Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 3:15

Διότι, βλέποντας τον εαυτό του να έχει εκδιωχθεί από τους αγγέλους, δεν άντεχε να βλέπει τον γήινο άνθρωπο να ανυψώνεται, μέσω της προκοπής, στην αξία των αγγέλων. Επειδή, λοιπόν, έγινε εχθρός μας, ο Θεός διατήρησε σε εμάς την εναντίωση προς αυτόν, για την οποία απευθύνθηκε σε εκείνο που τον υπηρέτησε, εκφράζοντάς του την απειλή: «Έχθρα θα θέσω ανάμεσα σε εσένα και στο σπέρμα της».

Και τα εξής: «Η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου. Σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου, διότι δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει. Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχιοί με έζωσαν. Άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται. Χύθηκα σαν το νερό και σκορπίστηκαν όλα τα οστά μου. Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου. Ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου». Με αυτά προανήγγελλε τα όσα επρόκειτο να συμβούν. Διότι το «Η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου» σημαίνει ότι αμέσως μόλις γεννήθηκε στη Βηθλεέμ, όπως προείπα, ο βασιλιάς Ηρώδης, μαθαίνοντας τα σχετικά με αυτόν από τους μάγους της Αραβίας, σχεδίασε να τον εξοντώσει, και κατά την προσταγή του Θεού ο Ιωσήφ, παίρνοντάς τον μαζί με τη Μαρία, αναχώρησε για την Αίγυπτο. Διότι ο Πατέρας είχε αποφασίσει να θανατωθεί αυτός που είχε γεννήσει, αφού πρώτα, έχοντας ανδρωθεί, κήρυττε τον λόγο Του. Εάν δε κάποιος μας πει: «Μήπως δεν μπορούσε ο Θεός καλύτερα να σκοτώσει τον Ηρώδη;» προλαβαίνοντας λέω: «Μήπως δεν μπορούσε ο Θεός εξ αρχής να εξαφανίσει το φίδι ώστε να μην υπάρχει, και να μην πει "Και θα θέσω έχθρα ανάμεσα σε αυτό και στη γυναίκα, και στο σπέρμα του και στο σπέρμα της"; Μήπως δεν μπορούσε αμέσως να δημιουργήσει πλήθος ανθρώπων;»

Και έτσι, καθώς ο Αδάμ κατηγορούσε τη γυναίκα και η γυναίκα πάλι το φίδι, ρίχνοντας την ευθύνη ο ένας στον άλλον, ο Κριτής επιβάλλει καταλλήλως τις ποινές, αρχίζοντας από το φίδι, την αρχή του κακού, και λέει: «Επειδή το έκανες αυτό, είσαι καταραμένο πάνω από όλα τα κτήνη και πάνω από όλα τα θηρία της γης· με το στήθος και την κοιλιά θα πορεύεσαι, και χώμα θα τρως όλες τις ημέρες της ζωής σου. Και θα θέσω έχθρα ανάμεσα σε εσένα και στη γυναίκα, και ανάμεσα στο σπέρμα σου και στο σπέρμα της· αυτός θα σου πλήξει το κεφάλι, και εσύ θα του πλήξεις τη φτέρνα». Ιδού, το πιο φρόνιμο από όλα τα θηρία γίνεται περισσότερο από όλα καταραμένο, ως συνήγορος της αμαρτίας, και καταδικάζεται να έρπει με το στήθος και την κοιλιά και να μην ανασηκώνεται προς τα πάνω, αλλά να παραμονεύει τη φτέρνα όντας σκυμμένο προς τα κάτω, και να παραταθεί διαρκώς η έχθρα, επειδή συνέπραξε σε εχθρικά έργα. «Και στη γυναίκα είπε: Θα πολλαπλασιάσω υπερβολικά τις λύπες σου και τους στεναγμούς σου· με λύπες θα γεννάς τέκνα, και προς τον άνδρα σου θα είναι η στροφή σου, και αυτός θα σε εξουσιάζει»· επειδή προτίμησες, λέει, αντί για τη χαρά, τη λύπη και τους στεναγμούς, και αντί για την ισοτιμία με τον άνδρα, το να εξουσιάζεσαι και να κυριαρχείσαι από αυτόν, να είσαι πλέον καταδικασμένη σε αυτά. «

Και αυτός, λοιπόν, ο τρόπος της δολιότητας είναι γι' αυτόν τόσο αρχαίος και συνηθισμένος. Διότι, αφού δελέασε τον Αδάμ, εκείνον τον πρώτο άνθρωπο, με την ελπίδα της θεώσεως, τον κατέστησε έτσι παραβάτη της εντολής, έκπτωτο από τον Θεό και εξόριστο από τον παράδεισο, με αποτέλεσμα ταυτόχρονα να διαψευστεί στην ελπίδα του και να απογυμνωθεί από τα αγαθά που είχε στα χέρια του.

Επειδή δε έπρεπε και ο ίδιος να τρέφεται από τους καρπούς των δικών του κόπων, σύμφωνα με την υπόσχεση· αυτός ο τρόπος γεωργίας αναδεικνύεται καινοφανής στα πνευματικά αγωνίσματα· διότι οι κόποι και οι καρποί είναι αντίστροφοι μεταξύ τους, και καθένα από τα δύο, ή μάλλον τα ίδια, είναι κατά κάποιον τρόπο και καρποί και κόποι, επιδεχόμενα τη διαφορά μόνο στα λόγια. Διότι, ταυτόχρονα με τη στιγμή που κάποιος κοπιάζει για την αρετή, αποκομίζει συγχρόνως και την καρποφορία των κόπων του, και ο κόπος του γίνεται γι' αυτόν απόκτηση της αρετής· το οποίο είναι οπωσδήποτε συγκομιδή καρπού, και αυτή η συγκομιδή ονομάζεται αντιστρόφως κόπος. Ας δούμε και εδώ πώς συνέβαινε αυτό στον άγιο, και τι είδους κόπους έδρεπε από την επίμονη και σύντονη εργασία της αρετής. Ο ίδιος ουδέποτε άφησε το πόδι του να κλονιστεί· γι' αυτό και ο άγγελος που τον φύλαγε δεν νύσταξε. Εκείνος όμως που παραμονεύει δόλια τη φτέρνα αυτών που συντρίβουν το κεφάλι του, ο σκολιός και πολυμήχανος όφις, μην αντέχοντας να βλέπει την τόση αρετή του ανδρός να προοδεύει τόσο απρόσκοπτα, εξαιτίας της οποίας ο ίδιος δεχόταν πολλά και καίρια χτυπήματα στο κεφάλι, προσπαθεί να ανταποδώσει το χτύπημα σε εκείνον που τον πλήττει. Και τον χτυπά· προκαλεί σφοδρούς πόνους σε όλο του το σώμα, λαμβάνοντας αφορμή από την υπερβολική σκληραγωγία, και κυρίως στα πόδια, προσβάλλοντάς τα με κάποια κακοήθη αποστήματα (φύματα)· νομίζοντας ότι έτσι θα υποσκελίσει τον αντίπαλο και θα τον καταστήσει πιο νωθρό και αδύναμο για την πάλη.

Προσφέρονται δε και υποδήματα, για να έχει το θάρρος να καταπατά το κεφάλι του φιδιού. «Διότι εσύ», λέει, «θα παραφυλάς το κεφάλι του, και εκείνος θα παραφυλά τη φτέρνα σου». Επομένως, τα υποδήματα είναι χρήσιμα και για τα δύο, και για το να καταπατά το κεφάλι του φιδιού και για το να γλιτώνει η φτέρνα τη βλάβη από αυτό.

Και αυτά μεν ίσως τα υπέβαλλε ο διάβολος, αν και πολλές φορές, προβάλλοντάς τα και πριν από τους παρόντες αγώνες, ντροπιαζόταν. Διότι ο αναίσχυντος, παραμονεύοντας την έξοδο από τον βίο, καθώς ίσως αυτό υπονόησε ο θείος λόγος με τη λέξη πτέρνα, εφόσον ζούμε εδώ, δεν εγκαταλείπει τις επιθέσεις του, αν και, πλησιάζοντας διαρκώς, καταντροπιάζεται.

Για αυτόν τον λόγο, δεν είναι ακίνδυνο η παιδική ηλικία να διαμένει μόνη της, και μάλιστα όταν έχει να διεξάγει πόλεμο εναντίον των δαιμόνων, και δεν μπορεί ούτε γνωρίζει καθόλου να παραφυλάει το κεφάλι του φιδιού που εισχωρεί αθόρυβα, ή να προστατεύει τη δική της φτέρνα που παραμονεύεται από αυτό. [3] Για αυτό, η παρούσα μοναχή, επειδή βρισκόταν σε νηπιώδη ηλικία, και για λίγη ώρα, όπως συμβαίνει, είχε στερηθεί αυτούς που μπορούσαν να την καθοδηγούν, περιέπεσε σε ένα πρωτοφανές δεινό, το οποίο ο διάβολος προετοίμασε για αυτήν, και, βρίσκοντάς την μόνη, με αυτόν τον τρόπο την οδήγησε στον θάνατο. Διότι αυτή, έχοντας απομονωθεί από τις άλλες, σαν μικρό παιδί έκανε τα παιχνίδια των μικρών παιδιών, ικανοποιώντας την επιθυμία της για παιχνίδι με κάποια καλάμια. Και πότε σηκώνοντας το καλάμι το ακουμπούσε στο στόμα της, και πότε πάλι απομακρύνοντάς το από το στόμα και ρίχνοντάς το στο έδαφος, έπαιρνε πάλι ένα άλλο, και με αυτό έκανε πάλι τα ίδια πράγματα.

Γι' αυτό λέει η Γραφή: «Αυτός θα παραμονεύει τη φτέρνα σου», δηλαδή το τέλος της πράξης, «και εσύ θα παραμονεύεις το κεφάλι του», δηλαδή την εισβολή του λογισμού. Ας σταθούμε λοιπόν γενναία απέναντι στις προσβολές, και ας κατατροπώσουμε τους φλογερούς λογισμούς, και ας διασχίσουμε την αλμυρή θάλασσα της αμαρτίας, ώστε να μπορέσουμε και εμείς να πούμε μαζί με τον Δαβίδ: «Περάσαμε μέσα από πυρ και ύδωρ, και μας έβγαλες σε τόπο αναψυχής.» Αλλά δεν είναι μόνο αυτό το πάθος που ταράζει και αλλοιώνει την ψυχή, αλλά και ο θυμός σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό: «Διότι ταράχθηκε», λέει, «από τον θυμό ο οφθαλμός μου», και: «Ο θυμός τους μοιάζει με του φιδιού», και: «Ο θυμός φωλιάζει στους κόλπους των άφρονων», και: «Η ορμή του θυμού του είναι η πτώση του.» Από πού λοιπόν γεννιέται ένα τέτοιο πάθος, παρά από ένα αλαζονικό και υπεροπτικό φρόνημα που νομίζει ότι είναι κάτι και εξανίσταται εναντίον των κατωτέρων του; Επειδή ο ταπεινός στην καρδιά, κατά μίμηση του Κυρίου, είναι πράος και ήσυχος, δεν φιλονικεί ούτε κραυγάζει, αλλά, αν τύχει, προτιμά να υβρίζεται παρά να υβρίζει· χτυπιέται, αλλά δεν ανταποδίδει το χτύπημα.