Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 11:10

Αλλά πρέπει εμείς εν συντομία και πολύ επιτροχάδην να μνημονεύσουμε τους γονείς και την πατρίδα του μεγάλου πατέρα Σάββα και να προχωρήσουμε γρήγορα στα έπαθλα των κόπων του. Διότι έλαμψε τότε αυτός ο μέγας εωσφόρος πατέρας κατά τα χρόνια της βασιλείας του Θεοδοσίου του μικρού, από τη χώρα των Καππαδοκών, γεννημένος ως γιος ευλαβών και φιλοχρίστων γονέων, του Ιωάννη και της Σοφίας. Τώρα πλέον, πατρίδα αυτού είναι «η άνω Ιερουσαλήμ», η οποία έχει οικοδομηθεί με ζωντανούς λίθους, «της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός»· πατέρας του δε, είναι εκείνος που, λόγω του πλήθους του ελέους του, καταδέχθηκε να ονομάζεται πατέρας των θνητών μέσω του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας, ο οποίος έγινε «πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς», και μητέρα του η Εδέμ, ο πραγματικά και κατεξοχήν τόπος της τρυφής.

Το δε αίτιο της κινήσεως στην ύλη, κατά την οποία κίνηση ενεργείται το δυνάμει της, δηλαδή κατά την οποία κίνηση η ύλη από το να είναι δυνάμει φυσικό σώμα προάγεται στο να είναι ενεργεία φυσικό σώμα —το οποίο αίτιο ονομάσαμε φύση— ας θεωρηθεί ανάλογο με την τέχνη της ανδριαντοποιίας. Στον ίδιο τον ανδριαντοποιό, λοιπόν, τον τεχνίτη, τι είναι αυτό που αναλογεί, εάν όχι οπωσδήποτε ο πρώτος και αληθινός τεχνίτης και δημιουργός, ο οποίος είναι ο Θεός; Είναι άραγε δυνατόν η τέχνη να βρίσκεται εκτός του τεχνίτη; Και πώς θα είναι αυτός τεχνίτης, εάν δεν έχει την τέχνη μέσα στον εαυτό του;

Αυτός, βέβαια, οικοδόμησε και την πόλη του Θεού, όχι κάποια επίγεια και η οποία δεν διαθέτει παντοτινή σταθερότητα, αλλά μάλλον εκείνη που έχει τα αληθινά θεμέλια, η οποία νοείται θεοπρεπώς ως η άνω Ιερουσαλήμ, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός, στην οποία η Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς πανηγυρίζει μαζί με τις θείες δυνάμεις. Θα επαναφέρει δε και από την αιχμαλωσία τον δικό του λαό. Για το τίνος έργο είναι αυτό και πώς συνέβη, μπορεί κανείς να ακούσει. Διότι ήμασταν πράγματι κάποτε άνθρωποι που αγνοούσαμε τον Ποιητή και Κύριο, είχαμε απαρνηθεί την οικειότητα προς αυτόν, και από τη λατρεία προς αυτόν, εξαιτίας τόσο της αναισθησίας που προκαλεί η αμαρτία όσο και της επήρειας του πονηρού που κυριαρχούσε εναντίον μας, είχαμε απομακρυνθεί πάρα πολύ. Είχαμε υποταχθεί στον ζυγό του εχθρού, σαν ανδράποδα και αιχμάλωτοι στο δικό του θέλημα, έχοντας στερηθεί την ελευθερία μας και εξαναγκασμένοι να τον υπηρετούμε.

Του ιδίου από την Προς Εβραίους Επιστολή — Εμείς όμως δεν είμαστε από εκείνους που δειλιάζουν και οδηγούνται στην απώλεια, αλλά από εκείνους που πιστεύουν για τη σωτηρία της ψυχής. Η πίστη είναι η βεβαιότητα για όσα ελπίζουμε, η απόδειξη πραγμάτων που δεν βλέπονται. Διότι χάρη σε αυτήν έλαβαν καλή μαρτυρία οι πρεσβύτεροι. Με την πίστη κατανοούμε ότι οι αιώνες δημιουργήθηκαν με τον λόγο του Θεού, ώστε αυτά που βλέπουμε να μην έχουν γίνει από φαινόμενα πράγματα. Με την πίστη ο Άβελ προσέφερε στον Θεό καλύτερη θυσία από τον Κάιν, μέσω της οποίας έλαβε τη μαρτυρία ότι είναι δίκαιος, καθώς ο Θεός έδωσε μαρτυρία για τα δώρα του· και μέσω αυτής, αν και πέθανε, ακόμη λαλεί. Με την πίστη ο Ενώχ μετατέθηκε, για να μη δει τον θάνατο, και δεν βρισκόταν πλέον, διότι τον μετέθεσε ο Θεός· διότι πριν από τη μετάθεσή του είχε λάβει τη μαρτυρία ότι υπήρξε ευάρεστος στον Θεό. Χωρίς πίστη, όμως, είναι αδύνατον να του ευαρεστήσει κανείς· διότι εκείνος που προσέρχεται στον Θεό πρέπει να πιστέψει ότι υπάρχει, και ότι γίνεται μισθαποδότης σε αυτούς που τον αναζητούν. Με την πίστη ο Νώε, όταν έλαβε θεία αποκάλυψη για όσα δεν φαίνονταν ακόμη, έδειξε ευλάβεια και κατασκεύασε κιβωτό για τη σωτηρία του οίκου του· μέσω της οποίας κατέκρινε τον κόσμο, και έγινε κληρονόμος της δικαιοσύνης που προέρχεται από την πίστη. Με την πίστη ο Αβραάμ, όταν κλήθηκε, υπάκουσε να εξέλθει προς τον τόπο που επρόκειτο να λάβει ως κληρονομιά, και εξήλθε χωρίς να γνωρίζει πού πηγαίνει. Με την πίστη παροίκησε στη γη της επαγγελίας σαν να ήταν ξένη, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους συγκληρονόμους της ίδιας επαγγελίας· διότι περίμενε την πόλη που έχει σταθερά θεμέλια, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός. Με την πίστη και η ίδια η Σάρρα έλαβε δύναμη να συλλάβει σπέρμα, και παρά την προχωρημένη ηλικία της γέννησε, επειδή θεώρησε αξιόπιστο εκείνον που έδωσε την υπόσχεση. Γι' αυτό και από έναν άνθρωπο, ο οποίος μάλιστα ήταν νεκρωμένος, γεννήθηκαν απόγονοι τόσοι στο πλήθος όσα τα άστρα του ουρανού και σαν την άμμο δίπλα στο χείλος της θάλασσας που είναι αναρίθμητη. Σύμφωνα με την πίστη πέθαναν όλοι αυτοί, χωρίς να έχουν λάβει τις υποσχέσεις, αλλά αφού τις είδαν από μακριά και τις χαιρέτησαν, και αφού ομολόγησαν ότι είναι ξένοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη. Διότι εκείνοι που λένε τέτοια πράγματα φανερώνουν ότι αναζητούν πατρίδα. Και αν μεν θυμούνταν εκείνην από την οποία βγήκαν, θα είχαν καιρό να επιστρέψουν· τώρα όμως ορέγονται μια καλύτερη, δηλαδή την επουράνια. Γι' αυτό ο Θεός δεν ντρέπεται γι' αυτούς, να ονομάζεται Θεός τους· διότι τους ετοίμασε πόλη. Με την πίστη ο Αβραάμ προσέφερε τον Ισαάκ, όταν δοκιμαζόταν, και προσέφερε τον μονογενή του αυτός που είχε αναδεχθεί τις υποσχέσεις, προς τον οποίο είχε ειπωθεί ότι μέσω του Ισαάκ θα ονομαστεί το σπέρμα σου, αναλογιζόμενος ότι ο Θεός έχει τη δύναμη να ανασταίνει ακόμη και από τους νεκρούς· γι' αυτό και τον ξαναπήρε πίσω ως παραβολή. Με την πίστη ο Ισαάκ ευλόγησε τον Ιακώβ και τον Ησαύ για μελλοντικά πράγματα. Με την πίστη ο Ιωσήφ, όταν πέθαινε, μνημόνευσε για την έξοδο των υιών Ισραήλ, και έδωσε εντολή για τα οστά του. Με την πίστη ο Μωυσής, όταν γεννήθηκε, κρύφτηκε για τρεις μήνες από τους γονείς του, διότι είδαν ότι το παιδί ήταν χαριτωμένο, και δεν φοβήθηκαν το διάταγμα του βασιλιά. Με την πίστη ο Μωυσής, όταν μεγάλωσε, αρνήθηκε να ονομάζεται γιος της θυγατέρας του Φαραώ, προτιμώντας μάλλον να κακουχείται μαζί με τον λαό του Θεού, παρά να έχει την πρόσκαιρη απόλαυση της αμαρτίας· θεωρώντας ως μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου τον ονειδισμό του Χριστού, διότι απέβλεπε στη μισθαποδοσία. Με την πίστη εγκατέλειψε την Αίγυπτο, χωρίς να φοβηθεί τον θυμό του βασιλιά· διότι έμεινε σταθερός σαν να έβλεπε τον αόρατο. Με την πίστη τέλεσε το Πάσχα και την πρόσχυση του αίματος, ώστε να μην τους αγγίξει ο εξολοθρευτής των πρωτοτόκων. Με την πίστη διέβησαν την Ερυθρά θάλασσα σαν από ξηρά, την οποία όταν δοκίμασαν οι Αιγύπτιοι καταποντίστηκαν. Με την πίστη έπεσαν τα τείχη της Ιεριχούς, αφού κυκλώθηκαν για επτά ημέρες. Με την πίστη η Ραάβ η πόρνη δεν χάθηκε μαζί με τους απειθείς, επειδή δέχθηκε τους κατασκόπους με ειρήνη. Και τι άλλο να πω πλέον;

Αν όμως πρέπει να πούμε κάτι υψηλότερο και από αυτά, αυτή έχει παρρησία και στον ουρανό ενώπιον των ανώτατων και νοερών δυνάμεων, διότι, εφόσον μία είναι η Εκκλησία στον ουρανό και στη γη, και ακούμε από εκεί για την Εκκλησία των πρωτοτόκων που έχουν δικαιωθεί στους ουρανούς, και πόλη εκείνων που έχουν δικαιωθεί εν πίστει είναι η άνω Ιερουσαλήμ· της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός, ο οποίος συμφιλίωσε τα επουράνια με τα επίγεια και γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, και, αφού σήκωσε στους ώμους του το χαμένο, μέσω άρρητης συγκατάβασης το συνένωσε με εκείνα που σώζονται και παραμένουν ασφαλή· για αυτόν τον λόγο πολύ δίκαια έχουμε το ενιαίο και αδιαίρετο· όταν η κτίση συμπορεύεται στην πίστη με σύνεση και σύμπνοια· διότι ο Θεός δεν είναι γνωστός μόνο στην Ιουδαία.

Όσοι εξέρχονται από τον κόσμο και αγαπούν την πτωχεία και γίνονται ξένοι προς τη σαρκική κοινωνία και προς όλα τα ορατά πράγματα του κόσμου, περιφρονώντας τη δόξα και όσα θεωρούνται μεγάλα σε αυτή τη ζωή, και παραμένουν σταθεροί στην πτωχεία και έχουν την προσοχή τους στραμμένη στον Κύριο, σκέπτονται ορθά και έθεσαν έναν αγαθό και ενάρετο σκοπό. Αυτοί, λοιπόν, έχουν στραμμένη την προσοχή τους στο να εισέλθουν στην ένδοξη πόλη των αγίων, στην επουράνια πατρίδα, σε οικοδομήματα και οίκους αχειροποίητους, και επειδή ο νους τους είναι προσηλωμένος εκεί, σαν να έχουν ήδη εισέλθει και δοξαστεί και να είναι κληρονόμοι της, έτσι αισθάνονται μέσα τους και αυτά, αν και ζουν ακόμη στη σάρκα, χάρη στην καλή τους πρόθεση και τον σκοπό τους, διότι, ενώ βρίσκονται σε αυτόν τον αιώνα, προσδοκούν να εισέλθουν σε «πόλη, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός». Διότι τα οικοδομήματα αυτού του αιώνα είναι σαθρά και δεν έχουν στέρεο θεμέλιο. Επειδή, «κατά τη συντέλεια του αιώνα», όλα τα έργα και τα οικοδομήματά του φθείρονται. διότι «ο ουρανός θα τυλιχθεί σαν βιβλίο» «και η γη θα παρέλθει». Πού είναι λοιπόν τα ένδοξα και μεγάλα αυτής της ζωής, όταν φτάσει ο καιρός που τα καταλύει;

Τόσο καλό είναι το εμπόριό σας, αδελφοί, διότι, αφού εγκαταλείψατε και εσείς τα φθαρτά, θα απολαύσετε τα άφθαρτα· έχοντας στερηθεί τους γονείς σας, αποκτήσατε τον Κύριο ως πατέρα· έχοντας αποξενωθεί από τους αδελφούς σας, θα γίνετε συγκάτοικοι των αγίων, γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα· αντί της πατρίδας που σας γέννησε και σας έθρεψε, έχει καθοριστεί για εσάς ως πατρίδα η άνω πόλις, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός, όπως είναι γραμμένο· αντί πρόσκαιρης και φθαρτής οικίας, οι σκηνές των οσίων και των δικαίων· αντί μάταιης δόξας και τιμής που χάνεται, το θείο και ισάγγελο αξίωμα· αντί δωροφορίας και σωματικής καλοπέρασης, η απόλαυση των αιωνίων αγαθών· αντί της αποταγής και της εκκοπής του ιδίου θελήματος, η αγαλλίαση μαζί με τους μάρτυρες· αντί της απομόνωσης και της αποξένωσης από τους συγγενείς, η στενή συγγένεια με όλους τους αγίους. Γιατί λοιπόν αμελούμε; Γιατί καταπίπτουμε; Γιατί άραγε σκυθρωπάζουμε;

Πράγματι, αδελφοί, είναι καλό το εμπόριό σας· διότι, εγκαταλείποντας τα φθαρτά, θα λάβετε τα άφθαρτα· αφού στερηθήκατε τους γονείς σας, αποκτήσατε πατέρα τον Κύριο· αποξενωμένοι από τους αδελφούς σας, θα κατοικήσετε μαζί με τους αγίους, ως γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα· αντί της πατρίδας που σας γέννησε και σας έθρεψε, έχει οριστεί ως πατρίδα σας η άνω πόλη, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός, όπως είναι γραμμένο, είναι ο Θεός. Αντί για οικία πρόσκαιρη και φθαρτή, σας περιμένουν οι σκηνές των οσίων και των δικαίων· αντί για μάταιη δόξα και τιμή που χάνεται, το θείο και ισάγγελο αξίωμα· αντί για προσφορές δώρων και σωματική καλοπέραση, η απόλαυση των αιώνιων αγαθών· αντί για την υποταγή και την κοπή του δικού σας θελήματος, η αγαλλίαση μαζί με τους μάρτυρες· αντί για την απομόνωση και την αποξένωση από τους συγγενείς, η συγγένεια με όλους τους αγίους. Γιατί λοιπόν αδρανούμε; Γιατί καταπίπτουμε ή ορισμένοι ακόμη και σκυθρωπάζουμε; Ας πει ο καθένας μαζί με τον θείο Δαβίδ: «Γιατί είσαι περίλυπη, ψυχή μου; Και γιατί με ταράζεις; Έλπισε στον Θεό, διότι θα Τον δοξολογήσω». Διότι, εάν συμπάσχουμε μέσω της ασκήσεως, θα συμβασιλεύσουμε κιόλας μαζί Του. Υπάρχουν και εδώ στεφάνια μαρτυρίου, επειδή και ο κοινοβιακός τρόπος ζωής έχει ανακηρυχθεί στάδιο πνευματικής αθλήσεως.

Και είστε μακάριοι, αδελφοί μου, για τον τρόπο που σκεφθήκατε και για τον τρόπο που απαρνηθήκατε τα εγκόσμια και για όσα επιθυμήσατε· διότι σκεφθήκατε και επιθυμήσατε τα θαυμαστά και τα εξαίσια, όχι τον ρέοντα πλούτο, όχι τη δόξα που μαραίνεται, όχι τη βασιλεία που διαγράφεται σαν σκιά, όχι τη σαρκική καλοπέραση, όχι τη συζυγική σχέση, όχι τη συνέχεια του αίματος, όχι τη σαρκική γέννηση, αλλά την παναγέστατη αρετή, αλλά τον αγγελικό βίο, αλλά την κληρονομία των ουρανών, αλλά την απόλαυση του Παραδείσου, αλλά την κατοίκηση στην άνω Ιερουσαλήμ, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός· αλλά την κληρονομική μερίδα μαζί με τον Παύλο και τον Πέτρο και τους λοιπούς αποστόλους, αλλά τη συγκαταρίθμηση στην κληρονομία μαζί με τους αγίους μάρτυρες, τους οσίους και τους δικαίους, ή μάλλον μαζί με τον Θεό, εφόσον προσδοκούμε να γίνουμε, μέσω της επαγγελίας, κληρονόμοι του Θεού και συγκληρονόμοι του Χριστού. Εύγε, εύγε στη ζωή σας! Ποτέ ας μην πουν οι καρδιές σας ότι υπάρχει κάτι καλύτερο που έχει σκεφθεί ο άνθρωπος, ή ότι υπάρχει κάτι πιο προτιμητέο στη ζωή.

Τέτοιος ήταν ο πατριάρχης Αβραάμ· διότι έχει γραφτεί: «Με την πίστη παροίκησε στη γη της επαγγελίας ως σε ξένη, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους συγκληρονόμους της ίδιας επαγγελίας· διότι περίμενε την πόλη που έχει τα θεμέλια, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός.» Τέτοιος ήταν και ο μέγας Μωυσής· «Διότι με την πίστη εγκατέλειψε την Αίγυπτο χωρίς να φοβηθεί τον θυμό του βασιλιά· επειδή υπέμεινε καρτερικά, σαν να έβλεπε τον αόρατο.» Τέτοιοι ήταν και όλοι οι άγιοι, μη προσηλώνοντας το βλέμμα τους «στα ορατά, αλλά στα αόρατα»· ούτε επιθυμώντας τα πρόσκαιρα, αλλά τα αιώνια, και μέσω αυτών, στο μέτρο του δυνατού, διαμορφώνονταν σύμφωνα με τη θεία μίμηση. Αυτήν την επιθυμία, λοιπόν, ας αποκτήσουμε και εμείς, και έτσι δεν θα επιθυμήσουμε ποτέ τα ωραία της παρούσας ζωής ούτε θα θαυμάσουμε αυτούς που ζουν σαρκικά· μάλλον δε, θα αναστενάξουμε βαθιά για αυτούς, διότι, ενώ έχουν λάβει την υπόσχεση να κληρονομήσουν τα αγαθά των επαγγελιών, ματαιοπονούν γύρω από τον χρυσό και τον άργυρο και τις φθοροποιές ηδονές, υπομένοντας εκούσια την τύφλωση απέναντι στα καλά. «

Όταν, λοιπόν, επιτεθεί ο εχθρός ή και μας τραυματίσει από απροσεξία ρίχνοντας το βέλος της επιθυμίας μέσα στην καρδιά, ας καταφύγουμε αμέσως στην προσευχή, και θα φύγει από εμάς. Ας χύσουμε δάκρυα, και θα σβήσει ο άνθρακας της πλάνης. Ας ταπεινωθούμε, και θα μας υψώσει ο Κύριος. Και είναι μακάριος εκείνος που βιάζει τον εαυτό του καθημερινά στο έργο του Θεού, εκείνος που υπομένει τις δυσκολίες της υποταγής, -διότι η υποταγή είναι η μεγαλύτερη άθληση- εκείνος που διατηρεί την αγνεία αδιάφθορη, ο οποίος, φτάνοντας στο τέλος των αγώνων του, θα αναχωρήσει από τον παρόντα κόσμο με κάθε ευφροσύνη και ανεκλάλητη αγαλλίαση, μη φοβούμενος «από κακή αγγελία», όπως ψάλλει ο άγιος Δαβίδ. Δεν βλέπουμε αυτούς που αριστεύουν στους πολέμους, πώς επιστρέφουν με χαρά και ευφροσύνη στα σπίτια τους, επιδεικνύοντας τα σύμβολα της μάχης και της νίκης; Έτσι ας σκεφτόμαστε και για εκείνον που αρίστευσε στον αόρατο πόλεμο και αγωνίστηκε τον καλό αγώνα, ότι θα εμφανιστεί περιφανώς στη μεγάλη πόλη, «της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός», και θα επευφημηθεί από τους αγγέλους και θα στεφανωθεί από τον Κύριο, κληρονομώντας τις αιώνιες αναπαύσεις. Σε αυτές είθε να αξιωθούμε να φτάσουμε κι εμείς, με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.