Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 48:22

Κρασί ονομάζει τον λόγο που οδηγεί την πωρωμένη καρδιά σε συναίσθηση. Έδωσες σε εκείνους που σε φοβούνται σημείο, για να διαφύγουν από το τόξο. Ο Μωυσής βέβαια σημάδεψε τους παραστάτες των θυρών των Ισραηλιτών με το αίμα του προβάτου· εσύ όμως μας έδωσες ως σημείο το ίδιο το αίμα του άμωμου αμνού, ο οποίος σφαγιάστηκε για την αμαρτία του κόσμου. Και ο Ιεζεκιήλ αναφέρει ότι το σημείο δίνεται στα μέτωπα των προσώπων. Διότι λέει: Πηγαίνετε πίσω του και χτυπάτε· μη λυπηθείτε και μην ελεήσετε. Γέροντα και νέο, και νήπιο και παρθένο και γυναίκες, σκοτώστε τους μέχρι εξαλείψεως· σε όσους όμως υπάρχει το σημείο, μην πλησιάσετε. Ο Θεός μίλησε στο άγιό του: Θα αγαλλιάσω και θα διαμοιράσω τα Σίκιμα. Τα Σίκιμα είναι το ξεχωριστό κτήμα που δόθηκε στον Ιωσήφ από τον Ιακώβ, το οποίο αποτελεί τύπο της διαθήκης η οποία φαινόταν ότι είχε δωρηθεί αποκλειστικά στον Ισραήλ.

Διότι, καθώς έπνεε τα λοίσθια στην Αίγυπτο και άφηνε τη διαθήκη του, του είπε: «Ιδού, εγώ πεθαίνω, ο Θεός όμως θα σας επαναφέρει από αυτήν τη γη στη γη των πατέρων μας. Εγώ δε, σου δίνω τη Συχέμ, ως εξαιρετικό μερίδιο έναντι των αδελφών σου, την οποία κατέλαβα από τα χέρια των Αμορραίων με το ξίφος μου και το τόξο μου». Γι' αυτό, η μεν Συχέμ κατοικήθηκε αργότερα από τη φυλή του Εφραίμ, ο οποίος ήταν πρωτότοκος γιος του Ιωσήφ, ενώ τη γύρω περιοχή κατοικούσαν οι δέκα φυλές του Ισραήλ, τις οποίες κυβέρνησε ο Ιεροβοάμ ο αποστάτης.

Όπως ακριβώς περνώντας ο Ιακώβ, όπως αναφέρει η ιστορία, κατέλαβε τη Συχέμ, έτσι και περνώντας ο Χριστός τώρα, προσείλκυσε τη Σαμάρεια. Αλλά εκείνος μεν, όπως ο ίδιος λέει, με τη ρομφαία και το τόξο του, δηλαδή για την εξολόθρευση και την απώλεια των προηγούμενων κατοίκων, ο δε Χριστός με τον λόγο και τη διδασκαλία, γι' αυτό και προς σωτηρία· «διότι ο Ιησούς, όντας καταπονημένος», λέει, «από την οδοιπορία, καθόταν έτσι στην πηγή· η ώρα ήταν περίπου έκτη».

Αλλά δεν έχουν έτσι τα πράγματα· διότι και οι ίδιοι τότε δικαιολογήθηκαν στον πατέρα τους για την πράξη τους, υποστηρίζοντας ότι ενήργησαν δίκαια. Διότι, όταν ο πατέρας τους τούς είπε: «Με κάνατε μισητό, ώστε να φανώ κακός σε όλους τους κατοίκους της γης, στους Χαναναίους και στους Φερεζαίους· εγώ είμαι λιγοστός σε αριθμό, και αν συναχθούν εναντίον μου, θα με κατακόψουν και θα εξολοθρευτώ, εγώ και ο λαός μου», εκείνοι αποκρίθηκαν λέγοντας: «Αλλά μήπως έπρεπε να μεταχειριστούν την αδελφή μας σαν πόρνη;». Επομένως, είναι περισσότερο αξιέπαινοι παρά αξιοκατάκριτοι σε αυτό το ζήτημα, διότι, αν και νέοι στην ηλικία, έδειξαν τέτοιο ζήλο εξαιτίας της αδελφής τους που διαφθάρηκε τότε από τον γιο του Συχέμ. Ακόμη και ο ίδιος ο Ιακώβ, αργότερα, χαρίζοντας την πόλη στον μακάριο Ιωσήφ, είπε: «Εγώ σου δίνω τη Συχέμ κατ' εξαίρεση από όλους τους αδελφούς σου, την οποία πήρα από το χέρι των Αμορραίων με το μαχαίρι μου και το τόξο μου», ώστε και ο ίδιος ο Ιακώβ μαρτυρεί ότι δικαίως αναιρέθηκαν οι κάτοικοι της Συχέμ.

Εκείνος που ομιλεί περί αρετής εκ της πείρας του έργου μεταδίδει στον ακροατή του, όπως ακριβώς κάποιος που μεταδίδει από τον πλούτο της εργασίας του. Και ωσάν από τα δικά του αποκτήματα σπέρνει τη διδασκαλία στα αυτιά εκείνων που τον αφουγκράζονται και ανοίγει το στόμα του με παρρησία προς τα πνευματικά του τέκνα, όπως ο γηραιός Ιακώβ προς τον σώφρονα Ιωσήφ: Ιδού, σου έδωσα ένα μερίδιο περισσότερο από τους αδελφούς σου, το οποίο έλαβα από τους Αμορραίους με το ξίφος μου και με το τόξο μου.

Όπως ακριβώς ένας τεχνίτης που ζωγραφίζει νερό στους τοίχους και δεν μπορεί εκείνο το νερό να δροσίσει τη δίψα του, και όπως ένας άνθρωπος που βλέπει ωραία όνειρα, έτσι είναι και ο λόγος χωρίς πράξεις. Αυτός που μιλά για την αρετή από την εμπειρία των δικών του έργων, μεταδίδει τη χάρη σε όποιον τον ακούει, όπως κάποιος που δίνει από τον πλούτο της δικής του εργασίας, και σαν από τα δικά του αποκτήματα σπέρνει τη διδασκαλία στα αυτιά όσων τον ακούν. Και ανοίγει το στόμα του με παρρησία προς τα πνευματικά του τέκνα, όπως ακριβώς είπε ο γέροντας Ιακώβ στον σώφρονα Ιωσήφ: «Ιδού, σου έδωσα ένα μερίδιο περισσότερο από τους αδελφούς σου, το οποίο πήρα από τους Αμορραίους με το ξίφος μου και το τόξο μου».

Φθάνοντας μέχρι αυτό το σημείο, για να μην επιβαρύνουμε τη μνήμη σας με το πλήθος των νοημάτων, διακόψαμε τη διδασκαλία μας· αλλά, αν συμφωνείτε, ας εξετάσουμε σήμερα τα επόμενα. Διότι λέει η Γραφή πως ο Ισραήλ είπε στον Ιωσήφ: «Ιδού εγώ πεθαίνω, και ο Θεός θα είναι μαζί σας, και θα σας επαναφέρει ο Θεός από αυτή τη γη στη γη των πατέρων μου. Εγώ δε, σου δίνω τα Σήκιμα ως εξαίρετο μερίδιο παραπάνω από τους αδελφούς σου, την οποία κατέλαβα με το ξίφος μου και το τόξο μου». Επειδή λοιπόν ευλόγησε τους υιούς του και, προβλέποντας τα μέλλοντα, προέταξε τον νεότερο αντί του πρεσβυτέρου, θέλοντας να πείσει τον Ιωσήφ ότι δεν το έπραξε αυτό απλώς ούτε τυχαία, αλλά προφητεύοντας όσα επρόκειτο να συμβούν, του προλέγει και τον δικό του θάνατο, καθώς και ότι θα επιστρέψουν από την ξένη χώρα στη Χαναάν, στη γη των πατέρων τους, προσφέροντάς τους αγαθές ελπίδες, ώστε με αυτή την προσδοκία να ανακουφίζονται. Διότι η ελπίδα των αγαθών πάντοτε μετριάζει τους κόπους του παρόντος βίου. Και αποδεικνύοντας λοιπόν, ακόμη και κατά την ώρα του θανάτου του, τη φιλοστοργία που έτρεφε για τον Ιωσήφ, του λέει: «Εγώ δε, σου δίνω τα Σήκιμα ως εξαίρετο μερίδιο παραπάνω από τους αδελφούς σου»· φανερώνοντας σχεδόν με αυτά τα λόγια πως: «Έτσι οπωσδήποτε πρόκειται να γίνει, και σύμφωνα με την προφητεία μου θα επιστρέψετε και θα κληρονομήσετε τη γη των πατέρων σας, διότι σου δίνω και την πόλη των Σηκίμων ως κληρονομιά εξαίρετη παραπάνω από τους αδελφούς σου, την οποία έλαβα από τα χέρια των Αμορραίων με το ξίφος μου και το τόξο μου».

Τι ακριβώς σημαίνει λοιπόν αυτό; Οικειοποιείται τα όσα έπραξαν ο Συμεών και ο Λευί εναντίον των κατοίκων της Συχέμ, και για τον λόγο αυτόν λέει: «Την οποία έλαβα με το μαχαίρι μου και το τόξο μου». Αλλά στο σημείο αυτό εύλογα θα μπορούσε να διερωτηθεί κανείς: για ποιον λόγο, ενώ οικειοποιήθηκε το γεγονός, εκείνος που επρόκειτο στη συνέχεια να δώσει τις εντολές του, καταγράφει γραπτώς την κατηγορία εναντίον τους;

Αυτά τα χαρίσματα δώρισε από τώρα ο εύσπλαχνος Θεός, φανερώνοντας την οδό και τη θύρα, την οποία όταν κρούουμε βρίσκουμε την πολλή και θαυμαστή ευεργεσία Του. Είναι, λοιπόν, διπλά τα χαρίσματά Του· διότι δέχεται την ψυχή του ανθρώπου με τη χαρά, την οποία είχε ο Αδάμ πριν από την παρακοή, μαζί με όλους τους λογισμούς της, και έχει τον επουράνιο βασιλέα ως νυμφίο να κατοικεί μέσα της. Αυτή ήταν η διπλή μερίδα που έλαβε ο Ιωσήφ από τον πατέρα του, και η διπλή κληρονομιά για την οποία μίλησε ο Ιακώβ ως μερίδα αγρού «την οποία απέκτησα με το τόξο μου και τη ρομφαία μου». Διότι, ως προς τον Κύριο, αυτό νοείται έτσι, ότι δηλαδή είχε αποκτήσει την κληρονομιά όλων των αγγέλων και των επουράνιων αγίων, και όταν ήρθε και έγινε άνθρωπος πολέμησε την αντίπαλη δύναμη και κατανίκησε «την αμαρτία στη σάρκα» και έλαβε την κληρονομιά των ανθρώπων «με τόξο και ρομφαία». Και τώρα Αυτός πολεμά μέσα μας υπέρ ημών ενάντια στην κακία και μας λαμβάνει για τον εαυτό Του ως ευάρεστη κληρονομιά.