Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 32:26

Διότι, επειδή γνώριζε ότι Αυτός ονομάζεται Άγγελος της μεγάλης βουλής του Πατρός, έλεγε ότι δεν ήταν κανείς άλλος παρά ο Ίδιος που τον ευλογούσε και τον ελευθέρωνε από τα κακά. Επειδή δεν αξίωνε βέβαια να ευλογηθεί ο ίδιος από τον Θεό, ενώ τους απογόνους του να τους ευλογήσει άγγελος· αλλά Εκείνον, τον οποίο ο ίδιος παρακαλούσε λέγοντας: «Δεν θα σε αφήσω να φύγεις, εάν δεν με ευλογήσεις» (και Αυτός ήταν ο Θεός, όπως λέει ο ίδιος: «Είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο»), Αυτόν ακριβώς ευχόταν να ευλογήσει και τους γιους του Ιωσήφ. Ίδιον γνώρισμα λοιπόν του αγγέλου είναι να διακονεί σύμφωνα με την προσταγή του Θεού· και πολλές φορές προπορεύεται για να εκδιώξει τον Αμορραίο, και αποστέλλεται για να φυλάξει τον λαό καθ' οδόν. Αλλά και αυτά τα έργα δεν ανήκουν στον ίδιο τον άγγελο, αλλά στον Θεό που τον πρόσταξε και τον απέστειλε, στον οποίο ανήκει και το να σώζει, όποιους Αυτός θελήσει να σώσει. Γι' αυτό τον λόγο κανείς άλλος, παρά ο ίδιος ο Κύριος και Θεός που του εμφανίστηκε, του είπε: «Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σου, διαφυλάσσοντάς σε σε κάθε οδό όπου θα πορευθείς». Και κανένας άλλος, αλλά πάλι ο Θεός που του εμφανίστηκε, ανέκοψε την επιβουλή του Λάβαν, διατάζοντάς τον να μην πει κακά λόγια στον Ιακώβ· και ο ίδιος δεν παρακαλούσε άλλον παρά τον Θεό, λέγοντας: «Ελευθέρωσέ με από τα χέρια του αδελφού μου Ησαύ, διότι τον φοβάμαι». Διότι και όταν μιλούσε στις γυναίκες του έλεγε ότι: «Δεν επέτρεψε ο Θεός στον Λάβαν να μου κάνει κακό».

Διότι, γνωρίζοντας ότι αυτός ονομάζεται «άγγελος μεγάλης βουλής» του Πατρός, έλεγε ότι δεν είναι άλλος παρά αυτός ο ίδιος που «ευλογεί και λυτρώνει από τα κακά». Επειδή δεν αξίωνε ο ίδιος μεν να ευλογηθεί από τον Θεό, ενώ τους εγγονούς του να τους ευλογήσει κάποιος άγγελος, αλλά προσευχόταν, αυτόν που ο ίδιος παρακαλούσε λέγοντας: «δεν πρόκειται να σε αφήσω, εάν δεν με ευλογήσεις» (και αυτός ήταν ο Θεός, καθώς ο ίδιος λέει: «είδα Θεό πρόσωπο με πρόσωπο»), αυτός να ευλογήσει και τους γιους του Ιωσήφ. Χαρακτηριστικό γνώρισμα του αγγέλου βέβαια είναι να διακονεί σύμφωνα με την προσταγή του Θεού· και πολλές φορές «προπορεύεται» για να εκδιώξει τον Αμορραίο και αποστέλλεται για να φυλάξει τον λαό στον δρόμο του. Όμως ούτε και αυτά τα έργα προέρχονται από τον ίδιο, αλλά από τον Θεό που τον διέταξε και τον απέστειλε, στον οποίο ανήκει και η λύτρωση, για όποιους Εκείνος επιθυμεί να λυτρώσει. Για τον λόγο αυτό δεν ήταν άλλος παρά ο ίδιος ο Κύριος ο Θεός που εμφανίστηκε και του είπε: «Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σου, για να σε διαφυλάσσω σε κάθε οδό, όπου κι αν πορευθείς». Και δεν ήταν άλλος, αλλά πάλι ο Θεός που εμφανίστηκε και ανέστειλε την επιβουλή του Λάβαν, διατάζοντάς τον «να μη μιλήσει με πονηρά λόγια στον Ιακώβ»· και ο ίδιος δεν παρακαλούσε κανέναν άλλον παρά τον Θεό, λέγοντας: «Γλίτωσέ με από τα χέρια του αδελφού μου Ησαύ, διότι τον φοβάμαι»· αφού και στις γυναίκες του, όταν μιλούσε, έλεγε: «Δεν επέτρεψε ο Θεός στον Λάβαν να μου κάνει κακό».

Φαίνεται δε πάλι ότι το νόημα της προφητείας μάς επαναφέρει στην ανάμνηση ενός αρχαιότερου γεγονότος, σχεδόν εκπληρώνοντας ο Θεός την υπόσχεση προς τον θεσπέσιο Ιακώβ. Διότι, επειδή πάλεψε μαζί του τη νύχτα ως άνθρωπος, πέρα από τον χείμαρρο Ιαβόκ, και έπειτα, όταν πια ήλθε ο όρθρος και φώτιζε η ημέρα, ο μεν Θεός ήθελε να αναχωρήσει λέγοντας: «Άφησέ με, διότι ανέτειλε ο όρθρος», εκείνος όμως δήλωνε ότι δεν θα τον αφήσει, εάν πρώτα δεν τον ευλογούσε, οπότε και άκουσε τότε: «Επειδή στάθηκες ισχυρός απέναντι στον Θεό, θα είσαι δυνατός και με τους ανθρώπους». Αυτό μάλλον υποδηλώνει εδώ σε εμάς ο λόγος της προφητείας, θέτοντας με σαφήνεια το ότι ο Ιακώβ «θα ενισχύσει». Πρόσεξε δε την ακρίβεια της επαγγελίας· διότι δεν λέει ότι ο Ιακώβ θα κατισχύσει επί των Ασσυρίων, αλλά ότι «θα ενισχύσει»· διότι απέκτησε ισχύ εν τω Θεώ, όχι από τον εαυτό του.

Όταν είδε ότι δεν μπορούσε να τον υπερισχύσει, άγγιξε το πλάτος του μηρού του, και ναρκώθηκε το πλάτος του μηρού του Ιακώβ, καθώς πάλευε μαζί του. Και του είπε: «Άφησέ με να φύγω, διότι ανέτειλε η αυγή». Εκείνος όμως είπε: «Δεν πρόκειται να σε αφήσω, εάν δεν με ευλογήσεις». Του είπε τότε: «Ποιο είναι το όνομά σου;»

Διότι με όσους διαβαίνουν τον Ιορδάνη, του οποίου προτύπωση αποτελεί ο Ιαβώκ, δεν παλεύει ο Χριστός, ούτε κατατάσσει σε θέση εχθρών ή αντιπάλων αυτούς που τιμούν τα μυστήριά του. Αντιθέτως, τους διασώζει και, αφού έχουν νικήσει τον κόσμο, σε μια νοητή μάχη -εννοώ-, τους στεφανώνει και τους λαμπρύνει με τις ύψιστες τιμές. Και το όνομα του ποταμού σημαίνει «πάλη». Διότι «η βασιλεία των ουρανών βιάζεται, και οι βιαστές την αρπάζουν». Και, «Πολύ στενή είναι η πύλη, και τεθλιμμένη η οδός που οδηγεί στη ζωή, και λίγοι είναι εκείνοι που την βρίσκουν». Ότι λοιπόν οι απόγονοι του Ιακώβ επρόκειτο με την πάροδο του χρόνου, να μη διαβούν τον Ιορδάνη, δηλαδή τη χάρη του αγίου βαπτίσματος, και να την ατιμάσουν ανόσια, και κατά συνέπεια θα είχαν ως αντίπαλο τον ίδιο τον Εμμανουήλ, αυτό υποδήλωνε το γεγονός. Διότι ότι όσοι δεν τον τιμούν με την πίστη θα καταλογιστούν εξάπαντος και οπωσδήποτε στους αντιπάλους, το βεβαιώνει ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου». Αλλά μαζί του βεβαίως είναι αυτοί που έχουν πιστέψει. Ότι είναι αληθές και το αντίθετο, πώς θα μπορούσε κανείς να αμφιβάλλει; Πλην όμως «Πάλευε, λέει, με τον Ιακώβ ο άνθρωπος έως το πρωί, και είδε ότι δεν μπορεί να τον νικήσει». Ακούς πώς η πάλη έγινε μέσα στη νύχτα; Και ελεγχόταν πέφτοντας και νικώμενος, επειδή επιζητούσε τα ανέφικτα, έχοντας επιλέξει να θεομαχεί και να υπερισχύσει του παντοδύναμου Θεού.

Όμως, ότι δεν θα λέγαμε κανένα απολύτως ψέμα, διαβεβαιώνοντας και λέγοντας ότι ο Χριστός αντιτίθεται κατά κάποιο τρόπο και παλεύει με όσους βρίσκονται στη νύχτα και έχουν σκοτεινό νου, παραλύοντάς τους σε πνευματική χωλότητα, θα μπορούσε κανείς να το αντιληφθεί εξίσου εύκολα και από τα επόμενα. Διότι ο άνθρωπος που πάλευε με τον Ιακώβ είπε: «Άφησέ με να φύγω, διότι ξημέρωσε». Αντιλαμβάνεσαι πώς δεν ανέχεται να παλεύει καθώς ξημερώνει η ημέρα. Διότι δεν μάχεται με όσους βρίσκονται στο φως.

Σε αυτούς λοιπόν που έχουν φτάσει σε αυτήν τη λαμπρότατη κατάσταση θα ταίριαζε να πουν στη συνέχεια: «Ο Θεός, ο Θεός μου, προς εσένα ορθρίζω». Και επιπλέον αυτού, το: «Το πρωί θα εισακούσεις τη φωνή μου, το πρωί θα παρασταθώ ενώπιόν σου και θα με επιβλέψεις». Διότι, όταν ανατείλει στον νου μας το φως της δικαιοσύνης, δηλαδή ο Χριστός, και ρίξει νοητή αυγή στις καρδιές μας, τότε λοιπόν, τότε θα παρασταθούμε ενώπιόν του πάρα πολύ λαμπροί διά της απόλυτης αρετής, και θα αναδείξουμε τους εαυτούς μας άξιους της άνωθεν επίβλεψης· διότι «Οι οφθαλμοί του Κυρίου», λέει, «είναι στραμμένοι στους δικαίους». Όταν λοιπόν η αυγή έχει πια ανατείλει, τερματίζει την πάλη. Δες λοιπόν πώς κατά θεία οικονομία και με εξαιρετική τέχνη διδάσκει τον Ιακώβ, ο οποίος ήθελε να φύγει, να αλλάξει γνώμη και να επιθυμήσει σφοδρά να του παραχωρήσει αυτά που ήταν αναγκαία για τη σωτηρία του. Διότι αυτός που έχει νικήσει ολοκληρωτικά και μπορούσε να απομακρυνθεί, ακόμη κι αν τυχόν ο νικημένος δεν τον άφηνε, παραχωρώντας του τρόπον τινά την εξουσία, αν το επιθυμούσε, να τον κρατάει σφιχτά, λέει: «Άφησέ με να φύγω». Παρόμοιο με αυτό θα βρούμε και εκείνο που ειπώθηκε προς τον Μωυσή από τον Θεό με σοφία και θεία οικονομία.

Διότι, ενώ ο ανόητος Ισραήλ ειδωλολατρούσε στην έρημο (επειδή είχε κατασκευάσει το χρυσό μοσχάρι), ο Θεός ήθελε να τον τιμωρήσει. Αφήνοντας όμως τον μακάριο Μωυσή ελεύθερο, αν το επιθυμούσε, να εμποδίσει την οργή Του και να κάνει δεήσεις υπέρ αυτών που είχαν αμαρτήσει, του είπε: «Σου έχω μιλήσει μία και δύο φορές, λέγοντας: Είδα αυτόν τον λαό, και ιδού, είναι λαός σκληροτράχηλος. Άφησέ με να τους εξολοθρεύσω και να εξαλείψω το όνομά τους κάτω από τον ουρανό, και να κάνω εσένα μεγάλο έθνος». Επειδή όμως ο Μωυσής κατάλαβε την οικονομία της θείας πραότητας, προχωρά στο να τον εμποδίσει και λέει: «Αν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρεσέ την. Ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο αυτό που έγραψας». Επομένως, με παρόμοιο τρόπο ειπώθηκε και στον Ιακώβ το «Άφησέ με να φύγω», από εκείνον που πάλευε μαζί του. Αυτός δε, κατανοώντας γρήγορα ποιος ήταν αυτός που πάλευε μαζί του, και έχοντας πλέον αποκτήσει επίγνωση ολόκληρου του γεγονότος, αλλάζει εντελώς στάση και λέει: «Δεν πρόκειται να σε αφήσω, εάν δεν με ευλογήσεις». Και ευλογήθηκε, και ο τρόπος της ευλογίας του ήταν η μετάβαση από το πρώτο όνομα σε ένα άλλο. Διότι λέει: «Το όνομά σου δεν θα λέγεται πλέον Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου». Επειδή το μεν «Ιακώβ» σημαίνει αυτόν που υποσκελίζει, δηλαδή τον δραστήριο και νηφάλιο στο να μπορεί να κατορθώνει αυτά που πρέπει, ενώ το «Ισραήλ» ερμηνεύεται ως «νους που βλέπει τον Θεό».

δ'. Ο Ιακώβ, αφού πάλεψε και νικήθηκε, και αφού υπέστη μέσα στο σκοτάδι τη νάρκωση, δηλαδή την εξάρθρωση στον μηρό, στη συνέχεια προσκολλάται ειρηνικά πλέον σε εκείνον με τον οποίο πάλευε, καθώς το φως διαύγαζε και είχε ήδη ξημερώσει. Τον εξανάγκαζε μάλιστα, τρόπον τινά, να τον ευλογήσει, και πράγματι ευλογήθηκε, διότι μετονομάστηκε σε Ισραήλ. Επειδή ο Ισραήλ αντιτάσσει, θα λέγαμε, απέναντι στον Εμμανουήλ την απείθεια και τον δύστροπο χαρακτήρα του, αλλά όντας μέσα στην άγνοια και στο σκοτάδι, εννοώ αυτό της αμάθειας. Διότι είχε πωρωθεί και τον αναγνώρισε μόλις ανέτειλε και στον δικό του νου το θείο φως.

Απόδειξη στη συνέχεια, ότι ο Θεός ήταν αυτός που έσωζε από όλα τα κακά τον πατριάρχη Ιακώβ. Λέγεται ότι ένας άγγελος πάλεψε με τον πατριάρχη Ιακώβ, και αυτό αναφέρεται στη Θεία Γραφή. Αλλά, κρατώντας τον ο άγιος, έλεγε: «Δεν θα σε αφήσω, εάν δεν με ευλογήσεις». Αυτός δε ήταν ο Θεός.

Εύστοχα δε και εδώ μνημόνευσαν τον Θεό του Ιακώβ, παραπέμποντάς μας σε Εκείνον που εμφανίστηκε στον Ιακώβ με μορφή άνδρα. Διότι, λέει, πάλεψε ένας άνθρωπος μαζί του, ο οποίος και του είπε: «Δεν θα ονομάζεται πλέον το όνομά σου Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου· διότι αναδείχθηκες ισχυρός με τον Θεό». Και αφού σηκώθηκε ο Ιακώβ, ονόμασε τον τόπο εκείνο Είδος Θεού, λέγοντας: «Διότι είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο». Διότι Αυτός είναι ακριβώς εκείνος που φανερώθηκε στον Ιακώβ με μορφή ανθρώπου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄. Έμεινε δε ο Ιακώβ μόνος· και πάλευε ένας άνθρωπος μαζί του μέχρι το πρωί. Έπειτα, μετά από λίγο, αφού ο Ιακώβ είπε: «Δεν πρόκειται να σε αφήσω να φύγεις, εάν δεν με ευλογήσεις», εκείνος του λέει: «Ποιο είναι το όνομά σου;». Ο δε απάντησε: «Ιακώβ». Και του είπε: «Δεν θα καλείται πλέον το όνομά σου Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου, διότι αναδείχθηκες ισχυρός μαζί με τον Θεό, και απέναντι στους ανθρώπους θα είσαι δυνατός». Και πάλι, μετά από λίγο, ο Ιακώβ ονόμασε τον τόπο εκείνο Είδος Θεού· «διότι είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο και σώθηκε η ψυχή μου». Στα οποία η Γραφή προσθέτει λέγοντας: «ανέτειλε δε σε αυτόν ο ήλιος, όταν προσπέρασε το Είδος του Θεού».

«Όταν δε είδε ότι δεν μπορεί να τον κατανικήσει, άγγιξε το πλάτος του μηρού του, και νάρκωσε το πλάτος του μηρού του Ιακώβ καθώς πάλευε μαζί του. Και του είπε: "Άφησέ με να φύγω· διότι ανέτειλε ο όρθρος". Εκείνος δε αποκρίθηκε: "Δεν πρόκειται να σε αφήσω, εάν δεν με ευλογήσεις". Τότε τον ρώτησε: "Ποιο είναι το όνομά σου;" Εκείνος απάντησε: "Ιακώβ". Και του είπε: "Δεν θα ονομάζεται πλέον Ιακώβ το όνομά σου, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου· διότι φάνηκες ισχυρός απέναντι στον Θεό, και απέναντι στους ανθρώπους θα είσαι δυνατός". Ρώτησε δε ο Ιακώβ και είπε: "Ανάγγειλέ μου το όνομά σου". Και εκείνος είπε: "Γιατί ρωτάς το όνομά μου;" Και τον ευλόγησε εκεί, και ονόμασε ο Ιακώβ τον τόπο εκείνο "Είδος Θεού"· διότι "είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και σώθηκε η ψυχή μου". Ανέτειλε δε γι' αυτόν ο ήλιος, όταν προσπέρασε το Είδος του Θεού.» Στον μεν Μωυσή είχε λεχθεί: «Ουδείς θα δει το πρόσωπό μου και θα ζήσει», εν τούτοις ο Ιακώβ είδε τον Θεό όχι απλώς, αλλά «πρόσωπο με πρόσωπο», και έχοντας σωθεί όχι ως προς το σώμα αλλά ως προς την ψυχή, αξιώθηκε της προσωνυμίας του Ισραήλ, ονομασία που αρμόζει στις ψυχές, εφόσον το όνομα Ισραήλ ερμηνευόμενο σημαίνει «εκείνος που ορά τον Θεό». Επομένως, δεν έβλεπε τον επί πάντων Θεό· διότι Αυτός είναι αόρατος και άτρεπτος, και επ' ουδενί θα μπορούσε να μεταβληθεί σε άνθρωπο Εκείνος που είναι ανώτερος από κάθε ουσία. Έβλεπε άρα κάποιον άλλον, του οποίου δεν ήταν ακόμη καιρός να φανερώσει το όνομα στον Ιακώβ, παρότι εκείνος ρωτούσε επίμονα.

Και η Λεία πάλι, αντί για τα μήλα του μανδραγόρα τα οποία έφερε ο Ρουβήλ στη Ραχήλ, συνέλαβε, όπως και η δούλη Ζελφά την ίδια εποχή, το δωδέκατο έτος, τον τρίτο μήνα, και γέννησε τον δωδέκατο μήνα του ίδιου έτους γιο και του έδωσε το όνομα Ισσάχαρ. Και πάλι η Λεία, το δέκατο τρίτο έτος, τον δέκατο μήνα, γέννησε άλλον γιο, που ονομάστηκε Ζαβουλών, και η ίδια, το δέκατο τέταρτο έτος, τον όγδοο μήνα, γέννησε γιο με το όνομα Δαν. Τον ίδιο καιρό έμεινε έγκυος και η Ραχήλ, όταν η Λεία γέννησε τη θυγατέρα της Δείνα, και γέννησε το δέκατο τέταρτο έτος, τον όγδοο μήνα, γιο, ο οποίος ονομάστηκε Ιωσήφ, ώστε μέσα στα επτά έτη που έμεινε κοντά στον Λάβαν να γεννηθούν δώδεκα παιδιά. Όταν δε ο Ιακώβ θέλησε να αναχωρήσει προς τον πατέρα του στη Χαναάν, παρακλήθηκε από τον Λάβαν να μείνει άλλα έξι έτη, ώστε συνολικά να παραμείνει στη Χαρράν κοντά στον Λάβαν είκοσι έτη. Ενώ δε πορευόταν προς τη Χαναάν, ένας άγγελος του Θεού πάλεψε μαζί του και άγγιξε το πλάτος του μηρού του Ιακώβ, ο οποίος μούδιασε και άρχισε να κουτσαίνει· γι' αυτόν τον λόγο δεν τρώγεται το νεύρο που βρίσκεται στους μηρούς των ζώων. Και ο άγγελος του είπε ότι από εδώ και στο εξής δεν θα ονομάζεται πλέον Ιακώβ, αλλά Ισραήλ.

Στοιχείο Ι. Από τη Γένεση. Ιαβώκ (Γέν. 32, 23 κ.εξ.). Χειμαρρώδης ποταμός, τον οποίο διαβαίνοντας ο Ιακώβ πάλεψε με αυτόν που του εμφανίστηκε, οπότε και μετονομάστηκε σε Ισραήλ. Ρέει δε μεταξύ του Αμμάν, δηλαδή της Φιλαδέλφειας, και της Γέρασας σε απόσταση τεσσάρων σημείων, και κατερχόμενος ενώνεται με τον Ιορδάνη.

Εξήντα είναι οι βασίλισσες και ογδόντα οι παλλακίδες, και νεάνιδες των οποίων δεν υπάρχει αριθμός. Μία είναι η περιστερά μου, η τέλειά μου· είναι η μοναδική για τη μητέρα της, η εκλεκτή για εκείνην που τη γέννησε. Ο απόστολος Φίλιππος, για τον οποίο μαρτυρείται ότι κατάγεται από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου (διότι θεωρώ ότι αποτελεί εγκώμιο για τον Φίλιππο το ότι υπήρξε συμπολίτης εκείνων των αδελφών που είχαν ήδη θαυμαστεί στο Ευαγγέλιο μέσα από την ιστορία τους)· επειδή ο μεν Ανδρέας, όταν ο Βαπτιστής τού υπέδειξε ποιος είναι ο αμνός που αίρει την αμαρτία του κόσμου, κατενόησε ο ίδιος το μυστήριο, ακολουθώντας εκείνον που του υποδείχθηκε, και μαθαίνοντας πού διαμένει, ευαγγελίζεται στον ίδιο του τον αδελφό ότι είναι παρών αυτός που είχε προαναγγελθεί από την προφητεία· ο δε, έχοντας προλάβει σχεδόν την ακοή με την πίστη, παραδίδεται με όλη του την ψυχή στον αμνό και, μέσω της αλλαγής του ονόματός του, μεταπλάθεται από τον Κύριο προς το θειότερο, καθώς ονομάστηκε και έγινε Πέτρος αντί για Σίμων. Μολονότι στον Αβραάμ και τη Σάρρα, μετά από πολλά χρόνια και ύστερα από πολλές θεοφάνειες, μετέδωσε ο Κύριος την ευλογία μέσω των ονομάτων, καθιστώντας δια της μεταβολής των ονομάτων τον μεν πατέρα, την δε άρχουσα. Ομοίως δε και ο Ιακώβ, μετά την ολονύκτια πάλη, αξιώνεται της επωνυμίας και της δυνάμεως του Ισραήλ.

«Τώρα όμως με κρατεί ένας οίκος στενός και σκοτεινός, αυχμηρός και ζοφερός, με τόσους πήχεις όσους μετράει ο τάφος.» Ο Αβραάμ ομοίως αγανακτούσε, λέγοντας: «Εγώ μεν προσέφερα τον μονογενή υιό στον Ποιητή· αυτός όμως με παραβλέπει να κρατούμαι επί τόσο χρόνο σε φρικτά δεσμά.» Ο Ισαάκ δυσφορούσε διότι: «Αν και έγινα τύπος της αθάνατης θυσίας, ωστόσο περιφέρω την πικρή αλυσίδα του θανάτου.» Ο Ιακώβ παραπονιόταν ότι, ενώ ενδυναμώθηκε για να παλέψει με τον Θεό, δεν μπόρεσε να παλέψει με τον πικρότατο θάνατο.

Έπειτα, βλέποντας ο Ιακώβ τον εαυτό του να ηττάται, «κράτησε», λέγει, «το πλάτος του μηρού του». Όλο αυτό δε γινόταν από θεία συγκατάβαση, προκειμένου να αποβάλει τη δειλία από την ψυχή του δικαίου και να τον πείσει να πραγματοποιήσει τη συνάντηση με τον αδελφό του απαλλαγμένος από κάθε αγωνία. Διότι, αφού έπιασε, λέγει, το πλάτος του μηρού του Ιακώβ, «μούδιασε το πλάτος του μηρού του Ιακώβ την ώρα που πάλευε μαζί του». Έπειτα, για να μάθει ο Ιακώβ τη δύναμη εκείνου που φαινόταν ότι πάλευε μαζί του, του λέει: «Άφησέ με να φύγω, διότι ανέτειλε η αυγή». Αντιλαμβανόμενος, λοιπόν, ο δίκαιος το μέγεθος της δυνάμεως εκείνου που είπε αυτά τα λόγια, λέγει: «Δεν πρόκειται να σε αφήσω να φύγεις, εάν δεν με ευλογήσεις». Αξιώθηκα σπουδαία πράγματα, λέει, που ξεπερνούν την αξία μου. Επομένως, δεν πρόκειται να σε αφήσω προηγουμένως, μέχρι να λάβω την ευλογία που προέρχεται από εσένα.

Μεγάλη ιδέα είχε η γυναίκα για τον πατριάρχη Ιακώβ (προσέξτε, παρακαλώ, με κάθε ακρίβεια)· μεγάλη εκτίμηση έτρεφε για τον Ιακώβ η Σαμαρείτιδα γυναίκα, και τον είχε σε μεγάλη υπόληψη, ως πατριάρχη και ως δίκαιο, επειδή ακριβώς αυτός έγινε ο πατέρας των δώδεκα πατριαρχών· διότι οι δώδεκα φυλές του Ισραήλ προήλθαν από τον Ιακώβ. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και επειδή πάλεψε με τον Θεό, και αναδείχθηκε δυνατός, σε σημείο που και ο Θεός να του πει: Άφησέ με να φύγω, διότι ανέτειλε ο όρθρος. Και ο Θεός, παλεύοντας με άνθρωπο, έλεγε: Άφησέ με να φύγω, διότι είσαι φίλος μου· και ανέτειλε ο όρθρος. Εκείνος όμως απάντησε: Δεν πρόκειται να σε αφήσω, εάν δεν με ευλογήσεις. Τι φανερώνει αυτό, και τι σημαίνει η πάλη του Θεού με τον άνθρωπο, παρά ότι επρόκειτο να ενδυθεί για χάρη μας τη δική μας σάρκα; Τι του είπε λοιπόν ο Θεός;

«Και είδε στον ύπνο του μια κλίμακα από τη γη έως τον ουρανό και τους αγγέλους του Θεού να ανεβαίνουν και να κατεβαίνουν, και τον ίδιο τον Θεό να στέκεται ψηλά στην κορυφή της, και είπε: "Ευλόγησέ με". Και τον ευλόγησε και τον ονόμασε Ισραήλ». Επίκαιρα όμως το θυμήθηκα, και τώρα, με αφορμή το όνομα, ήρθε στον νου μου και ένα άλλο νόημα. Ποιο είναι λοιπόν αυτό; Να τους προσφέρουμε αμέσως, μέσα από την ίδια τους την ονομασία, ζήλο για την αρετή.

Ήθελα, λέω, να μάθω από εσάς, ω άνδρες, ποια είναι η σημασία του ονόματος «Ισραήλ». Και καθώς εκείνοι σιωπούσαν, πρόσθεσα: Εγώ θα πω αυτό που γνωρίζω· διότι δεν θεωρώ δίκαιο ούτε να σιωπά κάποιος που γνωρίζει, ούτε να υποθέτω ότι εσείς γνωρίζετε και από φθόνο ή από απειρία αυτού που θέλει να μάθει (σιωπάτε), εγώ ο ίδιος φροντίζω πάντοτε, να τα λέω όλα με απλότητα και άδολα, όπως είπε ο κύριός μου: Βγήκε ο σπορέας για να σπείρει τον σπόρο· και ένα μέρος έπεσε στον δρόμο, άλλο στ' αγκάθια, άλλο στα πετρώδη, και άλλο στην καλή γη. Με την ελπίδα λοιπόν ότι υπάρχει κάπου καλή γη, πρέπει να μιλάω· επειδή ακριβώς εκείνος ο κύριός μου, ως ισχυρός και δυνατός, όταν έλθει θα απαιτήσει από όλους τα δικά του, και δεν θα καταδικάσει τον οικονόμο του, αν τον γνωρίζει, επειδή ξέρει ότι είναι δυνατός ο κύριός του και ερχόμενος θα απαιτήσει τα δικά του, εφόσον τα έχει καταθέσει σε κάθε τράπεζα, και δεν τα έχει κρύψει στη γη για οποιαδήποτε αιτία. Και το όνομα λοιπόν Ισραήλ αυτό σημαίνει: άνθρωπος που νικά δύναμη· διότι το «ίσρα» σημαίνει άνθρωπος που νικά, και το «ηλ» δύναμη. Πράγμα που και μέσω του μυστηρίου της πάλης, την οποία πάλαιψε ο Ιακώβ με εκείνον που φαινόταν μεν από το ότι υπηρετούσε το θέλημα του Πατρός, αλλά που ήταν Θεός από το ότι είναι πρωτότοκο τέκνο όλων των κτισμάτων, είχε προφητευθεί ότι έτσι θα έπραττε και ο Χριστός όταν θα γινόταν άνθρωπος.