Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 21:14

Σηκώθηκε, λοιπόν, ο Αβραάμ το πρωί, και πήρε άρτους και έναν ασκό με νερό, και τα έδωσε στην Άγαρ, τα έβαλε στον ώμο της μαζί με το παιδί, και την έστειλε μακριά. Αναχωρώντας δε, εκείνη περιπλανιόταν στην έρημο, κοντά στο Φρέαρ του Όρκου. Όταν τελείωσε το νερό από τον ασκό, άφησε το παιδί κάτω από ένα έλατο. Και αφού απομακρύνθηκε, κάθισε απέναντί του από μακριά, περίπου σε απόσταση βολής τόξου. Διότι είπε: «Ας μη δω τον θάνατο του παιδιού μου», και κάθισε απέναντί του. Το δε παιδί φώναξε δυνατά και έκλαψε. Εισάκουσε, τότε, ο Θεός τη φωνή του παιδιού από τον τόπο όπου βρισκόταν. Και άγγελος του Θεού κάλεσε την Άγαρ από τον ουρανό, και της είπε: «Τι συμβαίνει, Άγαρ; Μη φοβάσαι· διότι ο Θεός εισάκουσε τη φωνή του παιδιού σου από τον τόπο όπου βρίσκεται. Σήκω, πάρε το παιδί και κράτησέ το με το χέρι σου». Και άνοιξε ο Θεός τα μάτια της, και είδε ένα πηγάδι με τρεχούμενο νερό, και πήγε, γέμισε τον ασκό με νερό, και πότισε το παιδί. Και ήταν ο Θεός με το παιδί, και αυτό μεγάλωσε». Διότι ο μεν θεσπέσιος Αβραάμ, υποκύπτοντας στους νόμους της πατρικής στοργής, ενδιαφερόταν για τον Ισμαήλ. Επειδή όμως ο θείος χρησμός τον καλούσε στο ότι έπρεπε να προσηλωθεί μόνο στον Ισαάκ, καθώς σε αυτόν αφορούσε η επαγγελία, απομάκρυνε την Άγαρ, και της διέταξε να αναχωρήσει μαζί με το βρέφος από τη δεσποτική εστία, προαναγγέλλοντας έτσι τυπολογικά, μέσω του νόμου, το μυστήριο του Χριστού.

Επειδή λοιπόν η κατά τον νόμον λατρεία κατέστη ανενεργή και επικρατούσε ήδη η νέα εν Χριστώ, και είχαν αναδειχθεί οι λαοί της πίστεως, οι οποίοι συγκαταλέχθηκαν στα τέκνα της ελεύθερης μη έχοντας πνεύμα δουλοπρέπειας (διότι κράζουν: Αββά, ο Πατήρ), ήταν πλέον καιρός να αποπεμφθεί η ομήγυρης και η Συναγωγή των Ιουδαίων, και να γίνει σαν απόκληρος της επαγγελίας ο λαός που προήλθε από αυτήν. Και βέβαια, το ότι κάποτε θα επιστρέψει, και θα γίνει δεκτή, και θα τύχει της άνωθεν και παρά του Πατρός ημερότητας, επιγινώσκοντας τον Σωτήρα και Λυτρωτή των όλων, τούτο πάλι το υποδηλώνει η ιερή Γραφή. Διότι τα αγόρια έπαιζαν ορμώντας το ένα στο άλλο, δηλαδή ο Ισαάκ, αλλά και ο Ισμαήλ. Και ο τρόπος του παιχνιδιού τους, νομίζω, ήταν το κυνηγητό· και ο μεν Ισμαήλ ακολουθούσε καταδιώκοντας, ο δε Ισαάκ διαπιστωνόταν να φεύγει. Αλλά ο νους της ελεύθερης, εννοώ της Σάρρας, αγανακτούσε με αυτό. Και μάλιστα έλεγε προς τον θεσπέσιο Αβραάμ: «Διώξε τη δούλη αυτή και τον γιο της, διότι δεν πρόκειται να κληρονομήσει ο γιος της δούλης αυτής μαζί με τον γιο μου, τον Ισαάκ». Και ο λόγος αυτός δεν έφτασε στα αυτιά του Αβραάμ χωρίς να τον ταράξει. Άκουσε όμως από τον Θεό ότι έπρεπε να υπακούσει στα λόγια της Σάρρας. Και αφού εφοδίασε την Άγαρ με άρτους και νερό, την διέταξε να αναχωρήσει από την δεσποτική εστία μαζί με το παιδί.

Δηλαδή, έχοντας λάβει με κάποιον τρόπο έναν μετρημένο λόγο γνώσης και ευσέβειας, μέσω των οποίων ήταν επόμενο να μην οδηγηθούν εντελώς στον πνευματικό θάνατο. Διότι είπε κάπου ο Θεός, έχοντας αφήσει στον Ισραήλ ένα υπόλειμμα σαν μικρό σπόρο της κατά τον νόμο επιείκειας: «Και θα γίνω για αυτούς μικρό αγίασμα στις χώρες όπου θα εισέλθουν». Λέει δε ότι θα γίνει μικρό αγίασμα για εκείνους που προέρχονται από τον Ισραήλ, μετά τη διασπορά τους στα έθνη, εξαιτίας της μη μεγάλης ικανότητας των Ιουδαίων να μπορούν, εννοώ, έστω να εκπληρώνουν πλήρως τον νόμο του Μωυσή, αλλά μετά βίας να τηρούν ελάχιστα πράγματα, όπως ίσως την περιτομή της σάρκας και την αργία του Σαββάτου. Με νερό, λοιπόν, και ψωμί εφοδιάζεται μετά βίας εκείνη που γεννά για τη δουλεία, δηλαδή η Συναγωγή των Ιουδαίων. Και βέβαια ο Αβραάμ δυσαρεστήθηκε όταν έφευγε η Άγαρ, όμως την άφησε επειδή το πρόσταξε ο Θεός. Διότι ομολογουμένως η έκπτωση του Ισραήλ στενοχωρούσε τους αγίους αποστόλους και ευαγγελιστές. Πλην όμως απομακρύνθηκαν από αυτόν, έστω και χωρίς να το θέλουν, εξαιτίας αυτού που φαινόταν καλό στον Θεό και της αγάπης τους προς τον Χριστό. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος γράφει: «Ότι έχω μεγάλη λύπη και αδιάκοπη οδύνη στην καρδιά μου. Διότι ευχόμουν να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα, χωρισμένος από τον Χριστό, για χάρη των αδελφών μου, των συγγενών μου κατά σάρκα, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες».

Διότι, όταν η Άγαρ, η δούλη της Σάρρας, απέδρασε από το πρόσωπο της κυρίας της, την βρήκε ένας Άγγελος του Θεού και της είπε: Επίστρεψε στην κυρία σου και ταπεινώσου κάτω από τα χέρια της. Και εκείνη έπραξε έτσι, ακριβώς όπως της ειπώθηκε. Όταν όμως ήρθε ο καιρός της, αφέθηκε ελεύθερη με παρρησία, έχοντας και εφόδια, μαζί με τον γιο της, και καθώς περιπλανιόταν στην έρημο και κόντευε να πεθάνει από τη δίψα μαζί με τον γιο της τον Ισμαήλ, ο Θεός δεν την εγκατέλειψε.

Επειδή, λοιπόν, παρέβησαν τα όσα τους είχαν προσταχθεί, τους έκανε στο εξής να αισθανθούν εκείνα, για τα οποία προηγουμένως δεν είχαν καμία αίσθηση εξαιτίας της εύνοιας την οποία τους επιδείκνυε ο Δεσπότης. Όταν, επομένως, ακούσεις ότι «διανοίχθηκαν οι οφθαλμοί τους», αυτό να εννοείς: ότι τους έκανε να αποκτήσουν πλέον επίγνωση της γυμνότητας και της έκπτωσης από τη δόξα, την οποία απολάμβαναν πριν από τη βρώση. Ότι δε αυτή είναι η συνήθεια της Γραφής, άκουσέ την να το λέει και αλλού: διότι, όταν η δούλη της Σάρρας δραπέτευε από την εξουσία της και περιπλανιόταν, αφού άφησε το παιδί κοντά σε ένα έλατο, παρακολουθούσε από απόσταση το τέλος του, και λέει: «Διήνοιξε ο Θεός τους οφθαλμούς της Άγαρ»· όχι επειδή πριν από αυτό δεν έβλεπε, αλλά επειδή διήγειρε τη διάνοιά της. Βλέπεις ότι η λέξη «διήνοιξε» δεν αναφέρεται στους σωματικούς οφθαλμούς, αλλά στην αντίληψη της διάνοιας;

Μη δεχθείς, λοιπόν, να σκεφτείς αντίθετα προς όσα σου λέει εκείνη· διότι δεν πρόκειται να γίνει διαφορετικά. Διότι μέσω του Ισαάκ, ο οποίος γεννήθηκε από αυτήν, θα κληθεί το σπέρμα σου, και αυτός θα είναι ο κληρονόμος σου. Αλλά και αυτόν τον γιο της δούλης θα φροντίσω να αυξηθεί και θα τον αναδείξω σε μεγάλο έθνος, επειδή είναι δικό σου σπέρμα. Πράξε, λοιπόν, όσα σου λέει εκείνη και υπάκουσε στη φωνή της. Σκέψου, σε παρακαλώ, πόση ειρήνη και ομόνοια επικράτησε ξαφνικά στον συζυγικό τους βίο, καθώς η αγαθότητα του Θεού σύσφιγγε τον δεσμό τους. Διότι σηκώθηκε, λέει, το πρωί, πήρε άρτους και ένα ασκί με νερό, τα έδωσε στην Άγαρ, τα τοποθέτησε στους ώμους της μαζί με το παιδί, και την έστειλε μακριά. Δες πάλι τη μεγάλη ευγνωμοσύνη του δικαίου και πώς σε όλα φανερώνει τον φιλόθεο σκοπό του. Διότι, όταν μεν άκουσε τη Σάρρα να λέει, «Διώξε τη δούλη και τον γιο της», του φάνηκε κακό, επειδή έτρεφε στοργή προς τον Ισμαήλ. Όταν, όμως, ο Δεσπότης έδωσε την εντολή, αμέσως έκανε αυτό που του προστάχθηκε και λησμόνησε τη φυσική στοργή. Διότι, όταν Εκείνος, λέει, προστάζει, ας παραμερίζονται όλα τα πάθη· διότι αυτός που διατάζει είναι ο Δεσπότης της φύσεως. Αφού πήρε λοιπόν η δούλη, λέει, τους άρτους και το ασκί με το νερό, αναχώρησε μαζί με το παιδί.