Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 21:19

Σηκώθηκε, λοιπόν, ο Αβραάμ το πρωί, και πήρε άρτους και έναν ασκό με νερό, και τα έδωσε στην Άγαρ, τα έβαλε στον ώμο της μαζί με το παιδί, και την έστειλε μακριά. Αναχωρώντας δε, εκείνη περιπλανιόταν στην έρημο, κοντά στο Φρέαρ του Όρκου. Όταν τελείωσε το νερό από τον ασκό, άφησε το παιδί κάτω από ένα έλατο. Και αφού απομακρύνθηκε, κάθισε απέναντί του από μακριά, περίπου σε απόσταση βολής τόξου. Διότι είπε: «Ας μη δω τον θάνατο του παιδιού μου», και κάθισε απέναντί του. Το δε παιδί φώναξε δυνατά και έκλαψε. Εισάκουσε, τότε, ο Θεός τη φωνή του παιδιού από τον τόπο όπου βρισκόταν. Και άγγελος του Θεού κάλεσε την Άγαρ από τον ουρανό, και της είπε: «Τι συμβαίνει, Άγαρ; Μη φοβάσαι· διότι ο Θεός εισάκουσε τη φωνή του παιδιού σου από τον τόπο όπου βρίσκεται. Σήκω, πάρε το παιδί και κράτησέ το με το χέρι σου». Και άνοιξε ο Θεός τα μάτια της, και είδε ένα πηγάδι με τρεχούμενο νερό, και πήγε, γέμισε τον ασκό με νερό, και πότισε το παιδί. Και ήταν ο Θεός με το παιδί, και αυτό μεγάλωσε». Διότι ο μεν θεσπέσιος Αβραάμ, υποκύπτοντας στους νόμους της πατρικής στοργής, ενδιαφερόταν για τον Ισμαήλ. Επειδή όμως ο θείος χρησμός τον καλούσε στο ότι έπρεπε να προσηλωθεί μόνο στον Ισαάκ, καθώς σε αυτόν αφορούσε η επαγγελία, απομάκρυνε την Άγαρ, και της διέταξε να αναχωρήσει μαζί με το βρέφος από τη δεσποτική εστία, προαναγγέλλοντας έτσι τυπολογικά, μέσω του νόμου, το μυστήριο του Χριστού.

Εκείνη λοιπόν έφυγε ταραγμένη και δακρυσμένη· και πλανιόταν στην έρημο. Και ενώ το παιδί κινδύνευε και έκλαιγε γοερά, «Άνοιξε», λέει, «ο Θεός τα μάτια της Άγαρ, και είδε πηγή με ζωντανό νερό, και το πότισε.» Παρατήρησε λοιπόν πώς, για τη γνώση του μυστηρίου, δεν στερείται σημασίας ίσως ούτε αυτό ακόμη το παιχνίδι των νηπίων. Διότι ο Ισμαήλ καταδίωκε τον Ισαάκ.

Διότι, όταν η Άγαρ, η δούλη της Σάρρας, απέδρασε από το πρόσωπο της κυρίας της, την βρήκε ένας Άγγελος του Θεού και της είπε: Επίστρεψε στην κυρία σου και ταπεινώσου κάτω από τα χέρια της. Και εκείνη έπραξε έτσι, ακριβώς όπως της ειπώθηκε. Όταν όμως ήρθε ο καιρός της, αφέθηκε ελεύθερη με παρρησία, έχοντας και εφόδια, μαζί με τον γιο της, και καθώς περιπλανιόταν στην έρημο και κόντευε να πεθάνει από τη δίψα μαζί με τον γιο της τον Ισμαήλ, ο Θεός δεν την εγκατέλειψε.

Σε ένα λοιπόν από αυτά τα ασκητήρια, την εποχή του θέρους, και μάλιστα στην ακμή του, όταν ο ήλιος παραμένοντας περισσότερο στον ουρανό θερμαίνει σφοδρότερα τον αέρα, ξηραίνει υπερβολικά τη γη και εξατμίζει όλη ανεξαιρέτως την υγρασία της, ο μακάριος αυτός, καθώς ησύχαζε και ανέπεμπε τις καθημερινές προσευχές στον Ύψιστο —και τότε δεν διέμενε μαζί του κανένας από τους άλλους, ούτε καν ο ίδιος του ο μαθητής— κυριεύθηκε από ανείπωτη δίψα, εξαιτίας της οποίας, μαζί με τη φυσική υγρασία του σώματος, λίγο έλειψε να χάσει και την ίδια του τη ζωή. Και το μεν πάθημα ήταν ταυτόχρονα φοβερό και ολέθριο, το δε μέσο με το οποίο θα μπορούσε να αποτραπεί ένα τόσο μεγάλο κακό δεν βρισκόταν πουθενά εκείνη την ώρα στο κελί. Έτσι, ο γέροντας απλώθηκε στο έδαφος λιποθυμώντας και ξεψυχώντας, υψώνοντας τα χέρια του προς τον Θεό και εκλιπαρώντας τη βοήθεια Εκείνου που έχει τη δύναμη να σώζει. Και αυτός μεν βρισκόταν σε τέτοιο κίνδυνο. Ο Θεός όμως, που είναι ταχύς στην παρηγοριά και άμεσος στην προστασία, τι έκανε; Μήπως ανέχθηκε να παραβλέψει τον δικό Του θεράποντα που κινδύνευε κατ' αυτόν τον τρόπο και επρόκειτο σε λίγο να παραδώσει την ψυχή του; Όχι βέβαια, σε καμία περίπτωση. Διότι καθόλου δεν ανέχθηκε να τον παραβλέψει, όπως ακριβώς δεν παρέβλεψε παλαιότερα και τον γιο της δούλης, τον Ισμαήλ, που είχε καταληφθεί από το ίδιο πάθημα, και θεράπευσε το μαρτύριό του το συντομότερο δυνατό.

Ζʹ. Ανατραφείς λοιπόν και εκπαιδευθείς με αυτόν τον τρόπο, όπως ακριβώς θα έπρεπε και σήμερα να είναι εκείνοι που πρόκειται να προΐστανται του λαού και να διαχειρίζονται το μέγα σώμα του Χριστού, σύμφωνα με τη μεγάλη βουλή και πρόγνωση του Θεού, η οποία από παλιά θέτει τις βάσεις των μεγάλων πραγμάτων, εντάσσεται στο μέγα τούτο ιερό βήμα, και καθίσταται ένας από εκείνους που εγγίζουν τον Θεό, ο οποίος και τους εγγίζει, και αξιώνεται την ιερή στάση και τάξη. Και αφού διήλθε όλη την ακολουθία των βαθμών, για να συντομεύσω τα ενδιάμεσα, του εμπιστεύονται την προεδρία του λαού, πράγμα που ισοδυναμεί με το να πω, την επιστασία όλης της οικουμένης. Και δεν ξέρω να πω αν λαμβάνει την ιεροσύνη ως έπαθλο αρετής ή ως πηγή και ζωή της Εκκλησίας. Διότι έπρεπε, καθώς αυτή εξέλειπε από τη δίψα για την αλήθεια, να ποτιστεί όπως ο Ισμαήλ, ή, όπως ο Ηλίας από τον χείμαρρο, ενώ η γη είχε ξεραθεί από την ανομβρία, να δροσιστεί, και, ενώ ανέπνεε αμυδρά, να αναζωογονηθεί, και να απομείνει σπέρμα στον Ισραήλ· για να μη γίνουμε σαν τα Σόδομα και τα Γόμορρα, των οποίων περιβόητη μεν ήταν η κακία, περιβοητότερη όμως η καταστροφή, αφού κατακλύστηκαν από πυρ και θειάφι.

Επειδή, λοιπόν, παρέβησαν τα όσα τους είχαν προσταχθεί, τους έκανε στο εξής να αισθανθούν εκείνα, για τα οποία προηγουμένως δεν είχαν καμία αίσθηση εξαιτίας της εύνοιας την οποία τους επιδείκνυε ο Δεσπότης. Όταν, επομένως, ακούσεις ότι «διανοίχθηκαν οι οφθαλμοί τους», αυτό να εννοείς: ότι τους έκανε να αποκτήσουν πλέον επίγνωση της γυμνότητας και της έκπτωσης από τη δόξα, την οποία απολάμβαναν πριν από τη βρώση. Ότι δε αυτή είναι η συνήθεια της Γραφής, άκουσέ την να το λέει και αλλού: διότι, όταν η δούλη της Σάρρας δραπέτευε από την εξουσία της και περιπλανιόταν, αφού άφησε το παιδί κοντά σε ένα έλατο, παρακολουθούσε από απόσταση το τέλος του, και λέει: «Διήνοιξε ο Θεός τους οφθαλμούς της Άγαρ»· όχι επειδή πριν από αυτό δεν έβλεπε, αλλά επειδή διήγειρε τη διάνοιά της. Βλέπεις ότι η λέξη «διήνοιξε» δεν αναφέρεται στους σωματικούς οφθαλμούς, αλλά στην αντίληψη της διάνοιας;

Μην αποθαρρύνεσαι, λέει, για το γεγονός ότι εκδιώχθηκες από το σπίτι. Διότι θα απολαύσει τόσο πολύ την πρόνοιά μου, ώστε να γίνει και αυτό μεγάλο έθνος. Και άνοιξε, λέει, τα μάτια της· όχι επειδή πριν από αυτό δεν έβλεπε, αλλά επειδή, παρότι τα μάτια της ήταν ανοιχτά, δεν προέκυψε γι' αυτήν κανένα απολύτως όφελος πριν από την άνωθεν επισκοπή. Γι' αυτό, όταν θέλησε να επιδείξει τη δική Του προστασία, λέει: Άνοιξε τα μάτια της· αντί του: Της υπέδειξε ενώ εκείνη αγνοούσε, διέγειρε τη διάνοιά της, την οδήγησε, ώστε να δει τον τόπο που ανέβλυζε τις πηγές του νερού. Και είδε, λέει, πηγάδι με ζωντανό νερό, και πορεύθηκε, και γέμισε τον ασκό, και πότισε το παιδί. Σε αδιέξοδο ο Κύριος χάρισε διέξοδο, και ενώ αυτή βρισκόταν σε τέτοια αμηχανία και δεν είχε καμία ελπίδα σωτηρίας, της έδειξε τη δική Του γενναιοδωρία, παρηγορώντας ταυτόχρονα και την ίδια, και λαμβάνοντας πρόνοια για το παιδί. Έτσι, όταν το θέλει ο Θεός, ακόμη και αν βρισκόμαστε στην έρημο, ακόμη και αν βρισκόμαστε στα έσχατα δεινά, ακόμη και αν δεν έχουμε καμία ελπίδα σωτηρίας, δεν θα έχουμε ανάγκη από κανέναν άλλον, αφού η βοήθεια του Θεού γίνεται τα πάντα για εμάς. Διότι, εάν προσελκύσουμε τη δική Του εύνοια, κανείς δεν θα υπερισχύσει εναντίον μας, αλλά θα είμαστε ανώτεροι από όλους. Και ήταν ο Θεός μαζί με το παιδί, λέει, και μεγάλωσε, και κατοίκησε στην έρημο.