Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 32:31

Τα ίδια ακριβώς λέγει και ο Αμμώνιος ο Αλεξανδρεύς, γράφοντας προς τον Αλικαρνασσέα, ότι: Αν ο Χριστός ήθελε το σώμα του να γίνει γνωστό και να κηρυχθεί με κάθε τρόπο ως υπεράνθρωπο, ποια ανάγκη υπήρχε γενικά γυναίκας και της μήτρας της Μαρίας; Ποια ανάγκη υπήρχε εννεάμηνης παραμονής στην κοιλία; Διότι εκείνος που έφερε τον Αδάμ από το μη ον στο είναι, χωρίς γυναίκα και μήτρα και τοκετό, μπορούσε και για τον εαυτό του να κατασκευάσει άνθρωπο και να κατοικήσει μέσα του και να επιδημήσει στον κόσμο. Και πάλι, αν δεν ήθελε να ομοιωθεί με εμάς κατά τη σάρκα με κάθε τρόπο, εκτός μόνο από την αμαρτία, γιατί δεν περιβλήθηκε σώμα αστρόμορφο ή ηλιόμορφο ή κρυσταλλοειδές και λαμπρό, όπως ήταν το πρόσωπο του Αδάμ όταν δημιουργήθηκε και το πρόσωπο του Μωυσέως στο όρος Σινά; Διότι, ως Θεός τους που ήταν, όφειλε να δείξει και να έχει μορφή λαμπρότερη από εκείνην, ώστε να πεισθεί ο κόσμος ότι είναι Θεός. Και γιατί δεν φάνηκε και σε εμάς και δεν συναναστράφηκε μαζί μας, όπως φάνηκε και συναναστράφηκε με τον Αδάμ, χωρίς να τρώει, χωρίς να πίνει, χωρίς να κοιμάται, χωρίς να κοπιάζει, χωρίς να φτύνει, χωρίς να δακρύζει, χωρίς να πάσχει; Διότι εκείνος που, ζώντας μαζί με τον Αδάμ, δεν τον φόβισε ούτε τον καταπληξε, μπορούσε να φανεί και σε εμάς κατά τον ίδιο τρόπο, όπως πάλι φάνηκε πρόσωπο προς πρόσωπο και στον Αβραάμ και στον Ιακώβ, χωρίς να τους πατάξει. Ομοίως και οι προφήτες και ο Ναβουχοδονόσορ και ο Μωυσής και άλλοι μυρίοι έχουν δει οπτασία του Θεού χωρίς σώμα· και όχι μόνο αυτό, αλλά και ολόκληρη η φύση των ανθρώπων θα δει τον Χριστό να έρχεται με τη δόξα του Πατέρα του· και στους αποστόλους επίσης, αφού ήταν πλέον σε αφθαρσία και αθανασία μετά την ανάστασή του, διέμεινε μαζί τους επί σαράντα ημέρες. Γιατί λοιπόν δεν φανερώθηκε στον κόσμο με αγγελική φύση, αλλά με σάρκα φθαρτή και θνητή και ρευστή;

Διότι, επειδή γνώριζε ότι Αυτός ονομάζεται Άγγελος της μεγάλης βουλής του Πατρός, έλεγε ότι δεν ήταν κανείς άλλος παρά ο Ίδιος που τον ευλογούσε και τον ελευθέρωνε από τα κακά. Επειδή δεν αξίωνε βέβαια να ευλογηθεί ο ίδιος από τον Θεό, ενώ τους απογόνους του να τους ευλογήσει άγγελος· αλλά Εκείνον, τον οποίο ο ίδιος παρακαλούσε λέγοντας: «Δεν θα σε αφήσω να φύγεις, εάν δεν με ευλογήσεις» (και Αυτός ήταν ο Θεός, όπως λέει ο ίδιος: «Είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο»), Αυτόν ακριβώς ευχόταν να ευλογήσει και τους γιους του Ιωσήφ. Ίδιον γνώρισμα λοιπόν του αγγέλου είναι να διακονεί σύμφωνα με την προσταγή του Θεού· και πολλές φορές προπορεύεται για να εκδιώξει τον Αμορραίο, και αποστέλλεται για να φυλάξει τον λαό καθ' οδόν. Αλλά και αυτά τα έργα δεν ανήκουν στον ίδιο τον άγγελο, αλλά στον Θεό που τον πρόσταξε και τον απέστειλε, στον οποίο ανήκει και το να σώζει, όποιους Αυτός θελήσει να σώσει. Γι' αυτό τον λόγο κανείς άλλος, παρά ο ίδιος ο Κύριος και Θεός που του εμφανίστηκε, του είπε: «Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σου, διαφυλάσσοντάς σε σε κάθε οδό όπου θα πορευθείς». Και κανένας άλλος, αλλά πάλι ο Θεός που του εμφανίστηκε, ανέκοψε την επιβουλή του Λάβαν, διατάζοντάς τον να μην πει κακά λόγια στον Ιακώβ· και ο ίδιος δεν παρακαλούσε άλλον παρά τον Θεό, λέγοντας: «Ελευθέρωσέ με από τα χέρια του αδελφού μου Ησαύ, διότι τον φοβάμαι». Διότι και όταν μιλούσε στις γυναίκες του έλεγε ότι: «Δεν επέτρεψε ο Θεός στον Λάβαν να μου κάνει κακό».

Αυτό είδε και ο πατριάρχης Ιακώβ και ευλογήθηκε, και αντί για Ιακώβ ονομάστηκε Ισραήλ από Αυτόν, όπως μαρτυρεί η Θεία Γραφή λέγοντας: «Ανέτειλε δε σε αυτόν ο ήλιος, όταν παρήλθε το είδος του Θεού». Και αυτός ήταν Εκείνος που λέει: «Όποιος έχει δει εμένα έχει δει τον Πατέρα» και «Εγώ βρίσκομαι στον Πατέρα και ο Πατέρας σε εμένα», «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα»· διότι με αυτόν τον τρόπο «ένας Θεός υπάρχει» και «μία» είναι η «πίστη» στον Πατέρα και τον Υιό. Επειδή, αν και ο Λόγος είναι Θεός, ισχύει πάλι ότι «Κύριος ο Θεός μας είναι ένας Κύριος». Διότι ο Υιός ανήκει στον Ένα και είναι αδιαίρετος από Αυτόν, κατά την ιδιότητα και την οικειότητα της ουσίας.

Και εξάλλου, αν μεν, ομολογώντας Πατέρα και Υιό, υποστηρίζουμε δύο κάποιες αρχές ή δύο θεούς, όπως ο Μαρκίων και ο Ουαλεντίνος, ή ότι ο Υιός έχει κάποιον διαφορετικό τρόπο θεότητας και δεν είναι ο Υιός εικόνα και χαρακτήρας του Πατέρα λόγω του ότι έχει γεννηθεί από αυτόν, τότε ας είναι ανόμοιος· διότι τέτοιου είδους ουσίες είναι εντελώς ξένες μεταξύ τους. Αν όμως γνωρίζουμε μία και μόνη θεότητα, αυτήν του Πατέρα, και ότι ο Υιός είναι Λόγος και Σοφία αυτού, και πιστεύοντας έτσι δεν μιλάμε για δύο θεούς, αλλά φρονούμε ότι η ενότητα του Υιού προς τον Πατέρα δεν συνίσταται σε ομοίωση διδασκαλίας, αλλά ισχύει κατά την ουσία και εν αληθεία, ώστε εξαιτίας αυτού να μη μιλάμε για δύο θεούς, αλλά για έναν Θεό, εφόσον ένα είναι το είδος της θεότητας, όπως ακριβώς είναι το φως και το απαύγασμα. Διότι αυτό εμφανίστηκε στον πατριάρχη Ιακώβ, και η Γραφή λέει: «του ανέτειλε δε ο ήλιος, όταν προσπέρασε το είδος του Θεού». Και αυτό βλέποντας οι άγιοι προφήτες και κατανοώντας τίνος είναι Υιός και εικόνα, έλεγαν: «ήλθε λόγος Κυρίου προς εμένα»· και γνωρίζοντας τον Πατέρα που θεωρείται και αποκαλύπτεται μέσα σε Αυτόν, είχαν το θάρρος να πουν: «μου εμφανίστηκε ο Θεός των πατέρων ημών, ο Θεός του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ». Εφόσον λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, γιατί διστάζουμε να ονομάσουμε ομοούσιον Αυτόν που είναι ένα με τον Πατέρα και ο οποίος εμφανίζεται όπως ακριβώς είναι ο Πατέρας, κατά την ομοιότητα και τη μία θεότητα;

Διότι δεν είναι μόχθος το να αναχωρεί κανείς από την πατρική εστία, να φτάνει στον Λάβαν, να υποβάλλεται σε θητεία και να υπομένει τους κόπους της ποιμαντικής; Και πώς ή σε ποιον μπορεί να είναι αυτό αμφίβολο; Επομένως, μέσα από κόπους αναδείχθηκε ισχυρός ενώπιον του Θεού. Όχι πολεμώντας εναντίον του Θεού, αλλά μάλλον υπακούοντας, και τρόπον τινά επικρατώντας με το να εκπληρώνει τις εντολές. Διότι, αν και ήταν δυνατόν στον Ιακώβ να πλουτίσει χωρίς ιδρώτα και να ευημερεί μένοντας στο σπίτι του, ο Θεός δεν τον άφησε αγύμναστο. Αλλά μάλλον, με αφορμή τον φόβο από τον Ησαύ, πηγαίνοντας σε ξένη χώρα και πόλη, τον προετοίμαζε να υπομείνει δυσβάσταχτο κόπο, ώστε, έχοντας διατηρήσει γνήσια την αγάπη του προς τον Θεό ακόμα και μέσα στις ίδιες τις θλίψεις, να θαυμάζεται δικαιολογημένα. Επομένως, ενισχύθηκε με τους κόπους του ενώπιον του Θεού. Αλλά ενισχύθηκε και πάλεψε με άγγελο, λέγει, και μπόρεσε να επικρατήσει. Διότι πάλεψε άγγελος μαζί του έχοντας τρόπον τινά τη μορφή του Θεού. Τότε νάρκωσε και ο μηρός του. Παρ' όλα αυτά, ο θεσπέσιος Ιακώβ ομολογούσε ότι στην πάλη αυτή οφείλει τεράστια χάρη. Διότι είπε: «Επειδή είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και σώθηκε η ψυχή μου». Επομένως, το μυστήριο του Χριστού προτυπωνόταν μέσω της πάλης με τον άγγελο.

Όταν ανέτειλε ο ήλιος, «παρήλθε», λέει, «η μορφή του Θεού· και αυτός χώλαινε στον μηρό». Διότι, όπως ήδη ανέφερα, όταν φωτίστηκαν οι Ιουδαίοι, η πάλη σταμάτησε. Παρήλθε δε και η μορφή του Θεού, δηλαδή ο Χριστός ανελήφθη στους ουρανούς. Ο Ισραήλ όμως δεν απαλλάχθηκε από τη χωλότητα. Διότι δεν σώθηκε ολόκληρος. Πάσχει, κατά κάποιον τρόπο, εξαιτίας εκείνων που απειθούν, με αποτέλεσμα να μην ορθοποδεί πλήρως. Μετονομάστηκε, λοιπόν, σε Ισραήλ, και ο υποσκελιστής μεταγράφηκε σε νου που βλέπει τον Θεό. Και τι συνέβη πάλι μετά από αυτό; «Και ο Ιακώβ», λέει, «αναχωρεί για τις Σκηνές, και έφτιαξε για τον εαυτό του οικίες, και για τα κτήνη του έφτιαξε σκηνές».

ΑΛΛΟ, που σημαίνει ότι ο Λόγος ονομάζεται είδος Θεού. Ο πατριάρχης Ιακώβ μετονομάστηκε από τον Θεό και ονομάστηκε σε κάποια στιγμή Ισραήλ, όταν, καθώς λέει η θεία Γραφή, «Ανέτειλε σε αυτόν ο ήλιος, όταν παρήλθε το είδος του Θεού». Και τι άλλο θα μπορούσε να είναι το είδος του Θεού, αν όχι βεβαίως αυτός που με παρρησία αναφωνεί: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα».

Και ανέτειλε σε αυτόν ο ήλιος, όταν παρήλθε το είδος του Θεού.

Και τον ευλόγησε εκεί, και ο Ιακώβ ονόμασε τον τόπο εκείνο Είδος Θεού· διότι, είπε, είδα πρόσωπο Θεού και σώθηκε η ψυχή μου. Και ανέτειλε ο ήλιος όταν προσπέρασε το Είδος του Θεού. Όποιος χύνει αίμα ανθρώπου, αντί του αίματος αυτού θα χυθεί το δικό του, διότι κατ' εικόνα Θεού εποίησα τον άνθρωπο.

Αλλά ότι μεν ήταν δυνατό να ενανθρωπήσει, έχει αποδειχθεί. Εάν όμως οι Ιουδαίοι εξακολουθούν να απιστούν, ας τους προβάλουμε το εξής: τι το παράδοξο κηρύττουμε λέγοντας ότι ο Θεός ενανθρώπησε, όταν εσείς λέτε ότι ο Αβραάμ υποδέχθηκε τον Κύριο; Τι το παράδοξο κηρύττουμε, όταν ο Ιακώβ λέει: «διότι είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο και σώθηκε η ψυχή μου»; Ο Κύριος που έφαγε μαζί με τον Αβραάμ, έφαγε και μαζί με εμάς. Τι το παράδοξο λοιπόν κηρύττουμε;

Εύστοχα δε και εδώ μνημόνευσαν τον Θεό του Ιακώβ, παραπέμποντάς μας σε Εκείνον που εμφανίστηκε στον Ιακώβ με μορφή άνδρα. Διότι, λέει, πάλεψε ένας άνθρωπος μαζί του, ο οποίος και του είπε: «Δεν θα ονομάζεται πλέον το όνομά σου Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου· διότι αναδείχθηκες ισχυρός με τον Θεό». Και αφού σηκώθηκε ο Ιακώβ, ονόμασε τον τόπο εκείνο Είδος Θεού, λέγοντας: «Διότι είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο». Διότι Αυτός είναι ακριβώς εκείνος που φανερώθηκε στον Ιακώβ με μορφή ανθρώπου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄. Έμεινε δε ο Ιακώβ μόνος· και πάλευε ένας άνθρωπος μαζί του μέχρι το πρωί. Έπειτα, μετά από λίγο, αφού ο Ιακώβ είπε: «Δεν πρόκειται να σε αφήσω να φύγεις, εάν δεν με ευλογήσεις», εκείνος του λέει: «Ποιο είναι το όνομά σου;». Ο δε απάντησε: «Ιακώβ». Και του είπε: «Δεν θα καλείται πλέον το όνομά σου Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου, διότι αναδείχθηκες ισχυρός μαζί με τον Θεό, και απέναντι στους ανθρώπους θα είσαι δυνατός». Και πάλι, μετά από λίγο, ο Ιακώβ ονόμασε τον τόπο εκείνο Είδος Θεού· «διότι είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο και σώθηκε η ψυχή μου». Στα οποία η Γραφή προσθέτει λέγοντας: «ανέτειλε δε σε αυτόν ο ήλιος, όταν προσπέρασε το Είδος του Θεού».

Ύστερα από αυτά, όταν επέστρεφε από τη Μεσοποταμία, πρώτα βέβαια, ενώ ήταν ήδη πρωί, τον συνάντησαν οι άγγελοι του Θεού, για τους οποίους και είπε: «Παρεμβολή Θεού είναι αυτή». Και είναι φυσικό αυτοί να είναι εκείνοι τους οποίους είχε δει προηγουμένως πάνω στην κλίμακα. Έπειτα δε ανατέλλει γι' αυτόν ο ήλιος, ο οποίος προηγουμένως είχε δύσει, μετά την περικοπή που εκτέθηκε πιο πάνω, στην οποία φαίνεται να παλεύει μαζί του στον ύπνο εκείνος που του είπε: «Δεν θα ονομάζεται πλέον το όνομά σου Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου, διότι στάθηκες ισχυρός ενώπιον του Θεού και θα είσαι δυνατός και ανάμεσα στους ανθρώπους». Μετά την οπτασία, λοιπόν, ανέτειλε γι' αυτόν ο ήλιος. Και ενώ πλέον είχε προκόψει πνευματικά και είχε φτάσει στην τελειότητα, όχι πια στον ύπνο, ούτε μέσα στη νύχτα, ούτε μέσω αγγέλου, ούτε βέβαια με ανθρώπινη μορφή, αλλά μέρα μεσημέρι και στο φως αποκαλύπτεται σε αυτόν ο Θεός και λέει: «Σήκω, ανέβα στον τόπο Βαιθήλ και κατοίκησε εκεί». Και ύστερα από όλα αυτά, τότε για πρώτη φορά η Θεία Γραφή μαρτυρεί ότι του εμφανίστηκε ο Θεός στη Λουζά, και τον ευλόγησε λέγοντας τα όσα είναι αναγεγραμμένα.

«Όταν δε είδε ότι δεν μπορεί να τον κατανικήσει, άγγιξε το πλάτος του μηρού του, και νάρκωσε το πλάτος του μηρού του Ιακώβ καθώς πάλευε μαζί του. Και του είπε: "Άφησέ με να φύγω· διότι ανέτειλε ο όρθρος". Εκείνος δε αποκρίθηκε: "Δεν πρόκειται να σε αφήσω, εάν δεν με ευλογήσεις". Τότε τον ρώτησε: "Ποιο είναι το όνομά σου;" Εκείνος απάντησε: "Ιακώβ". Και του είπε: "Δεν θα ονομάζεται πλέον Ιακώβ το όνομά σου, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου· διότι φάνηκες ισχυρός απέναντι στον Θεό, και απέναντι στους ανθρώπους θα είσαι δυνατός". Ρώτησε δε ο Ιακώβ και είπε: "Ανάγγειλέ μου το όνομά σου". Και εκείνος είπε: "Γιατί ρωτάς το όνομά μου;" Και τον ευλόγησε εκεί, και ονόμασε ο Ιακώβ τον τόπο εκείνο "Είδος Θεού"· διότι "είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και σώθηκε η ψυχή μου". Ανέτειλε δε γι' αυτόν ο ήλιος, όταν προσπέρασε το Είδος του Θεού.» Στον μεν Μωυσή είχε λεχθεί: «Ουδείς θα δει το πρόσωπό μου και θα ζήσει», εν τούτοις ο Ιακώβ είδε τον Θεό όχι απλώς, αλλά «πρόσωπο με πρόσωπο», και έχοντας σωθεί όχι ως προς το σώμα αλλά ως προς την ψυχή, αξιώθηκε της προσωνυμίας του Ισραήλ, ονομασία που αρμόζει στις ψυχές, εφόσον το όνομα Ισραήλ ερμηνευόμενο σημαίνει «εκείνος που ορά τον Θεό». Επομένως, δεν έβλεπε τον επί πάντων Θεό· διότι Αυτός είναι αόρατος και άτρεπτος, και επ' ουδενί θα μπορούσε να μεταβληθεί σε άνθρωπο Εκείνος που είναι ανώτερος από κάθε ουσία. Έβλεπε άρα κάποιον άλλον, του οποίου δεν ήταν ακόμη καιρός να φανερώσει το όνομα στον Ιακώβ, παρότι εκείνος ρωτούσε επίμονα.

Και η Λεία πάλι, αντί για τα μήλα του μανδραγόρα τα οποία έφερε ο Ρουβήλ στη Ραχήλ, συνέλαβε, όπως και η δούλη Ζελφά την ίδια εποχή, το δωδέκατο έτος, τον τρίτο μήνα, και γέννησε τον δωδέκατο μήνα του ίδιου έτους γιο και του έδωσε το όνομα Ισσάχαρ. Και πάλι η Λεία, το δέκατο τρίτο έτος, τον δέκατο μήνα, γέννησε άλλον γιο, που ονομάστηκε Ζαβουλών, και η ίδια, το δέκατο τέταρτο έτος, τον όγδοο μήνα, γέννησε γιο με το όνομα Δαν. Τον ίδιο καιρό έμεινε έγκυος και η Ραχήλ, όταν η Λεία γέννησε τη θυγατέρα της Δείνα, και γέννησε το δέκατο τέταρτο έτος, τον όγδοο μήνα, γιο, ο οποίος ονομάστηκε Ιωσήφ, ώστε μέσα στα επτά έτη που έμεινε κοντά στον Λάβαν να γεννηθούν δώδεκα παιδιά. Όταν δε ο Ιακώβ θέλησε να αναχωρήσει προς τον πατέρα του στη Χαναάν, παρακλήθηκε από τον Λάβαν να μείνει άλλα έξι έτη, ώστε συνολικά να παραμείνει στη Χαρράν κοντά στον Λάβαν είκοσι έτη. Ενώ δε πορευόταν προς τη Χαναάν, ένας άγγελος του Θεού πάλεψε μαζί του και άγγιξε το πλάτος του μηρού του Ιακώβ, ο οποίος μούδιασε και άρχισε να κουτσαίνει· γι' αυτόν τον λόγο δεν τρώγεται το νεύρο που βρίσκεται στους μηρούς των ζώων. Και ο άγγελος του είπε ότι από εδώ και στο εξής δεν θα ονομάζεται πλέον Ιακώβ, αλλά Ισραήλ.

Θεέ, επίστρεψέ μας και φανέρωσε το πρόσωπό σου, και θα σωθούμε. Προχωρώντας, ο προφήτης έκανε τον λόγο του σαφέστερο, δηλώνοντας και πώς επρόκειτο να έλθει ανάμεσά μας ο Χριστός και για ποιον λόγο. Διότι η μεν αιτία της παρουσίας του ήταν για να μας επιστρέψει και να μας διορθώσει. Ο δε τρόπος ήταν η σαφής εμφάνισή του, ώστε να τον δούμε πρόσωπο με πρόσωπο, διότι δεν θα μπορούσαμε να σωθούμε αλλιώς, παρά μόνο αν εμφανιζόταν σε εμάς με αυτόν τον τρόπο. Έτσι και ο Ιακώβ ο πατριάρχης έλεγε: Είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και σώθηκε η ψυχή μου. Γι' αυτό και ο Μωυσής ζήτησε να τον δει κατ' αυτόν τον τρόπο, όχι από περιέργεια, αλλά γνωρίζοντας ως προφήτης ότι σε αυτό βασίζεται η σωτηρία των ανθρώπων, όχι για να δει τη γυμνή θεότητα. Διότι αυτό το πρόσωπό του κανείς, όπως λέει ο ίδιος ο Θεός, δεν θα μπορέσει να το αντικρίσει. Κύριε, Θεέ των δυνάμεων, έως πότε θα οργίζεσαι με την προσευχή των δούλων σου; Δεν χρησιμοποίησε μάταια αυτά τα λόγια, αλλά ταυτόχρονα φανερώνοντας το δικό του αξίωμα, παρακάλεσε επίσης να έλθει Εκείνος. Γι' αυτό τον αποκαλούσε όχι μόνο Θεό, αλλά και Κύριο των δυνάμεων, δηλαδή των επουρανίων.

«Διότι έχω δει», λέγει, «όλα όσα σου κάνει ο Λάβαν. Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σου, που σου εμφανίστηκα στον τόπο του Θεού, όπου εκεί μου άλειψες μια στήλη και μου έταξες μια ευχή». Σχετικά με αυτά, τι λέγει ο μέγας Γρηγόριος από τους δικούς μας ιερομύστες; «Ο Ιακώβ είδε σε όραμα μια κλίμακα και την άνοδο των αγγέλων, και αλείφει μια στήλη μυστικώς· ίσως για να προτυπώσει τον λίθο που δόθηκε για εμάς, και δίνει σε κάποιον τόπο την ονομασία "Είδος Θεού" προς τιμήν Εκείνου που εμφανίστηκε». Και εδώ παραθέτει όλα τα άλλα εγκώμια. Σε ποιον λοιπόν δεν καθίστανται αυτά ολοφάνερα, ότι δηλαδή, σχετικά με την ίδια ύλη, εννοώ των λίθων που καθιερώνονται, μάς διδάσκει τη διαφορά τους, ότι τα μεν είναι οικεία και τίμια για τον Θεό, ενώ τα δε, που είναι αφιερωμένα στους αντιπάλους, είναι αποτρόπαια και απεχθή;

Πρέπει να επισημανθεί και εδώ ότι αποκάλεσε τον ίδιο και άνθρωπο και Θεό· διότι είπε: «επειδή αναδείχθηκες ισχυρός με τον Θεό, θα είσαι δυνατός και με τους ανθρώπους». Και ονόμασε τον τόπο εκείνο Είδος Θεού· διότι λέει: «είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και σώθηκε η ψυχή μου». Και πάλι: «ανέτειλε σε αυτόν ο ήλιος, όταν προσπέρασε το Είδος του Θεού». Μέσα από όλα αυτά, λοιπόν, μαθαίνουμε ότι ο Μονογενής Θεός εμφανίστηκε και εδώ στον Ιακώβ.