Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 21:5

Διότι θεώρησε αδιάφορη τη λέξη, γνωρίζοντας ότι, όταν πρόκειται για τον ομολογουμένως γνήσιο Υιό, εκείνος που λέει «έγινε», το λέει ως ισοδύναμο του «έχει γεννηθεί», και ότι είναι ανώτερος. Διότι, ως προς μεν το γεννητό, δεν υπάρχει διαφορά ακόμη κι αν πει κανείς «έγινε» ή «κατασκευάστηκε»· τα γενητά όμως είναι αδύνατον, εφόσον είναι δημιουργήματα, να ονομάζονται γεννητά, εκτός εάν, αποκτώντας στη συνέχεια μετοχή στον γεννητό Υιό, λέγεται και για αυτά ότι έχουν γεννηθεί· και τούτο όχι βέβαια εξαιτίας της δικής τους φύσης, αλλά λόγω της μετοχής τους στον Υιό εν τω Πνεύματι. Και αυτό πάλι το γνωρίζει η Θεία Γραφή, όταν για μεν τα γενητά λέγει: «Πάντα δι᾽ αυτού εγένετο, και χωρίς αυτού εγένετο ουδέ εν», και: «Πάντα εν σοφία εποίησας»· για δε τους γεννητούς υιούς: «Εγένοντο στον Ιώβ επτά υιοί και τρεις θυγατέρες», και: «Ο Αβραάμ ήταν εκατό ετών, όταν εγένετο σε αυτόν ο Ισαάκ ο υιός του».

Εφ' όσον λοιπόν έχουν γραφεί αυτά κατ' αυτόν τον τρόπο, ω Αρειανοί, δεν υποδηλώνεται από αυτά ότι ο Υιός είναι γενητός, αλλά μάλλον ότι είναι διαφορετικός από τα γενητά, και γνήσιος του Πατρός, ευρισκόμενος στους κόλπους Του. Διότι και το «γενόμενος» που αναγράφεται εδώ, δεν σημαίνει ότι ο Υιός είναι γενητός, όπως εσείς νομίζετε. Επειδή, αν είχε πει απλώς «γενόμενος» και έπειτα είχε σιωπήσει, θα υπήρχε πρόφαση για τους Αρειανούς· επειδή όμως χρησιμοποίησε προηγουμένως τον όρο «Υιός», αποδεικνύοντας σε όλη την περικοπή ότι Αυτός είναι διαφορετικός από τα γενητά, δεν έθεσε ούτε το «γενόμενος» απολύτως, αλλά συνέδεσε το «κρείττων» με το «γενόμενος». Διότι θεώρησε τη λέξη αδιάφορη, γνωρίζοντας ότι, όταν πρόκειται για ομολογουμένως γνήσιο υιό, εκείνος που λέει το «γενόμενος» λέει κάτι ταυτόσημο με το να έχει γεννηθεί και ότι είναι «κρείττων». Διότι για το γεννητό δεν υπάρχει διαφορά, ακόμη και αν πει κάποιος «έγινε» ή «έχει φτιαχτεί», ενώ τα γενητά, όντας δημιουργήματα, είναι αδύνατον να ονομάζονται «γεννητά», εκτός εάν βεβαίως, μετέχοντας στη συνέχεια στον γεννητό Υιό, λέγεται ότι έχουν γεννηθεί και αυτά, όχι βέβαια λόγω της δικής τους φύσης, αλλά λόγω της μετοχής τους στον Υιό εν Πνεύματι. Και αυτό πάλι το γνωρίζει η Θεία Γραφή, όταν λέει αφενός για τα γενητά: «πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο» και «πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησεν», και αφετέρου για τους υιούς των γενητών: «έγιναν στον Ιώβ επτά υιοί και τρεις θυγατέρες» και «ο Αβραάμ ήταν εκατό ετών, όταν του έγινε ο Ισαάκ ο υιός του»· και ο Μωυσής έλεγε: «εάν γίνουν σε κάποιον υιοί».

Εφόσον, λοιπόν, αυτά έχουν γραφεί με αυτόν τον τρόπο, δεν υποδηλώνεται από αυτά ότι ο Υιός είναι γενητός (κτιστός), ω Αρειανοί, αλλά μάλλον ότι είναι διαφορετικός από τα γενητά, ίδιος δε του Πατρός, ευρισκόμενος στους κόλπους Του. Διότι και το «γενόμενος» που γράφεται εδώ δεν σημαίνει ότι ο Υιός είναι γενητός, όπως εσείς νομίζετε. Διότι, εάν είχε πει απλώς «γενόμενος» και είχε σιωπήσει, θα υπήρχε πρόφαση για τους Αρειανούς. Επειδή όμως προανέφερε τον όρο «Υιός», αποδεικνύοντας μέσα από όλη την περικοπή ότι Εκείνος είναι διαφορετικός από τα γενητά, δεν έθεσε τη λέξη «γενόμενος» με τρόπο απόλυτο και ανεξάρτητο, αλλά συνέδεσε το «ανώτερος» (κρείττων) με το «γενόμενος». Διότι θεώρησε τη λέξη αδιάφορη, γνωρίζοντας ότι, όταν αναφέρεται σε ομολογουμένως γνήσιο Υιό, εκείνος που λέει «γενόμενος», δηλώνει κάτι ισοδύναμο με το «έχει γεννηθεί», λέγοντας ότι είναι ανώτερος. Διότι για το γενητό δεν υπάρχει διαφορά αν κάποιος πει ότι «έγινε» (γέγονε) ή «έχει δημιουργηθεί» (πεποίηται). Τα δε γενητά, όντας δημιουργήματα, είναι αδύνατον να ονομάζονται γεννητά, εκτός αν βέβαια μετέχοντας έπειτα στον γεννητό Υιό, λεχθεί ότι έχουν γεννηθεί και τα ίδια. Όχι βέβαια εξαιτίας της δικής τους φύσης, αλλά λόγω της μετοχής στον Υιό δια του Πνεύματος. Και αυτό πάλι το γνωρίζει η Θεία Γραφή, λέγοντας για μεν τα γενητά: «Πάντα δι' αυτού εγένετο» και «Πάντα εν σοφία εποίησεν»· για δε τους γεννητούς υιούς: «Εγένοντο τω Ιώβ υιοί επτά και θυγατέρες τρεις» και «Αβραάμ δε ην εκατόν ετών ότε εγένετο αυτώ Ισαάκ ο υιός αυτού».

Διότι λέγει ότι γεννήθηκαν στον Ιώβ επτά γιοι και τρεις θυγατέρες. Και πάλι: «Ο Αβραάμ ήταν εκατό ετών όταν του γεννήθηκε ο Ισαάκ ο γιος του». Εάν λοιπόν για αυτόν που γεννιέται λέγεται το «έγινε» και στους ανθρώπους, ας μη δίνει σημασία κανείς ακούγοντάς το αυτό και για τον Υιό.

Διότι έτσι είχε διατάξει, ώστε την όγδοη ημέρα να περιτέμνονται πλέον τα νεογέννητα. Έπειτα, για να μάθουμε λοιπόν την άφατη δύναμη του Θεού, ότι δηλαδή και τα αδύνατα στους ανθρώπους είναι δυνατά σε Αυτόν, για τον λόγο αυτόν η θεία Γραφή μάς επισημαίνει πάλι τον χρόνο, και μετά τη γέννηση μας διδάσκει λέγοντας: Ο δε Αβραάμ ήταν εκατό ετών, όταν του γεννήθηκε ο υιός του ο Ισαάκ. Είπε δε η Σάρρα: «Γέλιο μου έδωσε ο Κύριος· διότι όποιος το ακούσει, θα χαρεί μαζί μου». Τι σημαίνει «Γέλιο μου έδωσε ο Κύριος»; Αιτία χαράς είναι για εμένα η γέννηση. Και τι το θαυμαστό, αν είναι για εμένα; Θα έχω και όλους όσους το ακούσουν να συμμετέχουν στη χαρά μου, όχι απλώς επειδή γέννησα, αλλά επειδή γέννησα με αυτόν τον τρόπο. Το παράδοξο του γεγονότος θα οδηγήσει τους πάντες σε θαυμασμό, και θα προσφέρει σε όλους μεγαλύτερη χαρά, όταν μάθουν ότι εγώ, που δεν βρισκόμουν σε καθόλου καλύτερη κατάσταση από τους νεκρούς, έγινα ξαφνικά μητέρα, και από νεκρωμένη μήτρα γέννησα παιδί, και μάλιστα μπορώ να θηλάζω και να αναβλύζω πηγές γάλακτος, εγώ που δεν είχα πλέον καμία ελπίδα τεκνογονίας. Και είπε: Ποιος θα αναγγείλει στον Αβραάμ ότι η Σάρρα θηλάζει παιδί;