Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 3:1

Διότι, όπως ακριβώς εμείς υφιστάμεθα πάθος όταν γεννάμε, επειδή είμαστε κτιστοί, έτσι και κοπιάζουμε όταν δημιουργούμε. Και αν ο Πατέρας υφίσταται πάθος όταν γεννά, άρα και κοπιάζει όταν δημιουργεί. Πώς όμως είναι δυνατόν να μιλάμε για πάθος και για κόπο στον Θεό, εφόσον δημιουργεί; Αλλά δεν κοπιάζει, μη γένοιτο. Διότι η Γραφή λέει: «δεν θα κοπιάσει». «Πνεύμα λοιπόν είναι ο Θεός» και κατά πνεύμα, άναρχα και κυρίαρχα, γέννησε τον Υιό, «Θεόν εκ Θεού, φως εκ φωτός, Θεόν αληθινόν εκ Θεού αληθινού, γεννηθέντα, ου κτισθέντα». 37. Θα παρακάμψω όμως και αυτό το ρητό, και ας στραφούμε πάλι σε άλλα από εκείνα που λέγονται και ψάλλονται από αυτούς με κακόβουλες υπόνοιες, τα οποία έχω παραθέσει προηγουμένως. Διότι και πάλι χυδαία λένε, παρερμηνεύοντας αυτό το ρητό: «δεχθείτε τον αρχιερέα σας, ο οποίος είναι πιστός σε εκείνον που τον εποίησε». Και πρώτα από όλα, απορρίπτουν αυτήν την επιστολή, εννοώ την Προς Εβραίους, αποκόπτοντάς την εντελώς από τον απόστολο και λέγοντας ότι δεν είναι δική του. Το δε ρητό, εξαιτίας της δικής τους πνευματικής νόσου, το εκλαμβάνουν κακώς, όπως προείπα, φέρνοντάς το στα μέτρα τους, εισάγοντας την έννοια του κτίσματος δήθεν από τη φράση «είναι πιστός σε εκείνον που τον εποίησε». Θα μπορούσε όμως κάποιος συνετός να τους ρωτήσει, και θα βρεθούν σε αδιέξοδο μη έχοντας τι να απαντήσουν: πότε έλαβε ο Κύριός μας το όνομα του «αρχιερέα», ώστε να ονομάζεται έτσι;

Αγιάζει δε στον Θεό και Πατέρα όχι μόνο τα πρωτότοκα των ανθρώπων, αλλά πλέον και ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, μέσω της απαρχής του δικού μας φυράματος που βρίσκεται σε αυτόν, δηλαδή της σάρκας που έλαβε από εμάς και η οποία έχει εμψυχωθεί με νου, αναζυμώνοντας κατά κάποιον τρόπο ολόκληρο το σύγκριμα της ανθρώπινης ουσίας προς αγιασμό. Διότι, «αν η απαρχή είναι άγια, άγιο είναι και το φύραμα», θα μπορούσα εύλογα να πω και εγώ τώρα σύμφωνα με τον θείο Απόστολο. Και όπως παλαιότερα ο νομοθέτης λόγος προσέφερε τυπολογικώς στον Θεό τη φυλή στην οποία έλαχε η ιεροσύνη αντί για την απαρχή των πρωτοτόκων, έτσι και τώρα, μέσα στον λαμπρό χαρακτήρα της αλήθειας, αναγνωρίζουμε ότι ο Αρχιερέας και Απόστολος της ομολογίας μας, ο όσιος, άκακος και αμίαντος, που είναι χωρισμένος από κάθε αμαρτωλό ρύπο και φρόνημα, προσφέρθηκε σωματικώς στον Θεό και Πατέρα αντί της ανθρωπότητας που καθαγιάστηκε σε αυτόν μέσω της πίστεως. Και τούτο ισχύει σε τόσο μεγαλύτερο βαθμό, καθόσον βλέπουμε πως ολόκληρη η ανθρωπότητα ούτε υπερτερεί ούτε πλεονάζει ως προς την αγιότητα σε σχέση με εκείνον που έδωσε τον εαυτό του λύτρο αντί πολλών (όπως ακριβώς στη σκιά του Νόμου τα πρωτότοκα βρέθηκαν να πλεονάζουν σε σχέση με τους Λευίτες), αλλά μάλλον υπολείπεται αυτού κατά πάρα πολύ, εφόσον αναντίρρητα αυτός που ευλογείται είναι κατώτερος από εκείνον που τον ευλογεί.

«Και θα βγει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα του, και θα αναπαυθεί πάνω του Πνεύμα Θεού, πνεύμα σοφίας και συνέσεως, πνεύμα βουλής και ισχύος, πνεύμα γνώσεως και ευσεβείας· θα τον γεμίσει πνεύμα φόβου Θεού. Δεν θα κρίνει με βάση την εξωτερική δόξα, ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τις φήμες· αλλά θα κρίνει τον ταπεινό με δικαιοσύνη, και θα ελέγξει τους ένδοξους της γης, και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του, και με Πνεύμα μέσα από τα χείλη του θα εξολοθρεύσει τον ασεβή· και θα είναι ζωσμένος στη μέση του με δικαιοσύνη, και θα έχει αλειμμένες τις πλευρές του με αλήθεια». Και λίγο πιο κάτω: «Και κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρχει η ρίζα του Ιεσσαί, και αυτός που θα εγερθεί για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη, και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή». Ο Δαβίδ αναφέρει: «Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνα· ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την ανομία, γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Βλέπεις ότι ο Θεός χρίεται από τον Θεό· διότι με την ενανθρώπησή του έγινε «αρχιερέας και απόστολος της ομολογίας μας». Και λίγο πιο κάτω: «Και εσύ, Κύριε, θεμελίωσες τη γη, και έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί. Αυτοί θα καταστραφούν, εσύ όμως διαμένεις· και όλοι θα παλιώσουν σαν ένδυμα, και θα τους τυλίξεις σαν πανωφόρι, και θα αλλαχθούν.»

βʹ. Έπειτα, μνημονεύει πάλι τη ρήση του Πέτρου που αναφέρει το «Εποίησε», καθώς και εκείνην από την προς Εβραίους που λέει ότι ο Ιησούς έγινε από τον Θεό απόστολος και αρχιερέας· και, αφού απολογήθηκε επαρκώς για τις κατηγορίες που του προσήψε ο Ευνόμιος, αποδεικνύει ότι ο ίδιος ο Ευνόμιος συνηγορεί με τα λόγια του Μεγάλου Βασιλείου, λέγοντας ότι ο μονογενής Υιός έγινε Κύριος αφού ενδύθηκε σάρκα.

Διότι και στην προς Εβραίους επιστολή μπορεί κανείς να διδαχθεί το ίδιο από τον Παύλο, ο οποίος λέει ότι ο Ιησούς έγινε απόστολος και αρχιερέας από τον Θεό, όντας πιστός σε εκείνον που τον «ποίησε». Επειδή και εκεί, ονομάζοντας αρχιερέα αυτόν που με το δικό του αίμα εξιλέωσε ιερατικά τις αμαρτίες μας, δεν εξαγγέλλει την αρχική υπόσταση του Μονογενούς διά της λέξεως «Εποίησε», αλλά αναφέρει το «Εποίησε» θέλοντας να παραστήσει τη χάρη που συνήθως μνημονεύεται κατά την ανάδειξη των ιερέων. Διότι ο Ιησούς, όπως λέει ο Ζαχαρίας, ο μέγας αρχιερέας, αυτός που ιερούργησε τον δικό του αμνό, δηλαδή το ίδιο του το σώμα, υπέρ της αμαρτίας του κόσμου, αυτός που εξαιτίας των παιδιών τα οποία έχουν κοινωνήσει σάρκα και αίμα συμμετείχε και ο ίδιος παρομοίως στο αίμα, όχι καθόσον ήταν εν αρχή, όντας Λόγος και Θεός και υπάρχοντας σε μορφή Θεού και όντας ίσος με τον Θεό, αλλά καθόσον κένωσε τον εαυτό του λαμβάνοντας τη μορφή του δούλου και προσέφερε προσφορά και θυσία υπέρ ημών, έτσι έγινε ιερέας πολλές γενεές αργότερα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Και βεβαίως, γνωρίζει το μυστήριο γύρω από αυτό εκείνος που δεν μελέτησε επιφανειακά τον λόγο της προς Εβραίους επιστολής. Ομοίως λοιπόν, και εδώ λέγεται ότι «ποιήθηκε» ιερέας και απόστολος, και εκεί Κύριος και Χριστός, το μεν πρώτο ως προς τη θεία οικονομία υπέρ ημών, το δε δεύτερο εξαιτίας της μεταβολής και μεταποίησης του ανθρώπινου προς το θείο. Διότι ο απόστολος ονομάζει ποίηση τη μεταποίηση.

Αποφεύγετε, λοιπόν, άνδρες Χριστιανοί, μέτοχοι της επουράνιας κλήσεως, κάθε τέτοια σκέψη που αρμόζει σε ληστές και κακούργους, και μην θεωρήσετε ως μακαριότητα απλώς το να αποφύγετε την τιμωρία, αλλά να ποθήσετε τις δωρεές και τα στεφάνια, τα οποία ο Θεός ετοίμασε για τους αθλητές της δικαιοσύνης. Επιθυμήσατε το βάπτισμα άδολα· λάβετε το τάλαντο και προσθέστε την εργασία· διότι έτσι, σύμφωνα με την παραβολή, θα γίνετε άρχοντες δέκα πόλεων. Εκείνος όμως που συνετάφη διά του βαπτίσματος και έκρυψε το τάλαντο στη γη, εξάπαντος θα ακούσει εκείνα που λέχθηκαν προς τον οκνηρό και ράθυμο δούλο. Ο νεοφώτιστος, εάν συνάψει ορθά την πίστη με την εντολή, δεν έχει τίποτε περισσότερο από το να είναι ακατηγόρητος. Ήταν ένας δεσμώτης, υπόλογος για αναρίθμητα εγκλήματα, που φοβόταν το δικαστήριο και έτρεμε την ώρα της λογοδοσίας.

Επειδή, δηλαδή, πολλοί από τους ανθρώπους θεωρούν ότι η εμπειρία είναι η πιο αξιόπιστη από όλα για τη γνώση, θέλει να δείξει ότι εκείνος που έπαθε γνωρίζει το τι πάσχει η ανθρώπινη φύση. «Όθεν», λέει, «αδελφοί άγιοι». Το «όθεν», λέει, τίθεται αντί του «για τον λόγο αυτό, μέτοχοι επουρανίου κλήσεως».

Μην αναζητάτε λοιπόν τίποτα εδώ, εφόσον εκεί έχετε κληθεί· διότι εκεί βρίσκεται ο μισθός, εκεί η ανταπόδοση. Τι λοιπόν; Στοχαστείτε τον απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας, τον Ιησού Χριστό, ο οποίος είναι πιστός σε Εκείνον που τον κατέστησε, όπως ακριβώς και ο Μωυσής σε όλο τον οίκο Του. Τι σημαίνει, «πιστός σε Εκείνον που τον κατέστησε»; Δηλαδή, ότι είναι προνοητικός, ότι προΐσταται των δικών Του και δεν τα αφήνει να παρασύρονται στην τύχη. «Όπως και ο Μωυσής σε όλο τον οίκο Του». Δηλαδή: Να γνωρίσετε ποιος είναι ο αρχιερέας και τι είδους είναι, και δεν θα έχετε ανάγκη από άλλη παρηγοριά ούτε από άλλη παράκληση. Και τον ονομάζει απόστολο, επειδή έχει αποσταλεί· και αρχιερέα, λέει, της ομολογίας μας, δηλαδή της πίστης. Πολύ ορθά είπε: «Όπως ο Μωυσής»· διότι και Αυτός έχει αναλάβει λαό, όπως ακριβώς εκείνος είχε αναλάβει την προστασία λαού, αν και η δική Του αποστολή είναι μεγαλύτερη και αφορά ανώτερα πράγματα. Επειδή ο μεν Μωυσής ήταν ως υπηρέτης, ο δε Χριστός ως Υιός· και ο μεν φροντίζει για τα ξένα, Αυτός όμως για τα δικά Του. «Προς μαρτυρία εκείνων που επρόκειτο να ειπωθούν». Τι λες; Λαμβάνει ο Θεός μαρτυρία από άνθρωπο; Βεβαιότατα. Διότι, αν επικαλείται ως μάρτυρες τον ουρανό, τη γη και τα βουνά, λέγοντας μέσω του προφήτη: «Άκουε, ουρανέ, και δώσε προσοχή, γη, διότι ο Κύριος μίλησε», και: «Ακούστε φάραγγες, θεμέλια της γης, διότι ο Κύριος δικάζεται με τον λαό του»· πολύ περισσότερο επικαλείται ανθρώπους. Τι σημαίνει, «Προς μαρτυρία»;

Γ΄. Αλλά λέγει ο Παύλος: «Κατανοήστε τον απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας, τον Ιησού Χριστό, ο οποίος είναι πιστός σε εκείνον που τον εποίησε»· και αλλού: «Κύριο και Χριστό τον εποίησε ο Θεός»· και ο Σολομών: «Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του». Βλέπεις πώς η Γραφή τον υποδηλώνει ως κτίσμα και ποίημα; Αλλά θα σε ελέγξει η συνέχεια του κειμένου, ω θεομάχε· διότι λέγει: «Κάθε ιερέας που λαμβάνεται από τους ανθρώπους, εγκαθίσταται για χάρη των ανθρώπων, προκειμένου να προσφέρει δώρα και θυσίες».

Έπαθε πολλά· γνωρίζει να συμπάσχει, αν και βέβαια είναι απαθής ως Θεός. «Δύναται να βοηθήσει αυτούς που πειράζονται.» Σαν να έλεγε κανείς: Με πολλή προθυμία θα απλώσει το χέρι και θα δείξει συμπάθεια. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ «Γι' αυτό, αδελφοί άγιοι, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης, κατανοήστε τον Απόστολο και Αρχιερέα της ομολογίας μας, τον Ιησού Χριστό.» Επειδή πρόκειται να τον θέσει πάνω από τον Μωυσή και να κάνει σύγκριση, οδήγησε τον λόγο στον νόμο της ιεροσύνης. Ο δε λόγος περί της ιεροσύνης θα μπορούσε να εκληφθεί ότι αναφέρεται στη θεία Οικονομία.

Και ο απόστολος Παύλος: «Όταν θα κρίνει ο Θεός τον κόσμο σύμφωνα με το ευαγγέλιο διά του Ιησού Χριστού, ο οποίος είναι υπεράνω όλων Θεός ευλογητός στους αιώνες». Και στην προς Γαλάτας επιστολή: «Όταν δε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα και υποτάχθηκε στον νόμο». Και στην προς Εβραίους: «Γι' αυτό, αδελφοί άγιοι, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης, κατανοήστε τον απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας, τον Ιησού, ο οποίος είναι πιστός σε εκείνον που τον ανέδειξε, όπως ακριβώς και ο Μωυσής σε όλο τον οίκο του. Διότι αυτός έχει αξιωθεί μεγαλύτερης δόξας από τον Μωυσή, κατά το μέτρο που ο κατασκευαστής του οίκου έχει μεγαλύτερη τιμή από τον ίδιο τον οίκο· διότι κάθε οίκος κατασκευάζεται από κάποιον, αλλά εκείνος που κατασκεύασε τα πάντα είναι ο Θεός. Και ο μεν Μωυσής υπήρξε πιστός σε όλο τον οίκο του ως υπηρέτης, ως μαρτυρία για όσα επρόκειτο να λαλιθούν, ο δε Χριστός ως Υιός επί του οίκου του· του οποίου οίκος είμαστε εμείς». Πρόσεξε πώς, αφού μίλησε για τον Ιησού που δημιουργήθηκε ως άνθρωπος και τον συνέκρινε με τον Μωυσή, λέει ότι έχει αξιωθεί μεγαλύτερης δόξας από τον Μωυσή, και μάλιστα τόσης, όση είναι η διαφορά του δημιουργού από το δημιούργημα και του Υιού από τον δούλο. Διότι ο μεν Μωυσής ήταν θεοφόρος υπηρέτης, ο δε Χριστός είναι ένοικος Θεός και δεσπότης· του οποίου οίκος είμαστε εμείς. «Διότι είμαστε ναός του Θεού, και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα μας». Επομένως, ο Ιησούς είναι Θεός και δημιουργός, κατά φύση Θεός· διότι εκείνοι που είναι θεοί κατά χάριν και μετοχή δεν είναι βέβαια και δημιουργοί.

Θα καταφύγουν λοιπόν πολλά έθνη, λέει η προφητική ρήση, στον Κύριο. Πότε θα γίνουν αυτά; Είναι φανερό, όταν έφτασε ο καιρός της θεοφάνειας, και εκείνοι που έχουν καταφύγει κράζουν: Κύριε, έγινες καταφυγή μας από γενιά σε γενιά. Αυτοί, έχοντας κληθεί ως λαός του Κυρίου, κατασκηνώνουν στη Σιών, δηλαδή βεβαίως στην Εκκλησία· η οποία και προστάζεται να τέρπεται και να ευφραίνεται, βλέποντας το πλήθος των παιδιών της που ξεπερνά κάθε αριθμό. Σε ακολουθία με αυτά, και ένας άλλος από τους αγίους θα αναφωνήσει εκ προσώπου του Σωτήρα: Με απέστειλε για να κηρύξω το Ευαγγέλιο στους φτωχούς. Γίνεται δε πιστευτό από εμάς και κηρύσσεται, ότι ο Υιός του Θεού και Θεός αποστέλλεται από τον Πατέρα οικονομικώς, κατά την ανθρώπινη φύση· διότι πρώτα αυτόν γνωρίζει ο αποστολικός λόγος ως απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας, ο οποίος απεστάλη στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Αλλά επειδή δεν αναγνώρισαν ούτε δέχτηκαν τον απεσταλμένο λυτρωτή και ευεργέτη, για τον λόγο αυτόν οι μαθητές αποστέλλονται στα έθνη· και από εκεί το φως της θεογνωσίας επιλάμπει στον κόσμο, και απαλλαχθήκαμε από την υποδούλωση στα στοιχεία του κόσμου, και λυτρωθήκαμε από κάθε δαιμονική ενέργεια.

Ότι ο Χριστός, ο Κύριος και Θεός μας, έχοντας γίνει άνθρωπος, έλαβε όνομα που δηλώνει ταυτόχρονα το σύνολο και των δύο φύσεων που συνήλθαν, δηλαδή και της θεότητας που έχρισε και της ανθρωπότητας που χρίστηκε· ώστε με μία λέξη να διακρίνεται με ασφάλεια και η διπλότητα των ουσιών που συνέδραμαν, και η καθ' υπόστασιν ένωσή τους στο ενιαίο πρόσωπο. Είναι εύλογο, λοιπόν, εκείνοι που έχουν βαπτιστεί και σφραγιστεί στο όνομα αυτό, να λαμβάνουν από αυτό την ονομασία τους, και να ονομάζονται Χριστιανοί, αναγνωριζόμενοι και καλούμενοι όλοι με το ίδιο όνομα, όπως ακριβώς εκείνοι που φέρουν τα πιο επίσημα γνωρίσματα των συμβόλων. Και αυτό είναι για εμάς το πιο ιδιαίτερο και πιο οικείο γνώρισμα και όνομα, έστω κι αν όσοι είναι βαπτισμένοι στη μέθη της ασέβειας δεν το ανέχονται. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, και με τρόπο άκρως θεοπρεπή, είναι και ονομάζεται Εκκλησία του Χριστού, και λαός περιούσιος, και έθνος άγιο, και γένος εκλεκτό, και βασίλειο ιεράτευμα, και ένδοξη κληρονομιά του Θεού, και μερίδα του Κυρίου, και μερίδιο της κληρονομιάς του, και αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ, και τέκνα αγαπημένα, και αδελφοί πιστότατοι, και δούλοι οικειότατοι, και ναός του Θεού, και κληρονόμοι της βασιλείας, και μέτοχοι της επουράνιας κλήσης, και λογικά πρόβατα του αρχιποίμενος. Γι' αυτό και εξαγγέλλουμε τις αρετές Εκείνου που μας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως, Τον αναγνωρίζουμε και Τον ομολογούμε ως Θεό και Βασιλιά, και Κύριο, και Δημιουργό, και Σωτήρα, και Λυτρωτή, καθώς και με όποιο άλλο όνομα υμνείται από εμάς. Έτσι, αναγνωριζόμενοι ως αληθινοί προσκυνητές της Τριάδας, καταπατούμε και αποπτύουμε κάθε δαιμονική πλάνη, αποστρεφόμαστε και βδελυσσόμαστε κάθε ειδωλολατρική απάτη, και εκείνους που δεν φρονούν και δεν ομολογούν έτσι, τους υποβάλλουμε σε αναθέματα.

ΛΣΤ'. Περί εκείνων που εκφωνεί ο ιερέας προς το πλήθος υψώνοντας τα άγια, και εκείνων που αυτοί του αντιφωνούν. Και επειδή πρόκειται να προσέλθει και ο ίδιος στην τράπεζα και να συγκαλέσει και άλλους, καθώς δεν επιτρέπεται ανεξαιρέτως σε όλους η κοινωνία των μυστηρίων, ούτε αυτός καλεί τους πάντες, αλλά, αφού λάβει τον ζωοποιό άρτο και τον επιδείξει, καλεί στη μετάληψη εκείνους που είναι άξιοι να τον μεταλάβουν. «Τα άγια», λέει, «στους αγίους», σαν να έλεγε: Ιδού ο άρτος της ζωής που βλέπετε. Τρέξτε, λοιπόν, να μεταλάβετε, αλλά όχι όλοι, παρά μόνον όποιος είναι άγιος. Διότι τα άγια επιτρέπονται μόνο στους αγίους. Και ως αγίους εδώ εννοεί τους τέλειους στην αρετή, αλλά και όσους αγωνίζονται μεν προς εκείνη την τελειότητα, υπολείπονται όμως ακόμη. Διότι και αυτούς τίποτα δεν τους εμποδίζει, μετέχοντας στα άγια μυστήρια, να αγιάζονται και κατά τούτο να είναι άγιοι, όπως ακριβώς και ολόκληρη η Εκκλησία ονομάζεται αγία, και ο μακάριος Απόστολος γράφοντας προς ολόκληρο το πλήθος αναφέρει: «Άγιοι αδελφοί, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης». Διότι ονομάζονται άγιοι εξαιτίας του Αγίου, του οποίου μετέχουν και του οποίου το σώμα και το αίμα κοινωνούν.

Εκείνος λοιπόν που δεν έχει φθάσει ακόμη σε αυτή την αγάπη, ούτε έχει δει ίχνος της στην ψυχή του, ούτε έχει αισθανθεί καθόλου την παρουσία της, εξακολουθεί να έχει τη φυσική τάση να κρύβεται στη γη και στα γήινα, ή μάλλον κάτω από τη γη, σαν τον λεγόμενο ασπάλακα, όντας δηλαδή και αυτός τυφλός όπως εκείνος, και προσέχοντας μόνο με την ακοή όσους μιλούν πάνω στη γη. Ώ της συμφοράς! Διότι, ενώ γεννηθήκαμε από τον Θεό και καταστήκαμε αθάνατοι, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης, κληρονόμοι του Θεού και συγκληρονόμοι του Χριστού, και γίναμε πολίτες των ουρανών, δεν έχουμε αποκτήσει ακόμη αίσθηση τόσων αγαθών. Αλλά αναισθήτως, για να το πω έτσι, όπως ο σίδηρος ρίχνεται στη φωτιά ή όπως το άψυχο δέρμα βυθίζεται χωρίς να το αισθάνεται στην κόκκινη βαφή, έτσι και εμείς, αν και βρισκόμαστε ανάμεσα σε τόσα αγαθά του Θεού, βρισκόμαστε στην ίδια κατάσταση, ομολογώντας ότι δεν έχουμε καμία αίσθηση μέσα μας. Και σεμνυνόμαστε σαν να έχουμε ήδη σωθεί και συγκαταλεχθεί με τους αγίους, προσποιούμενοι, καλλωπιζόμενοι και υποκρινόμενοι την αγιότητα, ζώντας άθλια σαν να βρισκόμαστε σε θέατρο ή σκηνή, και εξομοιωνόμαστε με τους ηθοποιούς και τις πόρνες, οι οποίες, μη έχοντας φυσική ομορφιά, νομίζουν ανόητα ότι στολίζουν τον εαυτό τους με ψιμύθια και ξένες βαφές. Όμως τα χαρακτηριστικά των αγίων που έχουν γεννηθεί άνωθεν δεν είναι τέτοια.

Παρακαλώ δε, άγιοι αδελφοί μου, μέτοχοι της επουράνιας κλήσεως, πρώτα μεν να μνημονεύετε εμένα τον ταπεινό, προσευχόμενοι να αποδειχθώ στην πράξη αντάξιος αυτών που λέω, χωρίς να υποχωρώ καθόλου απέναντι στις αόρατες και τις ορατές προσβολές, έπειτα να προσέχετε τον εαυτό σας και τον προκείμενο αγώνα, και να μην καταφλέγεστε στους λογισμούς σας λόγω έλλειψης συνέσεως κατά την εξέλιξη των πραγμάτων, τα οποία κυβερνώνται από την πρόνοια με τρόπο βαθύ και ανέφικτο για την ανθρώπινη διάνοια. Μη πάθετε αυτό που ψάλλετε: «παρά λίγο να κλονιστούν τα πόδια μου, παρά λίγο να γλιστρήσουν τα βήματά μου, διότι ζήλεψα τους ανόμους, βλέποντας τούτο και εκείνο», αλλά μάλλον να ακούτε τον Κύριο που λέει: «περίμενέ με έως την ημέρα της αναστάσεώς μου», και ότι «όποιος υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί».

Αλίμονο στον μόνο· αλίμονο στον περιπλανώμενο· αλίμονο στον θηλυπρεπή, αλίμονο στον δούλο των δούλων· αλίμονο στον Γιεζί, ο οποίος, αφού αγόρασε αγρούς και αμπελώνες, κληρονόμησε τη λέπρα του Νεεμάν. Μήπως αυτές δεν είναι θεϊκές φωνές; Μήπως εισφέρω εγώ κάτι από τον εαυτό μου; Όταν έβραζε ο διωγμός, είχε κάποιος λόγο εξαιτίας της ανάγκης να περιπέσει σε κάποια από αυτά που απαρίθμησα, και η λόγω της πίστεως ανάγκη έσωζε εκείνον που βρισκόταν σε αυτήν. Τώρα όμως δεν υπάρχει κανείς που να μας διώκει, ούτε να μας εμποδίζει να εγκαταβιώνουμε καλά και να είμαστε μαζί τουλάχιστον ανά δύο. Διότι από εσάς τους ίδιους κατακρίνεστε, εσείς που ζείτε φαύλα, από εκείνους που ζουν σύμφωνα με τον νόμο. Ή μήπως η παρούσα αθέτηση δεν αποτελεί πρόδηλο σημάδι της έλλειψης σύμπνοιας μεταξύ σας εν καιρώ ειρήνης; Ανανήψτε, παρακαλώ, άγιοι αδελφοί μου, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης· εάν δεν διορθωθείτε, δεν θα πρέπει να ονομάζεστε έτσι, αλλά με το αντίθετο όνομα, πράγμα το οποίο μακάρι να μη συμβεί.

Κατηχητική προς τους μαθητές του. Αδελφοί και πατέρες, άλλοι μεν αναγγέλλουν με λύπη τους θανάτους των οικείων τους, εγώ όμως με πάρα πολλή χαρά. Γιατί; Διότι οι αποθανόντες αδελφοί μας είναι άγιοι μέτοχοι της επουράνιας κλήσης, ο Άνθος, ο οποίος σύμφωνα με το όνομά του άνθισε στις αρετές, και ο Διονύσιος, ο οποίος διέπρεψε διονυσιακώς στην οσιότητα. Είναι δίκαιο δε να πούμε και πώς ήταν ο θάνατος και των δύο. Ο μεν ένας, έχοντας μόλις έλθει από την προσωπική του εξορία και έχοντας αποχαιρετήσει εμάς για τελευταία φορά, κατά την επιστροφή του αρρώστησε καθ' οδόν και εκοιμήθη ιερώς στο μοναστήρι της Μυέλης. Ο δε άλλος, αφού περιέπεσε σε ασθένεια, υπέστη, αν δεν είναι τολμηρό να το πω, τα παθήματα του αοιδίμου Ιώβ. Διότι είδε τις σάρκες του να φθίνουν και τα οστά του να κολλούν στη σάρκα. Πόνοι αφόρητοι, πληγές τραυμάτων, ακατάπαυστη ροή της κοιλίας, με μόνη την αναπνοή να παραμένει. Αφού τα υπέμεινε αυτά με ευχαριστία και υπομονή, μετοίκησε και αυτός προς τον Κύριο. Δείτε οι μακάριοι, πώς έγιναν και αυτοί μάρτυρες, ο Διονύσιος, ο δόκιμος εργάτης του Θεού, και ο Άνθος, το αρνίο του Χριστού, ο Διονύσιος, ο οποίος από τη νεότητά του μέχρι τα γηρατειά έφερε εις πέρας τον άθλο της υποταγής, και ο Άνθος, ο οποίος αγιάστηκε από παιδί μέχρι τη μέση ηλικία μέσω της υποταγής, αμφότεροι σκεύη εύχρηστα στον Δεσπότη Θεό, όχι μόνο για όσα επαινέθηκαν πρωτύτερα και αργότερα, αλλά επιπλέον περιεβλήθησαν και τα διαδήματα των φυλακίσεων ένεκα της δικαιοσύνης. Τι θα μπορούσε να είναι πιο ένδοξο από αυτό;