Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 24:3

Και είπε ο Αβραάμ στον πιο ηλικιωμένο υπηρέτη του σπιτιού του, ο οποίος ήταν επιστάτης όλων των υπαρχόντων του: «Τοποθέτησε το χέρι σου στον μηρό μου, και θα σε ορκίσω στον Κύριο, τον Θεό του ουρανού και τον Θεό της γης, να μην πάρεις γυναίκα για τον υιό μου τον Ισαάκ από τις θυγατέρες των Χαναναίων, ανάμεσα στους οποίους κατοικώ. Αλλά να πορευτείς στη γη όπου γεννήθηκα, και στη φυλή μου. Και από εκεί να πάρεις γυναίκα για τον υιό μου τον Ισαάκ.» Αφού λοιπόν ο Αβραάμ προσέταξε αυτά, ο υπηρέτης ορκίστηκε αμέσως, τοποθετώντας το χέρι του στον μηρό του κυρίου του.

«εάν πάρω τα φτερά μου την αυγή και κατασκηνώσω στα πέρατα της θάλασσας· διότι και εκεί το χέρι σου θα με οδηγήσει». Αλλά αυτά, καθώς και τα παρόμοια με αυτά, προέρχονται από τους θεολόγους μετά τον Μωυσή, οι οποίοι ήταν και αυτοί Εβραίοι και θεολογούσαν σε πλήρη συμφωνία με τους αρχαιότατους προπάτορες. Άκουσε όμως και τους θεοφιλείς και τρισμακάριους άνδρες πριν από τον Μωυσή, δηλαδή τους πρώτους Εβραίους, και πρωτίστως τον ίδιο τον Αβραάμ, ο οποίος έχει ανακηρυχθεί προπάτορας ολόκληρου του ιουδαϊκού έθνους: «Είπε δε ο Αβραάμ προς τον βασιλιά των Σοδόμων: Θα εκτείνω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη». Και πριν ακόμη από τον Αβραάμ εισάγεται ο Μελχισεδέκ, ο ιερέας του Θεού του Υψίστου, να ευλογεί τον Αβραάμ με αυτά τα λόγια: «Ευλογημένος ο Αβραάμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριους σε σένα· και ευλογητός ο Θεός, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη». Επιπλέον, ο λόγος της Γραφής παρουσιάζει τον Αβραάμ να συνομιλεί με τον οικείο του ως εξής: «Βάλε το χέρι σου κάτω από τον μηρό μου, και θα σε βάλω να ορκιστείς στον Κύριο, τον Θεό του ουρανού και τον Θεό της γης». Και προσθέτει: «Ο Κύριος, ο Θεός του ουρανού και ο Θεός της γης, ο οποίος με πήρε από τον οίκο του πατέρα μου και από τη γη στην οποία γεννήθηκα».

Έπειτα στρέφει τον λόγο προς τις θυγατέρες της άνω Ιερουσαλήμ. Ο δε λόγος αυτός είναι μια παράκληση που απευθύνεται με όρκο, με σκοπό να πλεονάζουν και να αυξάνουν πάντοτε την αγάπη, μέχρις ότου κάνει ενεργό το θέλημά Του Εκείνος που θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας. Και ο λόγος που διατύπωσε είναι αυτός: «Σας όρκισα, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, στις δυνάμεις και στις ισχύες του αγρού, να εγείρετε και να εξεγείρετε την αγάπη, έως ότου το θελήσει». Ο όρκος είναι λόγος που βεβαιώνει από μόνος του την αλήθεια. Διπλή δε είναι η ενέργεια του όρκου· διότι ή κάποιος βεβαιώνει ο ίδιος την αλήθεια σε αυτόν που ακούει, ή επιβάλλει σε άλλους, μέσω της ορκωμοσίας, την ανάγκη να μην παραβούν καθόλου την αλήθεια, όπως: «Ορκίστηκε ο Κύριος στον Δαβίδ την αλήθεια και δεν θα την αθετήσει». Εδώ η αξιοπιστία της υπόσχεσης εμπεδώνεται με τον όρκο. Όταν όμως ο Αβραάμ, μεριμνώντας για την ευγενή σύζευξη του μονογενούς του, προστάζει τον υπηρέτη του να μη δώσει ως σύζυγο στον Ισαάκ καμία από το γένος των Χαναναίων που ήταν καταδικασμένοι στη δουλεία, ώστε να μη φθείρει την ευγένεια της διαδοχής η επιμιξία με το δουλικό γένος, αλλά να συνάψει γάμο για το παιδί του από την πατρική του γη και τη συγγένειά του, του επιβάλλει την ανάγκη να μην αμελήσει το πρόσταγμα, ορκίζοντάς τον ότι πράγματι θα φέρει εις πέρας όλα όσα αποφάσισε για το παιδί του. [

ΜΓ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΚΟΜΗΤΑ ΕΡΜΙΝΟ. Ποιο νόημα έχει το: «Βάλε το χέρι σου κάτω από τον μηρό μου». «Βάλε το χέρι σου κάτω από τον μηρό μου, και σε εξορκίζω στον Θεό του ουρανού και της γης», παρήγγειλε πριν πεθάνει ο Αβραάμ στον υπηρέτη του, επειδή έβλεπε με την καθαρότητα της διάνοιάς του τον Θεό του ουρανού και της γης, τον Κύριο και Δεσπότη μας Χριστό, ο οποίος επρόκειτο να σαρκωθεί από εκείνους που θα προέρχονταν από τους μηρούς του, ότι επρόκειτο να προσλάβει τη φύση του από το σπέρμα του Αβραάμ, ως προφήτης που έβλεπε τα μελλοντικά.

Στη μεν ελληνική γλώσσα έχει γραφεί με αυτόν τον τρόπο: «Κάτω από τον μηρό μου»· στην εβραϊκή, όμως, λένε: «Κάτω από την οσφύ». Και για ποιον λόγο εκφράζεται έτσι; Αυτή ήταν μία χαρακτηριστική συνήθεια των παλαιών ανδρών. Αλλά και διότι από εκεί προήλθε η αρχή της γεννήσεως του Ισαάκ. Και για να μάθεις ότι η πράξη αυτή αποτελούσε μια συνήθεια, πρόσεξε ότι τον προστάζει μεν να τοποθετήσει το χέρι του στο σημείο εκείνο, αμέσως όμως προσθέτει: «Και θα σε βάλω να ορκιστείς στον Κύριο, τον Θεό του ουρανού και τον Θεό της γης». Δες πώς διδάσκει και τον υπηρέτη να γνωρίζει τον Δημιουργό των πάντων. Διότι λέγοντας «Θεό του ουρανού και Θεό της γης», συμπεριέλαβε ολόκληρη την κτίση.

Και ποιος είναι ο όρκος; Να μη λάβεις γυναίκα για τον υιό μου τον Ισαάκ από τις θυγατέρες των Χαναναίων, ανάμεσα στους οποίους εγώ κατοικώ· αλλά να πορευτείς στη γη μου, όπου γεννήθηκα, και στη φυλή μου, και να λάβεις γυναίκα για τον υιό μου τον Ισαάκ από εκεί.

Διότι όχι μόνο τον τιμά με τόσα πολλά δώρα, αλλά του δίνει και το δικαίωμα να κατοικήσει στη γη του. «Ιδού», λέει, «η γη μου βρίσκεται μπροστά σου· κατοίκησε όπου σου αρέσει». Επειδή δηλαδή έμαθε ότι χάρη σε εκείνον και στις προσευχές του τού χαρίστηκε η ζωή, σπεύδει πλέον να περιποιηθεί κατ' αυτόν τον τρόπο τον ξένο, τον περιπλανώμενο, τον εντελώς άγνωστο, ως ευεργέτη και προστάτη του. Και όταν ο Αβραάμ έφτασε σε βαθύ γήρας, επιθυμώντας να αποτρέψει τη συγγένεια του Ισαάκ με τους Χαναναίους, ώστε να μην πάρει γυναίκα από εκεί, κάλεσε τον πιο πιστό από τους υπηρέτες του, του έδωσε εντολή για αυτό το ζήτημα και είπε: «Βάλε το χέρι σου στον μηρό μου, και θα σε ορκίσω στον Κύριο, τον Θεό του ουρανού και της γης, να μην πάρεις γυναίκα για τον υιό μου τον Ισαάκ από τις θυγατέρες των Χαναναίων, ανάμεσα στους οποίους εγώ κατοικώ, αλλά να πας στη γη μου, όπου γεννήθηκα, και στη φυλή μου, και να πάρεις από εκεί γυναίκα για τον υιό μου». Είδες την εντολή που έδωσε ο πατριάρχης στον υπηρέτη; Αναλογίσου πόση σπουδή έδειχναν τα παλαιά χρόνια, χωρίς να αναζητούν χρηματική περιουσία, ούτε μεγάλο πλούτο, δούλους και απέραντες εκτάσεις γης, ούτε την ομορφιά του εξωτερικού κάλλους, αλλά επιζητούσαν το κάλλος της ψυχής και την ευγένεια των τρόπων.

Και ότι αυτό είναι αλήθεια, χάριν παραδείγματος, θα αναφέρω έναν γάμο: Ο Αβραάμ, λέει το κείμενο, ήταν ηλικιωμένος και προχωρημένος στην ηλικία, και είπε στον δούλο του, τον παλαιότερο της οικίας του, ο οποίος ήταν επιστάτης σε όλα τα υπάρχοντά του: «Βάλε το χέρι σου κάτω από τον μηρό μου, και θα σε ορκίσω στον Κύριο, τον Θεό του ουρανού και της γης, να μην πάρεις γυναίκα για τον υιό μου Ισαάκ από τις θυγατέρες των Χαναναίων, ανάμεσα στους οποίους εγώ κατοικώ, αλλά να πορευθείς στη γη μου, όπου γεννήθηκα, και στη φυλή μου, και από εκεί να πάρεις γυναίκα για τον υιό μου».

Και ο Ιωάννης, ο χρυσούς στη γλώσσα, ερμηνεύοντας αυτό που ειπώθηκε από τον Αβραάμ προς τον δούλο του, «βάλε το χέρι σου κάτω από τον μηρό μου, και ορκίσου μου στον Θεό του ουρανού και της γης», προχωρώντας στην ομιλία αυτή λέει, «ας κηρύττεται το Πνεύμα, ας υψώνεται ο Μονογενής, ας δοξάζεται ο Πατήρ, κανείς ας μη νομίζει ότι ανατρέπεται η αξία, εάν μνημονεύουμε πρώτα το Πνεύμα, έπειτα τον Υιό, έπειτα τον Πατέρα· ή πρώτα τον Υιό, έπειτα το Πνεύμα, έπειτα τον Πατέρα· διότι ο Θεός δεν έχει τάξη· όχι ως άτακτος, αλλά ως ευρισκόμενος υπεράνω τάξεως· ούτε σχήμα έχει ο Θεός, όχι ως άσχημος, αλλά ως ασχημάτιστος· και όπως ο Θεός δεν έχει μορφή, όχι ως άμορφος, αλλά ως ασώματος, έτσι δεν έχει τάξη η θεία φύση, όχι ως άτακτη, αλλά ως υπερβαίνουσα την τάξη».

Το να θέσεις το δεξί σου χέρι στον δεξιό του μηρό, υποδήλωνε τον όρκο που ζήτησε κάποτε ο Αβραάμ από τον οικονόμο και επίτροπό του λέγοντας τα εξής: «βάλε το χέρι σου κάτω από τον μηρό μου, και ορκίσου μου στον Θεό του ουρανού και της γης», ζητώντας από εσένα όρκο για τα γεννήματα του πνεύματος, τα οποία συνέλαβε στη μήτρα της διανοίας του με φόβο Θεού και τα γέννησε πάνω στη γη, δηλαδή σε αυτή τη γενεά των ανθρώπων, αναφέρομαι βέβαια στα συγγράμματά του που του χορηγήθηκαν από το Πνεύμα άνωθεν, προκειμένου αυτά να καταγραφούν και να τα παραδώσεις σε πιστούς ανθρώπους προς ωφέλεια εκείνων που τα μελετούν, όπως ακριβώς σου υπενθύμισε μέσα από τον αποστολικό λόγο: «αυτά», λέει, «παράδωσέ τα σε πιστούς ανθρώπους, οι οποίοι θα είναι ικανοί να διδάξουν και άλλους», και υπέδειξε το χαρτί απλωμένο και γραμμένο.