Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 8:21

Αλλά ο Θεός, επειδή δεν προσέχει στη φύση των δώρων, αλλά στην προαίρεση εκείνων που τα προσφέρουν, έτσι κρίνει τις προσφορές. Έδωσε προσοχή στον Άβελ, και τότε στα δώρα του· είδε τον Κάιν, και τότε αποστράφηκε τις θυσίες του. Διότι, λέγει, στον Κάιν και στις θυσίες του δεν έδωσε προσοχή. Ο Νώε προσέφερε θυσίες στον Θεό από πρόβατα, μόσχους και πτηνά· και λέει η Γραφή, ότι «Οσφράνθηκε ο Κύριος οσμή ευωδίας»· δηλαδή, αποδέχθηκε όσα του προσφέρθηκαν. Διότι βεβαίως δεν υπάρχουν ρουθούνια στον Θεό, αλλά το Θείο είναι ασώματο.

Σαν να παρίσταμαι μπροστά στο φοβερό σου βήμα, σαν να αγγίζω τα άχραντα πόδια σου, έτσι σε παρακαλώ και δέομαι και ικετεύω με συντετριμμένη και ταπεινωμένη καρδιά: Γίνε ίλεως σε μένα τον αμαρτωλό, συγχώρησέ με τον αχρείο και ταπεινό, κοίταξε από το άγιο κατοικητήριό σου τη δική μου αθλιότητα, επίβλεψε από τα άγια ύψη σου την προσευχή του ταπεινού δούλου σου και μην παραβλέψεις τη δέησή μου. Δώσε μου άνεση για να ανακουφιστώ, πριν αναχωρήσω εκεί απ' όπου δεν πρόκειται πλέον να επιστρέψω. Ως άνθρωπος αμάρτησα, ως Θεός συγχώρησε· διότι εσύ γνωρίζεις, Δέσποτα, το ευόλισθο της ανθρώπινης φύσεως, και ότι η διάνοια του ανθρώπου ρέπει σταθερά προς τα πονηρά από τη νεότητά του.

Η δε θεία γραφή κατηγορεί αυτούς που προσκυνούν τα γλυπτά, αλλά και αυτούς που προσφέρουν θυσίες στα δαιμόνια. Προσέφεραν βέβαια θυσίες και οι Έλληνες, προσέφεραν και οι Ιουδαίοι· αλλά οι μεν Έλληνες στους δαίμονες, οι δε Ιουδαίοι στον Θεό. Και η μεν θυσία των Ελλήνων ήταν απορριπτέα και κατακριτέα, η δε θυσία των δικαίων ήταν ευπρόσδεκτη στον Θεό. Διότι προσέφερε θυσία ο Νώε, και «οσφράνθηκε ο Θεός οσμή ευωδίας», αποδεχόμενος το ευωδιαστό άρωμα της αγαθής προαιρέσεως και της καλής διαθέσεως προς Αυτόν. Έτσι, τα μεν γλυπτά των Ελλήνων, επειδή ήταν απεικονίσεις δαιμόνων, είναι απορριπτέα και απαγορευμένα.

ΤΙΤΛΟΣ ΣΤ΄. — Περί του βίου και του κόσμου τούτου· και ότι μέσα σε περισπασμό και μόχθο βρισκόμαστε και εμείς και ο βίος μας. «Και στη γυναίκα είπε: Θα πολλαπλασιάσω σε μεγάλο βαθμό τις λύπες και τον στεναγμό σου. Με λύπες θα γεννάς τέκνα, και προς τον άνδρα σου θα είναι η προσκόλλησή σου, και αυτός θα σε εξουσιάζει.» «Η διάνοια του ανθρώπου ρέπει με επιμέλεια προς τα πονηρά από τη νεότητά του.» «Μήπως δεν είναι τόπος δοκιμασίας ο βίος του ανθρώπου πάνω στη γη;» «Πονηρό περισπασμό έδωσε ο Θεός στους υιούς των ανθρώπων, για να περισπώνται εξαιτίας του.» «Κοινή είναι η κατάληξη για τον δίκαιο και για τον ασεβή, για τον αγαθό και για τον κακό, για τον καθαρό και για τον ακάθαρτο, για αυτόν που προσφέρει θυσίες και για αυτόν που δεν προσφέρει· όπως είναι ο αγαθός, έτσι είναι και ο αμαρτωλός· όπως είναι αυτός που ορκίζεται, έτσι και αυτός που φοβάται τον όρκο.»

Ούτε αυτούς που αμαρτάνουν τιμωρεί αμέσως ο Θεός, αλλά τους δίδει χρόνο για τη θεραπεία και την επανόρθωση του σφάλματός τους. ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. — Περί των φυσικών. «Η διάνοια του ανθρώπου ρέπει προς την πονηρία από τα νιάτα του.» «Σαράκι των οστών είναι η ευαίσθητη καρδιά.» «Σε όλο τον χρόνο τα μάτια των ανθρώπων προσδοκούν τα κακά.» «Όπως τα πρόσωπα δεν είναι όμοια μεταξύ τους, έτσι και οι καρδιές των ανθρώπων δεν είναι ίδιες.» «Κάθε καρδιά είναι επιρρεπής στη λύπη.» «Κάθε ζωντανό ον αγαπά το όμοιό του, και ο άνθρωπος προσκολλάται στον όμοιό του.» «Από την όψη του προσώπου αναγνωρίζεται ο συνετός.» «Η καρδιά του ανθρώπου αλλοιώνει το πρόσωπό του, είτε προς το καλό είτε προς το κακό.» «Καθένας που πράττει φαύλα έργα μισεί το φως και δεν έρχεται προς το φως, για να μην ελεγχθούν τα έργα του. Εκείνος όμως που πράττει την αλήθεια, έρχεται προς το φως, για να φανερωθούν τα έργα του, διότι έχουν επιτελεστεί εν Θεώ.» «Από όποιον νικηθεί κάποιος, σε αυτόν και έχει υποδουλωθεί.» Εμείς οι άνθρωποι έχουμε από τη φύση μας την τάση να αποδεχόμαστε πρόθυμα αυτό που επιλέγουμε εκούσια, ακόμη και αν είναι επίπονο.

Αφού οσφράνθηκαν αυτό το μύρο οι άγιοι έτρεξαν πίσω του, και ο δίκαιος Νώε κατά το παρελθόν, αφού πληρώθηκε από την ευωδία του Θεού, έπραξε όλα όσα του είχαν διαταχθεί από αυτόν και προσέφερε θυσία, «και οσφράνθηκε ο Κύριος οσμή ευωδίας» από εκείνη την κνίσα, εξαιτίας της ευωδέστατης προαίρεσης εκείνου που την προσέφερε, ενώ αντίθετα το θυμίαμα των Ιουδαίων, λόγω της δυσώδους προαίρεσής τους, αποτελεί για αυτόν βδέλυγμα. Και την κνίσα του δικαίου «οσφράνθηκε ο Κύριος ως οσμή ευωδίας», ώστε και τώρα σε όσους προσφέρουν με ευγνωμοσύνη θυσία αινέσεως, να οσφρανθεί ο Κύριος οσμή ευωδίας. Έχυσε δε και η γυναίκα το πολύτιμο μύρο στο ανεκτίμητο μύρο που ανακειόταν, ανέμειξε με το ουράνιο μύρο το επίγειο μύρο και μετέλαβε από την ευωδία ή μάλλον της μεταδόθηκε· γι' αυτό και γέμισε ο οίκος με ευωδία.

Ο δε καρδιογνώστης Θεός, βλέποντας την καρδιά του δικαίου να φοβάται μήπως, αφού πληθυνθούν, τους εξαλείψει και πάλι μέσω του κατακλυσμού, διαλύει την υποψία δίνοντας ως σημείο της διαθήκης του το τόξο στα σύννεφα. Και λέει ότι: «Δεν θα ξαναχτυπήσω πλέον κάθε ζωντανή σάρκα, όπως έκανα, για όλες τις ημέρες της γης, αλλά θα υπάρχει καλοκαίρι και άνοιξη, νύχτα και ημέρα, όπως και πριν». Διότι, επειδή εκείνη τη χρονιά δεν ξεχώριζε ούτε άνοιξη, ούτε καλοκαίρι, ούτε νύχτα, ούτε ημέρα, αλλά υπήρχε σύγχυση των εποχών και ανακάτεμα των στοιχείων και αταξία, ο πανεύσπλαχνος διαθέτει (υπόσχεται) ότι δεν θα συμβεί ποτέ πια κάτι τέτοιο. Αυτοί όμως, κυριευμένοι από τα πάθη της απληστίας και της γαστριμαργίας, μαζεύοντας το αίμα των σφαγιασμένων ζώων σε κρατήρα, το κάνουν βρώσιμο και το τρώνε παράνομα και παράλογα, και αλίμονο σε αυτούς, εάν δεν σταματήσουν και μετανοήσουν. Και ο μεν Θεός, όπως ακριβώς ενεχείρισε στον Αδάμ την εξουσία και την κυριαρχία των πάντων, έτσι έκανε και στον Νώε, για να εξουσιάζει τα πάντα και να είναι φοβερός ακόμη και στα θηρία. Διότι αυτό το αξίωμα διασώζεται μέχρι και σήμερα και οι άνθρωποι εξουσιάζουν και τα άγρια ζώα και τα ψάρια της θάλασσας, και αν ακόμη δεν γίνεται με άμεση κυριαρχία και προσταγή, ωστόσο τα θηρεύουν με κάποια τεχνική και πρόνοια, αλλά και θηρία είναι δυνατόν πολλές φορές να τα δει κανείς να εξημερώνονται στα παλάτια των βασιλέων. «

Ο δε Νώε, αφού οικοδόμησε θυσιαστήριο, πρόσφερε στον Κύριο πάνω στο θυσιαστήριο ολοκαύτωμα από όλα τα καθαρά κτήνη και πτηνά. «Και οσφράνθηκε Κύριος ο Θεός οσμή ευωδίας». Διότι η όσφρηση είναι ανθρώπινο ιδίωμα, όχι της ασώματης και θείας φύσης, αλλά ωστόσο, λόγω της καθαρής πίστης του δικαίου, με την οποία προσέφερε τις θυσίες, εκείνες οι κνίσες προσφέρθηκαν στον Θεό ως ευωδίες, όπως ακριβώς παλαιότερα και του Άβελ. «Ο Χαμ, ο Σημ και ο Ιάφεθ ήταν γιοι του Νώε. Και ο Χαμ ήταν πατέρας του Χαναάν».

Άλλοι πάλι, έχοντας βαθιά επίγνωση της αδυναμίας της φύσης, εξαιτίας της απωθούν την τιμή, παραβλέποντας ως επί το πλείστον το δικό τους αξίωμα, και διατηρούν το φρόνημά τους ταπεινό και καθόλου υπεροπτικό εξαιτίας των χαρισμάτων του Πνεύματος, καθότι γνωρίζουν πολύ καλά το επισφαλές των ανθρωπίνων πραγμάτων και την επιρρέπεια της διάνοιας προς το χειρότερο, σύμφωνα με το ρητό της Γραφής που λέει ότι «η διάνοια του ανθρώπου ρέπει επιμελώς προς τα πονηρά από τη νεότητά του». Και, «εκείνος που νομίζει ότι στέκεται, ας προσέχει μήπως πέσει», έχοντας ταυτόχρονα ολοφάνερη την αβεβαιότητα του τέλους. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ο Κορυφαίος απόστολος, προβάλλοντας το γεγονός ότι υπόκειται στα ίδια πάθη με τον Κορνήλιο, εφόσον έλαβε την ίδια ανθρώπινη φύση, σήκωσε τον ικέτη που είχε πέσει στα πόδια του. Εξάλλου, δεν ήταν δυνατόν να αφεθεί για πολλή ώρα πεσμένος στο έδαφος· διότι πράγματι ο απόστολος θα θεωρούνταν ύποπτος ότι χαίρεται με τη φιλοδοξία και ότι επιδιώκει τη δόξα επιτρέποντας σε εκείνον που τον κάλεσε να παρατείνει την προσκύνηση, πράγμα που οι άγιοι αποστρέφονται ολωσδιόλου.

Επειδή όμως είμαστε τρεπτής φύσεως και αδυνατούμε να παραμένουμε πάντοτε σε τέτοιου είδους διαγωγή, γι' αυτό υφιστάμεθα και εμείς το πάθημα του Αδάμ. Διότι η διάνοια του ανθρώπου, έχοντας ροπή προς τα πονηρά από τη νεότητά της, αποδεχόμενη σαν άλλη Εύα την προσβολή του πονηρού όφεως ως ωφέλιμη, την αναβιβάζει στον νου του ανθρώπου και τον πείθει να γευθεί το απαγορευμένο ως καλό, και αμέσως καθίσταται πρόξενος της πτώσης του.

Αφού νεκρώθηκε η φθορά και η αδικία, ενδυναμώνεται ο ευθύς στη διάνοια με την πίστη ως ευάρεστος, και οι απόγονοί του λάμποντας πάνω στη γη, είναι σαν το χνούδι. Τότε, ο δίκαιος προσφέρει άμωμη θυσία στον Κύριο με πολλή ικεσία. Και ο Πλάστης οσμίστηκε σαν οσμή ευωδίας, και παρακλήθηκε από φιλανθρωπία, και επικυρώνοντας με όρκο την υπόσχεση βροντοφωνάζει: «Δεν θα καταστραφούν πλέον τα σύμπαντα με κατακλυσμό, έστω κι αν όλοι οι άνθρωποι ρέπουν προς την πονηριά. Τώρα, λοιπόν, συνάπτω μαζί τους αδιάρρηκτη διαθήκη, δείχνοντας το τόξο μου ως σημείο στους επιγείους, ώστε να μου κραυγάζουν: Σώσε τους πάντες...» Όταν είδε ο σοφός όλη τη γη να στεφανώνεται από ποικίλα άνθη, τότε έσπειρε στους αγρούς τα σπέρματα, περιμένοντας την ευφορία της γης. Φυτεύει αμπελώνα και ετοιμάζει ελαιώνα, τα οποία σύντομα του προσέφεραν καλούς καρπούς.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΚΗʹ ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΑ ΜΗΝ ΞΟΔΕΥΟΥΜΕ ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ ΑΣΚΟΠΑ ΚΑΙ ΜΑΤΑΙΑ ΚΑΙ ΟΤΙ ΤΑ ΠΑΡΟΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΙ ΣΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΜΕΛΛΟΝΤΑ Αδελφοί και πατέρες, η μεν γη, αν και σπέρνεται μία φορά τον χρόνο, παρέχει την ετήσια καρποφορία της στον γεωργό· η ψυχή όμως, παρόλο που δέχεται κάθε μέρα τον σπόρο της διδασκαλίας, μόλις και μετά βίας θα αποδώσει σε όλη της τη ζωή τους καρπούς της αρετής. Και η αιτία είναι η εξής: διότι «η διάνοια του ανθρώπου ρέπει με επιμέλεια προς τα πονηρά από τη νεότητά του»· και γι' αυτό το αγαθό είναι δυσκολοαπόκτητο για την ανθρώπινη φύση· και δεν θα μπορούσε κανείς να υπερισχύσει της κακίας παρά μόνο αν αγωνιστεί και ταλαιπωρηθεί με πολύ κόπο και χρόνο.

Αλλά, έστω κι αν κατ' αυτόν τον τρόπο ηττώμαστε συχνά εξαιτίας της ασθενούς φύσεως και εξαιτίας της επίμονης ροπής της διανοίας προς τα πονηρά εκ νεότητος, ωστόσο πάλι ας μην αποθαρρυνόμαστε να επαναφέρουμε τους εαυτούς μας. Και ο Κύριος, βλέποντας τους κόπους, «θα αποδώσει το δίκαιό» μας, και αντί για τον πόλεμο που υφιστάμεθα θα μας ανταμείψει με αιώνιες αμοιβές, και αντί για όσα υπομένουμε θα μας στεφανώσει με στεφάνι δικαιοσύνης. Είθε να μας κατατάξει μαζί με τους αγίους και να μας αξιώσει της βασιλείας του, στον οποίο ανήκει κάθε τιμή και προσκύνηση, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.