Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 31:40

Είκοσι χρόνια που ήταν βοσκός, μαστιζόταν διαρκώς από την παγωνιά και τον καύσωνα, στερούμενος τον ύπνο, εισπράττοντας την αχαριστία του Λάβαν, μισούμενος από τους γιους του, παίρνοντας τον δρόμο της φυγής μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά του, φοβούμενος τον Λάβαν που τον καταδίωκε από πίσω, κατηγορούμενος ως κλέφτης των θεών, οδυρόμενος για την ατίμωση της κόρης του, πολεμούμενος για τα παιδιά του, ντροπιασμένος εξαιτίας του Ρουβήμ επειδή μόλυνε το κρεβάτι του πατέρα του, θλιβόμενος για τις δολοφονίες που διέπραξαν ο Συμεών και ο Λευί, σπαραζόμενος για τον Ιωσήφ, θρηνώντας για τον Βενιαμίν. Και έχοντας αντιμετωπίσει τόσα και ακόμη περισσότερα δεινά, ποτέ δεν είπε από κακία: «Έως πότε, Κύριε, θα με ξεχνάς παντοτινά;» Σκέψου επίσης και τον μεγάλο Μωυσή, τι είδους θλίψεις και πόσους κινδύνους υπέστη ήδη από τα ίδια του τα σπάργανα: να ρίχνεται από τους γονείς του στο ποτάμι, να εγκαταλείπει τα βασιλικά ενδιαιτήματα εξαιτίας της καταγωγής του, να τον επιβουλεύονται οι αδελφοί του, να καταζητείται ως φονιάς, να γίνεται φυγάς σε ξένη γη, να τρώει το ψωμί του με φόβο, να περιμένει τον θάνατο κάθε ώρα, να αναζητείται ως τύραννος, να καταζητείται ως στασιαστής, από το βασιλικό κρεβάτι να καταλήγει να κοιμάται πάνω σε κοπριά και χώματα, να αποστέλλεται προς τους εχθρούς Αιγυπτίους, να δέχεται τις εξεγέρσεις του λαού στην έρημο, και να στερείται τη γη που ρέει γάλα και μέλι εξαιτίας ενός μόνο λόγου.

Δʹ. Αυτά λέγω εγώ, ο δειλός και συνετός ποιμένας, που γι' αυτόν τον λόγο κατηγορούμαι ότι η προνοητικότητά μου είναι ραθυμία. Διότι δεν είμαι ποιμένας από εκείνους που καταναλώνουν το γάλα, και ντύνονται με το μαλλί, και σφάζουν τα παχιά πρόβατα, και τα καταπονούν με τον μόχθο, ή τα πωλούν και λένε: «Ευλογητός ο Κύριος, πλουτίσαμε»· οι οποίοι ποιμαίνουν τους εαυτούς τους και όχι τα πρόβατα, εάν θυμάστε καθόλου τις προφητικές φωνές, με τις οποίες εκείνοι οι προφήτες κατακρίνουν τους κακούς ποιμένες. Αντίθετα, ανήκω μάλλον σε εκείνους που μπορούν να πουν μαζί με τον Παύλο: «Ποιος ασθενεί, και εγώ δεν ασθενώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και εγώ δεν φλέγομαι από πόνο ή δεν μεριμνώ;». Διότι δεν ζητώ τα υπάρχοντά σας, αλλά εσάς τους ίδιους. Και επίσης: «Κατακαιγόμουν από τον καύσωνα της ημέρας, και καταπονούμουν από τον παγετό της νύχτας»· φωνή του πατριάρχη ποιμένα, του οποίου τα πρόβατα ήταν σημαδεμένα, και που είχαν μάθει να συλλαμβάνουν κοιτάζοντας τις ποτίστρες. Έτσι, λοιπόν, και γι' αυτούς τους λόγους ορίστηκα ποιμένας σας, και έτσι έχουν τα πράγματα. Εφόσον όμως ανέλαβα την επιστασία, ας δώσουμε λόγο ο ένας στον άλλον για όσα κατορθώσαμε στο μεταξύ. Επειδή είναι σωστό να θεωρούμε ότι θα μας ζητηθεί λόγος όχι μόνο για κάθε λέξη και πράξη, αλλά και για κάθε καιρό, ακόμη και για την πιο ακαριαία και απειροελάχιστη χρονική στιγμή. Εσείς, λοιπόν, αναφέρετέ μου τη δική σας εργασία· και εγώ θα παρουσιάσω ενώπιόν σας όσα στοχάστηκα, συνομιλώντας με τον εαυτό μου μέσα στην ησυχία.

Απόκοψε και εσύ κάτι από τα δικά μου, εάν μπορέσεις να αδράξεις κάτι από όσα είναι πιο μαλθακά και νόθα σε εμένα. Τι θα μπορούσε να είναι πιο δίκαιο από αυτό; Ας είναι του Λάβαν τα λευκά· τα σημαδεμένα όμως ανήκουν στον ποιμένα που εμόχθησε πολύ, που πάγωσε μέσα στις νύχτες και κάηκε από τον ήλιο.

Επειδή είδε ότι αποδείχθηκε άμεμπτος στα πάντα, λαμβάνοντας λοιπόν πολλή παρρησία, απαριθμεί την εύνοια που του επέδειξε καθ' όλον τον χρόνο, και λέει: «Είκοσι έτη είναι αυτά. Μετά τον κόπο τόσων ετών, ήμουν άξιος αυτής της προσβολής; Είκοσι έτη είναι αυτά. Σήμερα αριθμώ είκοσι έτη στον οίκο σου. Τα πρόβατά σου και οι αίγες σου δεν έμειναν άγονα· κριάρια από τα πρόβατά σου δεν έφαγα· ζώο κατασπαραγμένο από θηρία δεν σου έφερα. Εγώ το αποζημίωνα από τα δικά μου, είτε επρόκειτο για κλοπή της ημέρας είτε για κλοπή της νύχτας. Κατά τη διάρκεια της ημέρας κατακαιγόμουν από τον καύσωνα, και τη νύχτα από τον παγετό, και ο ύπνος έφευγε από τα μάτια μου». Ξέχασες, λέει, τους κόπους μου, τους οποίους κατέβαλα ποιμαίνοντας τα πρόβατά σου και τις αίγες σου;

Και αυτά μην τα ακούς από εμένα, αλλά από τον ίδιο τον πατριάρχη. Διότι, παραπονούμενος στον πεθερό του, λέει: «Αυτά τα είκοσι χρόνια εγώ είμαι μαζί σου». Και πώς πέρασες αυτά τα είκοσι χρόνια; Διότι προσθέτει και τούτο: «Κατακαιγόμουν από τον καύσωνα της ημέρας και από την παγωνιά της νύχτας, και ο ύπνος έφευγε από τα μάτια μου». Αυτά τα υπέμεινε ο απλός άνθρωπος, που κατοικούσε σε σπίτι και ζούσε άνετο βίο. Το ότι μάλιστα ήταν και δειλός, είναι φανερό από το γεγονός ότι, όταν περίμενε να δει τον Ησαύ, κόντευε να πεθάνει από τον φόβο του. Αλλά δες πώς πάλι αυτός ο δειλός έγινε πιο θαρραλέος και από λιοντάρι εξαιτίας της αγάπης. Διότι, τοποθετώντας τον εαυτό του σαν κάποιο προπύργιο μπροστά από όλους τους άλλους, ήταν έτοιμος να αντιμετωπίσει πρώτος εκείνον τον άγριο που έπνεε φόνο, όπως νόμιζε, και με το ίδιο του το σώμα να εξασφαλίσει την ασφάλεια στις γυναίκες· και αυτόν που φοβόταν και έτρεμε, επιθυμούσε να τον δει πρώτος στην παράταξη. Διότι η αγάπη για τις γυναίκες του ήταν ισχυρότερη από αυτόν τον φόβο. Είδες πώς, ενώ ήταν δειλός, έγινε ξαφνικά τολμηρός, όχι επειδή άλλαξε τον χαρακτήρα του, αλλά επειδή ενισχύθηκε από την αγάπη; Διότι το ότι και μετά από αυτά παρέμεινε δειλός, είναι φανερό από το ότι άλλαζε συνεχώς τόπους. Αλλά ας μη νομίσει κανείς ότι τα όσα ειπώθηκαν αποτελούν κατηγορία εναντίον του δικαίου. Διότι το να είναι κάποιος δειλός δεν είναι έγκλημα, αφού αυτό είναι γνώρισμα της φύσεως, αλλά το να πράττει κανείς κάτι το ανάρμοστο εξαιτίας της δειλίας. Επειδή είναι δυνατόν, κάποιος που είναι δειλός εκ φύσεως, να γίνει ανδρείος εξαιτίας της ευσέβειας. Και τι να πούμε για τον Μωυσή;

Αλλά τον γιο τούτου θαυμάζει η Γραφή για την καρτερία του; Και ποια αδαμάντινη ψυχή θα μπορούσε να επιδείξει την υπομονή του Παύλου; Διότι δεν υπηρέτησε ως δούλος δύο φορές από επτά έτη, αλλά ολόκληρο τον βίο του υπέρ της νύμφης του Χριστού, όχι μόνο καταπονούμενος από τον καύσωνα της ημέρας και τον παγετό της νύχτας, αλλά υπομένοντας μύριες νιφάδες πειρασμών, πότε δεχόμενος μαστιγώσεις και πότε λιθοβολούμενος στο σώμα, και πότε μαχόμενος με θηρία και πότε πυγμαχώντας με το πέλαγος, και με συνεχή πείνα ημέρα και νύχτα, και με δριμύ ψύχος, και υπερπηδώντας παντού τα σκάμματα των αγώνων, και αρπάζοντας τα πρόβατα από τον φάρυγγα του διαβόλου.

ΝΔ΄. Προς τον πρεσβύτερο Γερόντιο. Ήδη βέβαια έχω στείλει επιστολή προς την ευλάβειά σου, νομίζοντας ότι βρίσκεσαι στη Φοινίκη, αλλά και τώρα σου γράφω τα ίδια με τα προηγούμενα, ότι δηλαδή τώρα προπάντων πρέπει να κάνουμε και να υποστούμε τα πάντα, ώστε να μην εγκαταλείψουμε έρημη την καλή σας πνευματική γεωργία, ούτε να αφήσουμε να καταστραφεί τίποτα από όσα έχουν ήδη κατορθωθεί. Διότι και οι ποιμένες, όταν δουν πολλή καταστροφή να επιτίθεται από παντού στα πρόβατα, τότε προπάντων αγρυπνούν και βρίσκονται σε εγρήγορση, και χρησιμοποιούν τη σφενδόνη, και μετέρχονται κάθε άλλη τέχνη, ώστε να απομακρύνουν κάθε βλάβη από το κοπάδι. Εάν, λοιπόν, ο Ιακώβ, στον οποίο είχαν εμπιστευθεί άλογα πρόβατα, πέρασε δεκατέσσερα χρόνια δουλεύοντας, ταλαιπωρούμενος από τη ζέστη και το κρύο και με πολλή αγρύπνια, και υπηρέτησε την πιο ταπεινή θητεία, αναλογίσου πόσα πρέπει να κάνουν και να υπομείνουν εκείνοι στους οποίους έχουν εμπιστευθεί λογικά πρόβατα, προκειμένου να μην χαθεί απολύτως κανένα από αυτά. Παρακαλώ, λοιπόν, την ευλάβειά σου, όσο μεγαλύτερος είναι ο χειμώνας και περισσότερα τα δεινά, και σφοδρά τα εμπόδια, και πολλοί αυτοί που επιβουλεύονται, τόσο περισσότερο να δραστηριοποιηθείς και ο ίδιος, και να παρακαλέσεις και άλλους να σε συνδράμουν σε αυτήν την καλή πρόνοια, και με πολλή ταχύτητα να σπεύσεις να μεταβείς εκεί. Διότι και μόνο για αυτήν την αποδημία δεν θα έχεις μικρό μισθό· και αν για την αποδημία θα ανταμειφθείς, πολύ περισσότερο αν καταπιαστείς με τα έργα και επιδείξεις μεγάλο ζήλο.

Και τον ακούς να διηγείται τις ταλαιπωρίες του από την ποιμενική ζωή και να λέει: «Εγώ αποζημίωνα από τα δικά μου όσα κλέβονταν την ημέρα και όσα κλέβονταν τη νύχτα· κατακαιγόμουν από τον καύσωνα της ημέρας και τον παγετό της νύχτας, και ο ύπνος απομακρυνόταν από τα μάτια μου. Αυτά τα υπέφερα επί είκοσι χρόνια». Αυτά τα υπέφερε εκείνος που είχε ζήσει τον άδολο βίο, εκείνος που κατοικούσε πάντοτε στο σπίτι, και μετά από τόσους μόχθους, τις ζημιές και εκείνον τον πολύ χρόνο, υπέμεινε την πικρή απάτη σχετικά με τη γυναίκα του. Διότι, ακόμη κι αν δεν είχε δουλέψει τα επτά χρόνια, ακόμη κι αν δεν είχε πάθει τίποτα από όσα με οδυρμό εξιστόρησε στον πεθερό του, ακόμη κι αν δεν αγαπούσε την κόρη, αυτό και μόνο το γεγονός, ότι δηλαδή του είχαν αρραβωνιάσει την καλύτερη, αλλά του δόθηκε η υποδεέστερη αντί για εκείνη, πόση απογοήτευση, πόση ταραχή, πόση προσβολή προκάλεσε τότε στον μακάριο εκείνο άνδρα! Εάν λοιπόν ήταν κάποιος άλλος, δεν θα είχε ανεχθεί εύκολα αυτήν την αδικία, αλλά θα είχε ανατρέψει ολόκληρο το σπίτι των πεθερικών του, σφαγιάζοντας τον εαυτό του μαζί με εκείνους ή καταστρέφοντάς τους μαζί με κάποιον άλλον τρόπο. Επειδή όμως ο Ιακώβ ήταν ανεξίκακος και μακρόθυμος, δεν το έπραξε αυτό, αλλά ούτε καν το σκέφτηκε εξ αρχής· και όταν προστάχθηκε να δουλέψει πάλι άλλα επτά χρόνια, υπάκουσε πρόθυμα. Τόσο πολύ ήταν πράος και επιεικής. Εάν δε ο έρωτάς του για την κόρη συμπαραστεκόταν στην επιείκεια του χαρακτήρα του, πάλι μου καταδεικνύεις την υπερβολή της θλίψης του.

Εάν, όμως, σε κάποιον αυτό δεν φαίνεται καθόλου φοβερό, ας εξετάσουμε εκείνους που δεν φεύγουν στην ξενιτιά ούτε κρύβονται από φόβο και τρόμο, αλλά εκείνους που με τη θέλησή τους αποχωρίζονται για λίγο την οικία τους, πώς αδημονoύν, πώς δυσφορούν, με πόσα αγαθά θεωρούν ισάξια την επιστροφή τους. Όταν, μάλιστα, προστίθεται ο φόβος και ο ταλαίπωρος βίος, και αυτά τα φορτικά και επαχθή πράγματα φαίνονται ελαφρύτερα μπροστά στη γλυκύτατη επιστροφή, αναλογίσου την πολυμορφία της συμφοράς. Διότι μην ακούς απλώς το «έβοσκε ποίμνια», αλλά θυμήσου τώρα τα λόγια του Ιακώβ, με τα οποία παραπονιόταν θρηνώντας στον πεθερό του λέγοντας: «Εγώ πλήρωνα από την τσέπη μου τις κλοπές της ημέρας και τις κλοπές της νύχτας· την ημέρα κατακαιγόμουν από τον καύσωνα, και τη νύχτα από την παγωνιά, και ο ύπνος έφευγε από τα μάτια μου». Διότι ήταν επόμενο όλα αυτά να συμβαίνουν και σε αυτόν, για περισσότερα χρόνια και με μεγαλύτερη σφοδρότητα, καθόσον η περιοχή αυτή ήταν πιο ερημική από την άλλη. Και εάν ο Μωυσής δεν τα θρήνησε αυτά, είναι διότι ούτε και εκείνος ο μακάριος θα τα είχε πει, εάν δεν είχε βρεθεί σε μεγάλη ανάγκη εξαιτίας των πραγμάτων, και εάν δεν είχε εξαναγκαστεί να φτάσει σε αυτά τα λόγια από την αχαριστία του πεθερού του. Επομένως, και από μόνη της η ξένη γη είναι ικανή να ταπεινώσει τον άνθρωπο, ακόμη και εκείνον που αποδημεί μόνο από ανάγκη. Διότι, «όπως το πουλί», λέγει, «όταν πετάξει μακριά από τη φωλιά του, έτσι και ο άνθρωπος υποδουλώνεται, όταν αποξενωθεί από τον τόπο του».

Αλλά επειδή τα προσεγγίζουμε με ραθυμία και με αμελή λογισμό, γι' αυτόν τον λόγο έχει ανατραπεί ολόκληρη η ζωή μας. Αν ο πατριάρχης Ιακώβ, ο οποίος είχε την ευθύνη κοπαδιών και έβοσκε άλογα πρόβατα, έχοντας να δώσει λόγο σε άνθρωπο, πέρασε άυπνες νύχτες και υπέμεινε καύσωνες, κρύο και κάθε καιρική ανωμαλία προκειμένου να μη χαθεί κανένα από εκείνα τα ζώα, πολύ περισσότερο εμείς, που δεν έχουμε τεθεί επικεφαλής σε άλογα αλλά σε πνευματικά πρόβατα, και που δεν πρόκειται να λογοδοτήσουμε σε ανθρώπους αλλά στον Θεό, δεν πρέπει να οκνούμε και να διστάζουμε μπροστά σε τίποτα από όσα μπορούν να ωφελήσουν τα ποίμνια. Αντιθέτως, όσο ανώτερο είναι αυτό το ποίμνιο από εκείνο, και οι άνθρωποι από τα άλογα ζώα, και ο Θεός από τους ανθρώπους, τόσο πρέπει και εμείς να επιδεικνύουμε περισσότερη και πιο έντονη σπουδή και προθυμία.

Εγώ δε, μετά την παρέλευση τόσων χρόνων, ω μακαρία μου δυάδα, ω θεοσύζευκτο και πανόλβιο ζεύγος του παγγεωργού Θεού, ποιο επάξιο εγκώμιο να σας προσφέρω ή πώς να σας ονομάσω επαξίως; Διότι ο λαμπρότατος και περίβλεπτος βίος σας υπερβαίνει νικηφόρα κάθε εγκώμιο. Επειδή, έχοντας συζεύξει την πνευματική ανδρεία με την αθανασία των πράξεων, οργώσατε θείους αγρούς, σπείρατε δικαιοσύνη, θερίσατε ζωηρά δεμάτια, συγκεντρώσατε στις θείες αποθήκες τα γεννήματα των πράξεών σας, ως τριακοντάδες, εξηκοντάδες και εκατοντάδες θεοπρεπών καρπών· υπομείνατε τον καύσωνα όλης της ημέρας του επίπονου βίου σας, βαστάξατε τον παγετό της νύχτας άγρυπνα έναντι των παθών και των δαιμόνων μέχρι τέλους, θησαυρίσατε στον ουρανό τον πλούτο των πράξεών σας και τώρα εντρυφάτε στον πλούτο της θείας αγαλλιάσεως, στην οποία «απέδρα οδύνη» πάσα και «λύπη και στεναγμός», στην οποία υπάρχει το άληκτο φως και οι φωνές της αγαλλιάσεως, στην οποία βρίσκεται ο κλήρος της αθανασίας και η απόλαυση του παραδείσου.

Αλλά ο θεσπέσιος Κύριλλος, ο καλός ποιμένας και του Χριστού, του καλού ποιμένα, μαθητής και ακόλουθος, που πάντοτε με το καύμα της ημέρας καιγόταν και με τον παγετό της νύχτας πάγωνε, και απομάκρυνε και έδιωχνε τον ύπνο από τα μάτια του, για να φυλάει τα πρόβατα με άγρυπνα μάτια και άγρυπνο νου, ώστε να μην κλαπούν και σφαγιαστούν και χαθούν, ούτε να γίνουν βορά θηρίων —έτσι άλλωστε και τον φθορέα και θηρίο Νεστόριο, ληστή συνάμα και λύκο, ξεσκέπασε και έδιωξε από τη μάνδρα, και απομάκρυνε άπρακτο από το ποίμνιο, φυλάγοντας τα πρόβατα αλώβητα—, ο Κύριλλος, που υπήρξε διάδοχος του θείου Θεοφίλου τόσο στην εξουσία όσο και στον ζήλο, βλέποντας την απάτη του δαίμονα και αντικρίζοντας τη βλάβη των πιστών, έγινε ικέτης του Σωτήρα, και ικέτευε να σταματήσει το κακό, να καταργήσει τα φάσματα του δαίμονα, και να παράσχει στον λαό την τέλεια επίγνωση της αλήθειας και τον έρωτα για τη θεογνωσία Του. Ο δε Θεός, αποδεχόμενος ταχύτατα τις δεήσεις του θεράποντός Του, του έδωσε το θέλημα της καρδιάς του, και εκπλήρωσε τα αιτήματά του υπέρ των πιστών. Διότι τα μάτια του Κυρίου είναι στραμμένα στους δικαίους, και τα αυτιά Του στη δέησή τους. Πράγματι, θα εκπληρώσει το θέλημα εκείνων που Τον φοβούνται, και θα εισακούσει τη δέησή τους, επειδή βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι Τον επικαλούνται με αλήθεια. Έτσι, του μεν δαίμονα συνέτριψε την ενέργεια, του δε λαού την ασθένεια θεράπευσε.

Εάν έτσι κατευθυνθείς να πολιτευθείς, ιδού, το πνεύμα της ταπεινώσεώς μου είναι μαζί σου. Ομολογώ ότι είσαι τίμιο μέλος μου, γνήσιο τέκνο στη μερίδα της δικής μας αδελφότητας, ή οικειότερα να πω, στον κλήρο των αγίων. Έλαβες το ποίμνιο του Χριστού, αγρύπνησε, ποίμανε, κοπίασε όπως ο Ιακώβ στον παγετό της νοητής νύχτας και στον καύσωνα της ημέρας, ενισχύοντας το ασθενικό, επιστρέφοντας το πλανημένο, επιδένοντας το συντετριμμένο, αποδιώχνοντας με τις προσευχές τα νοητά θηρία, παρέχοντας τον εαυτό σου σε όλα ως πρότυπο καλών έργων, ώστε να γίνεις άξιος της βασιλείας των ουρανών μέσω της ευάρεστης ποιμαντορίας, προσευχόμενος συγχρόνως και για εμάς, ώστε, όπως ακριβώς μας εμπιστεύθηκε ο Θεός να διδάσκουμε, έτσι να πορευόμαστε και πράττοντας. Να υγιαίνεις, άνδρα.

Διότι θα τους δώσω, λέει, όχι πείνα για ψωμί, ούτε δίψα για νερό, αλλά πείνα για να ακούσουν τον λόγο του Θεού. Είναι λοιπόν πραγματικά φοβερό, αν δεν αφιερώσουμε όλον τον αγώνα μας για το πρώτο. Γι' αυτό και τώρα σας παρακαλώ και ικετεύω και δέομαι: σταθείτε γενναία στον αγώνα της υποταγής σας, υπομένοντας τον καύσωνα της ημέρας και την παγωνιά της νύχτας, και νοητά και αισθητά, αλλά κυρίως νοητά. Είναι παρόν το πυρ της επιθυμίας, το οποίο ανάβει περισσότερο από τη χαλδαϊκή κάμινο από τον αόρατο Ναβουχοδονόσορα. Μας επιτίθενται τα υπόλοιπα πάθη, το ένα μετά το άλλο, διαμελίζοντας και παρασύροντας την ελεεινή ψυχή: ο θυμός, η οργή, η μνησικακία, η υπερηφάνεια, η ακηδία και η χαύνωση, η εμπαθής προσκόλληση και η φιλαυτία, και το μεγαλύτερο από τα κακά, η απιστία. Χρειαζόμαστε πολλή ανδρεία και μεγαλοψυχία, πολλή και ακούραστη δύναμη και ισχύ, υπομονή, μακροθυμία, νήψη και εγρήγορση, ώστε με αυτά να μπορέσουμε να αποκρούσουμε τους πειρασμούς που επικρέμονται εναντίον μας και τους δόλους του διαβόλου, για να μην κάμψουμε το γόνατο στον Βάαλ, για να μην προσκυνήσουμε την εικόνα των παθών, για να μην χάσουμε όσα καλώς αποκτήσαμε, για να μην γκρεμίσουμε αυτά που με τη δύναμη του Θεού οικοδομήσαμε.

Αλλά δεν γίνονται όλα για σας, τα τέκνα του Θεού; Όχι για τη δική σας προκοπή εν Κυρίω; Όχι για τον ένθεο ζήλο σας; Όχι για τον μαρτυρικό σας βίο; Διότι γι' αυτά ακριβώς θα ελεγχθώ από τον Δεσπότη Θεό, για το πώς σας ποιμάναμε και σας οδηγήσαμε, αν σας υπέδειξα χωρίς πλάνη την οδό των εντολών Του, αν ως ποιμένας κάηκα μαζί σας από τον καύσωνα της ημέρας και τον παγετό της νύχτας, όπως εκείνος ο μέγας Ιακώβ, αν αναζήτησα το χαμένο και επέστρεψα το πλανημένο, αν γιάτρεψα το ασθενικό, όπως λέει πάλι άλλος προφήτης, και δεν ιδιοποιήθηκα το αξίωμα της προστασίας για δικές μου απολαύσεις, παραδίδοντας από αμέλεια τα πρόβατα στους λύκους που αρπάζουν τις ψυχές, ξεπουλώντας τα, σφάζοντας και καταστρέφοντάς τα από κακία. Γι' αυτό, αδελφοί μου, δεν είναι παράλογη η οδύνη μου, αλλά, όπως βλέπετε, απόλυτα δικαιολογημένη, και δεν θα επαναπαυθώ, όσες φορές κι αν πω τα ίδια, θρηνώντας τη δική μου ταλαιπωρία και την κρίση ενώπιον της οποίας βρίσκομαι. Δώστε μου, λοιπόν, σας παρακαλώ, το δεξί σας χέρι, εσείς που το μπορείτε, προπαντός χάρη στην κοπιαστική αρετή σας. Απλώστε χέρι βοηθείας· συμπαραταχθείτε, συνδράμετε, ανορθώνοντας μαζί και ρυθμίζοντας τα πράγματα προς την ειρήνη και την ευστάθεια, και ο Δικαιοκρίτης δικαίως θα σας απονείμει τις οφειλόμενες αμοιβές.

Ας μην ατακτεί κανείς και ας μη σκιρτά σαν ερίφιο, τρώγοντας τα αγκάθια των παθών· ας μην πορεύεται κανείς σαν τον Ιούδα, όντας μεν μαζί με τους αδελφούς σαν αδελφός, ενώ από έξω κατασκοπεύει και μελετά τα της προδοσίας και της απώλειας της ψυχής του· ας μη συμπεριφέρεται κανείς σαν τον Ησαύ, εξευτελίζοντας τα πρωτοτόκια της σωτηρίας του μέσω κρυφού φαγητού και ποτού, είτε στο θυρωρείο, είτε στο αναρρωτήριο, είτε στο αρτοποιείο, είτε στο εργαστήριο περγαμηνών, είτε στο υποδηματοποιείο, είτε σε κάποια άλλη διακονία, για να μην τα αναφέρω ένα προς ένα· ας μη μένετε σε αργία, περιφερόμενοι εδώ κι εκεί άκαιρα και σπαταλώντας την ημέρα μάταια, ενώ οι υπόλοιποι αδελφοί σας κοπιάζουν σκληρά, καιόμενοι από τον καύσωνα της ημέρας και παγώνοντας από το κρύο της νύχτας. Φοβερή είναι η καταδίκη και, σύμφωνα με τον Απόστολο, τέτοιοι άνθρωποι δεν είναι άξιοι ούτε να τρώνε. Ομοίως, να κινείτε τα πόδια σας σε θεάρεστα διαβήματα, και όχι σε τόπους κρυφούς και πονηρούς, ούτε σε συμβούλια και συγκεντρώσεις ματαιότητας, «διότι οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι μυριάδες φορές πιο φωτεινοί από τον ήλιο», σύμφωνα με τα γεγραμμένα, «και επιβλέπουν όλες τις οδούς σας και εισδύουν στα απόκρυφα μέρη». Επομένως, ακόμη και αν βρίσκεσαι σε απόκρυφο τόπο, και εκεί, αδελφέ, σε βλέπει ο ακοίμητος οφθαλμός, πού ήσουν, με ποιον ομιλείς και τι πράττεις.