Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 3:7

Τι σημαίνει το «διανοίχθηκαν οι οφθαλμοί τους», και πώς η παράβαση είχε τη δύναμη να διανοίξει τους οφθαλμούς; Το δε «διανοίχθηκαν οι οφθαλμοί των δύο» δεν σημαίνει ότι η παράβαση διήνοιξε τους οφθαλμούς τους, μη γένοιτο· διότι ούτε κατά την ίδια την παράβαση αναφέρεται ότι διανοίχθηκαν οι οφθαλμοί τους, αλλά μετά την παράβαση. Λέει δηλαδή: «και αφού η γυναίκα πήρε από τον καρπό του έφαγε, και έδωσε και στον άνδρα της, και έφαγαν· και διανοίχθηκαν οι οφθαλμοί των δύο». Αυτό σημαίνει το εξής: μετά την αμαρτία, τις περισσότερες φορές, έρχεται η επίγνωση του αμαρτήματος, και το μέγεθος του τολμήματος τότε γίνεται περισσότερο αντιληπτό. Διότι, όταν το πάθος που σκοτίζει και η ορμή που ωθεί προς την αμαρτία παύσουν και ηρεμήσουν μετά την άνομη πράξη, τότε ακριβώς ο λογισμός, σαν να βγήκε από εκείνη τη μεγάλη ομίχλη και να συνήλθε, βλέπει τα πεπραγμένα και αποκτά βαθύτερη συναίσθηση από ποια κατάσταση εξέπεσε σε ποια, και, έχοντας τη συνείδηση να τον τύπτει και να τον αφυπνίζει, διακρίνει καθαρά όσα, όταν τον επισκίαζε το πάθος, δεν έβλεπε με τον ίδιο τρόπο.

Επομένως, το «διανοίχθηκαν οι οφθαλμοί τους» δεν πρέπει να εκληφθεί ότι αναφέρεται στον προηγούμενο χρόνο, ούτε πριν εκπέσουν από την εντολή· διότι τότε μάλλον τους είχαν ανοιχτούς, καθώς δεν είχαν ακόμη εξαπατηθεί από τους ψιθύρους του όφεως, και διατηρούσαν σε εγρήγορση τη διάνοιά τους ώστε να αντιλαμβάνονται το πρακτέο. Άρα δεν συνέβη να στερούνται την όραση και να την αποκτήσουν με την αμαρτία, αλλά αντιθέτως, επειδή ήταν τυφλοί κατά την τέλεση της αμαρτίας, ανέκτησαν την όρασή τους όταν αυτή έλαβε τέλος. Ο πονηρός, λοιπόν, και αρχέκακος εχθρός της φύσης μας, γνωρίζοντας και ο ίδιος από όσα είχε πάθει, ότι μετά την πράξη του κακού επέρχεται η συναίσθηση του σφάλματος, έστω κι αν ο ίδιος δεν στράφηκε προς τη μετάνοια, και έχοντας μάθει από πείρα ότι αυτούς που αμαρτάνουν τους ακολουθεί μετά την αμαρτία το κέντρισμα της συνείδησης, παρακινώντας τους προπάτορες γύρω από τον Αδάμ να αμαρτήσουν μέσω της παράβασης, λέει: «την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα διανοιχθούν οι οφθαλμοί σας». Έπειτα, όντας κακομήχανος από την αρχή και πατέρας του ψεύδους, αναμειγνύει στη σπίθα της αλήθειας όλο το σκοτάδι του ψεύδους, και λέει: «θα γίνετε σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το πονηρό». Διότι δεν αναγνώρισαν το καλό και το πονηρό επειδή απέκτησαν θείο οφθαλμό, αλλά επειδή, ενώ όταν αμάρταναν ήταν τυφλωμένοι από το πάθος της παράβασης, μετά την αμαρτία απέκτησαν συναίσθηση και επίγνωση του τολμήματός τους.

Εσύ όμως τι λες; Στην αρχή ίσως γελάς, αλλά ίσως μάλλον δυσανασχετείς ακούγοντας την αλήθεια να παραποιείται από τον μύθο· νομίζω όμως πως δεν θα περιφρονούσες την οικονομία και τη μέθοδο του θεολόγου. Διότι σε καμία περίπτωση δεν αγνοούσε αυτός τα φύλλα συκής, με τα οποία ο Αδάμ και οι δικοί του κάλυπταν την ασχημοσύνη της γυμνότητάς τους για να γίνουν ευσχήμονες, ούτε ότι τα φύλλα συκής παρείχαν μεν πρώτα ένα καταφύγιο για την αιδώ, ενώ οι δερμάτινοι χιτώνες αναπλήρωσαν αργότερα διαδοχικά τη χρήση τους· διότι πράγματι, μετά την πρώτη εκείνη περιβολή με τα φύλλα συκής, ο Θεός έφτιαξε για αυτούς τους δερμάτινους χιτώνες. Πώς, επομένως, πρέπει να θεωρήσουμε ότι ο βαθύτατα θεολογικός και θεοπτικός δάσκαλος αγνοεί αυτά τα πράγματα, και όχι μάλλον να πούμε ότι ενεργεί με οικονομία και μεθοδεύει τη σωτηρία των άλλων ανάλογα με τις συνθήκες του τότε καιρού, χωρίς να προκύπτει καμία αιρετική σπορά ή στρεβλότητα; Διότι, είτε τα φύλλα συκής έδειχναν τον Αδάμ και την Εύα να τρέφουν σεβασμό προς την αιδώ, είτε μετά από αυτά ο Θεός κατασκεύασε για αυτούς δερμάτινους χιτώνες, προσφέροντάς τους μια παρηγοριά για τη ντροπή τους, δεν είναι λιγότερο γνώρισμα ευσεβούς ανθρώπου το να λέει ότι, μετά την παράβαση, ο Αδάμ ενδύθηκε την πιο παχιά και θνητή σάρκα, η οποία έλκεται προς τα κάτω από το βάρος του παραπτώματος και είναι αντίτυπη και αντίθετη προς την προηγούμενη.

Όταν με τη θέλησή του τυφλώθηκε ο Αδάμ γευόμενος τον καρπό που προκαλεί τύφλωση, αμέσως, χωρίς να το θέλει, γυμνώθηκε· διότι, βρίσκοντάς τον τυφλό, αυτός που τον τύφλωσε τον έγδυσε. Ήταν λοιπόν γυμνός και τυφλός, και ψηλαφώντας ζητούσε να πιάσει εκείνον που τον έγδυσε. Εκείνος δε, βλέποντάς τον, περιγελούσε το πώς άπλωνε παντού τα χέρια του, και ζητούσε τον χιτώνα ακόμη και μετά τη γύμνωσή του.

2. Περί της παραβάσεως και της εξορίας του Αδάμ. Επομένως, ο Αδάμ πλάστηκε έχοντας μεν σώμα άφθαρτο, υλικό ωστόσο και όχι ακόμη εντελώς πνευματικό, και εγκαταστάθηκε από τον Δημιουργό Θεό ως αθάνατος βασιλιάς σε έναν άφθαρτο κόσμο, δεν εννοώ μόνο στον παράδεισο, αλλά σε όλη την οικουμένη. Επειδή όμως τους έδωσε και νόμο, δίνοντας εντολή να μη φάνε μόνο από εκείνο το δέντρο, εκείνος δείχνοντας περιφρόνηση δεν πίστεψε στον Πλάστη και Δεσπότη που του είχε πει: «Την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα πεθάνετε», θεωρώντας πιο αξιόπιστο το δόλιο φίδι που είπε τα εξής: «Δεν θα πεθάνετε, αλλά την ημέρα που θα φάτε, θα γίνετε σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το κακό»· και έφαγε από αυτό. Αμέσως απογυμνώθηκε από την άφθαρτη στολή και δόξα και ντύθηκε τη γυμνότητα της φθοράς. Βλέποντας, λοιπόν, τον εαυτό του γυμνό, ο Αδάμ κρύφτηκε και ράβοντας φύλλα συκιάς τα περιζώθηκε, προσπαθώντας να καλύψει την ασχημονία του. Γι' αυτό, όταν ο Θεός του είπε: «Αδάμ, πού είσαι;», εκείνος απάντησε: «Άκουσα τη φωνή σου και κατανοώντας τη γύμνια μου, φοβήθηκα και κρύφτηκα». Ο δε Θεός, καλώντας τον σε μετάνοια, του λέει: «Και ποιος σου φανέρωσε ότι είσαι γυμνός, αν δεν έφαγες από το δέντρο από το οποίο και μόνο σε διέταξα να μη φας;»