Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 32:25

Και μέσω της ίδιας της ράβδου που μεταβλήθηκε, μετέτρεψε το νερό του Νείλου σε αίμα, το οποίο πάλι μετέτρεψε σε νερό. Αλλά και τον άνθρωπο, που ήταν χώμα, με ένα εμφύσημα πνοής τον μετέτρεψε σε σάρκα και πάλι τον μετέτρεψε σε χώμα. Και μήπως ο Μωυσής, αν και ο ίδιος ήταν σάρκα, δεν μεταβλήθηκε σε μέγιστο φως, ώστε οι υιοί του Ισραήλ να μην μπορούν να τον αντικρίσουν; Πολύ περισσότερο λοιπόν, ο Θεός είναι παντοδύναμος ώστε να μεταβάλλει τον εαυτό Του σε ό,τι θέλει. Ίσως όμως κάποιος από εσάς σκέφτηκε ότι κάτι μπορεί να γίνει κάτι άλλο από κάποιον άλλον, αλλά κανείς δεν μπορεί να μετατρέψει τον εαυτό του σε ό,τι θέλει, και ότι η μεταβολή είναι ίδιον εκείνου που γερνάει και έχει τη φύση του να πεθαίνει. Όμως για τους αθάνατους δεν πρέπει να νομίζουμε κάτι τέτοιο. Διότι, μήπως οι άγγελοι, αν και είναι αγέραστοι και έχουν πύρινη ουσία, δεν μετατράπηκαν σε σάρκα, όπως αυτοί που κάποτε φιλοξενήθηκαν από τον Αβραάμ, των οποίων τα πόδια τα έπλυναν άνθρωποι σαν να ήταν ομοούσιοι άνθρωποι; Αλλά και με τον Ιακώβ, ο οποίος ήταν άνθρωπος, πάλεψε ένας άγγελος, ο οποίος είχε μεταβληθεί σε σάρκα, για να μπορέσει να έρθει σε σωματική επαφή μαζί του. Και παρ' όλα αυτά, αφού πάλεψε, όταν το θέλησε, επέστρεψε στη δική του φύση. Ήδη, μεταβαλλόμενος σε πυρ, δεν έκαψε το πλατύ νεύρο του Ιακώβ, αλλά το φλόγισε, και τον έκανε χωλό. Όποιος λοιπόν δεν μπορεί να γίνει κάτι άλλο όταν το θέλει, ως υποκείμενος στη φύση του, είναι θνητός. Εκείνος όμως που μπορεί να γίνει ό,τι θέλει, όταν το θέλει, ως κυρίαρχος της ίδιας της φύσης και επιστρέφοντας στη νεότητα, είναι αθάνατος.

Διότι δεν είναι μόχθος το να αναχωρεί κανείς από την πατρική εστία, να φτάνει στον Λάβαν, να υποβάλλεται σε θητεία και να υπομένει τους κόπους της ποιμαντικής; Και πώς ή σε ποιον μπορεί να είναι αυτό αμφίβολο; Επομένως, μέσα από κόπους αναδείχθηκε ισχυρός ενώπιον του Θεού. Όχι πολεμώντας εναντίον του Θεού, αλλά μάλλον υπακούοντας, και τρόπον τινά επικρατώντας με το να εκπληρώνει τις εντολές. Διότι, αν και ήταν δυνατόν στον Ιακώβ να πλουτίσει χωρίς ιδρώτα και να ευημερεί μένοντας στο σπίτι του, ο Θεός δεν τον άφησε αγύμναστο. Αλλά μάλλον, με αφορμή τον φόβο από τον Ησαύ, πηγαίνοντας σε ξένη χώρα και πόλη, τον προετοίμαζε να υπομείνει δυσβάσταχτο κόπο, ώστε, έχοντας διατηρήσει γνήσια την αγάπη του προς τον Θεό ακόμα και μέσα στις ίδιες τις θλίψεις, να θαυμάζεται δικαιολογημένα. Επομένως, ενισχύθηκε με τους κόπους του ενώπιον του Θεού. Αλλά ενισχύθηκε και πάλεψε με άγγελο, λέγει, και μπόρεσε να επικρατήσει. Διότι πάλεψε άγγελος μαζί του έχοντας τρόπον τινά τη μορφή του Θεού. Τότε νάρκωσε και ο μηρός του. Παρ' όλα αυτά, ο θεσπέσιος Ιακώβ ομολογούσε ότι στην πάλη αυτή οφείλει τεράστια χάρη. Διότι είπε: «Επειδή είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και σώθηκε η ψυχή μου». Επομένως, το μυστήριο του Χριστού προτυπωνόταν μέσω της πάλης με τον άγγελο.

Όταν είδε ότι δεν μπορούσε να τον υπερισχύσει, άγγιξε το πλάτος του μηρού του, και ναρκώθηκε το πλάτος του μηρού του Ιακώβ, καθώς πάλευε μαζί του. Και του είπε: «Άφησέ με να φύγω, διότι ανέτειλε η αυγή». Εκείνος όμως είπε: «Δεν πρόκειται να σε αφήσω, εάν δεν με ευλογήσεις». Του είπε τότε: «Ποιο είναι το όνομά σου;»

Διότι με όσους διαβαίνουν τον Ιορδάνη, του οποίου προτύπωση αποτελεί ο Ιαβώκ, δεν παλεύει ο Χριστός, ούτε κατατάσσει σε θέση εχθρών ή αντιπάλων αυτούς που τιμούν τα μυστήριά του. Αντιθέτως, τους διασώζει και, αφού έχουν νικήσει τον κόσμο, σε μια νοητή μάχη -εννοώ-, τους στεφανώνει και τους λαμπρύνει με τις ύψιστες τιμές. Και το όνομα του ποταμού σημαίνει «πάλη». Διότι «η βασιλεία των ουρανών βιάζεται, και οι βιαστές την αρπάζουν». Και, «Πολύ στενή είναι η πύλη, και τεθλιμμένη η οδός που οδηγεί στη ζωή, και λίγοι είναι εκείνοι που την βρίσκουν». Ότι λοιπόν οι απόγονοι του Ιακώβ επρόκειτο με την πάροδο του χρόνου, να μη διαβούν τον Ιορδάνη, δηλαδή τη χάρη του αγίου βαπτίσματος, και να την ατιμάσουν ανόσια, και κατά συνέπεια θα είχαν ως αντίπαλο τον ίδιο τον Εμμανουήλ, αυτό υποδήλωνε το γεγονός. Διότι ότι όσοι δεν τον τιμούν με την πίστη θα καταλογιστούν εξάπαντος και οπωσδήποτε στους αντιπάλους, το βεβαιώνει ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου». Αλλά μαζί του βεβαίως είναι αυτοί που έχουν πιστέψει. Ότι είναι αληθές και το αντίθετο, πώς θα μπορούσε κανείς να αμφιβάλλει; Πλην όμως «Πάλευε, λέει, με τον Ιακώβ ο άνθρωπος έως το πρωί, και είδε ότι δεν μπορεί να τον νικήσει». Ακούς πώς η πάλη έγινε μέσα στη νύχτα; Και ελεγχόταν πέφτοντας και νικώμενος, επειδή επιζητούσε τα ανέφικτα, έχοντας επιλέξει να θεομαχεί και να υπερισχύσει του παντοδύναμου Θεού.

«Διότι άγγιξε», λέει η Γραφή, «ο άνθρωπος που πάλευε με τον Ιακώβ το πλατύ μέρος του μηρού του, και μούδιασε το πλατύ μέρος του μηρού του Ιακώβ την ώρα που πάλευε μαζί του.» Τι άραγε λοιπόν θα κατανοήσουμε και από αυτό, ελάτε να εξετάσουμε. Ο μηρός, ως επί το πλείστον στην θεόπνευστη Γραφή, υποδηλώνει τα μέρη του σώματος που είναι αναγκαία για την τεκνογονία, και κατ' επέκταση επομένως και την ίδια τη γενεά. Διότι γύρω από τους μηρούς βρίσκονται σε όλους τα αναπαραγωγικά μέλη. Γι' αυτό άλλωστε και ο μακάριος Αβραάμ, όταν έστειλε τον έμπιστο υπηρέτη του στη Μεσοποταμία για να λάβει σύζυγο για τον Ισαάκ, τον πρόσταξε να ορκιστεί λέγοντας το εξής: «Βάλε το χέρι σου κάτω από τον μηρό μου», δηλαδή: «Ορκίσου στον Θεό, και σε αυτούς που πρόκειται να γεννηθούν από εμένα, και στη γενεά του κυρίου σου». Επομένως, με τον μηρό υποδηλώνονται αυτοί που προέρχονται από τους μηρούς. Μούδιασε λοιπόν ο μηρός του Ιακώβ. Διότι χώλαναν αυτοί που γεννήθηκαν από τους μηρούς του, δηλαδή οι προερχόμενοι από τον Ισραήλ.

Γράφει, λοιπόν, και αυτός: «Γι' αυτό, ανορθώστε τα εξαντλημένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα, και κάντε ίσιους δρόμους για τα πόδια σας», ώστε το χωλό να μην εκτραπεί, αλλά μάλλον να θεραπευτεί. Η θεραπεία δε μιας τέτοιας χωλότητας δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει διαφορετικά, παρά μόνο διά της πίστεως και της αγάπης προς τον Χριστό. Όσοι όμως δεν αποδέχθηκαν την πίστη παρέμειναν στη χωλότητα, και στην εκτροπή του πάθους, σύμφωνα με τα λόγια του μακαρίου Παύλου. Αποτελεί, λοιπόν, συμβολισμό της νοητής χωλότητας του Ισραήλ, το πάθημα που συνέβη στον μηρό του Ιακώβ ενώ πάλευε.

δ'. Ο Ιακώβ, αφού πάλεψε και νικήθηκε, και αφού υπέστη μέσα στο σκοτάδι τη νάρκωση, δηλαδή την εξάρθρωση στον μηρό, στη συνέχεια προσκολλάται ειρηνικά πλέον σε εκείνον με τον οποίο πάλευε, καθώς το φως διαύγαζε και είχε ήδη ξημερώσει. Τον εξανάγκαζε μάλιστα, τρόπον τινά, να τον ευλογήσει, και πράγματι ευλογήθηκε, διότι μετονομάστηκε σε Ισραήλ. Επειδή ο Ισραήλ αντιτάσσει, θα λέγαμε, απέναντι στον Εμμανουήλ την απείθεια και τον δύστροπο χαρακτήρα του, αλλά όντας μέσα στην άγνοια και στο σκοτάδι, εννοώ αυτό της αμάθειας. Διότι είχε πωρωθεί και τον αναγνώρισε μόλις ανέτειλε και στον δικό του νου το θείο φως.

Εύστοχα δε και εδώ μνημόνευσαν τον Θεό του Ιακώβ, παραπέμποντάς μας σε Εκείνον που εμφανίστηκε στον Ιακώβ με μορφή άνδρα. Διότι, λέει, πάλεψε ένας άνθρωπος μαζί του, ο οποίος και του είπε: «Δεν θα ονομάζεται πλέον το όνομά σου Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου· διότι αναδείχθηκες ισχυρός με τον Θεό». Και αφού σηκώθηκε ο Ιακώβ, ονόμασε τον τόπο εκείνο Είδος Θεού, λέγοντας: «Διότι είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο». Διότι Αυτός είναι ακριβώς εκείνος που φανερώθηκε στον Ιακώβ με μορφή ανθρώπου.

Στον μεν Αβραάμ, λοιπόν, όταν εμφανίστηκε δίπλα στη δρυ με ανθρώπινη μορφή, παρουσίασε τον εαυτό του με σχήμα γαλήνιο και ειρηνικό, προαναγγέλλοντας από τότε τη σωτήρια παρουσία του στους ανθρώπους. Στον Ιακώβ, επειδή ως ασκητής και αγωνιστής επρόκειτο να παλέψει ενάντια σε εχθρούς και να αγωνιστεί, εμφανίστηκε σαν άνθρωπος. Στον Μωυσή δε και στον λαό προηγούνταν με μορφή νεφέλης και φωτιάς, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ταυτόχρονα φοβερό και επισκιασμένο. Και επειδή ο διάδοχος του Μωυσή, ο Ιησούς, επρόκειτο να παραταχθεί απέναντι σε εχθρούς, τους παλαιούς κατοίκους της γης των Παλαιστινίων, έθνη αλλόφυλα και ασεβέστατα, εύλογα εμφανίζεται με ρομφαία γυμνωμένη και ακονισμένη εναντίον των εχθρών, δείχνοντας σχεδόν με την όψη του ότι επρόκειτο ο ίδιος με αόρατη ρομφαία και με ένθεη δύναμη να καταδιώξει τους ασεβείς, συστρατευόμενος και συναγωνιζόμενος με τους δικούς του. Γι' αυτό και στην κατάλληλη στιγμή ανακήρυξε τον εαυτό του «Αρχιστράτηγο του Κυρίου». 〈Από τον Ιώβ〉. «Είπε δε ο Κύριος στον Ιώβ μέσα από θύελλα και νεφέλες: Πού ήσουν όταν εγώ θεμελίωνα τη γη; Ανάγγειλέ μου, αν έχεις σύνεση. Ποιος έθεσε τα μέτρα της, αν το γνωρίζεις;» Και στη συνέχεια: «Όταν γεννήθηκαν», λέει, «τα άστρα, με δοξολόγησαν με δυνατή φωνή όλοι οι άγγελοί μου· έφραξα δε τη θάλασσα με πύλες», και στη συνέχεια: «Ή μήπως επί των ημερών σου διέταξα το πρωινό φως, και ο εωσφόρος αντίκρισε τη δική του τάξη;» Και πάλι: «Ή μήπως εσύ πήρες πηλό από τη γη και έπλασες ζωντανό ον, και το έθεσες πάνω στη γη προικισμένο με λαλιά;»

Και η Λεία πάλι, αντί για τα μήλα του μανδραγόρα τα οποία έφερε ο Ρουβήλ στη Ραχήλ, συνέλαβε, όπως και η δούλη Ζελφά την ίδια εποχή, το δωδέκατο έτος, τον τρίτο μήνα, και γέννησε τον δωδέκατο μήνα του ίδιου έτους γιο και του έδωσε το όνομα Ισσάχαρ. Και πάλι η Λεία, το δέκατο τρίτο έτος, τον δέκατο μήνα, γέννησε άλλον γιο, που ονομάστηκε Ζαβουλών, και η ίδια, το δέκατο τέταρτο έτος, τον όγδοο μήνα, γέννησε γιο με το όνομα Δαν. Τον ίδιο καιρό έμεινε έγκυος και η Ραχήλ, όταν η Λεία γέννησε τη θυγατέρα της Δείνα, και γέννησε το δέκατο τέταρτο έτος, τον όγδοο μήνα, γιο, ο οποίος ονομάστηκε Ιωσήφ, ώστε μέσα στα επτά έτη που έμεινε κοντά στον Λάβαν να γεννηθούν δώδεκα παιδιά. Όταν δε ο Ιακώβ θέλησε να αναχωρήσει προς τον πατέρα του στη Χαναάν, παρακλήθηκε από τον Λάβαν να μείνει άλλα έξι έτη, ώστε συνολικά να παραμείνει στη Χαρράν κοντά στον Λάβαν είκοσι έτη. Ενώ δε πορευόταν προς τη Χαναάν, ένας άγγελος του Θεού πάλεψε μαζί του και άγγιξε το πλάτος του μηρού του Ιακώβ, ο οποίος μούδιασε και άρχισε να κουτσαίνει· γι' αυτόν τον λόγο δεν τρώγεται το νεύρο που βρίσκεται στους μηρούς των ζώων. Και ο άγγελος του είπε ότι από εδώ και στο εξής δεν θα ονομάζεται πλέον Ιακώβ, αλλά Ισραήλ.

Στοιχείο Ι. Από τη Γένεση. Ιαβώκ (Γέν. 32, 23 κ.εξ.). Χειμαρρώδης ποταμός, τον οποίο διαβαίνοντας ο Ιακώβ πάλεψε με αυτόν που του εμφανίστηκε, οπότε και μετονομάστηκε σε Ισραήλ. Ρέει δε μεταξύ του Αμμάν, δηλαδή της Φιλαδέλφειας, και της Γέρασας σε απόσταση τεσσάρων σημείων, και κατερχόμενος ενώνεται με τον Ιορδάνη.

Η φράση έχει ως εξής: «Εξεγέρθητι, βορρά, και έρχου, νότε». Ίσως μπορεί να βρει κανείς κάτι συγγενές προς τα λεγόμενα αυτά στα λόγια του εκατόνταρχου, τα οποία θαύμασε ο ίδιος ο Θεός Λόγος, όπως διηγήθηκε ο ευαγγελιστής λέγοντας: «Ακούσας δε ο Ιησούς εθαύμασε», και έθεσε τα λόγια του εκατόνταρχου υψηλότερα από την πίστη του Ισραήλ. Διότι μου φαίνεται πως η σύγκριση του εκατόνταρχου, ως προς το ζήτημα της πίστεως, δεν γίνεται προς τον ισραηλιτικό λαό, αλλά προς τον ίδιο εκείνον τον Ισραήλ, ο οποίος κατά την πάλη του με τον αντίπαλο, παρότι είχε τη συμμαχία του Θεού, μόλις που απέφυγε την πτώση, χωρίς να βγει εντελώς αλώβητος από τη βλάβη του αντιπάλου, διότι δέχθηκε το πλήγμα στον μηρό. Αυτός όμως ο εκατόνταρχος, για τον οποίο γίνεται λόγος τώρα, αποπέμποντας με εξουσία το αλλότριο μέσω κάποιας βασιλικής δύναμης, οικειώνεται το επιθυμητό. Διότι κυρίως ως προς αυτό μου φαίνεται ότι έτυχε του θαυμασμού ο άνδρας αυτός, στο ότι λέει πως, μεταξύ των στρατιωτών που βρίσκονται υπό τις διαταγές του, με αυθεντική εξουσία αποπέμπει όποιον θέλει, προσκαλεί αυτόν που επιθυμεί και προστάζει στον δούλο να εκτελέσει την πρέπουσα υπηρεσία.

Εξήντα είναι οι βασίλισσες και ογδόντα οι παλλακίδες, και νεάνιδες των οποίων δεν υπάρχει αριθμός. Μία είναι η περιστερά μου, η τέλειά μου· είναι η μοναδική για τη μητέρα της, η εκλεκτή για εκείνην που τη γέννησε. Ο απόστολος Φίλιππος, για τον οποίο μαρτυρείται ότι κατάγεται από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου (διότι θεωρώ ότι αποτελεί εγκώμιο για τον Φίλιππο το ότι υπήρξε συμπολίτης εκείνων των αδελφών που είχαν ήδη θαυμαστεί στο Ευαγγέλιο μέσα από την ιστορία τους)· επειδή ο μεν Ανδρέας, όταν ο Βαπτιστής τού υπέδειξε ποιος είναι ο αμνός που αίρει την αμαρτία του κόσμου, κατενόησε ο ίδιος το μυστήριο, ακολουθώντας εκείνον που του υποδείχθηκε, και μαθαίνοντας πού διαμένει, ευαγγελίζεται στον ίδιο του τον αδελφό ότι είναι παρών αυτός που είχε προαναγγελθεί από την προφητεία· ο δε, έχοντας προλάβει σχεδόν την ακοή με την πίστη, παραδίδεται με όλη του την ψυχή στον αμνό και, μέσω της αλλαγής του ονόματός του, μεταπλάθεται από τον Κύριο προς το θειότερο, καθώς ονομάστηκε και έγινε Πέτρος αντί για Σίμων. Μολονότι στον Αβραάμ και τη Σάρρα, μετά από πολλά χρόνια και ύστερα από πολλές θεοφάνειες, μετέδωσε ο Κύριος την ευλογία μέσω των ονομάτων, καθιστώντας δια της μεταβολής των ονομάτων τον μεν πατέρα, την δε άρχουσα. Ομοίως δε και ο Ιακώβ, μετά την ολονύκτια πάλη, αξιώνεται της επωνυμίας και της δυνάμεως του Ισραήλ.

«Τώρα όμως με κρατεί ένας οίκος στενός και σκοτεινός, αυχμηρός και ζοφερός, με τόσους πήχεις όσους μετράει ο τάφος.» Ο Αβραάμ ομοίως αγανακτούσε, λέγοντας: «Εγώ μεν προσέφερα τον μονογενή υιό στον Ποιητή· αυτός όμως με παραβλέπει να κρατούμαι επί τόσο χρόνο σε φρικτά δεσμά.» Ο Ισαάκ δυσφορούσε διότι: «Αν και έγινα τύπος της αθάνατης θυσίας, ωστόσο περιφέρω την πικρή αλυσίδα του θανάτου.» Ο Ιακώβ παραπονιόταν ότι, ενώ ενδυναμώθηκε για να παλέψει με τον Θεό, δεν μπόρεσε να παλέψει με τον πικρότατο θάνατο.

Έπειτα, βλέποντας ο Ιακώβ τον εαυτό του να ηττάται, «κράτησε», λέγει, «το πλάτος του μηρού του». Όλο αυτό δε γινόταν από θεία συγκατάβαση, προκειμένου να αποβάλει τη δειλία από την ψυχή του δικαίου και να τον πείσει να πραγματοποιήσει τη συνάντηση με τον αδελφό του απαλλαγμένος από κάθε αγωνία. Διότι, αφού έπιασε, λέγει, το πλάτος του μηρού του Ιακώβ, «μούδιασε το πλάτος του μηρού του Ιακώβ την ώρα που πάλευε μαζί του». Έπειτα, για να μάθει ο Ιακώβ τη δύναμη εκείνου που φαινόταν ότι πάλευε μαζί του, του λέει: «Άφησέ με να φύγω, διότι ανέτειλε η αυγή». Αντιλαμβανόμενος, λοιπόν, ο δίκαιος το μέγεθος της δυνάμεως εκείνου που είπε αυτά τα λόγια, λέγει: «Δεν πρόκειται να σε αφήσω να φύγεις, εάν δεν με ευλογήσεις». Αξιώθηκα σπουδαία πράγματα, λέει, που ξεπερνούν την αξία μου. Επομένως, δεν πρόκειται να σε αφήσω προηγουμένως, μέχρι να λάβω την ευλογία που προέρχεται από εσένα.

Ήθελα, λέω, να μάθω από εσάς, ω άνδρες, ποια είναι η σημασία του ονόματος «Ισραήλ». Και καθώς εκείνοι σιωπούσαν, πρόσθεσα: Εγώ θα πω αυτό που γνωρίζω· διότι δεν θεωρώ δίκαιο ούτε να σιωπά κάποιος που γνωρίζει, ούτε να υποθέτω ότι εσείς γνωρίζετε και από φθόνο ή από απειρία αυτού που θέλει να μάθει (σιωπάτε), εγώ ο ίδιος φροντίζω πάντοτε, να τα λέω όλα με απλότητα και άδολα, όπως είπε ο κύριός μου: Βγήκε ο σπορέας για να σπείρει τον σπόρο· και ένα μέρος έπεσε στον δρόμο, άλλο στ' αγκάθια, άλλο στα πετρώδη, και άλλο στην καλή γη. Με την ελπίδα λοιπόν ότι υπάρχει κάπου καλή γη, πρέπει να μιλάω· επειδή ακριβώς εκείνος ο κύριός μου, ως ισχυρός και δυνατός, όταν έλθει θα απαιτήσει από όλους τα δικά του, και δεν θα καταδικάσει τον οικονόμο του, αν τον γνωρίζει, επειδή ξέρει ότι είναι δυνατός ο κύριός του και ερχόμενος θα απαιτήσει τα δικά του, εφόσον τα έχει καταθέσει σε κάθε τράπεζα, και δεν τα έχει κρύψει στη γη για οποιαδήποτε αιτία. Και το όνομα λοιπόν Ισραήλ αυτό σημαίνει: άνθρωπος που νικά δύναμη· διότι το «ίσρα» σημαίνει άνθρωπος που νικά, και το «ηλ» δύναμη. Πράγμα που και μέσω του μυστηρίου της πάλης, την οποία πάλαιψε ο Ιακώβ με εκείνον που φαινόταν μεν από το ότι υπηρετούσε το θέλημα του Πατρός, αλλά που ήταν Θεός από το ότι είναι πρωτότοκο τέκνο όλων των κτισμάτων, είχε προφητευθεί ότι έτσι θα έπραττε και ο Χριστός όταν θα γινόταν άνθρωπος.

Διότι όταν έγινε άνθρωπος, όπως προείπα, τον πλησίασε ο διάβολος, δηλαδή εκείνη η δύναμη που ονομάζεται και όφις και σατανάς, πειράζοντάς τον και αγωνιζόμενος να τον καταβάλει με το να αξιώνει να τον προσκυνήσει. Εκείνος όμως τον συνέτριψε και τον κατέβαλε, ελέγχοντάς τον ότι είναι πονηρός, αφού παρά τη Γραφή αξίωνε να προσκυνείται ως Θεός, έχοντας γίνει αποστάτης από το θέλημα του Θεού. Διότι του αποκρίνεται: Έχει γραφτεί: Κύριον τον Θεόν σου θα προσκυνήσεις και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις. Και ηττημένος και ελεγμένος αποχώρησε τότε ο διάβολος. Αλλά επειδή επρόκειτο και να μουδιάσει, δηλαδή να βρεθεί σε πόνο και σε συναίσθηση του πάθους, όταν επρόκειτο να σταυρωθεί ο δικός μας Χριστός, προκήρυξε και αυτό το γεγονός με το να αγγίξει τον μηρό του Ιακώβ και να τον κάνει να μουδιάσει. Το δε Ισραήλ ήταν εξαρχής το όνομά του, με το οποίο ονόμασε τον μακάριο Ιακώβ, ευλογώντας τον με το δικό του όνομα, κηρύσσοντας και μέσω αυτού ότι όλοι όσοι καταφεύγουν δι' αυτού στον Πατέρα είναι ευλογημένος Ισραήλ. Εσείς όμως, που δεν έχετε κατανοήσει τίποτα από αυτά ούτε προετοιμάζεστε να τα κατανοήσετε, επειδή είστε τέκνα του Ιακώβ κατά το σαρκικό σπέρμα, προσδοκάτε ότι οπωσδήποτε θα σωθείτε. Αλλά ότι και σε αυτά πλανάτε τους εαυτούς σας, το έχω αποδείξει με πολλά.

Για ποιον λόγο παλεύει ο άγγελος με τον Ιακώβ; Επειδή φοβόταν τον αδελφό του, του δίνει θάρρος· γι' αυτό ακριβώς του παραχώρησε και τη νίκη, λέγοντας του σχεδόν: «Εμένα νίκησες, και άνθρωπο φοβάσαι;» Και για να μην υπερηφανευτεί νομίζοντας ότι νίκησε τον Θεό, με το άγγιγμα του μηρού του έδειξε το εκούσιο της ήττας του· διότι με το άγγιγμα του μηρού του προκάλεσε μούδιασμα. Όταν λοιπόν ο Ιακώβ κατάλαβε τη δύναμη εκείνου που είχε εμφανιστεί, ζητά την ευλογία του, και εκείνος και το αίτημα εκπληρώνει και το όνομά του αλλάζει. Ο μηρός όμως παρέμεινε μουδιασμένος και κούτσαινε ελαφρά και μετά το ξύπνημα, για να μην υποθέσει ότι το όραμα ήταν φαντασία· γι' αυτό και όταν ρώτησε ποιο όνομα έχει, όχι μόνο δεν ικανοποιείται το αίτημά του, αλλά και επιπλήττεται επειδή ξεπέρασε τα μέτρα της ανθρώπινης φύσης· «γιατί», λέει, «ρωτάς το όνομά μου; Και αυτό είναι θαυμαστό».