Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10:1

πϛ. Όσοι μετέρχονται αμόλυντα την κατά Θεόν φιλοσοφία, βρίσκουν ως μέγιστο κέρδος από την επιστήμη της το να μην μεταβάλλεται πλέον το φρόνημά τους ανάλογα με τα πράγματα, αλλά με σταθερή βεβαιότητα να επιχειρούν πρόθυμα όλα όσα αρμόζουν στον λόγο της αρετής. πζ. Έχοντας βαπτιστεί εν Χριστώ διά του Πνεύματος στην πρώτη κατά σάρκα αφθαρσία, εκδεχόμαστε την έσχατη κατ' Αυτόν εν Πνεύματι, προφανώς μέσω της προόδου στα αγαθά έργα και του εκούσιου θανάτου, εφόσον διαφυλάξαμε την πρώτη αμόλυντη· σύμφωνα με αυτήν, κανένας από όσους τα κατέχουν δεν φοβάται την απώλεια των αγαθών που έχουν αποκτηθεί. πη. Ο Θεός, επειδή θέλησε από το έλεός Του για εμάς να καταπέμψει από τον ουρανό τη χάρη της θείας αρετής σε όσους βρίσκονται στη γη, κατασκεύασε συμβολικά την ιερή σκηνή και όλα όσα υπάρχουν σε αυτήν, η οποία αποτελεί απεικόνιση, τύπο και μίμημα της σοφίας. πθ. Η χάρη της Νέας Διαθήκης κρύβεται μυστικά στο γράμμα της Παλαιάς· γι' αυτό λέει ο Απόστολος ότι ο νόμος είναι πνευματικός. Ο νόμος λοιπόν ως προς το γράμμα παλαιώνεται και γηράσκει με το να καταργείται, ενώ ως προς το πνεύμα παραμένει πάντοτε νέος με το να ενεργείται. Διότι η χάρη είναι εντελώς απαλαίωτη. ϙ. Ο μεν νόμος έχει τη σκιά του Ευαγγελίου, ενώ το Ευαγγέλιο είναι εικόνα των μελλοντικών αγαθών. Διότι ο μεν νόμος εμποδίζει τις ενέργειες των κακών, ενώ το Ευαγγέλιο παραθέτει τις πράξεις των αγαθών. ϙα.

Λέμε ότι ολόκληρη η Αγία Γραφή διαιρείται σε σάρκα και πνεύμα, σαν να είναι ένας πνευματικός άνθρωπος. Διότι εκείνος που λέει ότι το ρητό της Γραφής είναι η σάρκα, ενώ το νόημά της είναι το πνεύμα, δηλαδή η ψυχή, δεν θα αστοχήσει ως προς την αλήθεια. Είναι δε ολοφάνερα σοφός εκείνος που, αφήνοντας το φθαρτό, αφιερώνεται ολόκληρος στο άφθαρτο. 92. Ο μεν νόμος είναι η σάρκα του πνευματικού ανθρώπου της Αγίας Γραφής, οι δε προφήτες είναι η αίσθηση, και το Ευαγγέλιο είναι η νοερή ψυχή που ενεργεί μέσω της σάρκας του νόμου και της αίσθησης των προφητών, φανερώνοντας τη δική της δύναμη μέσα από τις ενέργειές της. 93. Ο μεν νόμος είχε τη σκιά, οι δε προφήτες την εικόνα των θείων και πνευματικών αγαθών του Ευαγγελίου, ενώ το ίδιο το Ευαγγέλιο μάς έδειξε παρούσα μέσω των γραμμάτων την ίδια την αλήθεια, η οποία είχε σκιαγραφηθεί στον νόμο και είχε προεικονιστεί στους προφήτες. 94. Εκείνος που εφαρμόζει τον νόμο μέσω του βίου και της πολιτείας του, απέχει μόνο από τα τελικά αποτελέσματα της κακίας, θυσιάζοντας στον Θεό την ενέργεια των άλογων παθών· και αρκείται σε αυτόν τον τρόπο για τη σωτηρία του εξαιτίας της πνευματικής του νηπιότητας. 95. Εκείνος που παιδαγωγείται από τον προφητικό λόγο, μαζί με την αποβολή της ενέργειας των παθών, απορρίπτει και τις συγκαταθέσεις σε αυτά που σχηματίζονται μέσα στην ψυχή, ώστε να μη συμβεί, ενώ νομίζει ότι απέχει από την κακία ως προς το κατώτερο, εννοώ δηλαδή τη σάρκα, να την ενεργεί απαρατήρητα και άφθονα με το ανώτερο, εννοώ την ψυχή. 96.

Ακόμη, επειδή ο νόμος έχει μόνο τη σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων, με τις ίδιες θυσίες που προσφέρουν κάθε χρόνο στο διηνεκές, δεν μπορεί ποτέ να κάνει τέλειους αυτούς που προσέρχονται. Επειδή, αλλιώς, δεν θα έπαυαν να προσφέρονται; Αλλά ο νόμος είναι άγιος, κι ας μην μπορεί να κάνει τέλειους όσους προσέρχονται. Και η εντολή είναι αγία, καίτοι είχε τη σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων. Αυτά δε τα πράγματα των οποίων ο νόμος αποτελεί σκιά, δηλαδή η χάρη και η αλήθεια που δόθηκε μέσω του Ιησού Χριστού, τι ακριβώς θα είναι, ας φλυαρούν γι' αυτό οι νέοι Έλληνες. Επομένως, ο νόμος δεν τελειοποίησε τίποτα, αλλά είναι άγιος.

Και ως προς τα δύο πάλι κατάλληλα έχει προστεθεί το «με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας», καθώς αντίκεινται στην μεν ειλικρίνεια η κακία και η πονηρία, στην δε αλήθεια η σκιά του νόμου. Διότι, όπως λέει ο ίδιος αυτός ο απόστολος, ο νόμος είχε τη σκιά των μελλόντων· με την έλευση όμως της αλήθειας η σκιά έχει παύσει και έχει καταργηθεί.

Αλλά και ο θείος Παύλος, λέγοντας «επειδή ο νόμος έχει σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων», δεν απέρριψε το να είναι ο νόμος τύπος και εικόνα των μελλοντικών αγαθών, αλλά μέσα από αυτά τα λόγια υπέδειξε μάλλον ότι η χάρη παρά ο νόμος εικονίζει την απόλαυση των μελλοντικών αγαθών.

Στο επόμενο κεφάλαιο παραθέτει τις αιτίες για τις οποίες η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη ποικίλλουν ως προς το δυσνόητο και το δυσερμήνευτο, αν και περισσότερο η Παλαιά και λιγότερο τα της Χάριτος. Και όσον αφορά το μωσαϊκό γράμμα, αναφέρει ότι, επειδή ήταν τύπος και σκιά των μελλόντων αγαθών, εύλογα, με μορφή σκιάς και τύπου προβάλλει και τα ίδια τα λόγια και τη σύνθεση των λόγων, μέσω των οποίων επικρατεί η ασάφεια. Εξάλλου, σε αντιστοιχία με τις διπλές πλάκες της νομοθεσίας, διπλή παρέχει και τη χρησιμότητα, αφενός σε όσους έχουν ανυψωμένο τον νου εκπέμποντας από μέσα την αίγλη του Πνεύματος, αφετέρου στους πιο πνευματικά ακατέργαστους προσφέροντας καθοδήγηση με τη σκιαγραφία του γράμματος.

ΛΟΓΟΣ ΙΑ΄. Περί του ότι ο νόμος έχει τη σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων. Η δόξα του Μωυσή, την οποία είχε στο πρόσωπό του, ήταν τύπος της αληθινής δόξας. Διότι, όπως ακριβώς εκεί δεν μπορούσαν «να ατενίσουν το πρόσωπο του Μωυσή», έτσι και τώρα οι Χριστιανοί δέχονται μεν εκείνη τη δόξα του φωτός στην ψυχή, το σκοτάδι όμως, μη αντέχοντας τη λάμψη του φωτός, τυφλώνεται και φυγαδεύεται. Εκείνοι γίνονταν φανεροί ότι ήταν λαός του Θεού από την περιτομή. Εδώ όμως ο περιούσιος λαός του Θεού δέχεται το σημείο της περιτομής εσωτερικά στην καρδιά· διότι επουράνια μάχαιρα αποκόπτει το περιττό του νου, δηλαδή την ακάθαρτη ακροβυστία της αμαρτίας. Σε εκείνους υπήρχαν βαπτίσματα που αγίαζαν τη σάρκα, σε εμάς όμως υπάρχει βάπτισμα Αγίου Πνεύματος και πυρός· διότι αυτό κήρυττε ο Ιωάννης λέγοντας: «Αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ».

Ιδού, ο τύπος του νόμου αναγνωρίζεται πράγματι σαφώς στην κολοκυθιά· διότι εκείνη, αφού φύτρωσε μέσα στη νύχτα, παρείχε σκιά στον Ιωνά· και ο νόμος, που αποτελούσε σκιά των μελλόντων, βλάστησε κατά τη νύχτα στον Μωυσή κάτω από τα νέφη· η δε χάρις, σαν ήλιος που μόλις ανέτειλε, επισκίασε τον νόμο όπως το χορτάρι.

ΑΙΡ. Παρέθεσα τα αποστολικά χωρία περί των αγίων που αναφέρονται στον νόμο, στα οποία και υποσχέθηκες να απαντήσεις. ΛΣΤ'. ΟΡΘ. Πρώτον μεν, θα πω εκείνο, ότι όσα λέει ο νόμος, τα λέει σε αυτούς που υπόκεινται στον νόμο· και επουδενί δεν πρέπει να συγκρίνονται τα παλαιά με αυτά που βρίσκονται στη χάρη. Διότι, με αυτή τη λογική, και το Σάββατο θα τηρούσαμε, και θα περιτεμνόμασταν, και θα ακολουθούσαν πολλά πράγματα αντίθετα προς εμάς· παρά μόνο εάν εκλαμβάνονται ως σκιαγραφία. Διότι έχει ειπωθεί από τον Απόστολο ότι ο νόμος έχει τη σκιά, και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων. Δεύτερον, είναι δυνατόν να αποδειχθεί ότι τα άγια που αναφέρονται στον νόμο είναι και προσκυνητά. Διότι, εάν έχουν ονομαστεί Χερουβίμ δόξης, και η δόξα είναι ομόστοιχη με την τιμή, και η τιμή με την προσκύνηση, είναι προφανές ότι το δεδοξασμένο είναι άγιο, και το άγιο τυγχάνει να είναι προσκυνητό, έστω κι αν δεν το θέλεις.