Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 21:17

Σηκώθηκε, λοιπόν, ο Αβραάμ το πρωί, και πήρε άρτους και έναν ασκό με νερό, και τα έδωσε στην Άγαρ, τα έβαλε στον ώμο της μαζί με το παιδί, και την έστειλε μακριά. Αναχωρώντας δε, εκείνη περιπλανιόταν στην έρημο, κοντά στο Φρέαρ του Όρκου. Όταν τελείωσε το νερό από τον ασκό, άφησε το παιδί κάτω από ένα έλατο. Και αφού απομακρύνθηκε, κάθισε απέναντί του από μακριά, περίπου σε απόσταση βολής τόξου. Διότι είπε: «Ας μη δω τον θάνατο του παιδιού μου», και κάθισε απέναντί του. Το δε παιδί φώναξε δυνατά και έκλαψε. Εισάκουσε, τότε, ο Θεός τη φωνή του παιδιού από τον τόπο όπου βρισκόταν. Και άγγελος του Θεού κάλεσε την Άγαρ από τον ουρανό, και της είπε: «Τι συμβαίνει, Άγαρ; Μη φοβάσαι· διότι ο Θεός εισάκουσε τη φωνή του παιδιού σου από τον τόπο όπου βρίσκεται. Σήκω, πάρε το παιδί και κράτησέ το με το χέρι σου». Και άνοιξε ο Θεός τα μάτια της, και είδε ένα πηγάδι με τρεχούμενο νερό, και πήγε, γέμισε τον ασκό με νερό, και πότισε το παιδί. Και ήταν ο Θεός με το παιδί, και αυτό μεγάλωσε». Διότι ο μεν θεσπέσιος Αβραάμ, υποκύπτοντας στους νόμους της πατρικής στοργής, ενδιαφερόταν για τον Ισμαήλ. Επειδή όμως ο θείος χρησμός τον καλούσε στο ότι έπρεπε να προσηλωθεί μόνο στον Ισαάκ, καθώς σε αυτόν αφορούσε η επαγγελία, απομάκρυνε την Άγαρ, και της διέταξε να αναχωρήσει μαζί με το βρέφος από τη δεσποτική εστία, προαναγγέλλοντας έτσι τυπολογικά, μέσω του νόμου, το μυστήριο του Χριστού.

Διότι, όταν η Άγαρ, η δούλη της Σάρρας, απέδρασε από το πρόσωπο της κυρίας της, την βρήκε ένας Άγγελος του Θεού και της είπε: Επίστρεψε στην κυρία σου και ταπεινώσου κάτω από τα χέρια της. Και εκείνη έπραξε έτσι, ακριβώς όπως της ειπώθηκε. Όταν όμως ήρθε ο καιρός της, αφέθηκε ελεύθερη με παρρησία, έχοντας και εφόδια, μαζί με τον γιο της, και καθώς περιπλανιόταν στην έρημο και κόντευε να πεθάνει από τη δίψα μαζί με τον γιο της τον Ισμαήλ, ο Θεός δεν την εγκατέλειψε.

«Και απέδρασε η Άγαρ από το πρόσωπό της»· προφανώς της Σάρρας. «Τη βρήκε δε άγγελος Κυρίου στην πηγή του ύδατος»· και στη συνέχεια για δεύτερη φορά αναφέρεται: «είπε δε σε αυτήν ο άγγελος Κυρίου»· και για τρίτη φορά δε: «είπε σε αυτήν ο άγγελος Κυρίου: Πληθύνοντας θα πληθύνω το σπέρμα σου, και δεν θα μπορεί να μετρηθεί εξαιτίας του πλήθους». Και πάλι: «είπε σε αυτήν ο άγγελος Κυρίου: Ιδού, εσύ θα συλλάβεις στην κοιλιά σου, και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ισμαήλ, διότι ο Κύριος εισάκουσε την ταπείνωσή σου». Και μετά από όλα αυτά τα λόγια αναφέρεται: «Και επικαλέστηκε το όνομα του Κυρίου που της μιλούσε, [λέγοντας]: Εσύ είσαι ο Θεός που με επέβλεψε». Εάν δεν ονομαζόταν Κύριος από την ίδια την Αγία Γραφή αυτός που εμφανίστηκε στην Άγαρ ενώ εκείνη περιπλανιόταν, μέσω της φράσης «και επικαλέστηκε το όνομα του Κυρίου που της μιλούσε», θα μπορούσε ίσως κάποιος να υποθέσει ότι η Άγαρ εξέλαβε εσφαλμένα τον άγγελο ως Θεό. Τώρα, όμως, η Γραφή μαρτυρεί ότι ο Κύριος ήταν Εκείνος που ομιλούσε μέσω του προαναφερθέντος αγγέλου, μέσω του οποίου, επειδή ακριβώς ήταν Κύριος και Θεός, έλεγε αρμοδίως για τον Εαυτό Του το «Πληθύνοντας θα πληθύνω το σπέρμα σου»· διότι αυτό θα άρμοζε να το λέει μόνο ο Θεός, και όχι πλέον ένας άγγελος. Είναι δε φυσικό ότι και η Άγαρ, δίνοντας προσοχή σε αυτόν τον λόγο και κατανοώντας ότι μόνο από τον Θεό θα μπορούσε να προέλθει μια τέτοια φωνή, είπε το «εσύ είσαι ο Θεός που με επέβλεψε». Αλλά και τη δεύτερη φορά, όταν δραπετεύει έχοντας μαζί της τον υιό της, είναι γεγραμμένο: «κάλεσε δε άγγελος του Θεού την Άγαρ από τον ουρανό», και της είπε τα όσα έχουν αναγραφεί, μεταξύ των οποίων είναι και το «διότι θα τον καταστήσω έθνος»· προφανώς εννοεί το παιδί· πράγμα το οποίο δεν θα ήταν πλέον αξιόπιστο να το λέει ο άγγελος, διότι η υπόσχεση ανήκει και πάλι στον Θεό.

Σε ένα λοιπόν από αυτά τα ασκητήρια, την εποχή του θέρους, και μάλιστα στην ακμή του, όταν ο ήλιος παραμένοντας περισσότερο στον ουρανό θερμαίνει σφοδρότερα τον αέρα, ξηραίνει υπερβολικά τη γη και εξατμίζει όλη ανεξαιρέτως την υγρασία της, ο μακάριος αυτός, καθώς ησύχαζε και ανέπεμπε τις καθημερινές προσευχές στον Ύψιστο —και τότε δεν διέμενε μαζί του κανένας από τους άλλους, ούτε καν ο ίδιος του ο μαθητής— κυριεύθηκε από ανείπωτη δίψα, εξαιτίας της οποίας, μαζί με τη φυσική υγρασία του σώματος, λίγο έλειψε να χάσει και την ίδια του τη ζωή. Και το μεν πάθημα ήταν ταυτόχρονα φοβερό και ολέθριο, το δε μέσο με το οποίο θα μπορούσε να αποτραπεί ένα τόσο μεγάλο κακό δεν βρισκόταν πουθενά εκείνη την ώρα στο κελί. Έτσι, ο γέροντας απλώθηκε στο έδαφος λιποθυμώντας και ξεψυχώντας, υψώνοντας τα χέρια του προς τον Θεό και εκλιπαρώντας τη βοήθεια Εκείνου που έχει τη δύναμη να σώζει. Και αυτός μεν βρισκόταν σε τέτοιο κίνδυνο. Ο Θεός όμως, που είναι ταχύς στην παρηγοριά και άμεσος στην προστασία, τι έκανε; Μήπως ανέχθηκε να παραβλέψει τον δικό Του θεράποντα που κινδύνευε κατ' αυτόν τον τρόπο και επρόκειτο σε λίγο να παραδώσει την ψυχή του; Όχι βέβαια, σε καμία περίπτωση. Διότι καθόλου δεν ανέχθηκε να τον παραβλέψει, όπως ακριβώς δεν παρέβλεψε παλαιότερα και τον γιο της δούλης, τον Ισμαήλ, που είχε καταληφθεί από το ίδιο πάθημα, και θεράπευσε το μαρτύριό του το συντομότερο δυνατό.

Αλλά ο ελεήμων και φιλάνθρωπος Θεός, ο οποίος με τη μέριμνά Του για εμάς υπερβαίνει τη φιλοστοργία και του πατέρα και της μητέρας, εισάκουσε τη φωνή του παιδιού από τον τόπο όπου βρισκόταν· σπλαχνίστηκε το παιδί, ελέησε τη συμφορά της Άγαρ· επέτρεψε να νιώσει αυτή την αίσθηση της ερημιάς, και αμέσως της χάρισε τη δική Του βοήθεια. Και κάλεσε, λέγει, άγγελος του Θεού την Άγαρ από τον ουρανό, και της είπε: «Τι συμβαίνει, Άγαρ; Μη φοβάσαι· διότι εισάκουσε ο Θεός τη φωνή του παιδιού σου από τον τόπο όπου βρίσκεται. Σήκω, πάρε το παιδί, και κράτησέ το από το χέρι του· διότι θα το κάνω μέγα έθνος». Ω, φιλανθρωπία του Δεσπότου! Δεν την περιφρόνησε επειδή ήταν δούλη, αλλά επειδή είχε δώσει υπόσχεση στον πατριάρχη, και επειδή ήταν δικό του απόγονος, την αξιώνει με τόση πρόνοια, και λέγει: «Τι συμβαίνει, Άγαρ; Μη φοβάσαι· διότι εισάκουσε ο Θεός τη φωνή του παιδιού. Σήκω και πάρε το, και κράτησέ το από το χέρι του· διότι θα το κάνω μέγα έθνος».