοποθέτησε το ένα απέναντι στο άλλο, και ενώ καθόταν δίπλα τους κατά τη δύση του ηλίου, «σκοτεινός φόβος πέφτει επάνω του». Και ιδού, ακούστηκε φωνή που του έλεγε: «Να γνωρίζεις καλά ότι οι απόγονοί σου θα είναι πάροικοι σε γη που δεν είναι δική τους, και θα υποδουλωθούν για τετρακόσια χρόνια, και το έθνος, στο οποίο θα υποδουλωθούν, εγώ θα το κρίνω. Μετά από αυτά όμως, θα εξέλθουν από εκεί με πολλά υπάρχοντα». Δες μετά από πόσα χρόνια εκπληρώνει την υπόσχεση, μετά από τετρακόσια χρόνια. Είναι όμως αξιοθαύμαστη και η γενναία ψυχή του δικαίου. Δεν αγανακτεί για την καθυστέρηση, δεν παρακαλεί να του δοθεί γρηγορότερα η κληρονομιά, πειθαρχεί σε όλα, υποτασσόμενος στον Θεό. «Όταν δε ο Άβραμ έγινε ενενήντα εννέα ετών, εμφανίστηκε σε αυτόν ο Κύριος ο Θεός λέγοντας: Εγώ είμαι ο Θεός σου, γίνε ευάρεστος ενώπιόν μου και να είσαι άμεμπτος, και θα θέσω τη διαθήκη μου ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα, και θα σε πληθύνω πάρα πολύ».

Και αυτός ο χθεσινός λόγος κατέπλευσε με ούριο άνεμο, έχοντας ξεκινήσει από το ομόστιχο άλφα του δικαίου. Βεβαίως δε σήμερα, ξεκινώντας το προοίμιο από το βήτα, θα βεβαιώσει τα όσα ειπώθηκαν και τα επόμενα, τα οποία είναι αξιοθαύμαστα και παράδοξα και ανώτερα από κάθε διάνοια ως προς το μέγεθός τους, για τα οποία σχεδόν εκπλήσσομαι ακούγοντας ότι: «Εμφανίστηκε ο Κύριος στον Άβραμ και του είπε: Σε σένα θα δώσω αυτήν τη γη», και ότι, μετά τον αποχωρισμό του Λωτ, είπε ο Θεός στον Άβραμ: «Όλη τη γη που βλέπεις, θα τη δώσω σε σένα και στο σπέρμα σου» και ότι: «Έγινε λόγος Κυρίου προς τον Άβραμ σε όραμα της νύχτας: Μη φοβάσαι Άβραμ, εγώ σε υπερασπίζομαι, και το σπέρμα σου θα είναι αναρίθμητο σαν τα άστρα του ουρανού, και το έθνος, στο οποίο θα υποδουλωθεί το σπέρμα σου, θα το κρίνω εγώ». Και ότι: «Εμφανίστηκε ο Κύριος στον Άβραμ όταν ήταν ενενήντα εννέα ετών, και του είπε: Εγώ είμαι ο Θεός σου, να γίνεσαι ευάρεστος ενώπιόν μου και να είσαι άμεμπτος, και δεν θα ονομάζεσαι πλέον Άβραμ, αλλά το όνομά σου θα είναι Αβραάμ, και βασιλιάδες θα προέλθουν από εσένα».

Ωστόσο, στο χωρίο «θα θέσω τη διαθήκη μου ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα» που ειπώθηκε προς τον Αβραάμ, ως διαθήκη, βέβαια, στο παρόν δηλώνει την περιτομή, ενώ το «ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα» σημαίνει ότι «αυτή η διαθήκη μου θα μεσιτεύσει ανάμεσα στους δυο μας, ως εγγύηση ότι οι υποσχέσεις μου προς εσένα θα είναι αψευδείς». Μπορεί επίσης το «ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα» να υπονοεί και κάποια χρονική διάρκεια, και μάλιστα εκείνη που επρόκειτο να συμπορευτεί με την περιτομή, σαν να λέει: «Εγώ που τώρα συνάπτω τη διαθήκη μαζί σου, θα έρθει καιρός που θα γίνω άνθρωπος, και αυτή η διαθήκη μου, δηλαδή η περιτομή, αφού λάβει την αρχή της από εσένα, θα διατηρηθεί μέχρι εμένα και έπειτα θα λήξει». Διότι, πράγματι, μετά την περιτομή του Δεσπότου Χριστού δεν είχε πλέον θέση η περιτομή της ακροβυστίας που γινόταν σύμφωνα με τον νόμο, αλλά όσοι περιτμήθηκαν, περιτμήθηκαν παρανομώντας, καθώς η περιτομή που είχε οριστεί από τον Θεό έπαυσε στο πρόσωπο του ίδιου του Χριστού.