Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 21:15

Σηκώθηκε, λοιπόν, ο Αβραάμ το πρωί, και πήρε άρτους και έναν ασκό με νερό, και τα έδωσε στην Άγαρ, τα έβαλε στον ώμο της μαζί με το παιδί, και την έστειλε μακριά. Αναχωρώντας δε, εκείνη περιπλανιόταν στην έρημο, κοντά στο Φρέαρ του Όρκου. Όταν τελείωσε το νερό από τον ασκό, άφησε το παιδί κάτω από ένα έλατο. Και αφού απομακρύνθηκε, κάθισε απέναντί του από μακριά, περίπου σε απόσταση βολής τόξου. Διότι είπε: «Ας μη δω τον θάνατο του παιδιού μου», και κάθισε απέναντί του. Το δε παιδί φώναξε δυνατά και έκλαψε. Εισάκουσε, τότε, ο Θεός τη φωνή του παιδιού από τον τόπο όπου βρισκόταν. Και άγγελος του Θεού κάλεσε την Άγαρ από τον ουρανό, και της είπε: «Τι συμβαίνει, Άγαρ; Μη φοβάσαι· διότι ο Θεός εισάκουσε τη φωνή του παιδιού σου από τον τόπο όπου βρίσκεται. Σήκω, πάρε το παιδί και κράτησέ το με το χέρι σου». Και άνοιξε ο Θεός τα μάτια της, και είδε ένα πηγάδι με τρεχούμενο νερό, και πήγε, γέμισε τον ασκό με νερό, και πότισε το παιδί. Και ήταν ο Θεός με το παιδί, και αυτό μεγάλωσε». Διότι ο μεν θεσπέσιος Αβραάμ, υποκύπτοντας στους νόμους της πατρικής στοργής, ενδιαφερόταν για τον Ισμαήλ. Επειδή όμως ο θείος χρησμός τον καλούσε στο ότι έπρεπε να προσηλωθεί μόνο στον Ισαάκ, καθώς σε αυτόν αφορούσε η επαγγελία, απομάκρυνε την Άγαρ, και της διέταξε να αναχωρήσει μαζί με το βρέφος από τη δεσποτική εστία, προαναγγέλλοντας έτσι τυπολογικά, μέσω του νόμου, το μυστήριο του Χριστού.

Διότι, όταν η Άγαρ, η δούλη της Σάρρας, απέδρασε από το πρόσωπο της κυρίας της, την βρήκε ένας Άγγελος του Θεού και της είπε: Επίστρεψε στην κυρία σου και ταπεινώσου κάτω από τα χέρια της. Και εκείνη έπραξε έτσι, ακριβώς όπως της ειπώθηκε. Όταν όμως ήρθε ο καιρός της, αφέθηκε ελεύθερη με παρρησία, έχοντας και εφόδια, μαζί με τον γιο της, και καθώς περιπλανιόταν στην έρημο και κόντευε να πεθάνει από τη δίψα μαζί με τον γιο της τον Ισμαήλ, ο Θεός δεν την εγκατέλειψε.

Σε ένα λοιπόν από αυτά τα ασκητήρια, την εποχή του θέρους, και μάλιστα στην ακμή του, όταν ο ήλιος παραμένοντας περισσότερο στον ουρανό θερμαίνει σφοδρότερα τον αέρα, ξηραίνει υπερβολικά τη γη και εξατμίζει όλη ανεξαιρέτως την υγρασία της, ο μακάριος αυτός, καθώς ησύχαζε και ανέπεμπε τις καθημερινές προσευχές στον Ύψιστο —και τότε δεν διέμενε μαζί του κανένας από τους άλλους, ούτε καν ο ίδιος του ο μαθητής— κυριεύθηκε από ανείπωτη δίψα, εξαιτίας της οποίας, μαζί με τη φυσική υγρασία του σώματος, λίγο έλειψε να χάσει και την ίδια του τη ζωή. Και το μεν πάθημα ήταν ταυτόχρονα φοβερό και ολέθριο, το δε μέσο με το οποίο θα μπορούσε να αποτραπεί ένα τόσο μεγάλο κακό δεν βρισκόταν πουθενά εκείνη την ώρα στο κελί. Έτσι, ο γέροντας απλώθηκε στο έδαφος λιποθυμώντας και ξεψυχώντας, υψώνοντας τα χέρια του προς τον Θεό και εκλιπαρώντας τη βοήθεια Εκείνου που έχει τη δύναμη να σώζει. Και αυτός μεν βρισκόταν σε τέτοιο κίνδυνο. Ο Θεός όμως, που είναι ταχύς στην παρηγοριά και άμεσος στην προστασία, τι έκανε; Μήπως ανέχθηκε να παραβλέψει τον δικό Του θεράποντα που κινδύνευε κατ' αυτόν τον τρόπο και επρόκειτο σε λίγο να παραδώσει την ψυχή του; Όχι βέβαια, σε καμία περίπτωση. Διότι καθόλου δεν ανέχθηκε να τον παραβλέψει, όπως ακριβώς δεν παρέβλεψε παλαιότερα και τον γιο της δούλης, τον Ισμαήλ, που είχε καταληφθεί από το ίδιο πάθημα, και θεράπευσε το μαρτύριό του το συντομότερο δυνατό.

Επειδή, λοιπόν, παρέβησαν τα όσα τους είχαν προσταχθεί, τους έκανε στο εξής να αισθανθούν εκείνα, για τα οποία προηγουμένως δεν είχαν καμία αίσθηση εξαιτίας της εύνοιας την οποία τους επιδείκνυε ο Δεσπότης. Όταν, επομένως, ακούσεις ότι «διανοίχθηκαν οι οφθαλμοί τους», αυτό να εννοείς: ότι τους έκανε να αποκτήσουν πλέον επίγνωση της γυμνότητας και της έκπτωσης από τη δόξα, την οποία απολάμβαναν πριν από τη βρώση. Ότι δε αυτή είναι η συνήθεια της Γραφής, άκουσέ την να το λέει και αλλού: διότι, όταν η δούλη της Σάρρας δραπέτευε από την εξουσία της και περιπλανιόταν, αφού άφησε το παιδί κοντά σε ένα έλατο, παρακολουθούσε από απόσταση το τέλος του, και λέει: «Διήνοιξε ο Θεός τους οφθαλμούς της Άγαρ»· όχι επειδή πριν από αυτό δεν έβλεπε, αλλά επειδή διήγειρε τη διάνοιά της. Βλέπεις ότι η λέξη «διήνοιξε» δεν αναφέρεται στους σωματικούς οφθαλμούς, αλλά στην αντίληψη της διάνοιας;

Αλλά πρόσεξε πάλι, εξαιτίας της ευνοίας προς τον δίκαιο, πώς και αυτή αξιώνεται την άνωθεν φροντίδα. Αφού αναχώρησε, λοιπόν, περιπλανιόταν στην έρημο, και όταν το νερό εξαντλήθηκε, μη βρίσκοντας από πουθενά καμία παρηγοριά, άφησε, λέει, το παιδί κάτω από ένα έλατο. Και καθώς σπαράσσονταν τα σπλάγχνα της, κυριευμένη από την οδύνη και τη φιλοστοργία προς το παιδί, κάθισε, λέει, απέναντί του, σε απόσταση περίπου μιας βολής τόξου. Διότι είπε: «Ας μη δω τον θάνατο του παιδιού μου». Και κάθισε απέναντι από το παιδί. Και φωνάζοντας δυνατά το παιδί, έκλαψε.