Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 21:11

«Και κάθε απερίτμητο αρσενικό, το οποίο δεν θα περιτμηθεί στη σάρκα της ακροβυστίας του την όγδοη ημέρα, η ψυχή εκείνη θα εξολοθρευτεί από το γένος της, διότι αθέτησε τη διαθήκη μου». Επειδή λοιπόν ήταν αναγκαίο να υπακούν στους θείους νόμους, περιτμήθηκε ο θεσπέσιος Αβραάμ με όλη του την οικογένεια. Περιέτεμε δε μαζί με τους άλλους και τον Ισμαήλ. Γεννήθηκε λοιπόν έπειτα αυτός από την ελεύθερη γυναίκα, δηλαδή ο Ισαάκ. Και τι συνέβη μετά από αυτό; Δεν ήταν πλέον ανεκτός μέσα στο σπίτι ο νόθος γιος, ο Ισμαήλ, που έπαιζε και τιμούνταν ίσως εξίσου με τον Ισαάκ. «Διότι είδε, λέει, η Σάρρα τον γιο της Άγαρ της Αιγυπτίας, τον οποίο είχε γεννήσει στον Αβραάμ, να παίζει μαζί με τον Ισαάκ τον γιο της». Έπειτα, τον πλησιάζει δακρυσμένη, όπως είναι φυσικό, και του λέει: «Διώξε αυτήν τη δούλη και τον γιο της. Διότι σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να κληρονομήσει ο γιος αυτής της δούλης μαζί με τον γιο μου, τον Ισαάκ». Πολύ σκληρός όμως, λέει η Γραφή, φάνηκε αυτός ο λόγος απέναντι στον Αβραάμ, επειδή αφορούσε τον γιο του.

Δηλαδή, έχοντας λάβει με κάποιον τρόπο έναν μετρημένο λόγο γνώσης και ευσέβειας, μέσω των οποίων ήταν επόμενο να μην οδηγηθούν εντελώς στον πνευματικό θάνατο. Διότι είπε κάπου ο Θεός, έχοντας αφήσει στον Ισραήλ ένα υπόλειμμα σαν μικρό σπόρο της κατά τον νόμο επιείκειας: «Και θα γίνω για αυτούς μικρό αγίασμα στις χώρες όπου θα εισέλθουν». Λέει δε ότι θα γίνει μικρό αγίασμα για εκείνους που προέρχονται από τον Ισραήλ, μετά τη διασπορά τους στα έθνη, εξαιτίας της μη μεγάλης ικανότητας των Ιουδαίων να μπορούν, εννοώ, έστω να εκπληρώνουν πλήρως τον νόμο του Μωυσή, αλλά μετά βίας να τηρούν ελάχιστα πράγματα, όπως ίσως την περιτομή της σάρκας και την αργία του Σαββάτου. Με νερό, λοιπόν, και ψωμί εφοδιάζεται μετά βίας εκείνη που γεννά για τη δουλεία, δηλαδή η Συναγωγή των Ιουδαίων. Και βέβαια ο Αβραάμ δυσαρεστήθηκε όταν έφευγε η Άγαρ, όμως την άφησε επειδή το πρόσταξε ο Θεός. Διότι ομολογουμένως η έκπτωση του Ισραήλ στενοχωρούσε τους αγίους αποστόλους και ευαγγελιστές. Πλην όμως απομακρύνθηκαν από αυτόν, έστω και χωρίς να το θέλουν, εξαιτίας αυτού που φαινόταν καλό στον Θεό και της αγάπης τους προς τον Χριστό. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος γράφει: «Ότι έχω μεγάλη λύπη και αδιάκοπη οδύνη στην καρδιά μου. Διότι ευχόμουν να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα, χωρισμένος από τον Χριστό, για χάρη των αδελφών μου, των συγγενών μου κατά σάρκα, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες».

Αλλά όλα αυτά τα εμπόδια ο Δεσπότης τα απομάκρυνε, και μου χάρισε τη γέννηση του παιδιού και τις πηγές του γάλακτος. Ας δούμε όμως στη συνέχεια τα εξής. Διότι, όταν ολοκληρώθηκε ο θηλασμός, «Είδε», λέει, «η Σάρρα τον υιό της Άγαρ της Αιγυπτίας, ο οποίος είχε γεννηθεί στον Αβραάμ, να παίζει μαζί με τον Ισαάκ, τον δικό της υιό. Και είπε στον Αβραάμ: Διώξε αυτήν τη δούλη και τον υιό της. Διότι σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να κληρονομήσει ο υιός της δούλης μαζί με τον υιό μου, τον Ισαάκ». Ο λόγος όμως αυτός φάνηκε σκληρός στον Αβραάμ εξαιτίας του υιού του. Πρόσεξέ μου εδώ, αγαπητέ, τη Σάρρα, πώς πάλι δεν υποφέρει το πολύ θάρρος του Ισμαήλ, ούτε μπορεί να ανεχθεί ο υιός της δούλης να συναναστρέφεται με τον Ισαάκ. Όπως λοιπόν προηγουμένως, θέλοντας να ταπεινώσει το φρόνημα της Άγαρ, με τη σφοδρή της αγανάκτηση την ανάγκασε να τραπεί σε φυγή, έτσι και τώρα, θέλοντας εξ αρχής να ανακόψει την αυθάδεια του Ισμαήλ, και μη αντέχοντας να βλέπει τον υιό που γεννήθηκε κατά χάριν και από την ίδια τη δωρεά του Θεού να συναναστρέφεται με τον υιό της Αιγυπτίας δούλης, λέει στον Αβραάμ: «Διώξε τη δούλη και τον υιό της».

Διότι δεν πρόκειται να κληρονομήσει ο υιός αυτής της δούλης μαζί με τον υιό μου. Επειδή γνώριζε ότι και η ίδια βρισκόταν σε έσχατο γήρας και έβλεπε τον πατριάρχη προχωρημένο στην ηλικία (διότι και οι δύο ήταν προχωρημένοι στα χρόνια τους), υποπτευόμενη μήπως, αν πέθαιναν ξαφνικά, ο Ισμαήλ, επειδή γεννήθηκε από τη συνεύρεση του πατριάρχη, επιχειρήσει να εισαγάγει τον εαυτό του στην κληρονομιά του πατέρα και να γίνει συγκληρονόμος του Ισαάκ, γι' αυτό λέγει: «Εκδίωξε τη δούλη από εδώ και τον υιό της». Ας μάθει, λέγει, από τώρα ότι τίποτε το κοινό δεν πρόκειται να έχει ο υιός της δούλης με τον υιό μου τον Ισαάκ. Διότι δεν είναι εύλογο ο υιός της δούλης να συναναστρέφεται με τον υιό εμού, της δέσποινας. Βεβαίως η Σάρρα δεν αισθάνθηκε κάτι το παράλογο, αλλά κάτι απολύτως φυσικό, και τόσο φυσικό, ώστε και ο Θεός συναίνεσε στα λεγόμενά της. Ο πατριάρχης όμως, όντας φιλόστοργος και τρέφοντας συμπάθεια προς τον Ισμαήλ, δέχθηκε βαρέως τα λόγια της Σάρρας. Διότι, όπως αναφέρεται, φάνηκε σκληρός ο λόγος ενώπιον του Αβραάμ σχετικά με τον υιό του. Δεν έκανε κανένα απολύτως λόγο για την Άγαρ, αλλά έτρεφε συμπάθεια προς το παιδί, δεδομένου ότι είχε πλέον μεγαλώσει σε ηλικία. Αλλά πρόσεξέ μου εδώ την υπερβάλλουσα συγκατάβαση του φιλάνθρωπου Θεού.

Πώς λοιπόν, είπα, ο ένας από τους τρεις που βρέθηκε στη σκηνή, ο οποίος και είπε: «Του χρόνου τέτοιον καιρό θα επιστρέψω σε σένα, και η Σάρρα θα αποκτήσει υιό», φαίνεται να έχει επιστρέψει όταν η Σάρρα απέκτησε υιό, και ο προφητικός λόγος και εκεί υποδηλώνει ότι αυτός είναι Θεός; Για να σας γίνει φανερό αυτό που λέω, ακούστε αυτά που ρητώς ειπώθηκαν από τον Μωυσή. Και είναι τα εξής: «Όταν είδε η Σάρρα τον υιό της Άγαρ, της Αιγύπτιας δούλης, τον οποίο γέννησε στον Αβραάμ, να παίζει με τον Ισαάκ, τον δικό της υιό, είπε στον Αβραάμ: Διώξε αυτή τη δούλη και τον υιό της, διότι δεν θα κληρονομήσει ο υιός αυτής της δούλης μαζί με τον υιό μου τον Ισαάκ». Το λόγια αυτό φάνηκε πολύ σκληρό στον Αβραάμ για τον υιό του. Είπε τότε ο Θεός στον Αβραάμ: «Ας μη σου φαίνεται σκληρό για το παιδί και για τη δούλη. Σε όλα όσα σου πει η Σάρρα, άκουγε τη φωνή της, διότι μέσω του Ισαάκ θα ονομαστούν οι απόγονοί σου». Κατανοήσατε λοιπόν ότι εκείνος που είπε τότε, κάτω από τη βελανιδιά, ότι θα επέστρεφε, καθώς γνώριζε εκ των προτέρων ότι ήταν αναγκαίο να συμβουλεύσει τον Αβραάμ να κάνει αυτά που ήθελε η Σάρρα, επέστρεψε, όπως είναι γραμμένο, και είναι Θεός, όπως φανερώνουν τα λόγια που ειπώθηκαν ως εξής: «Είπε δε ο Θεός στον Αβραάμ: Ας μη σου φαίνεται σκληρό για το παιδί και για τη δούλη;» ρωτούσα.