Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 26:24

Ο ίδιος ο Σωτήρας διδάσκει: «όχι ότι έχει δει κανείς τον Πατέρα, παρά μόνο εκείνος που προέρχεται από τον Θεό, αυτός έχει δει τον Πατέρα». Επομένως, ο Κύριος Σαβαώθ, που τώρα θεάται από τον προφήτη, ήταν διαφορετικός από την αγέννητη, αόρατη και ακατάληπτη Θεότητα. Ποιος δε είναι αυτός παρά «ο μονογενής Θεός, ο οποίος βρίσκεται στους κόλπους του Πατρός», ο οποίος, συγκαταβαίνοντας από το δικό του μεγαλείο και σμικρύνοντας τον εαυτό του σε σχέση με εκείνο, καθιστούσε τον εαυτό του ορατό και καταληπτό στους ανθρώπους. Έτσι λοιπόν «εμφανίστηκε» και «στον Αβραάμ», όταν «του είπε: Στο σπέρμα σου θα δώσω αυτή τη γη». Προσθέτει λοιπόν η Γραφή: «και οικοδόμησε εκεί θυσιαστήριο στον Κύριο που του εμφανίστηκε», και πάλι: «Ο Αβραάμ έγινε ενενήντα ετών, και του εμφανίστηκε ο Κύριος», και αλλού: «Εμφανίστηκε ο Κύριος στον Αβραάμ κοντά στη δρυ του Μαμβρή». Και για τον Ισαάκ αναφέρεται: «και πορεύθηκε, και ανέβηκε στο φρέαρ του όρκου, και του εμφανίστηκε ο Κύριος εκείνη τη νύχτα», και πάλι για τον Ιακώβ λέγεται: «εγώ είμαι ο Θεός που σου εμφανίστηκε στον τόπο του Θεού». Αλλά και όταν «ήλθε στη Βαιθήλ ο ίδιος και όλος ο λαός που ήταν μαζί του, οικοδόμησε εκεί θυσιαστήριο και ονόμασε το όνομα του οίκου Βαιθήλ· διότι εκεί του φανερώθηκε ο Θεός». Και πάλι αναφέρεται: «Εμφανίστηκε δε ο Θεός στον Ιακώβ ακόμη και στη Λουζά».

Επειδή, λοιπόν, παρουσίασε επαρκή απόδειξη της δικής του αρετής τόσο απέναντι σε αυτούς που βρίσκονταν στα Γέραρα, όσο και απέναντι στον βασιλιά που τον αποδίωχνε, αλλά και απέναντι στους ποιμένες που του άρπαζαν τα πηγάδια, ο φιλάνθρωπος Δεσπότης, θέλοντας να τονώσει την προθυμία του και επιδοκιμάζοντάς τον για την πολλή του επιείκεια, όταν «Ανέβηκε από εκεί στο Φρέαρ του όρκου», του εμφανίστηκε ο Κύριος εκείνη τη νύχτα και του είπε: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ του πατέρα σου· μη φοβάσαι· διότι εγώ είμαι μαζί σου, και θα σε ευλογήσω, και θα πληθύνω το σπέρμα σου χάριν του Αβραάμ του πατέρα σου». Του εμφανίστηκε, λέει, εκείνη τη νύχτα. Παρατήρησε την κηδεμονία του Θεού. Διότι, για να τον αναζωογονήσει και να τον κάνει να πάρει θάρρος, του εμφανίζεται και του λέει: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ του πατέρα σου, εγώ που έκανα τον πατέρα σου ένδοξο και τον κατέστησα σε τόση λαμπρότητα, και που, αν και ήταν ξένος, τον ανέδειξα επιφανέστερο από τους εντοπίους. Εγώ είμαι εκείνος που τον έκανα να αυξηθεί τόσο πολύ, και που έδειξα μεγάλη πρόνοια για αυτόν σε όλα. Εγώ είμαι· μη φοβάσαι, λοιπόν».

Τι σημαίνει, «Μη φοβάσαι»; Ας μην σου φαίνονται παράξενα αυτά, το ότι εκδιώχθηκες από τον Αβιμέλεχ και το ότι αδικήθηκες από τους ποιμένες. Πολλά τέτοια έπαθε και ο πατέρας σου, και μέσα από αυτά αναδείχθηκε λαμπρότερος. Ας μην σε φοβίζουν, λοιπόν, αυτά· διότι εγώ είμαι μαζί σου. Γι' αυτό παραχωρώ να γίνονται αυτά, θέλοντας ταυτόχρονα αφενός εσύ, μέσω της επιείκειας, να επιδείξεις τη δική σου αρετή, και αφετέρου η μοχθηρία της προαίρεσης εκείνων να γίνει ολοφάνερη σε όλους, προκειμένου να σε στεφανώσω και για αυτά· διότι εγώ είμαι μαζί σου. Γι' αυτό και θα είσαι ακατανίκητος, και πιο δυνατός από αυτούς που σε πολεμούν, και ισχυρότερος από αυτούς που σε κατατρέχουν. Και η δική μου πρόνοια θα σε καταστήσει μάλιστα και αντικείμενο φθόνου· διότι είμαι μαζί σου, και θα σε ευλογήσω, και θα πληθύνω το σπέρμα σου για χάρη του Αβραάμ, του πατέρα σου.

Παρατήρησε τη φιλανθρωπία του Θεού. Λέγοντας, «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ του πατέρα σου», και δείχνοντας πόσο πολύ οικειώθηκε τον πατριάρχη, ώστε να καταδεχθεί να ονομάσει τον εαυτό Του Θεό του Αβραάμ, και ο Δεσπότης και δημιουργός της οικουμένης να δηλώνει πως είναι Θεός ενός ανθρώπου, δεν περιόριζε τη δική Του δεσποτεία μόνο στον πατριάρχη, αλλά, δείχνοντας την πολλή εύνοιά Του προς αυτόν, εννοεί: «Τόσο πολύ τον οικειώθηκα, ώστε να θεωρηθεί αυτός από εμένα αντάξιος όλων των άλλων». Γι' αυτό προσθέτει: «Και θα πληθύνω το σπέρμα σου για χάρη του Αβραάμ του πατέρα σου». Του οφείλω πολλές αμοιβές για την υπακοή του σε εμένα· εξαιτίας εκείνου, λοιπόν, θα πληθύνω το σπέρμα σου. Με αυτόν τον τρόπο ταυτόχρονα ενεθάρρυνε τον δίκαιο, και μέσω της μνήμης του πατέρα του τον διήγειρε σε ζήλο ώστε να επιδείξει την ίδια αρετή με εκείνον.

Έπειτα, επειδή του υποσχέθηκε τόσα πολλά αγαθά, «οικοδόμησε εκεί», λέει η Γραφή, «θυσιαστήριο, και επικαλέστηκε το όνομα του Κυρίου, και έστησε εκεί τη σκηνή του». Τι σημαίνει: «Οικοδόμησε εκεί θυσιαστήριο»; Σημαίνει ότι ανέπεμψε εκεί ευχαριστίες στον Δεσπότη για την τόσο μεγάλη φροντίδα που επέδειξε απέναντί του. «Και άνοιξαν εκεί οι δούλοι του Ισαάκ πηγάδι». Πλέον, λοιπόν, ο δίκαιος βρίσκεται σε ασφάλεια· διότι εκείνος που του είπε: «Είμαι μαζί σου, και θα σε ευλογήσω, και θα πληθύνω το σπέρμα σου», αυτός του χάρισε πλουσιοπάροχα και τη δόξα, και τον έκανε περίβλεπτο σε όλους. Δες, για παράδειγμα, εκείνον τον Αβιμέλεχ, ο οποίος είχε επιχειρήσει να τον διώξει και του είχε πει: «Φύγε από εμάς», να έρχεται τώρα προς αυτόν. Διότι, λέει: «Πήγε σε αυτόν ο Αβιμέλεχ, και ο νυμφαγωγός του, και ο αρχιστράτηγός του· και τους είπε ο Ισαάκ: "Γιατί ήρθατε σε μένα; Εσείς με μισήσατε και με διώξατε από κοντά σας"». Δες, σε παρακαλώ, πόση είναι η πραότητα του δικαίου. Βλέποντας αυτούς που τον απέλασαν και έδειξαν τόσο μεγάλο μίσος εναντίον του, να προσέρχονται τώρα σε αυτόν σε θέση ικετών, δεν υπερηφανεύτηκε εις βάρος τους, ούτε επάρθηκε η διάνοιά του, έχοντας ζωηρή τη μνήμη των όσων του είπε ο Θεός, ούτε, έχοντας πεποίθηση στη δύναμη του Δεσπότη, στρέφεται επιθετικά εναντίον του βασιλιά, αλλά, επιδεικνύοντας πάλι τη συνηθισμένη του επιείκεια, τους λέει με πολλή πραότητα: «Γιατί ήρθατε σε μένα;»

Τίποτα τέτοιο δεν σκέφθηκε ούτε συλλογίστηκε, αλλά τα υπέμεινε όλα με επιείκεια. Γι' αυτόν τον λόγο απόλαυσε και μεγαλύτερη τιμή, καθώς και την άνωθεν συμμαχία. Διότι του εμφανίστηκε ο Κύριος εκείνη τη νύχτα και του είπε: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ, του πατέρα σου· μη φοβάσαι, διότι είμαι μαζί σου και θα σε ευλογήσω».

Μην φοβάσαι, λοιπόν, διότι εγώ είμαι μαζί σου, και θα πληθύνω τους απογόνους σου χάριν του Αβραάμ του πατέρα σου· διότι οφείλω σε εκείνον πολλές ανταμοιβές για την υπακοή του σε εμένα. Ακούγοντας αυτά ο δίκαιος, αισθάνεται πλέον ασφαλής· διότι εκείνος που είπε, «Είμαι μαζί σου», και, «Θα σε ευλογήσω και θα πληθύνω τους απογόνους σου», αυτός του χάρισε και τη δόξα. Δες πόση είναι η δύναμη της ταπεινώσεως· διότι εκείνοι που προηγουμένως τον εξεδίωξαν, τώρα, αφού προσήλθαν στον δίκαιο, όχι μόνο απολογούνται για όσα έχουν ήδη συμβεί και ζητούν συγγνώμη, αλλά και τον εξυμνούν. Διότι ποιος θα μπορούσε να είναι ισχυρότερος από αυτόν που έχει μαζί του τον Θεό; Λένε, δηλαδή: «Είδαμε ολοκάθαρα ότι ο Κύριος είναι μαζί σου». Ας δούμε όμως πώς και ο γιος του, ο Ιακώβ, αναχωρεί για την ξενιτιά καταδιωκόμενος· διότι δεν είναι μικρή η ωφέλεια που θα αποκομίσουμε και από αυτό. Καθώς, λοιπόν, πορευόταν προς τη Χαρράν, έδυσε ο ήλιος, και πήρε από τις πέτρες του τόπου, τις έβαλε στο προσκέφαλό του, και κοιμήθηκε.