Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 48:14

Απόκριση: Ο Ιακώβ, ευλογώντας τους δύο υιούς του Ιωσήφ, έχοντας εναλλάξει τα χέρια του. Ερώτηση ΞΕ΄: Για ποιον λέγεται στην Παλαιά Διαθήκη ότι λογίστηκε τρεις φορές μεταξύ των νεκρών; Απόκριση: Είναι προφανές, για τον Ιωνά. Διότι, όπως διασώζει μια αρχαία παράδοση, αυτός ήταν ο υιός της χήρας τον οποίο ανέστησε ο προφήτης Ηλίας εκ νεκρών· έπειτα, πάλι, ευρισκόμενος στο κήτος θεωρήθηκε νεκρός από τους ανθρώπους· και τρίτον, κατά την τελευταία του κοίμηση.

Και τους πλησίασε κοντά του, και τους φίλησε, και τους αγκάλιασε, και είπε ο Ισραήλ στον Ιωσήφ: Ιδού, δεν στερήθηκα το πρόσωπό σου, και ιδού, ο Θεός μου έδειξε και τους απογόνους σου. Και τους έβγαλε ο Ιωσήφ από τα γόνατά του, και τον προσκύνησαν με το πρόσωπο στη γη. Παίρνοντας έπειτα ο Ιωσήφ τους γιους του, τον Εφραίμ στο δεξί του χέρι, προς τα αριστερά του Ισραήλ, και τον Μανασσή στο αριστερό του, προς τα δεξιά του Ισραήλ, τους πλησίασε σε αυτόν. Απλώνοντας δε ο Ισραήλ το δεξί του χέρι, το έθεσε επί της κεφαλής του Εφραίμ, ο οποίος ήταν ο νεότερος, και το αριστερό επί της κεφαλής του Μανασσή, σταυρώνοντας τα χέρια του. Και τους ευλόγησε και είπε: «Ο Θεός ενώπιον του οποίου ευαρέστησαν οι πατέρες μου, ο Αβραάμ και ο Ισαάκ, ο Θεός που με τρέφει από τη νεότητά μου έως αυτήν την ημέρα, ο άγγελος που με λυτρώνει από όλα τα κακά, ας ευλογήσει αυτά τα παιδιά». Διότι τα παιδιά στέκονταν δίπλα του. Και ρωτούσε ο γέροντας τίνος ήταν. Και επομένως σε αυτά ακριβώς απαντά ο Ιωσήφ: «Οι δύο γιοι μου». Έπειτα, αφού οδηγήθηκαν και ήρθαν κοντά του, τους αξίωσε με φιλιά και αγκαλιές. Κατανόησε, λοιπόν, πώς, ενώ κατά κάποιον τρόπο ήμασταν άγνωστοι στον Θεό και Πατέρα, γίναμε γνωστοί και βρεθήκαμε κοντά Του εν Χριστώ.

Επομένως, επανήλθε στη ζωή, και πάλι τον αντίκρισε ο Πατέρας, και μαζί του το γένος που προέρχεται από αυτόν και υπάρχει μέσα σε αυτόν, δηλαδή προφανώς όσους πίστεψαν, «το άγιο έθνος, το βασίλειο ιεράτευμα, τον περιούσιο λαό». Για αυτούς χαίρεται και ο ίδιος ο Χριστός, λέγοντας: «Ιδού, εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Και ο μεν Ιωσήφ τους οδήγησε στον πατέρα του, και εκείνοι προσκύνησαν. Έπειτα, ενώ ο Μανασσής, ο οποίος ήταν πρωτότοκος, στεκόταν στα δεξιά του, και ο νεότερος, ο Εφραίμ, στα αριστερά, ο Ιακώβ έβαλε πάνω τους τα χέρια του εναλλάσσοντάς τα, και τον μεν Εφραίμ τον τίμησε με την επίθεση του δεξιού του χεριού, ενώ τον Μανασσή τον θεώρησε άξιο της δεύτερης θέσης, θέτοντας πάνω του το αριστερό χέρι, και με αυτόν τον τρόπο ξεκίνησε την ευλογία προς αυτούς. Διότι έχουμε γίνει δεκτοί ως προσκυνητές, τόσο οι πρώτοι όσο και οι λαοί μετά από εκείνους, όχι επειδή μας προσήγαγε ο Μωυσής ή οι προφήτες - καθώς ο νόμος ήταν ανεπαρκής για τη σωτηρία - αλλά ο ίδιος ο Υιός. Διότι «μέσω αυτού», όπως ανέφερα, «έχουμε αποκτήσει την προσαγωγή». Και ο σκοπός του βέβαια ήταν να τοποθετήσει τον Ισραήλ μπροστά από το ποίμνιο των εθνών.

Και ο Χριστός με ξύλο και νερό, με τον Σταυρό και με το βάπτισμα, πλήθυνε για τον εαυτό του τα λογικά ποίμνια πάνω στη γη. Ο δε Ιακώβ, και όταν προσκυνούσε προς το άκρο της ράβδου του και όταν ευλογούσε τα εγγόνια του, θέτοντας σταυρωτά τα χέρια του, φανέρωσε τον τύπο του Σταυρού ακόμη πιο καθαρά. Επίσης, επειδή ήταν υπάκουος στους πατέρες του από την αρχή μέχρι το τέλος και γι' αυτό αγαπητός και ευλογημένος, αλλά εξαιτίας αυτών και μισητός στον Ησαύ, υπομένοντας έτσι γενναία κάθε πειρασμό, είχε σε όλη του τη ζωή ενεργό το μυστήριο του σταυρού. Γι' αυτό και ο Θεός έλεγε, «τον Ιακώβ τον αγάπησα, ενώ τον Ησαύ τον μίσησα». Κάτι τέτοιο συμβαίνει και με εμάς, αδελφοί.

Απλώνοντας δε ο Ισραήλ το δεξί του χέρι, το έθεσε πάνω στο κεφάλι του Εφραίμ, ο οποίος ήταν ο νεότερος, και το αριστερό του πάνω στο κεφάλι του Μανασσή, σταυρώνοντας τα χέρια του, τους ευλόγησε και είπε: «Ο Θεός, ενώπιον του οποίου ευαρέστησαν οι πατέρες μου, ο Αβραάμ και ο Ισαάκ, ο Θεός που με τρέφει από τη νεότητά μου έως τη σημερινή ημέρα, ο Άγγελος που με λυτρώνει από όλα τα κακά μου, ας ευλογήσει τα παιδιά αυτά, και ας επικληθεί πάνω τους το όνομά μου και το όνομα των πατέρων μου, του Αβραάμ και του Ισαάκ, και ας αυξηθούν σε μεγάλο πλήθος πάνω στη γη».

ΤΞΒ΄. Προς τον Λεωνίδα. Περί της ευλογίας του πατριάρχη Ιακώβ στα παιδιά. Η ευλογία του πατριάρχη, την οποία με ευχές έδωσε στους γιους του Ιωσήφ, δεν εκπληρώθηκε μόνο σε εκείνους, αλλά έγινε και τύπος σπουδαιότερων πραγμάτων. Διότι η εναλλαγή των χεριών προδήλωνε τον σωτήριο σταυρό· και η προσαγωγή του μικρότερου υπεδείκνυε τον νέο λαό, σχεδόν βοώντας μέσω του σχήματος: Όταν ο σταυρός φανερωθεί για ευλογία, ο μικρότερος λαός θα μεγαλυνθεί, [και όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί.]

Όταν δε εξαντλήθηκε το χρήμα της γης, οι άνθρωποι, δίνοντας τα ζώα τους, λάμβαναν σιτάρι· επειδή όμως και αυτά τελείωσαν και ο λιμός δεν σταματούσε, παρέδωσαν τους εαυτούς τους μαζί με τη γη. Και αφού έγιναν δούλοι του Φαραώ, έσπερναν και έδιναν το πέμπτο μέρος σε αυτόν, ενώ οι ίδιοι καρπώνονταν τα τέσσερα. Όταν επρόκειτο να πεθάνει ο Ιακώβ, ζήτησε όρκο από τον Ιωσήφ να μην τον θάψει στην Αίγυπτο, αλλά στον τάφο των πατέρων του. Και τους υιούς του Ιωσήφ, τον Εφραΐμ και τον Μανασσή, δεν τους κατατάσσει στην τάξη των εγγονών, αλλά των υιών. Η όραση του Ιακώβ είχε εξασθενήσει· αφού λοιπόν τους καταφίλησε και έπρεπε να τους ευλογήσει, ο Ιωσήφ έστησε τον Εφραΐμ στα αριστερά του Ιακώβ, και τον Μανασσή στα δεξιά. Ο Ιακώβ όμως έθεσε το δεξί του χέρι πάνω στον νεότερο που στεκόταν στα αριστερά, και το αριστερό του πάνω σε αυτόν που βρισκόταν στα δεξιά, και τους ευλόγησε, και ενώ ο Ιωσήφ νόμισε ότι ο πατέρας του το έκανε αυτό από άγνοια και προσπάθησε να τον διορθώσει, ο Ιακώβ δεν το δέχθηκε· διότι είπε ότι το έπραξε αυτό έχοντας επίγνωση, και όχι από άγνοια. Τότε ο Ιακώβ δίνει στον Ιωσήφ τη Σίκιμα ως εξαίρετο μερίδιο, την οποία είχαν κυριεύσει ο Συμεών και ο Λευί. Και ευλογεί τους υιούς του.

Αυτόν τον τίμιο σταυρό προτύπωσε το δέντρο της ζωής που φυτεύτηκε από τον Θεό στον παράδεισο (διότι, καθώς μέσω του ξύλου προήλθε ο θάνατος, έπρεπε μέσω του ξύλου να δωρηθεί η ζωή και η ανάσταση), ο Ιακώβ όταν προσκύνησε το άκρο της ράβδου του και με σταυρωμένα τα χέρια ευλόγησε τους γιους του Ιωσήφ σχηματίζοντας ολοκάθαρα το σημείο του σταυρού, η Μωσαϊκή ράβδος που χτύπησε σταυροειδώς τη θάλασσα και από τη μια έσωσε τον Ισραήλ, ενώ από την άλλη καταβύθισε τον Φαραώ, τα χέρια που εκτάθηκαν σταυροειδώς και κατατρόπωσαν τον Αμαλήκ, το πικρό νερό που γλύκανε με το ξύλο και η πέτρα που σχίστηκε και ανέβλυσε νάματα, η ράβδος που κατοχύρωσε το αξίωμα της αρχιερωσύνης για τον Ααρών, το φίδι που υψώθηκε θριαμβευτικά πάνω στο ξύλο (εφόσον νεκρώθηκε ο εχθρός, και το ξύλο διασώζει εκείνους που πιστεύουν βλέποντας τον εχθρό νεκρό, όπως ακριβώς ο Χριστός προσηλώθηκε με σάρκα αμαρτίας η οποία δεν γνώρισε αμαρτία), ο μέγας Μωυσής που φώναζε: «Θα δείτε τη ζωή σας κρεμασμένη πάνω σε ξύλο απέναντι από τα μάτια σας», και ο Ησαΐας: «Όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου προς λαό απειθή και αντιδραστικό». Είθε εμείς, που τον προσκυνούμε, να αξιωθούμε τη μερίδα του εσταυρωμένου Χριστού. Αμήν.

Δες λοιπόν, φιλομαθή αναγνώστη! Μήπως ο Νώε, με ένα μικρό ξύλο, μαζί με τους γιους και τις γυναίκες του, και επιπλέον με κάθε γένος ζώων, δεν απέφυγε τον όλεθρο του κατακλυσμού, σύμφωνα με τη θεία κρίση; Μήπως ο Ιακώβ, τοποθετώντας ξεφλουδισμένα ξύλα στις ποτίστρες, κατά τον καιρό που γεννούσαν τα κοπάδια, δεν τα προσέλκυσε με θαυμαστό τρόπο προς όφελός του; Και τι ήταν άραγε η ράβδος του Ιωσήφ, την άκρη της οποίας προσκύνησε ο πατριάρχης Ιακώβ, παρά αποκλειστικά σύμβολο του ζωοποιού ξύλου που τώρα προσκυνείται από εμάς; Και τι ήταν πάλι η ράβδος του Μωυσή; Δεν ήταν τύπος του σταυρού, η οποία από τη μια πλευρά μετέβαλλε το νερό σε αίμα, και από την άλλη κατέτρωγε τους ψεύτικους όφεις των μάγων, και πότε με ένα χτύπημα έσχιζε τη θάλασσα, πότε με αντίστροφη κίνηση ένωνε ξανά το υγρό στοιχείο, καταποντίζοντας τους εχθρούς και διασώζοντας τους πιστούς; Τέτοια ήταν και η ράβδος του Ααρών, αντίτυπο του σταυρού, η οποία άνθισε αυθημερόν και υπέδειξε τον γνήσιο κάτοχο της ιερωσύνης. Και ίσως φανεί ότι μακρηγορώ, αν συγκεντρώσω όλες τις φανερώσεις του τύπου του σταυρού. Τέτοια είναι η περίπτωση όταν ο Αβραάμ, δένοντας τα πόδια του γιου του Ισαάκ, τον τοποθέτησε πάνω στα ξύλα, αλλά και όταν ο Ιακώβ, ευλογώντας τους γιους του Ιωσήφ, σταύρωσε εναλλάξ τα χέρια του. Πρόσθεσε σε αυτά και τον ίδιο τον Μωυσή, ο οποίος με την έκταση των χεριών του κατετρόπωσε τον Αμαλήκ.