Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 48:5

Και δεν θα μπορούσε κανείς, εξαιτίας της λέξης «απέκτησα», να νομίσει ότι ο Κάιν αγοράστηκε από έξω και δεν γεννήθηκε από την ίδια. Αλλά και ο πατριάρχης Ιακώβ έλεγε στον Ιωσήφ: «Τώρα, λοιπόν, οι δύο υιοί σου, που γεννήθηκαν σε εσένα στην Αίγυπτο πριν έλθω εγώ προς εσένα στην Αίγυπτο, είναι δικοί μου, ο Εφραίμ και ο Μανασσής».

Και ο πατριάρχης Ιακώβ έλεγε στον Ιωσήφ: «Τώρα λοιπόν, οι δύο υιοί σου που σου γεννήθηκαν στην Αίγυπτο πριν έλθω εγώ προς εσένα στην Αίγυπτο, είναι δικοί μου, ο Εφραίμ και ο Μανασσής». Και η Γραφή επίσης αναφέρει για τον Ιώβ: «Του γεννήθηκαν επτά υιοί και τρεις θυγατέρες», όπως ακριβώς και ο Μωυσής έχει πει στον Νόμο: «Εάν γεννηθούν σε κάποιον υιοί» και «εάν αποκτήσει υιό».

«Όμως στις ημέρες σου δεν θα τα κάνω αυτά, χάρη στον πατέρα σου τον Δαβίδ· από το χέρι του γιου σου θα την πάρω. Όμως δεν θα πάρω ολόκληρο το βασίλειο· ένα σκήπτρο θα δώσω στον γιο σου, χάρη στον δούλο μου τον Δαβίδ, και χάρη στην Ιερουσαλήμ, την πόλη που εξέλεξα.» Επειδή λοιπόν, όπως είπα, νικημένος από την επιθυμία για τις γυναίκες, αν και ήταν πάρα πολύ σοφός ο Σολομών, σχεδόν διέρρηξε, όσον αφορά τη δύναμη των εγχειρημάτων του, τη βασιλεία του Θεού, αποδίδοντας στα είδωλα την τιμή και τη δόξα που ταίριαζε απόλυτα μόνο σε Αυτόν, γι' αυτόν τον λόγο, και πολύ εύλογα, ο Θεός απείλησε να διαρρήξει το βασίλειό του, ανταποδίδοντας με τα ίσα, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί στον προφήτη Ιεζεκιήλ: «Όπως έπραξες, έτσι θα γίνει και σε σένα· η ανταπόδοσή σου θα επιστρέψει στο κεφάλι σου.» Όταν λοιπόν πέθανε ο Σολομών, κλήθηκε στη βασιλεία ο απόγονός του, δηλαδή ο Ροβοάμ. Τότε ακριβώς σχίζεται λοιπόν ο Ισραήλ, και αποχωρούν από τα Ιεροσόλυμα οι δέκα φυλές, και η μισή φυλή του Εφραίμ. Διότι υπολογίζονταν ως μία φυλή οι γιοι που γεννήθηκαν από τον Ιωσήφ, ο Εφραίμ και ο Μανασσής, επειδή αυτό θέλησε να ισχύει ο προπάτορας Ιακώβ. Διότι έχει ειπωθεί προς τον Ιωσήφ: «Τώρα λοιπόν οι δύο γιοι σου, που σου γεννήθηκαν στην Αίγυπτο πριν έρθω εγώ σε σένα στην Αίγυπτο, είναι δικοί μου· ο Εφραίμ και ο Μανασσής, όπως ο Ρουβήν και ο Συμεών, θα είναι δικοί μου.»

Δες δε ότι ο λόγος για αυτά είναι αληθινός, στρέφοντας τον οφθαλμό της διανοίας σου στις ιερές Γραφές. Διότι αναφέρουν πάλι τα εξής: «Έγινε δε μετά από αυτά τα λόγια, και αναγγέλθηκε στον Ιωσήφ ότι ο πατέρας του ασθενεί. Και αφού πήρε μαζί του τους δύο υιούς του, τον Μανασσή και τον Εφραίμ, ήλθε προς τον Ιακώβ. Αναγγέλθηκε δε στον Ιακώβ με τα λόγια: Ιδού, ο υιός σου ο Ιωσήφ έρχεται προς εσένα· και ο Ισραήλ, αφού μάζεψε τις δυνάμεις του, κάθισε στο κρεβάτι. Και είπε ο Ιακώβ στον Ιωσήφ: Ο Θεός μου εμφανίστηκε σε μένα στη Λουζά, στη γη Χαναάν, και με ευλόγησε, και μου είπε: Ιδού, εγώ θα σε αυξήσω και θα σε πληθύνω, και θα σε κάνω συνάθροιση εθνών, και θα δώσω αυτή τη γη σε εσένα και στους απογόνους σου μετά από εσένα ως αιώνια ιδιοκτησία. Τώρα, λοιπόν, οι δύο υιοί σου, που σου γεννήθηκαν στη γη της Αιγύπτου πριν εγώ έλθω προς εσένα στην Αίγυπτο, είναι δικοί μου· ο Εφραίμ και ο Μανασσής θα είναι για μένα όπως ο Ρουβήν και ο Συμεών. Τα δε παιδιά που τυχόν θα γεννήσεις μετά από αυτούς, θα είναι δικά σου· θα ονομαστούν με το όνομα των αδελφών τους στις δικές τους κληρονομιές. Όταν εγώ ερχόμουν από τη Μεσοποταμία της Συρίας, πέθανε η μητέρα σου η Ραχήλ στη γη Χαναάν, ενώ πλησίαζα προς τον ιππόδρομο της Χαβραθά, πορευόμενος να έλθω στη γη Εφραθά, και την έθαψα στον δρόμο του ιπποδρόμου. Αυτή είναι η Βηθλεέμ.» Διότι ο μακάριος Ιακώβ είχε φθάσει σε καλά γηρατειά, σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

Β΄. Υπερβαίνοντας για λίγο το γράμμα της ιστορικής διήγησης, λέμε το εξής: Έτσι και εμείς, που έχουμε δικαιωθεί μέσω της πίστης, γίναμε εν Χριστώ υιοί του Θεού και οικείοι των αγίων, με τη δική Του μεσιτεία, καθώς μας συνδέει μέσω του Εαυτού Του και με τον Ίδιο και με τον Πατέρα και με τις χορείες των αγίων. Όπως ακριβώς και ο Ιωσήφ, που βρισκόταν κατά κάποιον τρόπο στο μέσον, έκανε τον Εφραίμ και τον Μανασσή υιούς του ίδιου του πατέρα του, και τους ενέγραψε και αυτούς στον κατάλογο των πατριαρχών. «Διότι τώρα», λέει, «οι δύο σου υιοί που γεννήθηκαν στην Αίγυπτο, είναι δικοί μου· ο Εφραίμ και ο Μανασσής θα είναι δικοί μου, όπως ο Ρουβήν και ο Συμεών». Δηλαδή, θα συγκαταλέγονται στους πρωτότοκους, και θα ταχθούν μαζί με εκείνους που δείχνουν υπακοή. Διότι από τη μια πρωτότοκος ήταν ο Ρουβήν, ενώ από την άλλη το όνομα του Συμεών ερμηνεύεται ως υπακοή. Γίναμε δε μέσω της πίστης από έσχατοι πρώτοι, και ο λαός που προήλθε από τα έθνη κληρονόμησε τη δόξα του πρωτότοκου. Έχουν δε τιμηθεί για την υπακοή και την ευπείθειά τους. Διότι ο Ίδιος ο Χριστός μαρτύρησε για αυτούς, λέγοντας τα εξής: «Λαός τον οποίο δεν γνώριζα με δούλεψε, και με το πρώτο άκουσμα με υπάκουσε». Διότι, αν και έχουμε γεννηθεί από μητέρα τρόπον τινά αλλογενή, επειδή η Εκκλησία έχει κληθεί από τα έθνη, ωστόσο η μεσολάβηση του Εμμανουήλ είναι επαρκής για να μας ενώσει μέσω του Εαυτού Του με τον Θεό και Πατέρα, και να μας εγγράψει στους κλήρους των αγίων, και να μας ανυψώσει στη δόξα που ταιριάζει σε εκείνους, και να μας αναδείξει ιερό γένος.

Σε εκείνον, βέβαια, που φρονεί ότι οι ενέργειες του Πνεύματος είναι κτίσματα εξαιτίας αυτής της λέξης, θα ήταν εύκολο να θεωρήσει και τα παιδιά των πατέρων ως κτίσματα, επειδή αναφέρεται ότι έχουν ποιηθεί και έχουν γίνει σε αυτούς. Κάπου είναι γραμμένο: «και στον Ιώβ έγιναν», λέει, «επτά γιοι και τρεις θυγατέρες»· και ο πατριάρχης Ιακώβ έλεγε στον Ιωσήφ, σύμφωνα με τα γεγραμμένα στη Γένεση: «οι δύο γιοι σου που σου έγιναν στην Αίγυπτο πριν έρθω εγώ, είναι δικοί μου»· και ο Μωυσής νομοθετώντας λέει: «εάν γίνουν σε κάποιον γιοι, και εάν ποιήσει γιο ή θυγατέρα», και ο Εζεκίας, όταν έλαβε θαυματουργικά την παράταση της ζωής του, λέει προς τον Θεό: «από τώρα θα ποιήσω παιδιά, τα οποία θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη σου, Κύριε της σωτηρίας μου».

Διότι το να λέει «οι δύο υιοί, οι οποίοι γεννήθηκαν στην Αίγυπτο προτού εγώ έλθω προς εσένα στην Αίγυπτο, είναι δικοί μου, ο Εφραίμ και ο Μανασσής, θα είναι για εμένα όπως ο Ρουβήν και ο Συμεών· τα δε έγγονα, τα οποία θα γεννήσεις μετά από αυτά, θα είναι δικά σου», σημαίνει το εξής: επειδή, δηλαδή, δώδεκα ήταν οι υιοί του Ιακώβ, από τους οποίους προήλθαν οι δώδεκα φυλές, τους δύο υιούς του Ιωσήφ τους διαχώρισε σε δύο φυλές, και έγιναν οι φυλές δεκατρείς, καθώς η φυλή του Ιωσήφ μοιράστηκε στους δύο υιούς· και έτσι δεν ήταν περιττός ο απόστολος Παύλος, ο δέκατος τρίτος μετά τους αποστόλους, ο οποίος, αφού εκλέχθηκε μέσα από τον αριθμό των φυλών, συγκαταλέχθηκε και κατ' αυτόν τον τρόπο στάλθηκε ως απόστολος στα έθνη.

Τώρα, αυτοί οι δύο υιοί σου, που σου γεννήθηκαν στην Αίγυπτο, είναι δικοί μου· ο Εφραίμ και ο Μανασσής, όπως ο Ρουβήν και ο Συμεών, θα είναι δικοί μου.

Όταν δε εξαντλήθηκε το χρήμα της γης, οι άνθρωποι, δίνοντας τα ζώα τους, λάμβαναν σιτάρι· επειδή όμως και αυτά τελείωσαν και ο λιμός δεν σταματούσε, παρέδωσαν τους εαυτούς τους μαζί με τη γη. Και αφού έγιναν δούλοι του Φαραώ, έσπερναν και έδιναν το πέμπτο μέρος σε αυτόν, ενώ οι ίδιοι καρπώνονταν τα τέσσερα. Όταν επρόκειτο να πεθάνει ο Ιακώβ, ζήτησε όρκο από τον Ιωσήφ να μην τον θάψει στην Αίγυπτο, αλλά στον τάφο των πατέρων του. Και τους υιούς του Ιωσήφ, τον Εφραΐμ και τον Μανασσή, δεν τους κατατάσσει στην τάξη των εγγονών, αλλά των υιών. Η όραση του Ιακώβ είχε εξασθενήσει· αφού λοιπόν τους καταφίλησε και έπρεπε να τους ευλογήσει, ο Ιωσήφ έστησε τον Εφραΐμ στα αριστερά του Ιακώβ, και τον Μανασσή στα δεξιά. Ο Ιακώβ όμως έθεσε το δεξί του χέρι πάνω στον νεότερο που στεκόταν στα αριστερά, και το αριστερό του πάνω σε αυτόν που βρισκόταν στα δεξιά, και τους ευλόγησε, και ενώ ο Ιωσήφ νόμισε ότι ο πατέρας του το έκανε αυτό από άγνοια και προσπάθησε να τον διορθώσει, ο Ιακώβ δεν το δέχθηκε· διότι είπε ότι το έπραξε αυτό έχοντας επίγνωση, και όχι από άγνοια. Τότε ο Ιακώβ δίνει στον Ιωσήφ τη Σίκιμα ως εξαίρετο μερίδιο, την οποία είχαν κυριεύσει ο Συμεών και ο Λευί. Και ευλογεί τους υιούς του.