Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 50:25

Διότι αν τα λείψανα των αγίων, που είναι γεννήματα της γης και βλαστήματα του πηλού, είναι πολύ τίμια, πόσο μάλλον τα λόγια των προφητών και του Αγίου Πνεύματος, τα οποία είναι αθάνατα και μας οδηγούν στην αθανασία, δεν είναι περιζήτητα; Και αν ο μακάριος Μωυσής πήρε τα λείψανα και τα οστά του Ιωσήφ και, βγαίνοντας από την Αίγυπτο, δεν άφησε τον Ιωσήφ στην Αίγυπτο, για να μην αφήσει το λείψανο του δικαίου στον τάφο σαν σε ένα δεύτερο λάκκο, ώστε να μην μιμηθεί η αγνωμοσύνη των απογόνων την παραφροσύνη των προγόνων και υποστούν τα ίδια παθήματα με εκείνους—διότι επειδή ο Ιωσήφ προείπε στους αδελφούς του: «Ο Θεός θα σας επισκεφθεί οπωσδήποτε, και θα πάρετε μαζί σας από εδώ τα οστά μου», σαν να διάβαζαν την προφητεία του Ιωσήφ γραμμένη σε στήλη, σήκωσαν τα οστά του από τον τάφο σαν από δεύτερο λάκκο, για να μην αναγκαστεί ο σώφρων Ιωσήφ ούτε μετά θάνατον να συγκοιμηθεί παρά τη θέλησή του με την αιγυπτιακή γη, για να μην κατέχει το άγιο σώμα του το χώμα των ακόλαστων ανδρών, για να μην καταπατούν κτηνώδεις και σαρκολάτρες άνθρωποι εκείνον που στερεώθηκε στην αγνεία—Αν λοιπόν σήκωσαν από τον τάφο το λείψανο του σώφρονος ως φυλακτό σωφροσύνης, πόσο μάλλον είναι δίκαιο και εύλογο να μεταγράψουμε μέσα στην ψυχή μας την προφητεία για την έλευση του Χριστού, η οποία βρίσκεται χαραγμένη σε στήλη, ώστε και τη στήλη να μην ζημιώσουμε και τους εαυτούς μας να ωφελήσουμε;

Και ο Ιωσήφ, μετά τον λιμό που σημειώθηκε στην Αίγυπτο, αφού έζησε ακόμη εξήντα έξι έτη, απεβίωσε σε ηλικία εκατόν δέκα ετών, έχοντας προηγουμένως δώσει εντολή για τα οστά του, ώστε να μεταφερθούν και αυτά στο μνήμα των πατέρων του.

Ο Αβραάμ, σε γεροντική ηλικία, αποκτά παιδί ενώ «το σώμα του ήταν ήδη νεκρωμένο» και από τους νεκρούς ο Θεός τού χάρισε την ελπίδα, ενώ μάλιστα είχε νεκρωθεί «η μήτρα της Σάρρας»· και αυτό που είχε «παλιώσει και βρισκόταν κοντά στον αφανισμό», η πηγή της συνήθους γυναικείας λειτουργίας που είχε ξηρανθεί, λαμβάνει ξανά δύναμη για σύλληψη σπέρματος, και η ηλικιωμένη κυοφορεί σαν να ήταν νεότερη. Και ο Ισαάκ, μέσα από τον θάνατο, παραδόθηκε ζωντανός στον πατέρα του· διότι ο Θεός, παραδίδοντας το παιδί ζωντανό στον πατέρα από τους νεκρούς, κήρυττε την ελπίδα της αναστάσεως. Ο Ιακώβ αποδεικνύει το ίδιο ζήτημα, μην αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα την ελπίδα των οστών· διότι φρόντιζε γι' αυτά όχι ως κάτι που χάνεται, αλλά ως κάτι που πρόκειται να αναζήσει ξανά, και έδωσε ρητή εντολή να ανακομιστούν από τη χώρα των Αιγυπτίων, και όχι παρεμπιπτόντως. Και ο Ιωσήφ αυτό επισήμανε λέγοντας: «θα πάρετε μαζί σας και τα δικά μου οστά»· «διότι ο Κύριος θα σας επισκεφθεί με τη χάρη Του». Αν δεν υπήρχε ελπίδα αναστάσεως, ποια θα ήταν η μέριμνα για τα οστά, ώστε οι δίκαιοι να δίνουν εντολές για οστά που φθείρονται; Η πρώτη φωνή προς τον Μωυσή ήταν η μαρτυρία του Θεού: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ», αυτών δηλαδή που στον κόσμο έχουν κοιμηθεί, αλλά κοντά σε εμένα ζουν. Ένα και το αυτό είναι το Πνεύμα, το οποίο μίλησε στον Νόμο και διδάσκει στο Ευαγγέλιο. Διότι αυτό επισήμανε και στους Σαδδουκαίους ο Σωτήρας: «Εγώ που ομιλώ στους προφήτες, ιδού, είμαι παρών».

Ε΄. Αλλά ίσως θα μπορούσε να πει κάποιος: Και για ποιον λόγο μεταφέρονταν από την Αίγυπτο στην Παλαιστίνη; Διότι κατά την εορτή της μνήμης των μαρτύρων υπάρχει μεγάλη ανάγκη να εξετάζονται τέτοιου είδους ζητήματα. Επειδή πράγματι πολλοί, που λεπτολογούν σχετικά με την ταφή τους και παραγγέλλουν στους οικείους τους, ώστε, ακόμη και αν τύχει να πεθάνουν αλλού, εκείνοι να τους μεταφέρουν και να τους θάψουν στην πατρίδα τους, όταν έπειτα επικρίνονται από εμάς για μικροψυχία εξαιτίας αυτού, μας προβάλλουν αυτήν την ιστορία. Και όταν εμείς λέμε ότι δεν έχει καμία διαφορά είτε ταφεί κανείς στην πατρίδα του είτε σε ξένη γη, έλεγαν: «Τότε για ποιον λόγο, αν δεν έχει καμία διαφορά, ο Μωυσής πήρε τα οστά του Ιωσήφ από την Αίγυπτο και τα μετέφερε στην Παλαιστίνη;». Εγώ όμως θα αναφέρω και κάτι πιο σημαντικό: ότι δηλαδή δεν τα πήρε απλώς ο Μωυσής, αλλά ότι και εκείνος, όταν πέθαινε, έδωσε αυτήν την εντολή. Διότι το σπουδαιότερο είναι πράγματι αυτό: «Ο Θεός», λέει, «ασφαλώς θα σας επισκεφθεί, και τότε να ανακομίσετε τα οστά μου». Για ποιον λόγο λοιπόν και εκείνος το ζήτησε, και τούτος υπάκουσε; Διότι είναι πράγματι άξιο διερεύνησης αυτό που λέγεται. Τι λες;

Και του ορκίστηκε. Και προσκύνησε ο Ισραήλ στο άκρο της ράβδου του. Πολλοί από τους μικρόψυχους, όταν τους προτρέπουμε να μη δίνουν μεγάλη σημασία στο ζήτημα της ταφής, ούτε να θεωρούν ως κάτι το περισπούδαστο τη μετακομιδή των λειψάνων των κεκοιμημένων από μια ξένη χώρα στην πατρίδα τους, μας προβάλλουν τη συγκεκριμένη ιστορία, ισχυριζόμενοι ότι και ο ίδιος ο πατριάρχης επέδειξε τόση πολλή φροντίδα γι' αυτό. Αλλά, πρώτον μεν, όπως πρόλαβα ήδη να πω, πρέπει να αναλογιζόμαστε τούτο: ότι δηλαδή τότε δεν απαιτούνταν τόση πνευματική φιλοσοφία όση απαιτείται από τους σημερινούς· έπειτα, ότι και αυτό το ίδιο ο δίκαιος δεν θέλησε να γίνει απλώς έτσι, αλλά για να τους υποδείξει αγαθές ελπίδες, ότι και οι ίδιοι κάποτε στο μέλλον θα επιστρέψουν στη γη της επαγγελίας. Και ότι για αυτήν ακριβώς την αιτία έδωσε αυτή τη διαταγή, μας το διδάσκει σαφέστερα ο γιος του λέγοντας: Οπωσδήποτε θα σας επισκεφθεί ο Θεός, και θα πάρετε μαζί σας από εδώ τα οστά μου. Διότι, το ότι αντίκριζαν τα μελλοντικά γεγονότα με τα μάτια της πίστεως, άκουσέ το από τον ίδιο που αποκαλεί ήδη τον θάνατο κοίμηση· διότι λέει: Θα κοιμηθώ μαζί με τους πατέρες μου. Γι’ αυτό και ο Παύλος έλεγε: Μέσα στην πίστη πέθαναν όλοι αυτοί, χωρίς να έχουν λάβει τις επαγγελίες, αλλά αφού τις είδαν από μακριά και τις ασπάστηκαν. Πώς; Με τα μάτια της πίστεως.

«Ο Θεός οπωσδήποτε θα σας επισκεφθεί, και θα πάρετε μαζί σας τα οστά μου από εδώ». Πρόσεξε ότι και αυτός ομοίως με τον πατέρα του παραγγέλλει να μετακομιστούν τα οστά του. Και πρόσεξε πώς πάλι, θέλοντας να ενδυναμώσει τον λογισμό τους και να αποκτήσουν χρηστές ελπίδες περί της επανόδου, προανήγγειλε πρώτα αυτό, ότι δηλαδή θα επιστρέψετε, και έπειτα λέει: «Θα τα πάρετε μαζί σας».

«Όταν θα ανεβείτε», λέει, «εσείς θα πάρετε μαζί σας τα οστά μου». Και αυτό δεν το έκανε ούτε τυχαία ούτε μάταια, αλλά οικονομώντας τα εξής δύο: αφενός μεν, για να μην λάβουν οι Αιγύπτιοι ως αφορμή ασέβειας το σώμα του δικαίου, επειδή ενθυμούνταν τις τόσες ευεργεσίες του και πολύ εύκολα αναγόρευαν ανθρώπους σε θεούς· αφετέρου δε, για να είναι απόλυτα βέβαιοι ότι οπωσδήποτε θα επιστρέψουν. Διότι, αν δεν ήταν αυτό ομολογημένο, δεν θα έδινε τέτοια ρητή εντολή, ώστε να ανακομίσουν μαζί τους τα οστά του. Και μπορούσε λοιπόν κανείς να δει ένα γεγονός καινοφανές και παράδοξο: εκείνος που διέτρεφε όλον τον Ισραήλ στην Αίγυπτο, αυτός να ηγείται και στην επάνοδο, και να τους εισάγει στη Γη της Επαγγελίας. «Και πέθανε», λέει, «ο Ιωσήφ σε ηλικία εκατόν δέκα ετών».

Εγώ θα διαθρέψω εσάς και τους οίκους σας. Έζησε, λοιπόν, ο Ιωσήφ εκατό έτη και είδε παιδιά του Εφραίμ έως την τρίτη γενεά. Λέει, λοιπόν, στους αδελφούς του: Ο Θεός ασφαλώς θα επιδείξει τη μέριμνά Του για εσάς και θα σας οδηγήσει στη γη της επαγγελίας, την οποία ορκίστηκε να δώσει στους πατέρες μας. Και θα μεταφέρετε μαζί σας τα οστά μου. Και αφού απεβίωσε σε ηλικία εκατό ετών, ετάφη σε λάρνακα στην Αίγυπτο.