Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 21:31

Τι ακριβώς έπρεπε να κάνουν αυτοί που επέλεγαν να μετανοήσουν, το διευκρίνιζε λέγοντας: Μην αναζητάτε τη Βαιθήλ και μην εισέρχεστε στα Γάλγαλα, και μην ανεβαίνετε στο φρέαρ του όρκου. Ως φρέαρ του όρκου, λέει, εννοεί τα Γέραρα· και αυτή ήταν πόλη των Φιλισταίων, δηλαδή των Παλαιστινίων. Διότι, επειδή ο θεσπέσιος Αβραάμ και ο Αβιμέλεχ ορκίστηκαν ο ένας στον άλλον και συνήψαν ειρηνικές συνθήκες στο φρέαρ, η πόλη μετονομάστηκε πλέον σε φρέαρ του όρκου. Επομένως, τα Γάλγαλα, η Βαιθήλ, καθώς βέβαια και τα Γέραρα, ήταν πόλεις που είχαν εκτραπεί σε πολύ μεγάλο βαθμό προς την ασέβεια, και παρέθεταν πολύμορφη την πλάνη σε αυτούς που εξαπατούσαν. Πρόσταξε, λοιπόν, να απομακρύνονται αναγκαστικά από αυτές, συμπλέκοντας στον λόγο του και απειλή, ώστε να τους ωθήσει με κάθε τρόπο προς το συμφέρον τους. Διότι θα καταστραφούν, λέει, και η Βαιθήλ και οι υπόλοιπες. Και η μεν μία θα πορευθεί αιχμάλωτη προς τους εχθρούς, η δε άλλη θα κατακαεί με τέτοιον τρόπο, ώστε να δίνει την εντύπωση ότι δεν υπήρξε ποτέ. Επομένως, ας αναζητηθεί ο Θεός, για να ζήσετε, λέει, προτού αναφλεγεί ο οίκος του Ιωσήφ και τον καταναλώσει, και δεν θα υπάρχει κανείς να σβήσει τη φωτιά. Με το να αναλάμψει, λοιπόν, εννοεί το να πυρποληθεί, και οίκο του Ιωσήφ ονομάζει τον Εφραίμ, δηλαδή αυτούς που κατοικούσαν στη Σαμάρεια· διότι από τον Ιωσήφ γεννήθηκαν ο Εφραίμ και ο Μανασσής. Όπως, λοιπόν, όταν τους ονομάζει Ισραήλ κατανοούμε ότι οι απόγονοί του παίρνουν το όνομα από τον πατέρα, έτσι, εάν τυχόν πει Ιωσήφ, θα το κατανοήσεις με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.

Φυλιστιείμ (Γεν. 21, 34). Η σημερινή ονομαζόμενη Ασκαλών, και η γύρω από αυτήν επιφανής περιοχή της Παλαιστίνης. Φρέαρ ορκισμού (Γεν. 21, 30 κ.ε.). Αυτό που έσκαψε ο Αβραάμ, εκεί όπου ορκίστηκε. Αυτή ονομάζεται σήμερα Βηροσοβά στη Γεραριτική.

Και για ποιον λόγο, εάν η ίδια η φύση του δέντρου δεν διέθετε τη γνώση του καλού και του πονηρού, αλλά ο άνθρωπος το έμαθε αυτό σαφέστερα μέσα από την τιμωρία για την παρακοή του στο ζήτημα του δέντρου, το δέντρο αυτό ονομάζεται της γνώσης του καλού και του πονηρού; Επειδή αποτελεί συνήθεια της Γραφής, όταν συμβαίνει ένα γεγονός, είτε σε τόπους είτε σε καιρούς, να ονομάζει από τα γεγονότα αυτά και τους τόπους και τους καιρούς. Και για να καταστεί σαφέστερο αυτό που λέγεται, θα σας το κάνω φανερό με ένα παράδειγμα. Ο Ισαάκ έσκαψε κάποτε πηγάδια· οι γείτονες επιχείρησαν να καταστρέψουν τα πηγάδια αυτά. Έτσι, δημιουργήθηκε κάποια έχθρα, και ονόμασε το πηγάδι «Έχθρα»· όχι επειδή το ίδιο το πηγάδι έτρεφε έχθρα, αλλά επειδή γύρω από αυτό δημιουργήθηκε η έχθρα. Έτσι και το δέντρο ονομάζεται της γνώσης του καλού και του πονηρού, όχι επειδή το ίδιο κατείχε γνώση, αλλά επειδή γύρω από αυτό πραγματοποιήθηκε ο έλεγχος της γνώσης του καλού και του πονηρού. Πάλι, έσκαψε ένα πηγάδι ο Αβραάμ, και το επιβουλεύτηκε ο Αβιμέλεχ· συναντήθηκαν, κατέλυσαν την έχθρα και, αφού έδωσαν όρκους μεταξύ τους, ονόμασαν το πηγάδι εκείνο «Φρέαρ όρκου» (Πηγάδι του όρκου)· όχι επειδή το πηγάδι ορκίστηκε, αλλά επειδή γύρω από το πηγάδι δόθηκε ο όρκος. Βλέπεις πώς οι τόποι δεν καθίστανται οι αιτίες των γεγονότων, έστω κι αν λαμβάνουν τα ονόματα των γεγονότων; Διότι είναι απολύτως αναγκαίο να παραθέτουμε παραδείγματα, ώστε να γίνεται σαφέστερο αυτό που λέγεται.

Όταν δε κατακάηκε η περιοχή των Σοδόμων και ο Λωτ αναχώρησε για το όρος, συνέλαβαν από αυτόν οι θυγατέρες του, και η μεν μεγαλύτερη γέννησε τον Μωάβ, η δε μικρότερη τον Αμμών· τη συνεύρεση δε με τον πατέρα τους την πέτυχαν κρυφά μέσω της μέθης· διότι νόμιζαν ότι το ανθρώπινο γένος είχε εκλείψει. Ο Αβραάμ παροίκησε στα Γέραρα, και ο βασιλιάς των Γεράρων Αβιμέλεχ πήρε τη Σάρρα· επειδή όμως τον απείλησε ο Θεός, εκείνος απολογούνταν λέγοντας ότι νόμιζε πως η γυναίκα ήταν αδελφή του· διότι έτσι είχε πει η ίδια. Την απέδωσε λοιπόν στον Αβραάμ μαζί με δώρα. Τότε εκείνη, αφού αποδόθηκε, γέννησε τον Ισαάκ. Εκδιώκει δε τη δούλη από την οικία μαζί με το παιδί, τον Ισμαήλ. Ο δε Αβιμέλεχ συνάπτει διαθήκη με τον Αβραάμ, ώστε να μην αδικήσουν ο ένας τον άλλον, και λαμβάνει επτά αμνάδες από τον Αβραάμ, ως μαρτυρία για το φρέαρ του ορκισμού, προκειμένου να είναι φανερό ότι αυτό ανήκει στον Αβραάμ. Λαμβάνει την εντολή να προσφέρει τον υιό του ως ολοκαύτωμα, και τον προσφέρει, όμως σφάζεται ένας κριός αντί αυτού. Αυτά δε ήταν τύποι της μελλοντικής οικονομίας που επρόκειτο να επιτελεστεί από τον Χριστό υπέρ ημών. Πεθαίνει η Σάρρα, και ο Αβραάμ, αφού αγόρασε έναν τόπο από τον Εφρών τον Χετταίο, θάβει εκεί τη γυναίκα του, και στέλνει τον δούλο του, προκειμένου να μνηστεύσει γυναίκα στον Ισαάκ από τη Μεσοποταμία, παραγγέλλοντάς του να μην οδηγήσει πίσω τον υιό του εκεί, εάν η γυναίκα δεν θελήσει να έρθει.

Έτσι λοιπόν φαίνεται ότι και ο Αβραάμ, αφού απόλαυσε την άλλη περιποίηση από τον Αβιμέλεχ, δεν θεώρησε αγνωμοσύνη το να τον ελέγξει για την αφαίρεση των φρεάτων που ο ίδιος είχε ανορύξει, ούτε εκείνος χλευάζει τον έλεγχο, αλλά υποκρίνεται ότι αγνοεί την πράξη που τόλμησαν να κάνουν οι υπηρέτες του. Και ο Αβραάμ φροντίζει, μέσω των επτά αμνάδων, να βεβαιώσει την ομολογία του Αβιμέλεχ ότι το φρέαρ ήταν έργο και κόπος του Αβραάμ, και ακολουθούν όρκος και συνθήκες, και η πηγή παίρνει την ονομασία από την πράξη, ονομαζόμενη φρέαρ ορκισμού. Και οι Φιλισταίοι, αργότερα, επειδή σχεδίασαν από φθόνο να απελάσουν τον Ισαάκ από την ίδια τους τη χώρα, στην οποία παροικούσε αποφεύγοντας τον λιμό στην πατρίδα του, φράζουν τα φρέατα του πατέρα του, γνωρίζοντας ότι οι ποιμένες δεν θα μπορούσαν να ζήσουν αν στερούνταν τη χρήση των φρεάτων. Και ο Μωυσής, επειδή, απωθώντας τους ποιμένες που άρχισαν άδικες χειροδικίες, προσέφερε στις θυγατέρες του Ιοθόρ τη δυνατότητα να ποτίσουν τα θρέμματα πιο γρήγορα από τις άλλες ημέρες, συμπεθεριάζει με τον πατέρα τους και γίνεται κύριος οικίας αντί για ξένος. Και μπορεί κανείς να λάβει άπειρα άλλα παραδείγματα μέσα από τα οποία τα φρέατα θεωρούνταν περιζήτητο και μεγάλο απόκτημα για τους απογόνους του Αβραάμ. Το οποίο μάλιστα, βρίσκοντάς το αβίαστα ο Αινάν ή ο Ωνάν (διότι ονομάζεται και με τις δύο ονομασίες), προσέφερε υπόθεση αφήγησης στον θεόπτη Μωυσή, καθώς εκείνος κατέγραφε την κοσμογονία και τη γενεαλογία της φυλής του Ησαύ.