Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 26:3

Βʹ. Για να μη νομίσει ο δίκαιος ότι, επειδή επιθυμούσε να λάβει αυτός πείρα της στενοχώριας από τον λιμό, του προστάζει αυτό και δεν του επιτρέπει να αναχωρήσει για την Αίγυπτο, λέει: Μην αγωνιάς και μη μεριμνάς, αλλά μείνε εδώ· διότι εγώ θα είμαι μαζί σου. Εφόσον έχεις τον χορηγό όλων των αγαθών, μη μεριμνάς για τίποτα.

Διότι εγώ, ο Δεσπότης των πάντων, θα είμαι μαζί σου· και όχι μόνον αυτό, αλλά «και θα σε ευλογήσω», αντί να πει: θα σε καταστήσω ένδοξο και θα σου παράσχω την ευλογία μου. Τι θα μπορούσε να είναι πιο μακάριο από αυτόν τον δίκαιο, ο οποίος δέχθηκε τέτοια υπόσχεση από τον Θεό, δηλαδή το «Θα είμαι μαζί σου, και θα σε ευλογήσω»; Αυτό θα σε αναδείξει ως τον πιο εύπορο από όλους, αυτό θα σε κάνει να ζεις σε μεγάλη αφθονία, αυτό αποτελεί για σένα τη μέγιστη δόξα, αυτό την ανέκφραστη λαμπρότητα, αυτό την ασφάλεια, αυτό το αποκορύφωμα των αγαθών: το να είμαι εγώ μαζί σου και να σε ευλογώ. Και πώς θα σε ευλογήσω; «Σε εσένα και στο σπέρμα σου θα δώσω αυτήν τη γη». Νομίζεις ότι παρεπιδημείς στα μέρη αυτά ως ξένος και περιπλανώμενος· να γνωρίζεις ότι σε εσένα και στο σπέρμα σου θα δοθεί όλη αυτή η γη. Και για να έχεις θάρρος, μάθε ότι: «Τον όρκο που ορκίστηκα στον Αβραάμ τον πατέρα σου, αυτόν θα εκπληρώσω σε εσένα». Παρατήρησε τη συγκατάβαση του Θεού. Δεν είπε απλώς: «Τις συνθήκες που συνήψα με τον πατέρα σου», ούτε «τις υποσχέσεις που έδωσα»· αλλά τι; «Τον όρκο που ορκίστηκα». Τον διαβεβαίωσα με όρκο, λέει, και οφείλω να τον κάνω πράξη και να εκπληρώσω τον όρκο μου.

Και θα εκπληρώσω, λέει, τον όρκο μου, τον οποίο ορκίστηκα στον Αβραάμ τον πατέρα σου. Έπειτα τον διδάσκει και ποια είναι εκείνα που του υποσχέθηκε, και για ποια πράγματα τον διαβεβαίωσε. Και θα πληθύνω το σπέρμα σου σαν τα αστέρια του ουρανού. Διότι αυτό ακριβώς έλεγε και στον πατριάρχη, ότι δηλαδή θα είναι τόσο πολύ το σπέρμα σου, ώστε να εξισωθεί με τα άστρα και με την άμμο. Και θα δώσω, λέει, στο σπέρμα σου όλη αυτή τη γη, και μέσω του σπέρματός σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης. Και για τον λόγο αυτόν, τις υποσχέσεις που δόθηκαν σε εκείνον θα τις εκπληρώσω σε εσένα, επειδή ο Αβραάμ ο πατέρας σου υπάκουσε στη φωνή μου και φύλαξε τα προστάγματά μου, και τα δικαιώματά μου, και τους νόμους μου. Δες τη σοφία του Θεού, πώς διεγείρει τη διάνοια του δικαίου, τον κάνει πιο πρόθυμο και τον προετοιμάζει να γίνει μιμητής του ίδιου του του πατέρα. Διότι, αν εκείνος, λέει, επειδή υπάκουσε στη φωνή μου αξιώθηκε αυτής της υπόσχεσης, και εξαιτίας της δικής του αρετής πρόκειται να εκπληρώσω αυτά σε εσένα που γεννήθηκες από αυτόν· εάν και εσύ ο ίδιος γίνεις ζηλωτής του και βαδίσεις στον δικό του δρόμο, αναλογίσου πόση εύνοια θα απολαύσεις από εμένα, και πόσης πρόνοιας θα αξιωθείς. Διότι εκείνος που πρόκειται να ευεργετηθεί εξαιτίας της αρετής ενός άλλου, εάν γίνει και ο ίδιος ενάρετος, θα αξιωθεί πολύ μεγαλύτερης φροντίδας.

«Διότι είπε», λέει, «μήπως πεθάνω εξαιτίας της· ο φόβος του θανάτου με ανάγκασε να φτάσω σε αυτό το σημείο». Ίσως δε να είχε μάθει ότι και ο πατέρας του, έχοντας επινοήσει αυτό το τέχνασμα, έσωσε τον εαυτό του, και για αυτόν τον λόγο ακολούθησε και αυτός τον ίδιο δρόμο. Αλλά ο βασιλιάς, έχοντας νωπή τη μνήμη όσων είχε πάθει την εποχή του πατριάρχη όταν πήρε τη Σάρρα, καθιστώντας τον εαυτό του αμέσως υπόλογο στην άνωθεν τιμωρία, του λέει: «Τι είναι αυτό που έκανες; Παρά λίγο να κοιμηθεί κάποιος από το γένος μου με τη γυναίκα σου, και θα επέφερες σε εμάς αμάρτημα από άγνοια». Αυτήν την απάτη, λέει, την έχουμε ήδη υποστεί από τον πατέρα σου, και τώρα, αν δεν το είχαμε αντιληφθεί γρήγορα, θα επρόκειτο να υποστούμε τα ίδια, «και θα επέφερες σε εμάς αμάρτημα από άγνοια». Διότι και τότε από άγνοια επρόκειτο να αμαρτήσουμε, και τώρα εξαιτίας της άγνοιας παρά λίγο να μας κάνεις να περιπέσουμε σε αμαρτία. Και έδωσε εντολή, λέει, ο Αβιμέλεχ στον λαό του, λέγοντας: «Οποιοσδήποτε αγγίξει αυτόν τον άνθρωπο ή τη γυναίκα του, θα είναι ένοχος θανάτου». Δες την πρόνοια του Θεού, δες την άφατη κηδεμονία Του. Διότι Εκείνος που του είπε «Μην κατέβεις στην Αίγυπτο, αλλά κατοίκησε σε τούτη τη γη, και εγώ θα είμαι μαζί σου», Αυτός ήταν που τα οικονομούσε όλα αυτά, και περιέβαλλε τον δίκαιο με τόση μεγάλη ασφάλεια.

Ομιλία ΝΒ'. Και έσπειρε ο Ισαάκ στη γη εκείνη, και αποκόμισε εκατονταπλάσιο κριθάρι εκείνο το έτος. α'. Τα υπόλοιπα από όσα ειπώθηκαν χθες είναι αναγκαίο να τα προσφέρουμε σήμερα στην αγάπη σας, και, αναλαμβάνοντας τη συνέχεια του λόγου, να δούμε πάλι τον δίκαιο Ισαάκ, πόση προστασία απολαμβάνει άνωθεν. Διότι Εκείνος που εμπόδισε την κάθοδό του στην Αίγυπτο, και του είπε: «Μείνε ως πάροικος σε τούτη τη γη, και εγώ θα είμαι μαζί σου», τον καθιστά τόσο περίλαμπρο σε όλα, ώστε μετά από λίγο να γίνει αντικείμενο φθόνου από τον βασιλιά των Γεράρων. Διότι βλέποντας την περιουσία του να αυξάνεται καθημερινά, φοβήθηκαν πλέον την παραμονή του ανδρός εκεί, και τον αναγκάζουν να μεταναστεύσει από εκεί. Αξίζει δε να ακούσουμε και τα ίδια τα λόγια της θείας Γραφής, για να διαπιστώσουμε σε όλα την εύνοια του Θεού, την οποία επιδεικνύει προς τους δικούς Του δούλους. «Έσπειρε δε», λέει, «ο Ισαάκ στη γη εκείνη, και αποκόμισε εκατονταπλάσιο κριθάρι εκείνο το έτος».

Επομένως, έστω κι αν αυτός ο τωρινός αγώνας είναι μικρότερος, σε τίποτα δεν θα μπορέσει αυτό να σε βλάψει ως προς τους στεφάνους. Διότι εκείνος που προσέφερε τα δύο τάλαντα δεν προσέφερε λιγότερα από εκείνον που παρουσίασε τα πέντε. Γιατί; Διότι, αν και το κέρδος δεν ήταν το ίδιο, εντούτοις η προθυμία ήταν η ίδια, γι' αυτό και ο καθένας έτυχε της ίδιας τιμής ακούγοντας: «Είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου». Τι συνέβη λοιπόν με τον Ισαάκ; Δεν επιχείρησε βέβαια μακρινή αποδημία, όπως ο πατέρας του, ούτε αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πατρική του γη, όπως εκείνος, όμως το αποκορύφωμα των συμφορών το υπέμεινε και αυτός: τον φόβο της ατεκνίας. Όταν δε απομάκρυνε αυτό το δεινό με την προσευχή, τον διαδέχθηκε άλλος φόβος, μεγαλύτερος από τον προηγούμενο· διότι δεν ήταν το ίδιο πράγμα το να τρέμει κανείς για την ατεκνία με το να τρέμει για την ίδια τη ρίζα. Τόσο πολύ δηλαδή σπαρασσόταν εκείνη από τις ωδίνες, ώστε να υπομένει ζωή πιο πικρή από κάθε θάνατο· και άκουσέ την να το λέει αυτό: «Αν πρόκειται να μου συμβαίνει αυτό, τότε γιατί να ζω;» Αλλά και ο ίδιος δοκίμασε την πείρα του λιμού· και αν δεν κατέβηκε στην Αίγυπτο, ωστόσο αυτό που λίγο έλειψε να πάθει εκεί ο πατέρας του, το ίδιο υπέμεινε και αυτός και κινδύνευσε εξαιτίας της γυναίκας του. Και ενώ τον πατέρα του τον τιμούσαν όλοι οι γείτονες, αυτόν τον έδιωχναν ως εχθρό και πολέμιο και δεν τον άφηναν να απολαύσει τους δικούς του κόπους, αλλά, περιάγοντάς τον σε μεγάλη στενοχώρια, αυτοί απολάμβαναν αυθαίρετα τους δικούς του μόχθους.