Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 48:13

Απόκριση: Ο Ιακώβ, ευλογώντας τους δύο υιούς του Ιωσήφ, έχοντας εναλλάξει τα χέρια του. Ερώτηση ΞΕ΄: Για ποιον λέγεται στην Παλαιά Διαθήκη ότι λογίστηκε τρεις φορές μεταξύ των νεκρών; Απόκριση: Είναι προφανές, για τον Ιωνά. Διότι, όπως διασώζει μια αρχαία παράδοση, αυτός ήταν ο υιός της χήρας τον οποίο ανέστησε ο προφήτης Ηλίας εκ νεκρών· έπειτα, πάλι, ευρισκόμενος στο κήτος θεωρήθηκε νεκρός από τους ανθρώπους· και τρίτον, κατά την τελευταία του κοίμηση.

Και τους πλησίασε κοντά του, και τους φίλησε, και τους αγκάλιασε, και είπε ο Ισραήλ στον Ιωσήφ: Ιδού, δεν στερήθηκα το πρόσωπό σου, και ιδού, ο Θεός μου έδειξε και τους απογόνους σου. Και τους έβγαλε ο Ιωσήφ από τα γόνατά του, και τον προσκύνησαν με το πρόσωπο στη γη. Παίρνοντας έπειτα ο Ιωσήφ τους γιους του, τον Εφραίμ στο δεξί του χέρι, προς τα αριστερά του Ισραήλ, και τον Μανασσή στο αριστερό του, προς τα δεξιά του Ισραήλ, τους πλησίασε σε αυτόν. Απλώνοντας δε ο Ισραήλ το δεξί του χέρι, το έθεσε επί της κεφαλής του Εφραίμ, ο οποίος ήταν ο νεότερος, και το αριστερό επί της κεφαλής του Μανασσή, σταυρώνοντας τα χέρια του. Και τους ευλόγησε και είπε: «Ο Θεός ενώπιον του οποίου ευαρέστησαν οι πατέρες μου, ο Αβραάμ και ο Ισαάκ, ο Θεός που με τρέφει από τη νεότητά μου έως αυτήν την ημέρα, ο άγγελος που με λυτρώνει από όλα τα κακά, ας ευλογήσει αυτά τα παιδιά». Διότι τα παιδιά στέκονταν δίπλα του. Και ρωτούσε ο γέροντας τίνος ήταν. Και επομένως σε αυτά ακριβώς απαντά ο Ιωσήφ: «Οι δύο γιοι μου». Έπειτα, αφού οδηγήθηκαν και ήρθαν κοντά του, τους αξίωσε με φιλιά και αγκαλιές. Κατανόησε, λοιπόν, πώς, ενώ κατά κάποιον τρόπο ήμασταν άγνωστοι στον Θεό και Πατέρα, γίναμε γνωστοί και βρεθήκαμε κοντά Του εν Χριστώ.

Επομένως, επανήλθε στη ζωή, και πάλι τον αντίκρισε ο Πατέρας, και μαζί του το γένος που προέρχεται από αυτόν και υπάρχει μέσα σε αυτόν, δηλαδή προφανώς όσους πίστεψαν, «το άγιο έθνος, το βασίλειο ιεράτευμα, τον περιούσιο λαό». Για αυτούς χαίρεται και ο ίδιος ο Χριστός, λέγοντας: «Ιδού, εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Και ο μεν Ιωσήφ τους οδήγησε στον πατέρα του, και εκείνοι προσκύνησαν. Έπειτα, ενώ ο Μανασσής, ο οποίος ήταν πρωτότοκος, στεκόταν στα δεξιά του, και ο νεότερος, ο Εφραίμ, στα αριστερά, ο Ιακώβ έβαλε πάνω τους τα χέρια του εναλλάσσοντάς τα, και τον μεν Εφραίμ τον τίμησε με την επίθεση του δεξιού του χεριού, ενώ τον Μανασσή τον θεώρησε άξιο της δεύτερης θέσης, θέτοντας πάνω του το αριστερό χέρι, και με αυτόν τον τρόπο ξεκίνησε την ευλογία προς αυτούς. Διότι έχουμε γίνει δεκτοί ως προσκυνητές, τόσο οι πρώτοι όσο και οι λαοί μετά από εκείνους, όχι επειδή μας προσήγαγε ο Μωυσής ή οι προφήτες - καθώς ο νόμος ήταν ανεπαρκής για τη σωτηρία - αλλά ο ίδιος ο Υιός. Διότι «μέσω αυτού», όπως ανέφερα, «έχουμε αποκτήσει την προσαγωγή». Και ο σκοπός του βέβαια ήταν να τοποθετήσει τον Ισραήλ μπροστά από το ποίμνιο των εθνών.

ΟΙ ΕΥΛΟΓΙΕΣ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ ΣΤΟΥΣ ΥΙΟΥΣ ΤΟΥ ΙΩΣΗΦ: ΕΦΡΑΙΜ ΚΑΙ ΜΑΝΑΣΣΗ. Αφού λοιπόν προαναγγείλαμε τις ευλογίες που ειπώθηκαν από τον Ισαάκ, ας προχωρήσουμε και στις ευλογίες που δόθηκαν από τον ίδιο τον Ιακώβ προς τους υιούς. Διότι η Γραφή λέει τα εξής: «Όταν είδε ο Ισραήλ τους υιούς του Ιωσήφ, είπε: Ποιοι είναι αυτοί; Και εκείνος απάντησε: Είναι οι υιοί μου, που μου έδωσε ο Θεός εδώ. Και είπε: Φέρε τους κοντά μου, για να τους ευλογήσω. Τα μάτια όμως του Ιακώβ είχαν βαρύνει από τα γηρατειά και δεν μπορούσαν να δουν. Τους πλησίασε λοιπόν σε αυτόν, τους φίλησε και τους αγκάλιασε. Και είπε ο Ισραήλ προς τον Ιωσήφ: Ιδού, δεν στερήθηκα το πρόσωπό σου, και ιδού, ο Θεός μου έδειξε και τους απογόνους σου. Και τους απέσυρε ο Ιωσήφ από τα γόνατά του, και τον προσκύνησαν με το πρόσωπο στη γη. Παίρνοντας δε ο Ιωσήφ τους δύο υιούς του, τον Εφραίμ στα δεξιά του, δηλαδή στα αριστερά του Ισραήλ, και τον Μανασσή στα αριστερά του, δηλαδή στα δεξιά του Ισραήλ, τους πλησίασε σε αυτόν».

Όταν δε εξαντλήθηκε το χρήμα της γης, οι άνθρωποι, δίνοντας τα ζώα τους, λάμβαναν σιτάρι· επειδή όμως και αυτά τελείωσαν και ο λιμός δεν σταματούσε, παρέδωσαν τους εαυτούς τους μαζί με τη γη. Και αφού έγιναν δούλοι του Φαραώ, έσπερναν και έδιναν το πέμπτο μέρος σε αυτόν, ενώ οι ίδιοι καρπώνονταν τα τέσσερα. Όταν επρόκειτο να πεθάνει ο Ιακώβ, ζήτησε όρκο από τον Ιωσήφ να μην τον θάψει στην Αίγυπτο, αλλά στον τάφο των πατέρων του. Και τους υιούς του Ιωσήφ, τον Εφραΐμ και τον Μανασσή, δεν τους κατατάσσει στην τάξη των εγγονών, αλλά των υιών. Η όραση του Ιακώβ είχε εξασθενήσει· αφού λοιπόν τους καταφίλησε και έπρεπε να τους ευλογήσει, ο Ιωσήφ έστησε τον Εφραΐμ στα αριστερά του Ιακώβ, και τον Μανασσή στα δεξιά. Ο Ιακώβ όμως έθεσε το δεξί του χέρι πάνω στον νεότερο που στεκόταν στα αριστερά, και το αριστερό του πάνω σε αυτόν που βρισκόταν στα δεξιά, και τους ευλόγησε, και ενώ ο Ιωσήφ νόμισε ότι ο πατέρας του το έκανε αυτό από άγνοια και προσπάθησε να τον διορθώσει, ο Ιακώβ δεν το δέχθηκε· διότι είπε ότι το έπραξε αυτό έχοντας επίγνωση, και όχι από άγνοια. Τότε ο Ιακώβ δίνει στον Ιωσήφ τη Σίκιμα ως εξαίρετο μερίδιο, την οποία είχαν κυριεύσει ο Συμεών και ο Λευί. Και ευλογεί τους υιούς του.

Και είπε ο Θεός στον Ισραήλ: «Μη φοβάσαι να κατέβεις στην Αίγυπτο, διότι εκεί θα σε κάνω μέγα έθνος. Διότι εγώ θα κατέβω μαζί σου στην Αίγυπτο, και εγώ τελικά θα σε ανεβάσω πάλι». Αναχωρώντας λοιπόν ο Ισραήλ και επιβιβαζόμενος πανοικί στις άμαξες, με εβδομήντα πέντε ψυχές, φτάνει στην Αίγυπτο. Εκεί τον συναντά ο Ιωσήφ με πολυπληθή συνοδεία, προσφέροντας τιμή στον πατέρα του, ως φιλόστοργος υιός. Αγκαλιάστηκαν μεταξύ τους, και ο ένας έβρεχε με δάκρυα τον τράχηλο και τους ώμους του άλλου. Κατοίκησε δε ο Ισραήλ στη γη Γεσέμ. Του φέρνει τότε ο Ιωσήφ τους δύο υιούς του για να τους ευλογήσει, στήνοντας στα δεξιά του δικαίου τον Μανασσή ως πρωτότοκο, και στα αριστερά τον Εφραίμ. Προφητικώς όμως προτίμησε τον Εφραίμ έναντι του Μανασσή, γι' αυτό και σταυρώνοντας τα χέρια του φέρνει το δεξί προς τα αριστερά στον Εφραίμ, και το αριστερό προς τα δεξιά στον Μανασσή. Υποθέτοντας δε ο Ιωσήφ ότι λησμόνησε ποιος ήταν ο πρωτότοκος, είπε: «Ο Μανασσής είναι ο πρωτότοκος, πατέρα». Αλλά εκείνος απάντησε: «Το γνώριζα και εγώ, αλλά ξέρω ότι ο Εφραίμ θα υψωθεί περισσότερο από τον Μανασσή».

Δες λοιπόν, φιλομαθή αναγνώστη! Μήπως ο Νώε, με ένα μικρό ξύλο, μαζί με τους γιους και τις γυναίκες του, και επιπλέον με κάθε γένος ζώων, δεν απέφυγε τον όλεθρο του κατακλυσμού, σύμφωνα με τη θεία κρίση; Μήπως ο Ιακώβ, τοποθετώντας ξεφλουδισμένα ξύλα στις ποτίστρες, κατά τον καιρό που γεννούσαν τα κοπάδια, δεν τα προσέλκυσε με θαυμαστό τρόπο προς όφελός του; Και τι ήταν άραγε η ράβδος του Ιωσήφ, την άκρη της οποίας προσκύνησε ο πατριάρχης Ιακώβ, παρά αποκλειστικά σύμβολο του ζωοποιού ξύλου που τώρα προσκυνείται από εμάς; Και τι ήταν πάλι η ράβδος του Μωυσή; Δεν ήταν τύπος του σταυρού, η οποία από τη μια πλευρά μετέβαλλε το νερό σε αίμα, και από την άλλη κατέτρωγε τους ψεύτικους όφεις των μάγων, και πότε με ένα χτύπημα έσχιζε τη θάλασσα, πότε με αντίστροφη κίνηση ένωνε ξανά το υγρό στοιχείο, καταποντίζοντας τους εχθρούς και διασώζοντας τους πιστούς; Τέτοια ήταν και η ράβδος του Ααρών, αντίτυπο του σταυρού, η οποία άνθισε αυθημερόν και υπέδειξε τον γνήσιο κάτοχο της ιερωσύνης. Και ίσως φανεί ότι μακρηγορώ, αν συγκεντρώσω όλες τις φανερώσεις του τύπου του σταυρού. Τέτοια είναι η περίπτωση όταν ο Αβραάμ, δένοντας τα πόδια του γιου του Ισαάκ, τον τοποθέτησε πάνω στα ξύλα, αλλά και όταν ο Ιακώβ, ευλογώντας τους γιους του Ιωσήφ, σταύρωσε εναλλάξ τα χέρια του. Πρόσθεσε σε αυτά και τον ίδιο τον Μωυσή, ο οποίος με την έκταση των χεριών του κατετρόπωσε τον Αμαλήκ.