Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12:22

Το ότι τα όσα συνέβησαν τότε στο όρος ήταν γεμάτα φρίκη, είναι φανερό από αυτά που έλεγαν: «Ας μη μας μιλήσει ο Θεός, αλλά ας μας μιλήσει ο Μωυσής». Διότι δεν μπορούσαν να αντέξουν, λέει, την προσταγή: «Ακόμη και θηρίο αν αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί»· και (τόσο φοβερό ήταν το θέαμα), που ο Μωυσής είπε: «Είμαι έκφοβος και έντρομος». Τι το παράξενο, λοιπόν, αν αναφέρει ότι ο λαός βίωσε τέτοια συναισθήματα, όταν και ο ίδιος που εισήλθε στον γνόφο, όπου βρισκόταν ο Θεός, λέει: «Είμαι έμφοβος και έντρομος»; Αντιθέτως, εσείς έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων, και σε Εκκλησία πρωτοτόκων που έχουν καταγραφεί στους ουρανούς, και στον Θεό που είναι κριτής των πάντων, και σε πνεύματα δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον μεσίτη της νέας διαθήκης, τον Ιησού, και σε αίμα ραντισμού που μιλάει ανώτερα από το αίμα του Άβελ. Δες μέσα από πόσα σημεία έδειξε την υπεροχή της Καινής απέναντι στην Παλαιά Διαθήκη. Διότι αντί της κάτω Ιερουσαλήμ υπάρχει η επουράνια: «Επειδή έχετε προσέλθει, λέει, στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ»· αντί του Μωυσή ο Ιησούς: «Και σε μεσίτη, λέει, νέας διαθήκης, τον Ιησού»· και αντί του λαού, όλοι οι άγγελοι: «Και σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων, λέει». Και ποιους ονομάζει πρωτοτόκους λέγοντας, «Και σε Εκκλησία πρωτοτόκων»; Όλους τους χορούς των πιστών. Και αυτούς τους ίδιους ονομάζει «πνεύματα δικαίων που έχουν τελειωθεί». Μη θλίβεστε, λοιπόν· μαζί με αυτούς θα είστε, λέει.

Διότι τέτοια είναι η πόλη του Θεού, η οποία περιλαμβάνει την Εκκλησία των πρωτοτόκων, τα πνεύματα των δικαίων, την πανήγυρη των αγγέλων, το αίμα του ραντισμού, διά του οποίου ενώθηκαν τα πάντα, και ο ουρανός δέχθηκε τα της γης, και η γη τα του ουρανού, και επήλθε η ειρήνη που από παλαιά ποθούσαν και οι άγγελοι και οι άγιοι.

Εάν λοιπόν εδώ, όπου υπάρχουν ασθένειες, και κακοήθειες, και πρόωροι θάνατοι, και συκοφαντίες, και φθόνοι, και αθυμίες, και οργές, και πονηρές επιθυμίες, και αμέτρητες επιβουλές, και καθημερινές φροντίδες, και συνεχή και αλλεπάλληλα δεινά που προκαλούν από παντού αμέτρητες λύπες, είπε ο Παύλος ότι είναι δυνατόν να χαίρεται κανείς πάντοτε, εφόσον, ανασηκώνοντας λίγο το κεφάλι του από την τρικυμία των βιωτικών πραγμάτων, ρυθμίσει σωστά τη ζωή του, πόσο μάλλον μετά την αναχώρησή μας από εδώ είναι ευκολότερο να επιτύχει κανείς αυτό το αγαθό, όταν όλα αυτά έχουν εξαλειφθεί, και οι αρρώστιες και τα πάθη και οι αφορμές των αμαρτημάτων, όταν δεν υπάρχει το «δικό μου» και το «δικό σου», αυτή η ψυχρή φράση, που εισάγει στη ζωή μας όλα τα δεινά και έχει γεννήσει αμέτρητους πολέμους. Γι' αυτό ιδιαίτερα μακαρίζω τον άγιο τούτον, διότι, αν και μετετάγη και άφησε την πόλη που βρίσκεται ανάμεσά μας, εντούτοις ανέβηκε σε άλλη πόλη, αυτήν του Θεού, και εγκαταλείποντας αυτήν εδώ την Εκκλησία, συγκαταλέγεται σε εκείνη των πρωτοτόκων που έχουν απογραφεί στους ουρανούς, και αφού άφησε αυτές εδώ τις εορτές, μετέστη στην πανήγυρη των αγγέλων. Διότι, για το ότι υπάρχει και πόλη άνω και Εκκλησία και πανήγυρη, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Έχετε προσέλθει σε πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε Εκκλησία πρωτοτόκων που έχουν απογραφεί στους ουρανούς, και σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων».

Διότι εκεί δεν υπάρχουν σιτάρια και κριθάρια και διάφορα είδη καρπών, αλλά παντού υπάρχει ο καρπός του πνεύματος: αγάπη και χαρά και ευφροσύνη και ειρήνη και αγαθοσύνη και πραότητα σε μεγάλη αφθονία. Δεν υπάρχουν ποίμνια προβάτων και αγέλες βοδιών, αλλά παντού στους ουρανούς μπορεί κανείς να αντικρίσει πνεύματα δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, αρετές ψυχών και ηθικά κατορθώματα. Δεν υπάρχουν ενδύματα και πανωφόρια, αλλά στέφανοι πολυτιμότεροι από κάθε χρυσάφι, βραβεία, έπαθλα, και τα αναρίθμητα αγαθά που είναι αποταμιευμένα για εκείνους που κατορθώνουν την αρετή. Και το πλήθος αυτών που συγκεντρώνονται είναι πολύ πιο σεμνό και πολυπληθέστερο· διότι δεν αποτελείται από κατοίκους της πόλης και της υπαίθρου, αλλά εδώ υπάρχουν μυριάδες αγγέλων, εκεί χιλιάδες αρχαγγέλων, αλλού ομήγυρη προφητών, σε άλλο μέρος χοροί μαρτύρων, τάγματα αποστόλων, σύλλογοι δικαίων, και διάφορες ομάδες όλων εκείνων που ευαρέστησαν τον Θεό. Όντως, θαυμαστή είναι αυτή η πανήγυρη, και το μεγαλύτερο από όλα είναι ότι στο μέσο της πανηγύρεως παρευρίσκεται ο Βασιλιάς όλων αυτών. Διότι, αφού είπε: «σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων», πρόσθεσε: «και στον Θεό που είναι κριτής των πάντων». Ποιος είδε ποτέ βασιλιά να προσέρχεται σε πανήγυρη; Εδώ βέβαια κανείς δεν το είδε ποτέ, εκεί όμως οι παρόντες βλέπουν αδιάκοπα, στον βαθμό που τους είναι δυνατόν να βλέπουν, ότι είναι παρών και ότι στολίζει όλους τους συγκεντρωμένους με τη λαμπρότητα της δικής Του δόξας. Και αυτές μεν οι επίγειες πανηγύρεις συχνά διαλύονται στα μέσα της ημέρας, εκείνη όμως δεν είναι έτσι.

«Αναγγείλατε στα έθνη τα έργα του». Κάποιος άλλος λέει: «Ανάμεσα στους λαούς τα σχέδιά του». Τι λες; Αυτός για τον οποίο ο ουρανός είναι θρόνος και η γη υποπόδιο, Αυτός που στο χέρι του κρατά τα πέρατα της γης, Αυτός κατοικεί στη Σιών; Ναι· διότι με τον όρο κατοικία εδώ δεν εννοεί τον περιορισμό του (αφού η μεγαλωσύνη του είναι απέραντη), αλλά την οικειότητα προς τον τόπο και τη στενή σχέση μαζί του, ώστε μέσα από αυτήν τη συγκατάβαση να ελκύσει τους Ιουδαίους προς τον εαυτό του· εξάλλου, και στην περίπτωσή μας η οικία ονομάζεται έτσι, ακριβώς επειδή έχουμε οικειότητα με αυτήν. Λέγεται επίσης ότι κατοικεί μέσα μας, όχι επειδή εμπεριέχεται από εμάς, αλλά επειδή έχει οικειότητα προς εμάς. Κατά αναγωγή, Σιών ονομάζεται η Εκκλησία. «Διότι έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων». Και δικαίως η Εκκλησία ονομάζεται όρος, εξαιτίας του βέβαιου, του σταθερού και του άσειστου χαρακτήρα της. Διότι, όπως ακριβώς είναι αδύνατον να σαλευτεί ένα όρος, έτσι είναι αδύνατον να σαλευτεί και η Εκκλησία του Θεού. «Αναγγείλατε στα έθνη τα έργα του». Θέλει να γινόμαστε κήρυκες των ευεργεσιών του Θεού και να μην αποκρύπτουμε ποτέ τις ευεργεσίες του. Και αυτό το ζητά παντού, τόσο για χάρη εκείνων που τα λέγουν όσο και για εκείνους που τα ακούν. Επειδή το κέρδος υπάρχει και για τους μεν και για τους δε, εάν δείχνουν προσοχή. «Διότι εκείνος που εκζητεί τα αίματά τους τα θυμήθηκε». Είδες ποια εννοεί ως έργα του; Τις ευεργεσίες.

Διότι τα κατορθώματα είναι κοινά, όπως ακριβώς είναι κοινά και όλα τα έργα. «Ράβδο δυνάμεώς σου θα εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών». Με τον όρο «ράβδο δυνάμεως» εννοεί την ίδια τη δύναμη. Μνημονεύει δε τη Σιών, επειδή από εκεί έλαβαν αρχή τα κατορθώματα. Διότι εκεί έδωσε και τον νόμο, εκεί τέλεσε και τα θαύματα· από εκεί άρχισε το κήρυγμα και εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την οικουμένη. Εάν όμως θέλεις να εκλάβεις τα λεγόμενα αναγωγικά, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων». «Ράβδο δυνάμεώς σου θα εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών». Η ράβδος άλλοτε μεν είναι τιμωρητική και ευεργετική, άλλοτε δε παρηγορητική, και σύμβολο βασιλείας. Και για να πεισθείς ότι έχει και τις δύο ιδιότητες, άκουσε τον Προφήτη που λέει: «Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν». Και πάλι: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια· σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις». Και ο Παύλος: «Τι θέλετε; Να έλθω προς εσάς με ράβδο, ή με αγάπη και πνεύμα πραότητας;» Είδες πώς αποτελεί μέσο παιδαγωγίας· δες πώς αποτελεί και σύμβολο βασιλείας. Διότι λέει ο Ησαΐας: «Θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα της»· και ο Δαβίδ: «Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου».

Ο Παύλος γνωρίζει την άνω Ιερουσαλήμ, για την οποία λέει: «Η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας»· όπως ακριβώς γνωρίζει την Εκκλησία ως Σιών, όταν λέει: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό και φλεγόμενο από φωτιά, και σε γνόφο και σκοτάδι και θύελλα, αλλά έχετε προσέλθει στην πόλη Σιών και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς».

Αυτό δε που λέει, έχει ως εξής: Τον Ισαάκ τον ανέστησε από νεκρωμένα σώματα· έτσι ανέστησε και τον Υιό, αφού πρώτα έγινε νεκρός. Θέλεις να μάθεις ότι η στειρότητα αποτελούσε σύμβολο και ενός άλλου πράγματος; Η Εκκλησία επρόκειτο να γεννήσει το πλήθος των πιστών· για να μην δυσπιστήσεις, λοιπόν, πώς η άγονη, η άκαρπη, η στείρα γέννησε, προηγήθηκε εκείνη που ήταν στείρα εκ φύσεως, προετοιμάζοντας τον δρόμο για εκείνη που ήταν στείρα κατά προαίρεση, και η Σάρρα έγινε τύπος της Εκκλησίας. Διότι, όπως ακριβώς εκείνη που ήταν στείρα γέννησε στα γηρατειά της, έτσι και αυτή, αν και ήταν στείρα, γέννησε κατά τους έσχατους καιρούς. Και για το ότι αυτό είναι αλήθεια, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Εμείς, όμως, είμαστε τέκνα της ελεύθερης». Επειδή, δηλαδή, η Σάρρα, η ελεύθερη, είναι τύπος της Εκκλησίας, για τον λόγο αυτόν πρόσθεσε ότι: «Είμαστε τέκνα της ελεύθερης». Και πάλι: «Άρα, αδελφοί, όπως ο Ισαάκ, είμαστε τέκνα της επαγγελίας». Τι σημαίνει «της επαγγελίας»; Όπως ακριβώς εκείνον δεν τον γέννησε η φύση, έτσι ούτε και εμάς μας γέννησε η φύση, αλλά η χάρις του Θεού. Και πάλι: «Η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας»· αυτή δε είναι η Εκκλησία. Διότι «έχετε προσέλθει», λέει, «στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων».

Επειδή θέλησε να κληρονομήσει και αυτός την επαγγελία, λέει, και παρόλο που με δάκρυα αναζήτησε επίμονα αυτήν ακριβώς την επαγγελία, αποδοκιμάστηκε, επειδή δεν βρήκε τόπο μετανοίας. Διότι δεν μετανόησε, λέει. Πώς άλλωστε, αφού έλεγε: «Πλησιάζουν οι ημέρες του πένθους του πατέρα μου, και θα σκοτώσω τον αδελφό μου τον Ιακώβ»; «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, και που φλέγεται με φωτιά, και σε γνόφο, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα.» Έχοντας ήδη σε πολλά συγκρίνει τη Νέα με την Παλαιά, και έχοντας δείξει ότι αυτή είναι πολύ ανώτερη από εκείνη, πάλι και εδώ συγκρίνει συνοπτικά, τοποθετώντας τον Ιησού αντί του Μωυσή, και αντί για λαό μυριάδες αγγέλων, και αντί για όρος τον ουρανό. «Ούτε σε ήχο σάλπιγγας και σε φωνή λόγων, την οποία όσοι άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος. Διότι δεν μπορούσαν να υποφέρουν την προσταγή: Κι αν ακόμη θηρίο αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί. Και τόσο φοβερό ήταν το θέαμα, ώστε ο Μωυσής είπε: Είμαι γεμάτος φόβο και τρόμο. Αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, στην επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη, και σε Εκκλησία πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού, που μιλάει καλύτερα από ό,τι εκείνο του Άβελ. Προσέξτε να μην απορρίψετε αυτόν που μιλάει.» Σαν να είναι δηλαδή παρών κάποιος βασιλιάς.

Τους μόχθους της αμαρτίας τούς αναμένει η οδύνη και η κατήφεια της γέεννας. Μου έρχεται να δακρύσω για σένα, άνθρωπε, όταν αναλογίζομαι ότι προτιμάς τα έργα της αισχύνης από τη μεγάλη δόξα του Θεού, και ότι, μένοντας προσκολλημένος στην αμαρτία εξαιτίας της ηδονής της ακολασίας, αποκλείεις τον εαυτό σου από τα αγαθά των επαγγελιών, ώστε να μη δεις τα αγαθά της Ιερουσαλήμ. Εκεί υπάρχουν μυριάδες αγγέλων, πανήγυρη πρωτοτόκων, θρόνοι αποστόλων, προεδρίες προφητών, σκήπτρα πατριαρχών, στέφανοι μαρτύρων, έπαινοι δικαίων. Να επιθυμήσεις να συναριθμηθείς με αυτούς, αφού απολουστείς και αγιαστείς σύμφωνα με τη δωρεά του Χριστού.

Πάνω απ' όλα, ας θυμηθούμε αυτά τα τρία με βαθιά επίγνωση ψυχής: τίνος υιοί γίναμε κατά χάριν; ποια είναι η πατρίδα μας; και ποια είναι η κληρονομιά μας; Το πρώτο μας το διδάσκει ο υιός της βροντής, ο Ιωάννης, λέγοντας: «όσοι δε τον δέχτηκαν, σε αυτούς έδωσε το δικαίωμα να γίνουν τέκνα Θεού, σε αυτούς που πιστεύουν στο όνομά του· οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό». Το δεύτερο μας το δείχνει ο θειότατος Παύλος γράφοντας τα εξής: «διότι το πολίτευμά μας βρίσκεται στους ουρανούς, από όπου και απεκδεχόμαστε ως σωτήρα τον Κύριο Ιησού»· και πάλι: «έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων, και στην εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι καταγεγραμμένοι στους ουρανούς»· και πάλι: «διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική».

Απάντηση. Γνωρίζουμε ότι όχι μόνο η Ιερουσαλήμ, αλλά και όλα τα υπόλοιπα αγαθά που πρόκειται να λάβουν οι δίκαιοι κατά την ανάσταση, βρίσκονται άνω. Οι αρραβώνες όμως και οι απαρχές αυτών ακριβώς των αγαθών ενεργούν πνευματικά από τώρα μέσα στις καρδιές όσων έχουν σταθερή πίστη, ώστε, έχοντας πλήρη βεβαιότητα για τα μελλοντικά, να περιφρονήσουμε όλα τα παρόντα και να αγαπήσουμε τον Θεό μέχρι θανάτου. Γι' αυτό δεν είπε: «πρόκειται να προσέλθετε», αλλά: «έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ». Όλοι λοιπόν έχουμε γίνει δεκτικοί αυτών των δωρεών από το βάπτισμα, αλλά αξιώνονται να τα επιτύχουν μόνο όσοι πιστεύουν σταθερά, εκείνοι που καθημερινά πεθαίνουν για την αγάπη του Χριστού, δηλαδή όσοι υπερβαίνουν κάθε έννοια της παρούσας ζωής και δεν σκέφτονται τίποτε άλλο παρά μόνο πότε θα φτάσουν στην τέλεια αγάπη του Χριστού, η οποία αποτελεί το εσώτερο άνοιγμα της καρδιάς όπου εισήλθε για χάρη μας ως πρόδρομος ο Ιησούς.

Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, και σε φωτιά που καίει, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα, και σε ήχο σάλπιγγας, και σε φωνή λόγων, για την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος (διότι δεν μπορούσαν να υποφέρουν αυτό που τους διατασσόταν), αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων που πανηγυρίζουν, και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού που λαλεί καλύτερα από τον Άβελ. Έτσι λοιπόν, τόσο ο προφητικός λόγος όσο και το αποστολικό κήρυγμα δίνουν φτερά στον νου μας προς τα ουράνια, και μας προτρέπουν να συλλογιζόμαστε και να ατενίζουμε τα εκεί κάλλη, και να παρατηρούμε την πανήγυρη των αγίων που κατοικούν και ευφραίνονται σε αυτά, και μας εισάγουν και μας υπόσχονται τα θεαυγή και ξεκάθαρα δόγματα του Ευαγγελίου: ότι δηλαδή οίκος του Θεού είναι η Εκκλησία του Θεού, όπως φρονεί και ο θείος Απόστολος.

Αυτός είναι ο παράδεισος, ω Γρηγόριε, στον οποίο αρπάχτηκε ο Παύλος και στον οποίο εισήλθε ο Μέγας Βασίλειος μαζί με τους υπόλοιπους αγίους, και στον οποίο άνοιξε την είσοδο για όλους τους αγίους του ο Χριστός, όπως ακριβώς διδάσκει την Εκκλησία του ο θείος Παύλος λέγοντας τα εξής: «Έχοντας λοιπόν, αδελφοί, παρρησία για την είσοδο στα άγια διά του αίματος του Ιησού, την οποία εγκαινίασε για εμάς ως οδό πρόσφατη και ζωντανή διαμέσου του καταπετάσματος, δηλαδή της σάρκας του, και έχοντας μέγαν ιερέα στον οίκο του Θεού, ας προσερχόμαστε με αληθινή καρδιά και με πλήρη βεβαιότητα πίστεως», και λίγο μετά: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, ούτε σε φωτιά που καίει, ούτε σε γνόφο και σκοτάδι και θύελλα, ούτε σε ήχο σάλπιγγας και σε φωνή ρημάτων, την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί πλέον άλλος λόγος», και στη συνέχεια: «Αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη και Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή όλων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού που λαλεί καλύτερα από το αίμα του Άβελ.» Αυτός είναι ο παράδεισος, η νέα Ιερουσαλήμ στους ουρανούς, στην οποία γνωρίζω ότι στέκεται και η πύρινη ρομφαία, η οποία στρέφεται και επιτρέπει την είσοδο σε αυτήν στους μεν αγίους, ενώ στους αναξίους την αποκλείει με τρόπο φοβερό.

Αν πάλι θέλει να εξομοιώσει τον εαυτό του με ένα από τα κτίσματα για την αγαλλίαση και την ευφροσύνη των νοερών κτισμάτων, όπως για παράδειγμα με την ολόφωτη πόλη της Ιερουσαλήμ ή το επουράνιο όρος Σιών, μπορεί να κάνει τα πάντα όπως θέλει, καθώς έχει ειπωθεί: «εσείς όμως έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ». Τα πάντα του είναι εύκολα και ευχερή, στο να μεταμορφώνεται σε ό,τι θέλει για χάρη των άξιων και πιστών σε αυτόν ψυχών. Αρκεί μόνο να αγωνίζεται κανείς να γίνει φίλος του και ευάρεστος σε αυτόν, και με την ίδια του την πείρα και την αίσθηση θα δει τα επουράνια αγαθά και την ανέκφραστη τρυφή και τον άπειρο πλούτο της θεότητας, —αληθινά «εκείνα που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν», το Πνεύμα του Κυρίου, που γίνεται ανάπαυση των άξιων ψυχών και αγαλλίαση και τρυφή και αιώνια ζωή. Διότι ο Κύριος σωματοποιεί τον εαυτό του και σε βρώση και σε πόση, καθώς είναι γραμμένο στο Ευαγγέλιο: «εκείνος που τρώει αυτόν τον άρτο θα ζήσει στον αιώνα», για να αναπαύσει ανέκφραστα και να γεμίσει με πνευματική ευφροσύνη την ψυχή· και γι' αυτό λέει: «εγώ είμαι ο άρτος της ζωής»· ομοίως και σε πόση επουράνιου νάματος, καθώς λέει: «όποιος πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, θα γίνει μέσα του πηγή νερού που θα αναβλύζει σε ζωή αιώνια», και «όλοι» λέει «το ίδιο ποτό ποτιστήκαμε».

Διότι, όπως ακριβώς οι έμποροι που ταξιδεύουν με πλοίο, έστω και αν βρουν ούριο άνεμο και γαλήνια θάλασσα, εφόσον δεν έχουν φτάσει ακόμη στο λιμάνι, βρίσκονται υπό τον φόβο μήπως ξαφνικά σηκωθεί αντίθετος άνεμος, ταραχθεί η θάλασσα και κινδυνεύσει το πλοίο, έτσι και οι Χριστιανοί, αν και έχουν μέσα τους τον ευνοϊκό άνεμο του Αγίου Πνεύματος να πνέει, εντούτοις βρίσκονται ακόμη υπό φόβο, μήπως έρθει και πνεύσει ο άνεμος της αντίθετης δύναμης και προκαλέσει κάποια ταραχή και κλυδωνισμό στις ψυχές τους. Χρειάζεται, λοιπόν, πολλή προσπάθεια, για να φτάσουμε στο λιμάνι της καταπαύσεως, στον τέλειο κόσμο, στην αιώνια τρυφή, στην πόλη των αγίων, στην επουράνια Ιερουσαλήμ, στην εκκλησία των πρωτοτόκων. Εάν όμως κάποιος δεν έχει ξεπεράσει εκείνα τα μέτρα, βρίσκεται υπό μεγάλο φόβο, μήπως στο μεταξύ η πονηρή δύναμη του προκαλέσει κάποια πτώση.

Ας τον δεχθούμε, λοιπόν, με πίστη και πολλή αγάπη και ας τον βάλουμε μέσα μας και ας τον φιλοξενήσουμε και ας τον θρέψουμε και ας τον ποτίσουμε και ας τον ενδύσουμε, παραδίδοντας ολοκληρωτικά σε αυτόν τις ίδιες τις προαιρέσεις μας και ακολουθώντας το θέλημα του πνεύματός του, ή μάλλον, ας τραφούμε και ας ποτιστούμε με το πνεύμα του και ας ενδυθούμε τον ίδιο τον Κύριο. Διότι αυτός είναι η τροφή, το ποτό και το ένδυμά μας, και ο θησαυρός και η κληρονομιά και η κτήση μας, και η ανάπαυση και ο οίκος μας και το παν. Η αιώνια ζωή μας είναι αυτός, και κάθε ψυχή που δεν τον δέχεται μέσα της τώρα και δεν τον αναπαύει με τους καρπούς της αρετής, ή μάλλον, που δεν αναπαύεται και δεν ζει τη ζωή του πνεύματος, δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία των ουρανών μαζί με τους αγίους και δεν μπορεί να εισέλθει στην επουράνια πόλη των «πρωτοτόκων».

Διότι, όπως ακριβώς οι ναυτιλλόμενοι έμποροι, όταν βρουν ούριο άνεμο και γαληνεμένη θάλασσα, εφόσον δεν έχουν φτάσει ακόμη στο λιμάνι, βρίσκονται ακόμη υπό φόβο μήπως, αν εγερθεί αντίθετος άνεμος, κλυδωνιστεί η θάλασσα και κινδυνεύσει το πλοίο, έτσι και οι Χριστιανοί, μολονότι έχουν τη χάρη και τον ούριο άνεμο του Αγίου Πνεύματος να πνέει σε αυτούς, βρίσκονται υπό φόβο μήπως ο άνεμος της αντίπαλης δύναμης επιπέσει και προκαλέσει κάποια ταραχή και κλυδωνισμό στις ψυχές τους. Χρειάζεται, λοιπόν, πολλή σπουδή, ώστε να φτάσουν στο λιμάνι της αναπαύσεως, στον τέλειο κόσμο, στην αιώνια τρυφή, στην αγία πόλη, στην επουράνια Ιερουσαλήμ, στην εκκλησία των πρωτοτόκων. Αν όμως κάποιος δεν διανύσει εκείνα τα μέτρα, βρίσκεται υπό μεγάλο φόβο μήπως στο μεταξύ η αντίπαλη δύναμη του προκαλέσει κάποια πτώση.

Εάν λοιπόν συμβαίνουν αυτά, πόσο μάλλον ο Ίδιος που υπάρχει, όπως θέλει και ό,τι θέλει, εξαιτίας της ανέκφραστης χρηστότητας και της ακατάληπτης αγαθότητάς του, συγκαταβαίνει και σμικρύνει και εξομοιώνει τον εαυτό του και λαμβάνει σωματική μορφή και αναμειγνύεται με τις άγιες, άξιες και πιστές ψυχές, για να γίνει ορατός ο αόρατος και να ψηλαφηθεί ο αψηλάφητος (ανάλογα με τη φύση της λεπτότητας της ψυχής), και να αισθανθεί η ψυχή τη γλυκύτητά του, να απολαύσει τη χρηστότητα και το φως του και να λάβει κάποια πείρα της άρρητης ανάπλασης. Όταν το θέλει, γίνεται πυρ που κατακαίει κάθε φαύλο και παρείσακτο στοιχείο της ψυχής· διότι, όπως λέει ο προφήτης, «ο Θεός μας είναι πυρ καταναλίσκον». Όταν το θέλει, γίνεται ανάπαυση άρρητη και ανέκφραστη, για να αναπαυθεί και να απολαύσει τη θεότητα η ψυχή. Όταν το θέλει, γίνεται χαρά και ειρήνη, περιθάλποντας και περιβάλλοντας την ψυχή. Εάν πάλι θέλει να πάρει τη μορφή ενός από τα κτίσματα για την ευφροσύνη και την αγαλλίαση της ψυχής, όπως για παράδειγμα ως ολόφωτη πόλη της Ιερουσαλήμ ή ως επουράνιο όρος Σιών, το δύναται όπως το θέλει, καθώς έχει γραφτεί: «εσείς όμως έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ». Όλα του είναι εύκολα και ευχερή, μεταβαλλόμενος και μεταμορφούμενος και εμφανιζόμενος σε ό,τι θέλει μέσα στις άγιες και πιστές ψυχές του.

Διότι, αφού είπε: «Έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων που πανηγυρίζουν», πρόσθεσε: «και σε εκκλησία πρωτοτόκων, οι οποίοι είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς.» Εάν λοιπόν είναι απογεγραμμένοι, είναι ολοφάνερο ότι είναι και καταμετρημένοι, όπως είναι γραμμένο: «Γνώρισε ο Κύριος τους δικούς του.» Και ο ιερός λόγος λέει: «Ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας, λέει, είναι καταμετρημένες.» Εάν δε οι τρίχες μας είναι καταμετρημένες από τον Θεό που γνωρίζει τα πάντα, πόσο μάλλον εμείς; Εφόσον λοιπόν όλοι οι άγιοι είναι προεγνωσμένοι από τον Θεό, συγχρόνως προορισμένοι και καταμετρημένοι, καθώς και απογεγραμμένοι ονομαστικά στους ουρανούς, και επειδή όλοι μαζί είναι μέλη του Χριστού, τα οποία οφείλουν να γίνουν και να αποτελέσουν ένα δικό του σώμα, έχει αποδειχθεί φανερά μέσω του λόγου ότι, όταν όλοι αυτοί συναχθούν και γίνουν ένα σώμα του Χριστού, τότε και ο άνω κόσμος, η ίδια η επουράνια Ιερουσαλήμ η οποία είναι και εκκλησία των πρωτοτόκων, θα πληρωθεί, δηλαδή θα γίνει ολόκληρο το σώμα της βασίλισσας Εκκλησίας του Θεού, το οποίο είναι το σώμα του Χριστού του Θεού.

Οδηγούνταν λοιπόν στην τελευταία και μακάρια οδό, αυτήν που φέρνει στη ζωή και στους ουρανούς, την αιώνια, ατελεύτητη και απέραντη. Αγαλλιούσαν με ανεκλάλητη χαρά και φανέρωναν την εσωτερική τους κατάσταση με την εξωτερική τους φαιδρότητα, διότι, αφήνοντας πίσω τους έναν πονηρό βασιλιά και τους δήμιούς του, επρόκειτο να πλησιάσουν τον φιλάνθρωπο και ακατάληπτο Βασιλιά και την Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς και την πανηγυρική σύναξη μυριάδων αγγέλων. Ένα μόνο πράγμα τους λυπούσε: η εκούσια τύφλωση των τυράννων απέναντι στο φως της αλήθειας και το γεγονός ότι πολλοί από τους πιο αδύναμους, εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο διεξάγονταν οι δίκες, κλονίζονταν στην πίστη τους. Διότι ο παράνομος τρόπος των ανακρίσεων αποδεικνύεται υπόθεση καταδυναστείας και αδικίας. Το να προσποιούνται οι δικαστές το πλήρες σχήμα του δικαστηρίου και της νόμιμης δίκης δημιουργεί όχι μικρό σκάνδαλο στους πιο αστήρικτους. Επειδή νομίζουν ότι η αλήθεια του δικαστηρίου καταδίκασε σε τιμωρίες και θάνατο αυτούς που βρήκε πραγματικά ενόχους. Ένας λοιπόν από τους αγίους, ονόματι Πέτρος, εξαιτίας αυτών των πραγμάτων, με την καρδιά του πυρπολημένη από θείο ζήλο, στάθηκε απέναντι στους τυράννους. Ω παραβάτες των έργων, φώναξε, και εχθροί της αλήθειας, πώς, έχοντας φορέσει το προσωπείο των δικαστών και πλάθοντας το σχήμα της δίκης, χύνετε αναίτια αίματα δικαίων, στους οποίους δεν βρέθηκε τίποτα άξιο θανάτου, παρά μάλλον όλα είναι άξια τιμής και στεφάνων;