Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12:23

Εάν λοιπόν εδώ, όπου υπάρχουν ασθένειες, και κακοήθειες, και πρόωροι θάνατοι, και συκοφαντίες, και φθόνοι, και αθυμίες, και οργές, και πονηρές επιθυμίες, και αμέτρητες επιβουλές, και καθημερινές φροντίδες, και συνεχή και αλλεπάλληλα δεινά που προκαλούν από παντού αμέτρητες λύπες, είπε ο Παύλος ότι είναι δυνατόν να χαίρεται κανείς πάντοτε, εφόσον, ανασηκώνοντας λίγο το κεφάλι του από την τρικυμία των βιωτικών πραγμάτων, ρυθμίσει σωστά τη ζωή του, πόσο μάλλον μετά την αναχώρησή μας από εδώ είναι ευκολότερο να επιτύχει κανείς αυτό το αγαθό, όταν όλα αυτά έχουν εξαλειφθεί, και οι αρρώστιες και τα πάθη και οι αφορμές των αμαρτημάτων, όταν δεν υπάρχει το «δικό μου» και το «δικό σου», αυτή η ψυχρή φράση, που εισάγει στη ζωή μας όλα τα δεινά και έχει γεννήσει αμέτρητους πολέμους. Γι' αυτό ιδιαίτερα μακαρίζω τον άγιο τούτον, διότι, αν και μετετάγη και άφησε την πόλη που βρίσκεται ανάμεσά μας, εντούτοις ανέβηκε σε άλλη πόλη, αυτήν του Θεού, και εγκαταλείποντας αυτήν εδώ την Εκκλησία, συγκαταλέγεται σε εκείνη των πρωτοτόκων που έχουν απογραφεί στους ουρανούς, και αφού άφησε αυτές εδώ τις εορτές, μετέστη στην πανήγυρη των αγγέλων. Διότι, για το ότι υπάρχει και πόλη άνω και Εκκλησία και πανήγυρη, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Έχετε προσέλθει σε πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε Εκκλησία πρωτοτόκων που έχουν απογραφεί στους ουρανούς, και σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων».

Διότι εκεί δεν υπάρχουν σιτάρια και κριθάρια και διάφορα είδη καρπών, αλλά παντού υπάρχει ο καρπός του πνεύματος: αγάπη και χαρά και ευφροσύνη και ειρήνη και αγαθοσύνη και πραότητα σε μεγάλη αφθονία. Δεν υπάρχουν ποίμνια προβάτων και αγέλες βοδιών, αλλά παντού στους ουρανούς μπορεί κανείς να αντικρίσει πνεύματα δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, αρετές ψυχών και ηθικά κατορθώματα. Δεν υπάρχουν ενδύματα και πανωφόρια, αλλά στέφανοι πολυτιμότεροι από κάθε χρυσάφι, βραβεία, έπαθλα, και τα αναρίθμητα αγαθά που είναι αποταμιευμένα για εκείνους που κατορθώνουν την αρετή. Και το πλήθος αυτών που συγκεντρώνονται είναι πολύ πιο σεμνό και πολυπληθέστερο· διότι δεν αποτελείται από κατοίκους της πόλης και της υπαίθρου, αλλά εδώ υπάρχουν μυριάδες αγγέλων, εκεί χιλιάδες αρχαγγέλων, αλλού ομήγυρη προφητών, σε άλλο μέρος χοροί μαρτύρων, τάγματα αποστόλων, σύλλογοι δικαίων, και διάφορες ομάδες όλων εκείνων που ευαρέστησαν τον Θεό. Όντως, θαυμαστή είναι αυτή η πανήγυρη, και το μεγαλύτερο από όλα είναι ότι στο μέσο της πανηγύρεως παρευρίσκεται ο Βασιλιάς όλων αυτών. Διότι, αφού είπε: «σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων», πρόσθεσε: «και στον Θεό που είναι κριτής των πάντων». Ποιος είδε ποτέ βασιλιά να προσέρχεται σε πανήγυρη; Εδώ βέβαια κανείς δεν το είδε ποτέ, εκεί όμως οι παρόντες βλέπουν αδιάκοπα, στον βαθμό που τους είναι δυνατόν να βλέπουν, ότι είναι παρών και ότι στολίζει όλους τους συγκεντρωμένους με τη λαμπρότητα της δικής Του δόξας. Και αυτές μεν οι επίγειες πανηγύρεις συχνά διαλύονται στα μέσα της ημέρας, εκείνη όμως δεν είναι έτσι.

«Αναγγείλατε στα έθνη τα έργα του». Κάποιος άλλος λέει: «Ανάμεσα στους λαούς τα σχέδιά του». Τι λες; Αυτός για τον οποίο ο ουρανός είναι θρόνος και η γη υποπόδιο, Αυτός που στο χέρι του κρατά τα πέρατα της γης, Αυτός κατοικεί στη Σιών; Ναι· διότι με τον όρο κατοικία εδώ δεν εννοεί τον περιορισμό του (αφού η μεγαλωσύνη του είναι απέραντη), αλλά την οικειότητα προς τον τόπο και τη στενή σχέση μαζί του, ώστε μέσα από αυτήν τη συγκατάβαση να ελκύσει τους Ιουδαίους προς τον εαυτό του· εξάλλου, και στην περίπτωσή μας η οικία ονομάζεται έτσι, ακριβώς επειδή έχουμε οικειότητα με αυτήν. Λέγεται επίσης ότι κατοικεί μέσα μας, όχι επειδή εμπεριέχεται από εμάς, αλλά επειδή έχει οικειότητα προς εμάς. Κατά αναγωγή, Σιών ονομάζεται η Εκκλησία. «Διότι έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων». Και δικαίως η Εκκλησία ονομάζεται όρος, εξαιτίας του βέβαιου, του σταθερού και του άσειστου χαρακτήρα της. Διότι, όπως ακριβώς είναι αδύνατον να σαλευτεί ένα όρος, έτσι είναι αδύνατον να σαλευτεί και η Εκκλησία του Θεού. «Αναγγείλατε στα έθνη τα έργα του». Θέλει να γινόμαστε κήρυκες των ευεργεσιών του Θεού και να μην αποκρύπτουμε ποτέ τις ευεργεσίες του. Και αυτό το ζητά παντού, τόσο για χάρη εκείνων που τα λέγουν όσο και για εκείνους που τα ακούν. Επειδή το κέρδος υπάρχει και για τους μεν και για τους δε, εάν δείχνουν προσοχή. «Διότι εκείνος που εκζητεί τα αίματά τους τα θυμήθηκε». Είδες ποια εννοεί ως έργα του; Τις ευεργεσίες.

Διότι τα κατορθώματα είναι κοινά, όπως ακριβώς είναι κοινά και όλα τα έργα. «Ράβδο δυνάμεώς σου θα εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών». Με τον όρο «ράβδο δυνάμεως» εννοεί την ίδια τη δύναμη. Μνημονεύει δε τη Σιών, επειδή από εκεί έλαβαν αρχή τα κατορθώματα. Διότι εκεί έδωσε και τον νόμο, εκεί τέλεσε και τα θαύματα· από εκεί άρχισε το κήρυγμα και εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την οικουμένη. Εάν όμως θέλεις να εκλάβεις τα λεγόμενα αναγωγικά, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων». «Ράβδο δυνάμεώς σου θα εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών». Η ράβδος άλλοτε μεν είναι τιμωρητική και ευεργετική, άλλοτε δε παρηγορητική, και σύμβολο βασιλείας. Και για να πεισθείς ότι έχει και τις δύο ιδιότητες, άκουσε τον Προφήτη που λέει: «Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν». Και πάλι: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια· σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις». Και ο Παύλος: «Τι θέλετε; Να έλθω προς εσάς με ράβδο, ή με αγάπη και πνεύμα πραότητας;» Είδες πώς αποτελεί μέσο παιδαγωγίας· δες πώς αποτελεί και σύμβολο βασιλείας. Διότι λέει ο Ησαΐας: «Θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα της»· και ο Δαβίδ: «Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου».

Ο Παύλος γνωρίζει την άνω Ιερουσαλήμ, για την οποία λέει: «Η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας»· όπως ακριβώς γνωρίζει την Εκκλησία ως Σιών, όταν λέει: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό και φλεγόμενο από φωτιά, και σε γνόφο και σκοτάδι και θύελλα, αλλά έχετε προσέλθει στην πόλη Σιών και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς».

Αυτό δε που λέει, έχει ως εξής: Τον Ισαάκ τον ανέστησε από νεκρωμένα σώματα· έτσι ανέστησε και τον Υιό, αφού πρώτα έγινε νεκρός. Θέλεις να μάθεις ότι η στειρότητα αποτελούσε σύμβολο και ενός άλλου πράγματος; Η Εκκλησία επρόκειτο να γεννήσει το πλήθος των πιστών· για να μην δυσπιστήσεις, λοιπόν, πώς η άγονη, η άκαρπη, η στείρα γέννησε, προηγήθηκε εκείνη που ήταν στείρα εκ φύσεως, προετοιμάζοντας τον δρόμο για εκείνη που ήταν στείρα κατά προαίρεση, και η Σάρρα έγινε τύπος της Εκκλησίας. Διότι, όπως ακριβώς εκείνη που ήταν στείρα γέννησε στα γηρατειά της, έτσι και αυτή, αν και ήταν στείρα, γέννησε κατά τους έσχατους καιρούς. Και για το ότι αυτό είναι αλήθεια, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Εμείς, όμως, είμαστε τέκνα της ελεύθερης». Επειδή, δηλαδή, η Σάρρα, η ελεύθερη, είναι τύπος της Εκκλησίας, για τον λόγο αυτόν πρόσθεσε ότι: «Είμαστε τέκνα της ελεύθερης». Και πάλι: «Άρα, αδελφοί, όπως ο Ισαάκ, είμαστε τέκνα της επαγγελίας». Τι σημαίνει «της επαγγελίας»; Όπως ακριβώς εκείνον δεν τον γέννησε η φύση, έτσι ούτε και εμάς μας γέννησε η φύση, αλλά η χάρις του Θεού. Και πάλι: «Η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας»· αυτή δε είναι η Εκκλησία. Διότι «έχετε προσέλθει», λέει, «στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων».

Επειδή θέλησε να κληρονομήσει και αυτός την επαγγελία, λέει, και παρόλο που με δάκρυα αναζήτησε επίμονα αυτήν ακριβώς την επαγγελία, αποδοκιμάστηκε, επειδή δεν βρήκε τόπο μετανοίας. Διότι δεν μετανόησε, λέει. Πώς άλλωστε, αφού έλεγε: «Πλησιάζουν οι ημέρες του πένθους του πατέρα μου, και θα σκοτώσω τον αδελφό μου τον Ιακώβ»; «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, και που φλέγεται με φωτιά, και σε γνόφο, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα.» Έχοντας ήδη σε πολλά συγκρίνει τη Νέα με την Παλαιά, και έχοντας δείξει ότι αυτή είναι πολύ ανώτερη από εκείνη, πάλι και εδώ συγκρίνει συνοπτικά, τοποθετώντας τον Ιησού αντί του Μωυσή, και αντί για λαό μυριάδες αγγέλων, και αντί για όρος τον ουρανό. «Ούτε σε ήχο σάλπιγγας και σε φωνή λόγων, την οποία όσοι άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος. Διότι δεν μπορούσαν να υποφέρουν την προσταγή: Κι αν ακόμη θηρίο αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί. Και τόσο φοβερό ήταν το θέαμα, ώστε ο Μωυσής είπε: Είμαι γεμάτος φόβο και τρόμο. Αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, στην επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη, και σε Εκκλησία πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού, που μιλάει καλύτερα από ό,τι εκείνο του Άβελ. Προσέξτε να μην απορρίψετε αυτόν που μιλάει.» Σαν να είναι δηλαδή παρών κάποιος βασιλιάς.

Σήμερα η νοητή και έμψυχη κλίμακα, διά της οποίας ο Ύψιστος κατέβηκε, εμφανίστηκε στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους, χρησιμοποιώντας τον θάνατο ως κλίμακα ανήλθε από τη γη στους ουρανούς. Σήμερα η επίγεια τράπεζα, η οποία βάσταξε απειρόγαμα τον ουράνιο άρτο της ζωής, τον άνθρακα της θεότητας, υψώθηκε από τη γη προς τους ουρανούς, και για την κατά ανατολάς πύλη του Θεού υψώθηκαν οι πύλες των ουρανών. Σήμερα από την επίγεια Ιερουσαλήμ η έμψυχη πόλη του Θεού μετατίθεται προς την άνω Ιερουσαλήμ, και αυτή που κυοφόρησε τον πρωτότοκο όλης της κτίσης, τον Μονογενή από τον Πατέρα, ως δικό της πρωτότοκο και μονογενή, κατασκηνώνει στην εκκλησία των πρωτοτόκων, και η έμψυχη και λογική κιβωτός του Κυρίου μεθίσταται προς την ανάπαυση του Υιού.

Αρνούμενοι τη συμμετοχή σε όλα αυτά, όπως ακριβώς συνταχθήκαμε με τον Χριστό, ας επιδιώξουμε με ζήλο τις αντίθετες προς αυτά αρετές: την αγνεία, τη σωφροσύνη, την ακτημοσύνη, την υπομονή, την ειρήνη, την αγάπη, τη συμπάθεια, την ελεημοσύνη, την προσφορά προς όσους έχουν ανάγκη, το σεμνό σχήμα, ένδυμα και βάδισμα, τον αληθινό λόγο, την ταπείνωση, και πάνω από όλα τον ονειδισμό του Χριστού, ώστε, αφού γίνουμε κοινωνοί των παθημάτων Του, να συμμετάσχουμε και στη δόξα Του, προσφερόμενοι στον Θεό και Πατέρα ως θυσία ζωντανή και άμωμη, μέσα στην Εκκλησία των πρωτοτόκων, όπου είναι η κατοικία εκείνων που ευφραίνονται.

Τους μόχθους της αμαρτίας τούς αναμένει η οδύνη και η κατήφεια της γέεννας. Μου έρχεται να δακρύσω για σένα, άνθρωπε, όταν αναλογίζομαι ότι προτιμάς τα έργα της αισχύνης από τη μεγάλη δόξα του Θεού, και ότι, μένοντας προσκολλημένος στην αμαρτία εξαιτίας της ηδονής της ακολασίας, αποκλείεις τον εαυτό σου από τα αγαθά των επαγγελιών, ώστε να μη δεις τα αγαθά της Ιερουσαλήμ. Εκεί υπάρχουν μυριάδες αγγέλων, πανήγυρη πρωτοτόκων, θρόνοι αποστόλων, προεδρίες προφητών, σκήπτρα πατριαρχών, στέφανοι μαρτύρων, έπαινοι δικαίων. Να επιθυμήσεις να συναριθμηθείς με αυτούς, αφού απολουστείς και αγιαστείς σύμφωνα με τη δωρεά του Χριστού.

Αρχικά, αφού ατενίσαμε προς τον ουρανό, επικαλεστήκαμε τον Θεό και προσθέσαμε «ας γίνει το θέλημά σου, Κύριε, και όχι το δικό μας», καθίσαμε. Έπειτα, επειδή όλοι με προέτρεψαν και με αξίωσαν να μιλήσω πρώτος, ξεκινώντας από τον Θεό και ορίζοντάς τον ως επόπτη του λόγου, έδειξα ότι εκ φύσεως είναι ένας και ένα κόσμο δημιούργησε, μία εκκλησία αγγέλων συγκρότησε εξ αρχής στους ουρανούς, έναν παράδεισο φύτεψε και έναν άνθρωπο έπλασε, και ότι σε τέτοιο βαθμό υπεραγαπά την ένωση των καλών, ώστε, μετά την αποστασία του αγγέλου και τη μηχανουργία του διχασμού στη γη, αυτός ο ίδιος, ο Ένας της Τριάδος, χάριν της ενώσεως των πάντων ενανθρώπησε και, αφού συγκρότησε μία εκκλησία πρωτοτόκων στους ουρανούς, εκεί μεν ο ίδιος συνυπάρχει με τους αγίους, ως η ακρότατη ένωση των πάντων, άφησε δε και στις επί γης εκκλησίες τους αρχιερείς των ορθοδόξων να τηρούν τη θέση του και να εκπληρώνουν το θέλημά του, των οποίων πρώτος μεταξύ των ζώντων είναι ο νυν οικουμενικός πατριάρχης, ο οποίος, μιμούμενος αυτόν τον εκ φύσεως Κύριο και Διδάσκαλο και συνάγοντας τους πάντες στην ενότητα της πίστεως, όσο του είναι δυνατόν, έχοντας συγκατανεύσει και στις δικές σας αξιώσεις, απέστειλε εμάς, τους οποίους ήδη βλέπετε, διψώντας σφόδρα για την ένωση της εκκλησίας, και όχι μόνον αυτός, αλλά μαζί του και ο κράτιστος και αγιώτατος βασιλεύς μας.

Άπαντες: Αυτό είναι ολοφάνερο, τι άλλο; Ο Ιωσήφ: Εγώ όμως όχι μόνο με αυτές, αλλά πρωτίστως με την άνω εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς. Αυτό όμως είναι αληθινά αδύνατο να συμβεί διαφορετικά, εάν πρώτα δεν καταστούν άξια αυτής της ενώσεως.

Πάνω απ' όλα, ας θυμηθούμε αυτά τα τρία με βαθιά επίγνωση ψυχής: τίνος υιοί γίναμε κατά χάριν; ποια είναι η πατρίδα μας; και ποια είναι η κληρονομιά μας; Το πρώτο μας το διδάσκει ο υιός της βροντής, ο Ιωάννης, λέγοντας: «όσοι δε τον δέχτηκαν, σε αυτούς έδωσε το δικαίωμα να γίνουν τέκνα Θεού, σε αυτούς που πιστεύουν στο όνομά του· οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό». Το δεύτερο μας το δείχνει ο θειότατος Παύλος γράφοντας τα εξής: «διότι το πολίτευμά μας βρίσκεται στους ουρανούς, από όπου και απεκδεχόμαστε ως σωτήρα τον Κύριο Ιησού»· και πάλι: «έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων, και στην εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι καταγεγραμμένοι στους ουρανούς»· και πάλι: «διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική».

Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, και σε φωτιά που καίει, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα, και σε ήχο σάλπιγγας, και σε φωνή λόγων, για την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος (διότι δεν μπορούσαν να υποφέρουν αυτό που τους διατασσόταν), αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων που πανηγυρίζουν, και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού που λαλεί καλύτερα από τον Άβελ. Έτσι λοιπόν, τόσο ο προφητικός λόγος όσο και το αποστολικό κήρυγμα δίνουν φτερά στον νου μας προς τα ουράνια, και μας προτρέπουν να συλλογιζόμαστε και να ατενίζουμε τα εκεί κάλλη, και να παρατηρούμε την πανήγυρη των αγίων που κατοικούν και ευφραίνονται σε αυτά, και μας εισάγουν και μας υπόσχονται τα θεαυγή και ξεκάθαρα δόγματα του Ευαγγελίου: ότι δηλαδή οίκος του Θεού είναι η Εκκλησία του Θεού, όπως φρονεί και ο θείος Απόστολος.

Αυτός είναι ο παράδεισος, ω Γρηγόριε, στον οποίο αρπάχτηκε ο Παύλος και στον οποίο εισήλθε ο Μέγας Βασίλειος μαζί με τους υπόλοιπους αγίους, και στον οποίο άνοιξε την είσοδο για όλους τους αγίους του ο Χριστός, όπως ακριβώς διδάσκει την Εκκλησία του ο θείος Παύλος λέγοντας τα εξής: «Έχοντας λοιπόν, αδελφοί, παρρησία για την είσοδο στα άγια διά του αίματος του Ιησού, την οποία εγκαινίασε για εμάς ως οδό πρόσφατη και ζωντανή διαμέσου του καταπετάσματος, δηλαδή της σάρκας του, και έχοντας μέγαν ιερέα στον οίκο του Θεού, ας προσερχόμαστε με αληθινή καρδιά και με πλήρη βεβαιότητα πίστεως», και λίγο μετά: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, ούτε σε φωτιά που καίει, ούτε σε γνόφο και σκοτάδι και θύελλα, ούτε σε ήχο σάλπιγγας και σε φωνή ρημάτων, την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί πλέον άλλος λόγος», και στη συνέχεια: «Αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη και Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή όλων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού που λαλεί καλύτερα από το αίμα του Άβελ.» Αυτός είναι ο παράδεισος, η νέα Ιερουσαλήμ στους ουρανούς, στην οποία γνωρίζω ότι στέκεται και η πύρινη ρομφαία, η οποία στρέφεται και επιτρέπει την είσοδο σε αυτήν στους μεν αγίους, ενώ στους αναξίους την αποκλείει με τρόπο φοβερό.

Έπειτα, κληρονόμησε και η ίδια ενεργεία τη βασιλεία στο πρόσωπο των μυριάδων δικών της χορευτών, τους οποίους έστειλε ως αποικία στον ουρανό, τους οποίους ο μακάριος Παύλος ονόμασε «Εκκλησία πρωτοτόκων απογεγραμμένων εν ουρανοίς».

Διότι, όπως ακριβώς ο Κύριος όσα έπραξε, τα έπραξε για να συγκροτήσει τον χορό των αγίων· έτσι και η Εκκλησία, με όσα τον υμνεί για όλα εκείνα, το κάνει αυτό αποβλέποντας στον χορό των αγίων. Γι' αυτόν τον λόγο, όταν ο Σωτήρας παρέδιδε αυτό το μυστήριο, το παρέδιδε ευχαριστώντας τον Πατέρα, διότι μέσω αυτού επρόκειτο να μας ανοίξει τον ουρανό και να συνάξει εκεί αυτήν την «πανήγυρη των πρωτοτόκων». Μιμούμενη Εκείνον η Εκκλησία, κάνει την προσφορά των δώρων όχι μόνο ικετευτική αλλά και ευχαριστήρια. Και αυτό το αποδεικνύει βέβαια και από αλλού, προπαντός όμως από την ευχή στην οποία περιέχεται όλος ο σκοπός της ιερουργίας. Αφού δηλαδή διηγηθεί όλα όσα μας έχουν δοθεί από τον Θεό και αφού ευχαριστήσει για όλα, και προσθέτοντας στο τέλος την ένσαρκη παρουσία του Κυρίου και την παράδοση αυτού του μυστηρίου, και το πώς έδωσε εντολή να το κάνουμε και εμείς αυτό, προσέθεσε: «Ενθυμούμενοι λοιπόν αυτή τη σωτήρια εντολή και όλα όσα έγιναν για εμάς, τον σταυρό», και απαριθμώντας στη συνέχεια όλα όσα ακολούθησαν μετά τον σταυρό, έπειτα λέγει: «Τα σα εκ των σων σοι προσφέρομεν κατά πάντα και διά πάντα. Σε υμνούμεν, σε ευλογούμεν, σοι ευχαριστούμεν, Κύριε, και δεόμεθά σου, ο Θεός ημών». Βλέπεις; Ενθυμούμενοι, λέγει, τις ευεργεσίες κάνουμε αυτή την προσφορά των δώρων. Και αυτό σημαίνει ευχαριστία, το να τιμά κανείς τον ευεργέτη με δώρα για τα αγαθά που μας έχουν ήδη δοθεί.

Ορμώμενοι, λοιπόν, από αυτά, με τον ίδιο τρόπο θα κατανοήσουμε και τα συμπόσια των οσίων στη βασιλεία του Θεού. Διότι, όπως λέγει (η Γραφή), αφού έλθει ο ίδιος ο Βασιλιάς, θα τους βάλει να ανακλιθούν στο τραπέζι και ο ίδιος «θα τους διακονήσει». Αυτά δε φανερώνουν μια κοινή και με πλήρη ομόνοια κοινωνία των αγίων στα θεία αγαθά, καθώς και εκκλησία «πρωτοτόκων απογεγραμμένων στους ουρανούς» και πνεύματα δικαίων που έχουν τελειωθεί με κάθε αγαθό και είναι πλήρη από όλα τα αγαθά. Και θεωρούμε την ανάκλιση αυτή ως ανάπαυση από τους πολλούς πόνους, ως ζωή απαλλαγμένη από οδύνες και ως ένθεη πολιτεία μέσα στο φως και στη χώρα των ζώντων, η οποία είναι γεμάτη από κάθε ιερή αγαλλίαση και αποτελεί άφθονη χορηγία παντοειδών και μακάριων αγαθών. Μέσα από αυτήν πλημμυρίζουν από κάθε είδους ευφροσύνη, καθώς ο ίδιος ο Ιησούς τους ευφραίνει, τους ανακλίνει και τους διακονεί, προσφέροντάς τους ως δώρο την αιώνια ανάπαυση, διανέμοντας και ταυτόχρονα επιδαψιλεύοντας άφθονα σε αυτούς την πληρότητα των καλών.

Διότι, όπως ακριβώς οι έμποροι που ταξιδεύουν με πλοίο, έστω και αν βρουν ούριο άνεμο και γαλήνια θάλασσα, εφόσον δεν έχουν φτάσει ακόμη στο λιμάνι, βρίσκονται υπό τον φόβο μήπως ξαφνικά σηκωθεί αντίθετος άνεμος, ταραχθεί η θάλασσα και κινδυνεύσει το πλοίο, έτσι και οι Χριστιανοί, αν και έχουν μέσα τους τον ευνοϊκό άνεμο του Αγίου Πνεύματος να πνέει, εντούτοις βρίσκονται ακόμη υπό φόβο, μήπως έρθει και πνεύσει ο άνεμος της αντίθετης δύναμης και προκαλέσει κάποια ταραχή και κλυδωνισμό στις ψυχές τους. Χρειάζεται, λοιπόν, πολλή προσπάθεια, για να φτάσουμε στο λιμάνι της καταπαύσεως, στον τέλειο κόσμο, στην αιώνια τρυφή, στην πόλη των αγίων, στην επουράνια Ιερουσαλήμ, στην εκκλησία των πρωτοτόκων. Εάν όμως κάποιος δεν έχει ξεπεράσει εκείνα τα μέτρα, βρίσκεται υπό μεγάλο φόβο, μήπως στο μεταξύ η πονηρή δύναμη του προκαλέσει κάποια πτώση.

Ας τον δεχθούμε, λοιπόν, με πίστη και πολλή αγάπη και ας τον βάλουμε μέσα μας και ας τον φιλοξενήσουμε και ας τον θρέψουμε και ας τον ποτίσουμε και ας τον ενδύσουμε, παραδίδοντας ολοκληρωτικά σε αυτόν τις ίδιες τις προαιρέσεις μας και ακολουθώντας το θέλημα του πνεύματός του, ή μάλλον, ας τραφούμε και ας ποτιστούμε με το πνεύμα του και ας ενδυθούμε τον ίδιο τον Κύριο. Διότι αυτός είναι η τροφή, το ποτό και το ένδυμά μας, και ο θησαυρός και η κληρονομιά και η κτήση μας, και η ανάπαυση και ο οίκος μας και το παν. Η αιώνια ζωή μας είναι αυτός, και κάθε ψυχή που δεν τον δέχεται μέσα της τώρα και δεν τον αναπαύει με τους καρπούς της αρετής, ή μάλλον, που δεν αναπαύεται και δεν ζει τη ζωή του πνεύματος, δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία των ουρανών μαζί με τους αγίους και δεν μπορεί να εισέλθει στην επουράνια πόλη των «πρωτοτόκων».

Διότι, όπως ακριβώς οι ναυτιλλόμενοι έμποροι, όταν βρουν ούριο άνεμο και γαληνεμένη θάλασσα, εφόσον δεν έχουν φτάσει ακόμη στο λιμάνι, βρίσκονται ακόμη υπό φόβο μήπως, αν εγερθεί αντίθετος άνεμος, κλυδωνιστεί η θάλασσα και κινδυνεύσει το πλοίο, έτσι και οι Χριστιανοί, μολονότι έχουν τη χάρη και τον ούριο άνεμο του Αγίου Πνεύματος να πνέει σε αυτούς, βρίσκονται υπό φόβο μήπως ο άνεμος της αντίπαλης δύναμης επιπέσει και προκαλέσει κάποια ταραχή και κλυδωνισμό στις ψυχές τους. Χρειάζεται, λοιπόν, πολλή σπουδή, ώστε να φτάσουν στο λιμάνι της αναπαύσεως, στον τέλειο κόσμο, στην αιώνια τρυφή, στην αγία πόλη, στην επουράνια Ιερουσαλήμ, στην εκκλησία των πρωτοτόκων. Αν όμως κάποιος δεν διανύσει εκείνα τα μέτρα, βρίσκεται υπό μεγάλο φόβο μήπως στο μεταξύ η αντίπαλη δύναμη του προκαλέσει κάποια πτώση.

Έτσι, λοιπόν, το σώμα της Εκκλησίας του Χριστού, συναρμολογούμενο διαμέσου των απ' αιώνος αγίων Του, υφίσταται άρτιο και ολόκληρο προς ένωση των πρωτότοκων υιών του Θεού που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, στους οποίους λέει και τώρα ο Θεός: «Μη χαίρεστε που τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς», πράγμα το οποίο στους πιο επιπόλαιους προκαλεί μάλλον αλαζονεία και έπαρση, «αλλά να χαίρεστε επειδή τα ονόματά σας γράφτηκαν στους ουρανούς».

Διότι, αφού είπε: «Έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων που πανηγυρίζουν», πρόσθεσε: «και σε εκκλησία πρωτοτόκων, οι οποίοι είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς.» Εάν λοιπόν είναι απογεγραμμένοι, είναι ολοφάνερο ότι είναι και καταμετρημένοι, όπως είναι γραμμένο: «Γνώρισε ο Κύριος τους δικούς του.» Και ο ιερός λόγος λέει: «Ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας, λέει, είναι καταμετρημένες.» Εάν δε οι τρίχες μας είναι καταμετρημένες από τον Θεό που γνωρίζει τα πάντα, πόσο μάλλον εμείς; Εφόσον λοιπόν όλοι οι άγιοι είναι προεγνωσμένοι από τον Θεό, συγχρόνως προορισμένοι και καταμετρημένοι, καθώς και απογεγραμμένοι ονομαστικά στους ουρανούς, και επειδή όλοι μαζί είναι μέλη του Χριστού, τα οποία οφείλουν να γίνουν και να αποτελέσουν ένα δικό του σώμα, έχει αποδειχθεί φανερά μέσω του λόγου ότι, όταν όλοι αυτοί συναχθούν και γίνουν ένα σώμα του Χριστού, τότε και ο άνω κόσμος, η ίδια η επουράνια Ιερουσαλήμ η οποία είναι και εκκλησία των πρωτοτόκων, θα πληρωθεί, δηλαδή θα γίνει ολόκληρο το σώμα της βασίλισσας Εκκλησίας του Θεού, το οποίο είναι το σώμα του Χριστού του Θεού.

Μήπως είμαστε άμοιροι μιας τέτοιας κλήσεως και δόξας; Σε καμία περίπτωση. Και σε εμάς τους ταπεινούς ανήκει και ο σταυρικός βίος και το έπαθλο του μακαρισμού, εφόσον μέχρι αυτήν την ώρα διανύουμε τον διωγμό υπέρ του Χριστού, μαζί με τα προηγηθέντα καυχήματα της καλής ομολογίας· και ω, τι θαυμαστή αρετή! Τι δωρεές χαρίζει σε εκείνους που την κρατούν σταθερά! Αλλά αυτά συμβαίνουν εδώ· τι θα γίνει όμως στον μέλλοντα αιώνα; Και ποιος θα μπορούσε να διηγηθεί εκείνη τη μακαριότητα και τη δόξα, για την οποία λέει ο Κύριος: «Τότε οι δίκαιοι θα εκλάμψουν όπως ο ήλιος»· διότι, επειδή ο Ίδιος είναι ο ήλιος της δικαιοσύνης, υποσχέθηκε ότι θα εκλάμψουν σαν τον ήλιο και οι δίκαιοι, ως σύμμορφοί Του· «Εάν βεβαίως συμπάσχουμε», λέει, «για να συνδοξαστούμε». Λέει επίσης και σε άλλο σημείο: «Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου, για να βλέπουν τη δόξα τη δική μου, την οποία μου έδωσες, διότι με αγάπησες πριν από τη δημιουργία του κόσμου». Βλέπετε πού θα πάμε; «Εκεί όπου είναι ο Χριστός, καθήμενος στα δεξιά του Θεού»· εκεί όπου υπάρχει η χαρά και η αγαλλίαση, όπου υπάρχει η χοροστασία των αγγέλων, «η εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς»· εκεί όπου βρίσκονται οι ομόβαθμοι αδελφοί και πατέρες, εκεί θα πάμε μετά από λίγο. «Εκεί θα ευφρανθούμε κοντά σε Αυτόν που δεσπόζει με τη δύναμή Του στον αιώνα», όπως ψάλλει ο μακάριος Δαβίδ, όχι για χίλια ούτε για δέκα χιλιάδες χρόνια, αλλά σε έναν αγέραστο αιώνα που δεν έχει τέλος.

Οδηγούνταν λοιπόν στην τελευταία και μακάρια οδό, αυτήν που φέρνει στη ζωή και στους ουρανούς, την αιώνια, ατελεύτητη και απέραντη. Αγαλλιούσαν με ανεκλάλητη χαρά και φανέρωναν την εσωτερική τους κατάσταση με την εξωτερική τους φαιδρότητα, διότι, αφήνοντας πίσω τους έναν πονηρό βασιλιά και τους δήμιούς του, επρόκειτο να πλησιάσουν τον φιλάνθρωπο και ακατάληπτο Βασιλιά και την Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς και την πανηγυρική σύναξη μυριάδων αγγέλων. Ένα μόνο πράγμα τους λυπούσε: η εκούσια τύφλωση των τυράννων απέναντι στο φως της αλήθειας και το γεγονός ότι πολλοί από τους πιο αδύναμους, εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο διεξάγονταν οι δίκες, κλονίζονταν στην πίστη τους. Διότι ο παράνομος τρόπος των ανακρίσεων αποδεικνύεται υπόθεση καταδυναστείας και αδικίας. Το να προσποιούνται οι δικαστές το πλήρες σχήμα του δικαστηρίου και της νόμιμης δίκης δημιουργεί όχι μικρό σκάνδαλο στους πιο αστήρικτους. Επειδή νομίζουν ότι η αλήθεια του δικαστηρίου καταδίκασε σε τιμωρίες και θάνατο αυτούς που βρήκε πραγματικά ενόχους. Ένας λοιπόν από τους αγίους, ονόματι Πέτρος, εξαιτίας αυτών των πραγμάτων, με την καρδιά του πυρπολημένη από θείο ζήλο, στάθηκε απέναντι στους τυράννους. Ω παραβάτες των έργων, φώναξε, και εχθροί της αλήθειας, πώς, έχοντας φορέσει το προσωπείο των δικαστών και πλάθοντας το σχήμα της δίκης, χύνετε αναίτια αίματα δικαίων, στους οποίους δεν βρέθηκε τίποτα άξιο θανάτου, παρά μάλλον όλα είναι άξια τιμής και στεφάνων;