Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 26:5

Και πριν από αυτόν ο Ενώχ, ο οποίος λέγεται ότι ευαρέστησε τον Θεό και μετατέθηκε, ώστε να μην υποστεί θάνατο, αν και υπήρξε τέτοιος άνθρωπος, ούτε το σώμα του είχε περιτμηθεί ούτε ακολουθούσε κάτι από τη νομοθεσία του Μωυσή, αλλά ολοφάνερα αποδείχθηκε ότι ζούσε χριστιανικά και όχι ιουδαϊκά. Και ο ίδιος ο Αβραάμ, ο οποίος έζησε μετά τους προαναφερθέντες και ήταν χρονικά νεότερος από αυτούς, σε προχωρημένη πλέον ηλικία, εξαιτίας εκείνων που επρόκειτο να γεννηθούν από αυτόν, πρώτος υπέμεινε την περιτομή του σώματος ως ένα είδος σφραγίδας, παραδίδοντας αυτό το σημείο για να το φέρουν ως γνώρισμα της καταγωγής τους εκείνοι που επρόκειτο να γεννηθούν από αυτόν κατά σάρκα. Πριν όμως από την τεκνοποίηση και πριν από την περιτομή, και ο ίδιος, μέσω της απομάκρυνσής του από τα είδωλα και της ομολογίας του ενός Θεού που είναι πάνω από όλα, καθώς και μόνο μέσω του ενάρετου βίου του, αποδεικνύεται ότι είχε ζήσει χριστιανικά και όχι ιουδαϊκά. Άλλωστε, μαρτυρείται ότι είχε τηρήσει τα προστάγματα και τις εντολές, καθώς και τα δικαιώματα και τους νόμους του Θεού, πριν από τη νομοθεσία του Μωυσή. Λέει, λοιπόν, ο Θεός απευθυνόμενος στον Ισαάκ: «Και θα δώσω στους απογόνους σου όλη αυτή τη γη, και θα ευλογηθούν μέσω των απογόνων σου όλα τα έθνη της γης, επειδή ο Αβραάμ ο πατέρας σου υπάκουσε στη φωνή μου, και φύλαξε τις εντολές μου και τα προστάγματά μου, τα δικαιώματά μου και τους νόμους μου».

Και θα εκπληρώσω, λέει, τον όρκο μου, τον οποίο ορκίστηκα στον Αβραάμ τον πατέρα σου. Έπειτα τον διδάσκει και ποια είναι εκείνα που του υποσχέθηκε, και για ποια πράγματα τον διαβεβαίωσε. Και θα πληθύνω το σπέρμα σου σαν τα αστέρια του ουρανού. Διότι αυτό ακριβώς έλεγε και στον πατριάρχη, ότι δηλαδή θα είναι τόσο πολύ το σπέρμα σου, ώστε να εξισωθεί με τα άστρα και με την άμμο. Και θα δώσω, λέει, στο σπέρμα σου όλη αυτή τη γη, και μέσω του σπέρματός σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης. Και για τον λόγο αυτόν, τις υποσχέσεις που δόθηκαν σε εκείνον θα τις εκπληρώσω σε εσένα, επειδή ο Αβραάμ ο πατέρας σου υπάκουσε στη φωνή μου και φύλαξε τα προστάγματά μου, και τα δικαιώματά μου, και τους νόμους μου. Δες τη σοφία του Θεού, πώς διεγείρει τη διάνοια του δικαίου, τον κάνει πιο πρόθυμο και τον προετοιμάζει να γίνει μιμητής του ίδιου του του πατέρα. Διότι, αν εκείνος, λέει, επειδή υπάκουσε στη φωνή μου αξιώθηκε αυτής της υπόσχεσης, και εξαιτίας της δικής του αρετής πρόκειται να εκπληρώσω αυτά σε εσένα που γεννήθηκες από αυτόν· εάν και εσύ ο ίδιος γίνεις ζηλωτής του και βαδίσεις στον δικό του δρόμο, αναλογίσου πόση εύνοια θα απολαύσεις από εμένα, και πόσης πρόνοιας θα αξιωθείς. Διότι εκείνος που πρόκειται να ευεργετηθεί εξαιτίας της αρετής ενός άλλου, εάν γίνει και ο ίδιος ενάρετος, θα αξιωθεί πολύ μεγαλύτερης φροντίδας.

Τι σημαίνει όμως το, «Επειδή υπάκουσε στη φωνή μου, και φύλαξε τα προστάγματά μου, τις εντολές μου και τα δικαιώματά μου»; Του είπα: «Έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου, και έλα στη γη που θα σου δείξω»· και εγκατέλειψε όσα είχε στα χέρια του, και επιδίωξε τα άδηλα. Και δεν δίστασε, ούτε ανέβαλε, αλλά με κάθε προθυμία, εκπληρώνοντας το πρόσταγμα, υπάκουσε στη φωνή μου. Πάλι, του υποσχέθηκα πράγματα υπέρ τη φύση, και μολονότι η ηλικία του το απαγόρευε, και δεν είχαν πλέον ούτε αυτός ούτε η μητέρα σου καμία ικανότητα για τεκνογονία, ακούγοντας από εμένα ότι το σπέρμα του θα επεκταθεί τόσο πολύ ώστε να γεμίσει ολόκληρη τη γη, ούτε τότε ταράχθηκε ο λογισμός του, αλλά πίστεψε. Γι’ αυτό και του λογίσθηκε ως δικαιοσύνη, διότι, έχοντας πιστέψει στη δική μου δύναμη και έχοντας στηριχθεί με θάρρος στις δικές μου υποσχέσεις, αναδείχθηκε ανώτερος της ανθρώπινης αδυναμίας.

Και μετά τη γέννησή σου, επειδή η μητέρα σου δυσανασχετούσε με τον Ισμαήλ, ο οποίος είχε γεννηθεί από τη δούλη, και ήθελε να τον απομακρύνει από την οικία μαζί με την Άγαρ, ώστε να μην έχει τίποτα κοινό με εσένα, ο πατριάρχης, αν και λόγω της πατρικής φιλοστοργίας είχε ήδη αναπτύξει κάποιο δέσιμο και με εκείνον, μόλις άκουσε από εμένα να του λέω, «πράξε ό,τι εγκρίνει η Σάρρα», παραμέρισε τη φυσική φιλοστοργία και έδιωξε τον Ισμαήλ μαζί με τη δούλη, και σε όλα υπάκουσε στη φωνή μου και φύλαξε τα προστάγματά μου. Διότι, τέλος, όταν διατάχθηκε από εμένα να προσφέρει ως θυσία αυτόν που του δόθηκε στα γηρατειά του, τον τόσο πολυπόθητο, δεν έθεσε υπό εξέταση την προσταγή, δεν ταράχθηκε στον λογισμό του, δεν το ανακοίνωσε στη μητέρα σου, ούτε στους υπηρέτες, ούτε σε εσένα τον ίδιο έκανε φανερό αυτό που επρόκειτο να πραχθεί από αυτόν, αλλά με ακμαίο λογισμό και με αμείωτη προθυμία έσπευσε να κάνει πράξη τη δική μου διαταγή· γι' αυτό, αφού στεφάνωσα την προαίρεσή του, εμπόδισα να πραγματοποιηθεί το έργο. Επειδή, λοιπόν, σε όλα επέδειξε μεγάλη υπακοή και τήρηση των προσταγμάτων μου, για τον λόγο αυτόν καθιστώ εσένα, που γεννήθηκες από εκείνον, κληρονόμο των υποσχέσεων που του έχουν δοθεί.

Επομένως, έστω κι αν αυτός ο τωρινός αγώνας είναι μικρότερος, σε τίποτα δεν θα μπορέσει αυτό να σε βλάψει ως προς τους στεφάνους. Διότι εκείνος που προσέφερε τα δύο τάλαντα δεν προσέφερε λιγότερα από εκείνον που παρουσίασε τα πέντε. Γιατί; Διότι, αν και το κέρδος δεν ήταν το ίδιο, εντούτοις η προθυμία ήταν η ίδια, γι' αυτό και ο καθένας έτυχε της ίδιας τιμής ακούγοντας: «Είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου». Τι συνέβη λοιπόν με τον Ισαάκ; Δεν επιχείρησε βέβαια μακρινή αποδημία, όπως ο πατέρας του, ούτε αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πατρική του γη, όπως εκείνος, όμως το αποκορύφωμα των συμφορών το υπέμεινε και αυτός: τον φόβο της ατεκνίας. Όταν δε απομάκρυνε αυτό το δεινό με την προσευχή, τον διαδέχθηκε άλλος φόβος, μεγαλύτερος από τον προηγούμενο· διότι δεν ήταν το ίδιο πράγμα το να τρέμει κανείς για την ατεκνία με το να τρέμει για την ίδια τη ρίζα. Τόσο πολύ δηλαδή σπαρασσόταν εκείνη από τις ωδίνες, ώστε να υπομένει ζωή πιο πικρή από κάθε θάνατο· και άκουσέ την να το λέει αυτό: «Αν πρόκειται να μου συμβαίνει αυτό, τότε γιατί να ζω;» Αλλά και ο ίδιος δοκίμασε την πείρα του λιμού· και αν δεν κατέβηκε στην Αίγυπτο, ωστόσο αυτό που λίγο έλειψε να πάθει εκεί ο πατέρας του, το ίδιο υπέμεινε και αυτός και κινδύνευσε εξαιτίας της γυναίκας του. Και ενώ τον πατέρα του τον τιμούσαν όλοι οι γείτονες, αυτόν τον έδιωχναν ως εχθρό και πολέμιο και δεν τον άφηναν να απολαύσει τους δικούς του κόπους, αλλά, περιάγοντάς τον σε μεγάλη στενοχώρια, αυτοί απολάμβαναν αυθαίρετα τους δικούς του μόχθους.