Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 31:39

Επειδή είδε ότι αποδείχθηκε άμεμπτος στα πάντα, λαμβάνοντας λοιπόν πολλή παρρησία, απαριθμεί την εύνοια που του επέδειξε καθ' όλον τον χρόνο, και λέει: «Είκοσι έτη είναι αυτά. Μετά τον κόπο τόσων ετών, ήμουν άξιος αυτής της προσβολής; Είκοσι έτη είναι αυτά. Σήμερα αριθμώ είκοσι έτη στον οίκο σου. Τα πρόβατά σου και οι αίγες σου δεν έμειναν άγονα· κριάρια από τα πρόβατά σου δεν έφαγα· ζώο κατασπαραγμένο από θηρία δεν σου έφερα. Εγώ το αποζημίωνα από τα δικά μου, είτε επρόκειτο για κλοπή της ημέρας είτε για κλοπή της νύχτας. Κατά τη διάρκεια της ημέρας κατακαιγόμουν από τον καύσωνα, και τη νύχτα από τον παγετό, και ο ύπνος έφευγε από τα μάτια μου». Ξέχασες, λέει, τους κόπους μου, τους οποίους κατέβαλα ποιμαίνοντας τα πρόβατά σου και τις αίγες σου;

Και τον ακούς να διηγείται τις ταλαιπωρίες του από την ποιμενική ζωή και να λέει: «Εγώ αποζημίωνα από τα δικά μου όσα κλέβονταν την ημέρα και όσα κλέβονταν τη νύχτα· κατακαιγόμουν από τον καύσωνα της ημέρας και τον παγετό της νύχτας, και ο ύπνος απομακρυνόταν από τα μάτια μου. Αυτά τα υπέφερα επί είκοσι χρόνια». Αυτά τα υπέφερε εκείνος που είχε ζήσει τον άδολο βίο, εκείνος που κατοικούσε πάντοτε στο σπίτι, και μετά από τόσους μόχθους, τις ζημιές και εκείνον τον πολύ χρόνο, υπέμεινε την πικρή απάτη σχετικά με τη γυναίκα του. Διότι, ακόμη κι αν δεν είχε δουλέψει τα επτά χρόνια, ακόμη κι αν δεν είχε πάθει τίποτα από όσα με οδυρμό εξιστόρησε στον πεθερό του, ακόμη κι αν δεν αγαπούσε την κόρη, αυτό και μόνο το γεγονός, ότι δηλαδή του είχαν αρραβωνιάσει την καλύτερη, αλλά του δόθηκε η υποδεέστερη αντί για εκείνη, πόση απογοήτευση, πόση ταραχή, πόση προσβολή προκάλεσε τότε στον μακάριο εκείνο άνδρα! Εάν λοιπόν ήταν κάποιος άλλος, δεν θα είχε ανεχθεί εύκολα αυτήν την αδικία, αλλά θα είχε ανατρέψει ολόκληρο το σπίτι των πεθερικών του, σφαγιάζοντας τον εαυτό του μαζί με εκείνους ή καταστρέφοντάς τους μαζί με κάποιον άλλον τρόπο. Επειδή όμως ο Ιακώβ ήταν ανεξίκακος και μακρόθυμος, δεν το έπραξε αυτό, αλλά ούτε καν το σκέφτηκε εξ αρχής· και όταν προστάχθηκε να δουλέψει πάλι άλλα επτά χρόνια, υπάκουσε πρόθυμα. Τόσο πολύ ήταν πράος και επιεικής. Εάν δε ο έρωτάς του για την κόρη συμπαραστεκόταν στην επιείκεια του χαρακτήρα του, πάλι μου καταδεικνύεις την υπερβολή της θλίψης του.

Εάν, όμως, σε κάποιον αυτό δεν φαίνεται καθόλου φοβερό, ας εξετάσουμε εκείνους που δεν φεύγουν στην ξενιτιά ούτε κρύβονται από φόβο και τρόμο, αλλά εκείνους που με τη θέλησή τους αποχωρίζονται για λίγο την οικία τους, πώς αδημονoύν, πώς δυσφορούν, με πόσα αγαθά θεωρούν ισάξια την επιστροφή τους. Όταν, μάλιστα, προστίθεται ο φόβος και ο ταλαίπωρος βίος, και αυτά τα φορτικά και επαχθή πράγματα φαίνονται ελαφρύτερα μπροστά στη γλυκύτατη επιστροφή, αναλογίσου την πολυμορφία της συμφοράς. Διότι μην ακούς απλώς το «έβοσκε ποίμνια», αλλά θυμήσου τώρα τα λόγια του Ιακώβ, με τα οποία παραπονιόταν θρηνώντας στον πεθερό του λέγοντας: «Εγώ πλήρωνα από την τσέπη μου τις κλοπές της ημέρας και τις κλοπές της νύχτας· την ημέρα κατακαιγόμουν από τον καύσωνα, και τη νύχτα από την παγωνιά, και ο ύπνος έφευγε από τα μάτια μου». Διότι ήταν επόμενο όλα αυτά να συμβαίνουν και σε αυτόν, για περισσότερα χρόνια και με μεγαλύτερη σφοδρότητα, καθόσον η περιοχή αυτή ήταν πιο ερημική από την άλλη. Και εάν ο Μωυσής δεν τα θρήνησε αυτά, είναι διότι ούτε και εκείνος ο μακάριος θα τα είχε πει, εάν δεν είχε βρεθεί σε μεγάλη ανάγκη εξαιτίας των πραγμάτων, και εάν δεν είχε εξαναγκαστεί να φτάσει σε αυτά τα λόγια από την αχαριστία του πεθερού του. Επομένως, και από μόνη της η ξένη γη είναι ικανή να ταπεινώσει τον άνθρωπο, ακόμη και εκείνον που αποδημεί μόνο από ανάγκη. Διότι, «όπως το πουλί», λέγει, «όταν πετάξει μακριά από τη φωλιά του, έτσι και ο άνθρωπος υποδουλώνεται, όταν αποξενωθεί από τον τόπο του».

Αλλά επειδή τα προσεγγίζουμε με ραθυμία και με αμελή λογισμό, γι' αυτόν τον λόγο έχει ανατραπεί ολόκληρη η ζωή μας. Αν ο πατριάρχης Ιακώβ, ο οποίος είχε την ευθύνη κοπαδιών και έβοσκε άλογα πρόβατα, έχοντας να δώσει λόγο σε άνθρωπο, πέρασε άυπνες νύχτες και υπέμεινε καύσωνες, κρύο και κάθε καιρική ανωμαλία προκειμένου να μη χαθεί κανένα από εκείνα τα ζώα, πολύ περισσότερο εμείς, που δεν έχουμε τεθεί επικεφαλής σε άλογα αλλά σε πνευματικά πρόβατα, και που δεν πρόκειται να λογοδοτήσουμε σε ανθρώπους αλλά στον Θεό, δεν πρέπει να οκνούμε και να διστάζουμε μπροστά σε τίποτα από όσα μπορούν να ωφελήσουν τα ποίμνια. Αντιθέτως, όσο ανώτερο είναι αυτό το ποίμνιο από εκείνο, και οι άνθρωποι από τα άλογα ζώα, και ο Θεός από τους ανθρώπους, τόσο πρέπει και εμείς να επιδεικνύουμε περισσότερη και πιο έντονη σπουδή και προθυμία.

Τι σημαίνει το λεγόμενο από τον πατριάρχη Ιακώβ, το «εγώ αποζημίωνα κλοπές ημέρας και κλοπές νύχτας»; Ως κλοπές της ημέρας να εννοήσεις τις ήττες που μας συμβαίνουν από τον πονηρό μέσω των εξωτερικών αισθήσεων, για τις οποίες ο πατριάρχης κατέβαλλε ως αποζημίωση τους κόπους της ασκήσεως. Κλοπές της νύχτας, εξάλλου, είναι εκείνα τα οποία μας ληστεύει ο εχθρός μέσω των εσωτερικών λογισμών, για τα οποία πρέπει εμείς, κατά το παράδειγμα του πατριάρχη, να καταβάλλουμε κόπους και αγρυπνίες και τα υπόλοιπα είδη της ασκήσεως.