Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 1:11

Είμαι πλήρης από ολοκαυτώματα κριών· και πάχος αρνιών και αίμα ταύρων και τράγων δεν επιθυμώ, ούτε και όταν έρχεστε να εμφανιστείτε ενώπιόν μου. Διότι, ποιος ζήτησε όλα αυτά από τα χέρια σας; Άκουσες τη σαφέστατη φωνή που λέει ότι δεν τα επιζητούσε αυτά από εσάς εξαρχής; Διότι, αν τα επιζητούσε αυτά, θα είχε εισαγάγει πρώτους σε αυτόν τον τρόπο ζωής όλους τους αρχαίους που έλαμψαν πριν από αυτούς.

Διότι έτσι ήλθε σε εμάς, όχι αλλάζοντας τόπο (διότι πώς θα μπορούσε αυτός που βρίσκεται παντού και πληροί τα πάντα;), αλλά φανερωνόμενος σε εμάς διά της σαρκός. Αλλά επειδή ο αγώνας μας δεν είναι μόνο εναντίον των Ιουδαίων, αλλά και εναντίον των Ελλήνων και πολλών από τους αιρετικούς, ας σας αποκαλύψουμε εδώ ένα βαθύτερο νόημα, και ας εξετάσουμε γιατί άραγε ο Παύλος, ενώ είχε αναρίθμητες μαρτυρίες οι οποίες καθιστούν ανενεργό τον νόμο και την παλαιά πολιτεία, μνημόνευσε αυτή τη συγκεκριμένη. Διότι δεν το έπραξε αυτό ούτε απλώς ούτε τυχαία, αλλά με κάποιο σκοπό και με άφατη σοφία. Διότι το ότι είχε και άλλες μαρτυρίες, εκτενέστερες και ισχυρότερες, αν ήθελε να τις παραθέσει υπέρ αυτού του θέματος, όλοι θα το ομολογούσαν. Επειδή και ο Ησαΐας λέει: «Δεν έχω ευαρέσκεια σε εσάς· είμαι χορτασμένος από ολοκαυτώματα κριών, και λίπος αρνιών και αίμα ταύρων και τράγων δεν επιθυμώ, ούτε καν όταν έρχεστε να εμφανιστείτε ενώπιόν μου. Διότι ποιος τα ζήτησε αυτά από τα χέρια σας; Εάν μου προσφέρετε σεμίδαλι, είναι μάταιο· το θυμίαμα είναι βδέλυγμα για εμένα». Και αλλού πάλι: «Δεν σε κάλεσα τώρα, Ιακώβ, ούτε σου προκάλεσα κόπο, Ισραήλ, δεν με εδόξασες με θυσίες, ούτε με υπηρέτησες με τα δώρα σου, ούτε σου προκάλεσα κόπο με λιβάνι, ούτε αγόρασες για χάρη μου θυμίαμα με ασήμι». Και ο Ιερεμίας πάλι: «Γιατί μου φέρνεις λιβάνι από τη Σαβά και κιννάμωμο από μακρινή γη; Τα ολοκαυτώματά σας δεν με ευχαρίστησαν».

Για να γίνει λοιπόν και αυτό φανερό σε σας, ειπώθηκαν εκ προσώπου του Πατρός μέσω του Ησαΐα, του προαναφερθέντος προφήτη, αυτοί οι λόγοι: «Το βόδι γνώρισε τον κτήτορά του και το γαϊδούρι τη φάτνη του κυρίου του. Ο Ισραήλ όμως δεν με γνώρισε, και ο λαός μου δεν κατανόησε. Αλίμονο στο αμαρτωλό έθνος, τον λαό που είναι πλήρης αμαρτιών, το πονηρό σπέρμα, τους άνομους υιούς, που εγκαταλείψατε τον Κύριο». Και πάλι αλλού, όταν λέει ο ίδιος προφήτης παρομοίως ως εκ του Πατρός: «Ποιον οίκο θα μου οικοδομήσετε; λέγει ο Κύριος. Ο ουρανός είναι θρόνος μου και η γη υποπόδιο των ποδιών μου». Και πάλι αλλού: «Τις νουμηνίες σας και τα σάββατα τα μισεί η ψυχή μου. Και μεγάλη ημέρα νηστείας και αργία δεν ανέχομαι. Ούτε, αν έρθετε να εμφανιστείτε ενώπιόν μου, θα σας εισακούσω. Τα χέρια σας είναι πλήρη αίματος. Και αν φέρετε σεμίδαλι, ως θυμίαμα, μου είναι βδέλυγμα. Λίπος αμνών και αίμα ταύρων δεν επιθυμώ. Διότι, ποιος τα ζήτησε αυτά από τα χέρια σας; Αλλά να διαλύεις κάθε δεσμό αδικίας· να διασπάς τις θηλιές των βίαιων συναλλαγών· τον άστεγο και τον γυμνό να σκεπάζεις· να μοιράζεις τον άρτο σου σε όποιον πεινά». Μπορείτε, συνεπώς, να κατανοήσετε ποια είναι τα διδασκόμενα μέσω των προφητών, ως προερχόμενα από τον Θεό.

ΛΣΤ΄. Αυτήν την ερήμωση της ψυχής φανερώνοντας και ο Κύριος, έλεγε: «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, εσύ που αποκτείνεις τους προφήτες και λιθοβολείς τους απεσταλμένους σε αυτήν· πόσες φορές θέλησα να επισυνάξω τα τέκνα σου, όπως η όρνιθα τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε; Ιδού, αφήνεται ο οίκος σας έρημος». Ο δε Ησαΐας πάλι, βλέποντας εμάς, τους δήθεν μοναχούς, να επιτελούμε μόνο τις σωματικές λειτουργίες, ενώ καταφρονούμε τις πνευματικές, και εξαιτίας αυτού έχουμε κυριευθεί από έπαρση, έλεγε: «Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άρχοντες των Σοδόμων· προσέξτε τον νόμο του Θεού, λαέ των Γομόρρων. Τι να το κάνω το πλήθος των θυσιών σας; Είμαι πλήρης από ολοκαυτώματα κριών· και πάχος αμνών, και αίμα ταύρων και τράγων δεν επιθυμώ. Διότι, ποιος ζήτησε αυτά από τα χέρια σας; Δεν θα συνεχίσετε πλέον να πατάτε την αυλή μου».

Μεγάλο είναι το όνειδος. Δεν λέει, ακούστε άρχοντες του λαού ή άρχοντες των Ιουδαίων, αλλά ακούστε άρχοντες και λαέ των Σοδόμων και της Γομόρρας. Διότι, αν και καταποντίστηκαν, έγιναν στάχτη και βυθίστηκαν οι άρχοντες και οι αρχόμενοι των Σοδόμων και της Γομόρρας πριν από πολλές γενεές, δηλαδή από τις ημέρες του δικαίου Αβραάμ, και κανένα ίχνος τους δεν φαίνεται πλέον πουθενά, όμως, επειδή και εσείς, λέει, πράττετε τα δικά τους έργα, τόσο οι άρχοντες όσο και οι αρχόμενοι: «ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άρχοντες των Σοδόμων· προσέξτε τον νόμο του Θεού, λαέ της Γομόρρας». «Τι να το κάνω το πλήθος των θυσιών σας; λέει ο Κύριος». Αν μου προσφέρατε, λέει, θυσία αινέσεως και θυσία δικαιοσύνης και θυσία συντετριμμένης καρδίας, με αυτές τις θυσίες θα ευαρεστούμουν. Τις θυσίες ζώων, όμως, και τα ολοκαυτώματα εγώ δεν τα επιδοκιμάζω, διότι «δική μου είναι η οικουμένη και το πλήρωμά της». Και γιατί μου προσφέρετε πλήθος θυσιών από ταύρους και τράγους; «Μήπως θα φάω κρέας ταύρων ή θα πιω αίμα τράγων;» Διότι η θυσία των ασεβών είναι βδέλυγμα για εμένα. Γιατί; Διότι τις προσφέρουν με τρόπο άδικο και παράνομο. Και εσείς λοιπόν, γιατί μου προσφέρετε πλήθος θυσιών, εφόσον αδικείτε, πλεονεκτείτε, αρπάζετε, κρίνετε παράνομα, «αθωώνοντας τον ασεβή εξαιτίας δώρων και αφαιρώντας το δίκαιο του δικαίου» από αυτόν, φονεύοντας και αμαρτάνοντας και διαπράττοντας τα έργα των Σοδόμων, εξαιτίας των οποίων ονομαστήκατε άρχοντες των Σοδόμων και λαός της Γομόρρας; «

«Τι να το κάνω το πλήθος των θυσιών σας», όταν ζείτε με αυτόν τον τρόπο; Ποια είναι η ωφέλεια από αυτό, όταν ζείτε με ρυπαρότητα και προσφέρετε θυσίες; «Είμαι χορτασμένος από ολοκαυτώματα κριών, και λίπος αρνιών και αίμα ταύρων και τράγων δεν θέλω, ούτε κι αν έρχεστε για να εμφανιστείτε ενώπιόν μου. Διότι ποιος ζήτησε αυτά από τα χέρια σας; Να πατήσετε την αυλή μου δεν θα το επιτρέψω πλέον· αν φέρετε σιμιγδάλι, είναι μάταιο· το θυμίαμα είναι βδέλυγμα για μένα». Εξαιτίας των βέβηλων και δυσώδων, λέει, πράξεών σας, όχι μόνο το σιμιγδάλι και οι υπόλοιπες προσφορές σας, αλλά και αυτό το ίδιο το ευωδιαστό θυμίαμα είναι βδέλυγμα για μένα. «Τις νουμηνίες σας και τα Σάββατα και τη μεγάλη ημέρα δεν τα ανέχομαι». Γιατί; Επειδή συγκεντρώνεστε με κακό τρόπο και διαβουλεύεστε πονηρά και προχωράτε σε δόλους και ραδιουργίες και φόνους και, αντί να γιορτάζετε θεοπρεπώς, κακουργείτε παράνομα χωρίς να με υπακούτε. Γι' αυτό λοιπόν και «τη νηστεία και την αργία και τις γιορτές σας τις μισεί η ψυχή μου· μου γίνατε βάρος (κόρος), δεν θα ανεχθώ πλέον τις αμαρτίες σας». Και αν, λέει, γίνατε μεγάλο πλήθος, εντούτοις εγώ βλέπω καθαρά τις πράξεις του καθενός σας, και καθόλου δεν είναι δυνατόν λόγω του πλήθους να περάσουν απαρατήρητες οι πονηρές σας πράξεις· διότι βλέπω τον καθένα και τα έργα του καθενός ολοκάθαρα και δεν πρόκειται πλέον να συγχωρήσω τις αμαρτίες σας. «Όταν απλώνετε τα χέρια σας προς εμένα, θα αποστρέφω τα μάτια μου από εσάς και, εάν πληθύνετε την προσευχή σας, δεν θα σας εισακούσω».

«Θα τους φέρω στο άγιο όρος μου και θα τους ευφράνω στον οίκο της προσευχής μου· τα ολοκαυτώματά τους και οι θυσίες τους θα είναι δεκτά πάνω στο θυσιαστήριό μου· διότι ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής για όλα τα έθνη». Δεν νομίζω, βέβαια, ότι κάποιοι από τους νεοφανείς Ιουδαίους θα έφταναν σε τέτοιο βαθμό παραφροσύνης, ώστε να νομίζουν ότι μέσω αυτών των λόγων εισάγεται η λατρεία που περιοριζόταν σε έναν μόνο τόπο, εννοώ στα Ιεροσόλυμα. Διότι ποιος είναι τόσο ανίδεος, τη στιγμή που οι προφήτες έχουν διακηρύξει εκ των προτέρων εκ μέρους του Θεού του σύμπαντος, ότι εκείνες οι θυσίες αυτών που θυσιάζουν ζώα και τεμαχίζουν κρέατα έχουν αποκηρυχθεί και απορριφθεί, ενώ στη θέση τους έχουν εισαχθεί οι λατρείες όσων επικαλούνται τον Θεό και ιερουργούν εν Πνεύματι; «Τι να το κάνω το πλήθος των θυσιών σας; λέγει ο Κύριος· είμαι χορτασμένος· ολοκαυτώματα κριαριών και λίπος αρνιών, και αίμα ταύρων και τράγων δεν επιθυμώ· διότι ποιος τα ζήτησε αυτά από τα χέρια σας;» Ούτε ανέχεται πλέον τις νουμηνίες και τα Σάββατα.

Γι' αυτό σας εγκατέλειψε, λέγοντας μέσω του ίδιου προφήτη: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου και την κληρονομιά μου ... Θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου και δεν θα κλαδευτεί ούτε θα σκαφτεί, και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια σαν σε χέρσα γη, και στα σύννεφα θα δώσω εντολή να μη ρίξουν βροχή πάνω του.» Γι' αυτό είπε προς εσάς: «Τι να το κάνω, λέει, το πλήθος των θυσιών σας; Έχω χορτάσει· ολοκαυτώματα κριαριών και πάχος αρνιών και αίμα ταύρων και τράγων δεν επιθυμώ, ούτε καν αν έρχεστε να εμφανιστείτε μπροστά μου. Διότι ποιος τα ζήτησε αυτά από τα χέρια σας; Δεν θα συνεχίσετε πλέον να πατάτε την αυλή μου. Εάν μου προσφέρετε σιμιγδάλι, είναι μάταιο· το θυμίαμα μου είναι βδέλυγμα· τις νουμηνίες σας και τα σάββατα και τη μεγάλη ημέρα δεν τα ανέχομαι· τη νηστεία και την αργία και τις γιορτές σας τις μισεί η ψυχή μου. Μου έχετε γίνει βάρος.» Και πάλι: «Γιατί μου φέρνεις λιβάνι από τη Σαβά και κιννάμωμο από μακρινή γη; Τα ολοκαυτώματά σας δεν είναι δεκτά και οι θυσίες σας δεν μου είναι ευχάριστες ...»

Άραγε, λοιπόν, το θυσιασμένο, ή μάλλον το ήδη αφιερωμένο, για να το πούμε έτσι, αυτό είχε ενωθεί με εκείνον προς τον οποίο είχε θυσιαστεί; Και πώς δεν είναι παράλογο να το λέει ή και να το σκέφτεται κανείς αυτό για τον Θεό, είτε μόνο για τον Πατέρα, είτε και για τον Υιό; Διότι, όσον αφορά τους δαίμονες, και μάλιστα τους υλικούς, εύλογα θα μπορούσε να λεχθεί αυτό. Επειδή αυτοί χαίρονται με τις κνίσες από τις θυσίες, λέει ο μέγας Βασίλειος, καθόσον και η ουσία τους τρέφεται από τους ατμούς που αναδίδονται από εκεί, και άλλοι δαίμονες έχουν οικειότητα με άλλες θυσίες, με τις οποίες και ευφραίνονται περισσότερο. Αλλά για τον Θεό, τον απολύτως άυλο και ασώματο, τον αναυξή, τον ανενδεή, τον άτρεπτο, τον ακήρατο, τον πλήρη, ή μάλλον τον υπερπλήρη, εφόσον λέγεται ότι ο ίδιος τα πάντα πληροί (πώς είναι δυνατόν); Διότι λέει: «Μήπως εγώ δεν γεμίζω τον ουρανό και τη γη, λέει ο Κύριος;». Και προς εκείνους που συνάπτουν τη διαθήκη του με θυσίες: «Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μόσχους, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Εάν πεινάσω, δεν θα σου το πω»· και, «Μήπως θα φάω κρέατα ταύρων, ή θα πιω αίμα τράγων;». Και μέσω του Ησαΐα: «Τι μου χρειάζεται το πλήθος των θυσιών σας; Είμαι πλήρης από ολοκαυτώματα κριαριών, και αίμα ταύρων και τράγων δεν επιθυμώ»· και πάλι ο Ησαΐας αποφαίνεται σχετικά με αυτόν: