Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 5:11

«Οι γιοι τους μαζεύουν ξύλα, και οι πατέρες τους ανάβουν φωτιά, και οι γυναίκες τους ζυμώνουν ζυμάρι, για να φτιάξουν πλακούντες για τη στρατιά του ουρανού, και πρόσφεραν σπονδές σε ξένους θεούς για να με παροργίσουν». Όρια λοιπόν έχουν μετακινήσει οι ηγέτες από τη φυλή του Ιούδα, δηλαδή εκείνοι που περιβάλλονται την ανώτατη και βασιλική δόξα, τους οποίους ήταν φυσικό να επιλέξει να ακολουθήσει στην πλάνη και το πλήθος του λαού. Αλλά σαν ορμητικότατο νερό, λέει, θα εκχύσω πάνω τους την ορμή μου. Διότι είναι δυσβάσταχτα, αφόρητα και εντελώς ακαταμάχητα τα αποτελέσματα της θείας οργής, όπως ακριβώς είναι δυσαντιμετώπιστο πράγμα η μεγάλη και άφθονη ορμή των υδάτων. <Ο Εφραΐμ καταδυνάστευσε τον αντίδικό του και καταπάτησε την κρίση, διότι άρχισε να πορεύεται πίσω από τα μάταια. Και εγώ θα είμαι σαν ταραχή για τον Εφραΐμ, και σαν κεντρί για τον οίκο του Ιούδα.> Το με ποιον τρόπο παρεκτράπηκε ο Βενιαμίν, έχει αποδειχθεί σαφώς. Διότι είπε ότι έγιναν «οι άρχοντες του Ιούδα σαν αυτούς που μετακινούν όρια». Το πώς δε «και ο Εφραΐμ οδηγήθηκε σε αφανισμό», το ερμηνεύει πάλι, προσθέτοντας «καταδυνάστευσε ο Εφραΐμ τον αντίδικό του». Και φαίνεται πως ο λόγος τώρα έχει διατυπωθεί προς εμάς με ηθικό χαρακτήρα. Ποια είναι λοιπόν η κατηγορία εναντίον εκείνων από τη φυλή του Εφραΐμ, ή ποιον αντίδικο εννοεί σε εμάς ο θείος χρησμός ότι καταδυνάστευσε ο Εφραΐμ, θα προσπαθήσω να το εξηγήσω όσο το δυνατόν καλύτερα.

Αυτό, λοιπόν, όπως φαίνεται, μας υπαινίσσεται ο προφητικός λόγος, και έχει διατυπωθεί με εκφραστικότητα, όπως είπα. Διότι, λέει, «καταδυνάστευσε ο Εφραίμ τον αντίδικό του», αντί να πει: ο Εφραίμ πέτυχε μια εντελώς άτοπη νίκη που γίνεται πρόξενος ολέθρου, τον καταδυνάστευσε σαν να ήταν δικός του εχθρός, δηλαδή καταπολέμησε ολοκληρωτικά τον νόμο που μίσησε. Επειδή όμως ο λόγος είναι ασαφής, το διασαφηνίζει με άλλον τρόπο λέγοντας: «καταπάτησε το κρίμα», δηλαδή, δεν φρόντισε καθόλου για τη δικαιοσύνη που υπάρχει στον νόμο· διότι πάντοτε αυτό που καταπατείται θεωρείται ότι βρίσκεται σε ατιμία, και αποδεικνύεται ότι δεν είναι άξιο κανενός λόγου. Γι' αυτό και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέει: «Καλό είναι το αλάτι· εάν όμως το αλάτι χάσει τη δύναμή του, με τι θα αλατιστεί; Δεν χρησιμεύει πλέον σε τίποτα, παρά να πεταχτεί έξω και να καταπατείται από τους ανθρώπους». Όταν λοιπόν λέει «κρίμα», να εννοείς τον νόμο. Έτσι και ο θεσπέσιος Δαβίδ, ονομάζοντάς τον έτσι, αναφωνεί προς τον Θεό: «Κρίμα και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έκανες». Διότι ο νόμος ανήκει στον Θεό, έστω κι αν μεταδίδεται μέσω αγγέλων. Αλλά ποια είναι η αφορμή για να θεωρήσει τον νόμο ως εχθρό και να καταπατήσει το κρίμα, το υπέδειξε πάλι, προσθέτοντας αμέσως ότι άρχισε να πορεύεται «οπίσω των ματαίων». Η αρχή αυτής της ασθένειας, λέει, είναι το να επιλέξει κανείς να τιμά τα μάταια, και να ακολουθεί τα είδωλα.

Έγιναν λοιπόν οι άρχοντες του Ιούδα, λέει, σαν αυτούς που μετακινούν τα όρια, και ο Εφραίμ καταδυνάστευσε τον αντίδικό του και καταπάτησε το δίκαιο· εγώ, λοιπόν, θα γίνω σαν ταραχή στον Εφραίμ και σαν κεντρί στον Ιούδα. Και τι ακριβώς σημαίνει αυτό, είναι αναγκαίο να το εξετάσουμε λεπτομερώς. Οι άλλοι ερμηνευτές, βέβαια, αντί της λέξεως «ταραχή», χρησιμοποίησαν τη λέξη «βρωστήρας» (αυτός που κατατρώγει)· και αντί του «κέντρον» (κεντρί), χρησιμοποίησαν τη λέξη «σήψη»· οι Εβδομήκοντα όμως τα ονόμασαν «ταραχή» και «κέντρον». Διότι, καθώς ο Εφραίμ, δηλαδή οι δέκα φυλές, θορυβούνταν όχι σε μικρό βαθμό από τον πόλεμο που τους είχε χτυπήσει, αφενός από τον γείτονα, εννοώ από τους Σύρους, αφετέρου από τον περσικό [πόλεμο] και από αυτόν που ερχόταν από τη χώρα των Ασσυρίων, ο Ιούδας βρισκόταν σε οδύνες και σε μεγάλους φόβους, ή μάλλον και σε πολλή αγωνία. Επειδή περίμενε ότι, και μάλιστα σε λίγο καιρό, θα κυριευθεί ίσως από τα ίδια, ή και από πολύ χειρότερα δεινά· διότι, καθώς ο πόλεμος γινόταν βαρύτερος και έπληττε τις πόλεις της Σαμάρειας, υπήρχε κάθε ανάγκη να καταστραφούν μαζί και οι όμορες, εννοώ τις πόλεις του Ιούδα και του Βενιαμίν. Επομένως, η μεν ταραχή υποδηλώνει την έφοδο του πολέμου, ενώ το κέντρο σε αυτές τις περιπτώσεις υποδηλώνει τον πόνο από τη λύπη και τη δυσθυμία, από τα οποία σίγουρα θα έμεναν απέξω όσοι επιθυμούν να φρονούν τα του Χριστού· διά του οποίου και μαζί με τον οποίο ανήκει η δόξα στον Θεό και Πατέρα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Αυτό είναι που λέγει ο προφήτης περί του Εφραίμ, ο οποίος καταδυνάστευσε τον αντίδικό του, δηλαδή την ίδια του τη συνείδηση, και καταπάτησε την κρίση, διότι αναζήτησε την Αίγυπτο και συνελήφθη με τη βία στους Ασσυρίους.