Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 1:18

Ας τον ακολουθήσουμε με ζήλο, λοιπόν, και δεν θα είναι τίποτα σε σύγκριση με εμάς ούτε αυτός ο ουρανός, εάν το θελήσουμε, ούτε ο ήλιος, ούτε ολόκληρος ο κόσμος· διότι αυτά δημιουργήθηκαν για εμάς, και όχι εμείς για αυτά. Ας αποδείξουμε ότι είμαστε άξιοι του να έχουν δημιουργηθεί αυτά για εμάς. Διότι, εάν φανούμε ανάξιοι αυτών, πώς θα είμαστε άξιοι της βασιλείας του Θεού; Και είναι ανάξιοι να βλέπουν τον ήλιο όλοι όσοι ζουν βλασφημώντας τον Θεό· είναι ανάξιοι να απολαμβάνουν τα κτίσματα που Τον δοξάζουν, εκείνοι που Τον βλασφημούν· επειδή και ο γιος που υβρίζει τον πατέρα του είναι ανάξιος να απολαμβάνει τις υπηρεσίες των δούλων που έχουν καλή διαγωγή. Γι' αυτόν τον λόγο, αυτά μεν (τα κτίσματα) θα απολαύσουν πολλή δόξα, ενώ εμείς θα υποστούμε κόλαση και τιμωρία. Πόση αθλιότητα, λοιπόν, θα ήταν η μεν κτίση, που έγινε για σένα, να μετασχηματίζεται για την ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού, ενώ εμείς, που γίναμε τέκνα του Θεού, εξαιτίας της μεγάλης μας ραθυμίας να οδηγούμαστε στην απώλεια και στη γέεννα, εμείς για τους οποίους η κτίση θα απολαύσει εκείνη τη μεγάλη ευημερία; Για να μη συμβεί λοιπόν αυτό, όσοι μεν έχουμε αποκτήσει καθαρή ψυχή, ας τη διαφυλάξουμε έτσι· ή μάλλον, ας αυξήσουμε ακόμη περισσότερο τη λαμπρότητά της· όσοι δε την έχουμε ρυπαρή, ας μην απελπιζόμαστε. Διότι, λέει η Γραφή, «εάν οι αμαρτίες σας είναι κατακόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· και εάν είναι πορφυρές, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί». Και όταν ο Θεός δίνει υποσχέσεις, μην αμφιβάλλεις, αλλά να πράττεις εκείνα με τα οποία θα μπορέσεις να ελκύσεις την εκπλήρωση αυτών των υποσχέσεων.

ΣΤ΄. Άκου λοιπόν τι πρόσταξε: Αν συγχωρήσεις τον πλησίον σου, λέει, θα συγχωρήσω κι εγώ εσένα. Τι δυσκολία έχει αυτό; «Αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό, και δικαιώστε τη χήρα· και ελάτε να διαλεχθούμε», λέει, «και αν οι αμαρτίες σας είναι κατακόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι». Τι μόχθο έχει αυτό; «Ομολόγησε εσύ τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς». Τι δυσκολία έχει αυτό; «Εξαγόρασε τις αμαρτίες σου με ελεημοσύνες». Τι ιδρώτα απαιτεί αυτό; Είπε ο τελώνης: «Σπλαχνίσου με τον αμαρτωλό», και κατέβηκε δικαιωμένος. Τι κόπος είναι να μιμηθείς τον τελώνη; Αλλά δεν θέλεις να πειστείς ούτε μετά από τόσα, ότι υπάρχει κόλαση και τιμωρία;

γʹ. Ας γίνουμε, λοιπόν, και εμείς καθαροί· ας μάθουμε να πράττουμε το καλό. Και τι είναι το καλό; «Αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό και δικαιώστε τη χήρα· και ελάτε να διαλεχθούμε», λέγει ο Κύριος. Είναι πολύς ο λόγος μέσα στις Γραφές για τις χήρες και τα ορφανά· εμείς όμως δεν του δίνουμε καμία σημασία. Καίτοι, αναλογίσου πόσο μεγάλο είναι το έπαθλο. «Εάν οι αμαρτίες σας», λέγει, «είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· εάν πάλι είναι σαν το κόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί». Διότι η χήρα είναι απροστάτευτη· γι' αυτό επιδεικνύεται μεγάλη μέριμνα υπέρ αυτής. Επειδή, ενώ έχουν τη δυνατότητα να συνάψουν δεύτερο γάμο, από τον φόβο του Θεού υπομένουν τα δεινά της χηρείας. Ας τους απλώσουμε, λοιπόν, όλοι το χέρι, και οι άνδρες και οι γυναίκες, για να μην υποστούμε ποτέ τα δεινά της χηρείας. Και αν τυχόν τα υποστούμε, ας έχουμε αποταμιεύσει για τον εαυτό μας μεγάλη αφορμή φιλανθρωπίας. Δεν είναι μικρή η δύναμη των δακρύων της χήρας, αλλά μπορεί να διανοίξει και αυτόν τον ίδιο τον ουρανό. Ας μην τις καταπιέζουμε, λοιπόν, ούτε να κάνουμε χειρότερη τη συμφορά τους, αλλά με κάθε τρόπο ας τις βοηθούμε. Εάν πράττουμε έτσι, θα περιβάλουμε τους εαυτούς μας με μεγάλη ασφάλεια, και κατά τον παρόντα και κατά τον μέλλοντα αιώνα.

Διότι, εάν οι αμαρτίες σας είναι κατακόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι. Δεν μας αφήνει να πέσουμε εκεί όπου βρέθηκε εκείνος ο πλούσιος, ούτε να ακούσουμε τα φοβερά λόγια, αλλά μας καθοδηγεί στους κόλπους του Αβραάμ. Κι όμως, καθεμία από τις βιοτικές τέχνες έχει αναλάβει ένα μόνο επίτευγμα· όπως η γεωργία το να τρέφει και η υφαντική το να ντύνει· ή μάλλον ούτε καν αυτό· διότι καμία δεν επαρκεί από μόνη της για να μας συνεισφέρει όσα προέρχονται από αυτήν.

βʹ. Θέλεις να μάθεις πόση αξία έχει η χήρα; Πώς είναι πολύτιμη στον Θεό, αγαπητή και μέγιστη συνήγορος, και πώς αυτούς που έχουν καταδικαστεί, τους απελπισμένους, εκείνους που δεν έχουν παρρησία, αυτούς που βρίσκονται σε εχθρότητα με τον Θεό και στερούνται κάθε δικαιολογίας, μόλις εμφανιστεί τους διασώζει και τους συμφιλιώνει με Αυτόν; Και δεν τους φέρνει μόνο συγχώρεση, ούτε απλώς απαλλαγή από την τιμωρία, αλλά και πολλή παρρησία και λαμπρότητα, και τους καθιστά πιο καθαρούς από τις ακτίνες του ήλιου, έστω κι αν είναι οι πιο ρυπαροί από όλους τους ανθρώπους; Άκουσε τον ίδιο τον Θεό να λέει προς τους Ιουδαίους: «Όταν εκτείνετε τα χέρια σας, θα αποστρέψω τα μάτια μου από εσάς· κι αν πληθύνετε τις δεήσεις σας, δεν θα σας εισακούσω· διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα». Κι όμως, σε αυτούς τους μιαρούς, τους φονιάδες, σε αυτούς που έχουν χάσει την παρρησία τους και είναι ατιμασμένοι, υπόσχεται να συμφιλιωθεί μαζί τους, εάν βοηθήσουν τις αδικημένες χήρες. Διότι, αφού είπε: «Θα αποστρέψω τα μάτια μου και δεν θα εισακούσω», λέει στη συνέχεια: «Αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό και δικαιώστε τη χήρα· και ελάτε να διαλεχθούμε· και εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι». Είδες πόση δύναμη έχει η χήρα; Πού επιδεικνύει την προστασία της; Όχι ενώπιον κάποιου επίγειου άρχοντα και βασιλιά, αλλά ενώπιον του ίδιου του Βασιλιά των ουρανών;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΒ΄. «Ή μήπως, προβάλλοντας τον λόγο σου, θα ελέγξεις, και θα προσέλθει μαζί σου σε κρίση;» Είναι τόσο φιλάνθρωπος, ώστε ακόμη και όταν μας κρίνει, μας επιτρέπει να του μιλάμε για όσα θέλουμε, σαν να δικάζεται και εκείνος μαζί μας. Λέει, εξάλλου, στον Ησαΐα: «Ελάτε, και ας ελεγχθούμε μεταξύ μας». Αυτό το «ας ελεγχθούμε», έχει την εξής έννοια: Εάν έχεις κάτι για να με ελέγξεις, ότι δήθεν δεν έπραξα τα δέοντα, πες το. Και εγώ, με όσα έχω να πω, θα σε πείσω, καταδικάζοντάς σε, ότι είσαι άξιος να καταδικαστείς.

«Και ελάτε να διαλεχθούμε, λέει ο Κύριος». Πρέπει να παρατηρήσουμε ότι παντού στους προφήτες τίποτε δεν επιζητά τόσο πολύ ο Θεός, όσο την υπεράσπιση των αδικουμένων. Έτσι λοιπόν και αλλού, όπως στον Μιχαία, όταν οι Ιουδαίοι έλεγαν: «Μήπως να δώσω τα πρωτότοκά μου για την ασέβειά μου, τον καρπό της κοιλίας μου για την αμαρτία της ψυχής μου;», πρόσθεσε λέγοντας: «Σου αναγγέλθηκε, άνθρωπε, τι είναι καλό και τι εκζητά ο Κύριος από εσένα, παρά μόνο το να πράττεις το δίκαιο, να αγαπάς το έλεος και να είσαι έτοιμος να πορεύεσαι οπίσω από τον Κύριο τον Θεό σου». Και πάλι ο προφήτης Δαβίδ έλεγε: «Έλεος και κρίση θα ψάλω σε εσένα, Κύριε». Και ελάτε λοιπόν.

Αφού πρώτα τους οπλίσει με τα δικαιώματα, τότε τους σύρει στο δικαστήριο· και αφού τους διδάξει πώς θα μπορούσαν να αποβάλουν τις κατηγορίες, τότε ζητεί λόγο για τις ευθύνες τους, ώστε να μη τους καταδικάσει βρίσκοντάς τους γυμνούς από απολογία. Και ας ελεγχθούμε.

«Ας κριθούμε», λέγει. Εκείνος που έρχεται σε κρίση μαζί μας γίνεται συνήγορος και ιατρός. Έπειτα, δείχνοντας ότι, ακόμη κι αν πράξουμε μεγάλα έργα, εξακολουθούμε να έχουμε ανάγκη τη δική Του φιλανθρωπία για να απαλλαγούμε από τα αμαρτήματα, λέγει: «Εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό χρώμα, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι»· λαμβάνοντας δηλαδή εκ διαμέτρου αντίθετες ιδιότητες και δίνοντας την υπόσχεση ότι ο Ίδιος θα τις μεταβάλει στο αντίθετο. «Και εάν είναι σαν το κατακόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί». Μεγάλη είναι η δύναμη που έχει η προστασία των χηρών, εφόσον μια ψυχή που έχει τόσο πολύ ρυπανθεί, ώστε να έχει δεχθεί ανεξίτηλη τη βαφή της πονηρίας, όχι μόνο την απαλλάσσει από την κακία, αλλά και την καθιστά τόσο λαμπρή.

Και αν υπάρχει κάποια τροφή για τους αγγέλους, αυτή είναι ο άρτος (όπως λέει ο Προφήτης: «Άρτον αγγέλων έφαγε ο άνθρωπος»), όχι τα κρέατα, όχι το κρασί, όχι όσα έχουν επινοηθεί με επιμέλεια από τους δούλους της κοιλιάς. Η νηστεία είναι όπλο για την εκστρατεία κατά των δαιμόνων· διότι αυτό το γένος δεν εκβάλλεται παρά μόνο με προσευχή και νηστεία. Και τα αγαθά που προέρχονται από τη νηστεία είναι τόσα πολλά. Αντιθέτως, ο κορεσμός είναι η αρχή της ύβρεως. Διότι αμέσως, μαζί με την τρυφή, τη μέθη και τα κάθε λογής καρυκεύματα, εισέρχεται κάθε είδος κτηνώδους ακολασίας. Από εκεί οι άνθρωποι γίνονται σαν άλογα θηλυμανή, εξαιτίας του οίστρου που δημιουργείται στην ψυχή αυτών που μεθούν από την τρυφή· από εκεί προέρχονται οι διαστροφές της φύσεως, όταν αναζητούν στο αρσενικό το θηλυκό, και στο θηλυκό το αρσενικό. Η νηστεία όμως επιβάλλει το μέτρο και στα έργα του γάμου, συγκρατώντας την αμετρία ακόμη και σε εκείνα που έχουν νομίμως επιτραπεί. Εσύ αναλογίσου το να βρεις άνθρωπο που οφείλει να δικαστεί μαζί με κάποιον άλλον ενώπιον του βασιλέως, και το να μην βρεις κανέναν. Διότι κατέστρεψε πολλούς από εκείνους που προτιμούν να αδικούν. Για τους λόγους αυτούς, ο φιλάγαθος Θεός δεν παρέβλεψε τα δάκρυα και τους στεναγμούς των ιερέων και των οσίων Του που Τον παρακαλούσαν υπέρ αυτού, Εκείνος που είπε μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό, δικαιώστε τη χήρα, και ελάτε να διαλεχθούμε».

Επομένως, όλα όσα πράττουμε, ας τα πράττουμε με τέτοιον τρόπο ώστε να παρακινούμε σε δοξολογία τον καθένα από όσους τα βλέπουν· διότι λέει η Γραφή: «Είτε κάτι κάνετε, όλα να τα κάνετε προς δόξαν Θεού». Τι θέλω να πω με αυτό; Ακόμη κι αν θελήσεις κάποτε να συναναστραφείς κάποιον, μην επιδιώκεις να περιποιείσαι αυτούς που απολαμβάνουν ευημερία και κοσμική δόξα, αλλά εκείνους που βρίσκονται σε θλίψεις, εκείνους που βρίσκονται σε δύσκολες περιστάσεις, εκείνους που είναι στις φυλακές, εκείνους που είναι από παντού εγκαταλελειμμένοι και δεν απολαμβάνουν καμία παρηγοριά. Τη συναναστροφή με εκείνους να τη θεωρείς πολύτιμη· διότι από αυτούς θα λάβεις μεγάλο κέρδος, θα γίνεις πολύ πιο συνετός και ενάρετος και θα τα εργαστείς όλα προς δόξαν Θεού. Ακόμη κι αν χρειαστεί να επισκεφθείς ορφανά και χήρες, να προτιμάς περισσότερο αυτούς που βρίσκονται σε μεγάλη φτώχεια και ασημότητα από εκείνους που ζουν με δόξα και λαμπρότητα. Διότι Αυτός είναι που έχει πει: «Εγώ είμαι πατέρας των ορφανών και υπερασπιστής των χηρών». Και πάλι: «Αποδώστε το δίκαιο στο ορφανό και δικαιώστε τη χήρα, και ελάτε να συζητήσουμε, λέει ο Κύριος». Κι αν απλώς θελήσεις να πας στην αγορά, να θυμάσαι την αποστολική προτροπή που λέει: «Είτε κάτι κάνετε, όλα να τα κάνετε προς δόξαν Θεού»· μην ξοδεύεις τον χρόνο σου σε ανώφελες και επιβλαβείς συναναστροφές, αλλά να κατευθύνεις τα βήματά σου προς τον οίκο του Θεού, ώστε και το σώμα και η ψυχή ταυτόχρονα να δεχθούν τη μέγιστη ωφέλεια.

Ω, τι συμπονετικός ιατρός! Δεν εγκαλεί για το σφάλμα, αλλά για την αμέλεια· δεν είπε: «Γιατί πληγώθηκες;», αλλά: «Γιατί δεν θεραπεύτηκες;»· δεν είπε: «Γιατί έπεσες;», αλλά: «Γιατί δεν σηκώθηκες;». Και για το ότι ο Κύριος θέλει να σε παρουσιάσει λαμπρότερη διαμέσου της μετανοίας, άκουσέ τον να λέει μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το κατακόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· και εάν είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί». Ούτε ο Απόστολος θα δοκίμαζε άκαιρο πόνο, εάν δεν είχε προηγουμένως αποδεχθεί τις υποσχέσεις της αγαθότητας του Δεσπότη· δεν θα έλεγε: «Τεκνία μου, για τα οποία πάλι δοκιμάζω ωδίνες τοκετού, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας». Διότι, λέει, επειδή παρέδωσες την ψυχή, η οποία δημιουργήθηκε κατ' εικόνα Θεού, στον ψυχοφθόρο δαίμονα, κάνοντας τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης· δεν θα παύσω να πενθώ και να θλίβομαι, μέχρις ότου δω πάλι μορφωμένο μέσα σου τον Χριστό, και εσένα ενδεδυμένη το κάλλος της σωφροσύνης. Μην απορρίψεις το βραβείο της μετανοίας, σε παρακαλώ, σε ικετεύω και σε εκλιπαρώ· δείξε ανδρεία, εξαγνίσου, αλείψου πνευματικά· ο Απόστολος πολλαπλασιάζει την παράκληση: «Υπέρ του Χριστού πρεσβεύω, συμφιλιωθείτε με τον Θεό».

Και είπε ο βασιλιάς: «Φέρτε μου ένα σπαθί». Και έφεραν μπροστά στον βασιλιά ένα σπαθί. Και είπε ο βασιλιάς: «Χωρίστε το ζωντανό παιδί στα δύο, και δώστε το μισό σε τούτην, και το μισό σε εκείνην». Και αποκρίθηκε η γυναίκα της οποίας ήταν ο ζωντανός γιος, και είπε προς τον βασιλιά, διότι ταράχτηκαν τα σπλάχνα της: «Σε καμία περίπτωση, κύριε, δώσε σε εκείνη το παιδί, και μην το θανατώσετε». Και η άλλη είπε: «Ούτε δικό μου, ούτε δικό της ας είναι· χωρίστε το». Και αποκρίθηκε ο βασιλιάς: «Δώστε το παιδί στη μητέρα που είπε, "Δώστε σε αυτήν τούτο, και μην το θανατώσετε", διότι αυτή είναι η μητέρα του». «Να κρίνετε με δίκαιη κρίση. Τη χήρα, και το ορφανό, και τον ξένο, και τον φτωχό να μην τους καταδυναστεύετε.» «Αυτά λέει ο Κύριος: Τηρήστε την κρίση, και πράξτε δικαιοσύνη. Μακάριος είναι εκείνος που τα πράττει αυτά, και μένει προσηλωμένος σε αυτά και προφυλάσσει τα χέρια του από το να κάνουν άδικα έργα.» «Εκζητήστε την κρίση, λυτρώστε τον αδικούμενο, αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό, και δικαιώστε τη χήρα, και ελάτε, και ας αναμετρηθούμε, λέει ο Κύριος.» «Γέμισε η Σιών από κρίση και δικαιοσύνη· εκεί υπάρχει σοφία και ευσέβεια προς τον Θεό· αυτοί είναι οι θησαυροί της δικαιοσύνης.» «Θα σε ευλογήσει ο φτωχός λαός, και πόλεις αδικημένων ανθρώπων θα σε ευλογήσουν. Διότι έγινες βοηθός σε κάθε ταπεινωμένη πόλη, και σκέπη σε εκείνους που απελπίστηκαν λόγω στέρησης· από πονηρούς ανθρώπους λύτρωσέ τους.»

Μάθετε να πράττετε το καλό, επιζητήστε τη δικαιοσύνη, λυτρώστε τον αδικούμενο, αποδώστε το δίκαιο στο ορφανό και δικαιώστε τη χήρα· και ελάτε να διαλεχθούμε, λέει ο Κύριος. Και εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό χρώμα, εγώ θα τις λευκάνω σαν το χιόνι.

Εάν όμως πρόθυμα υπακούσεις σε Εκείνον που σε καλεί στη σωτηρία, και, αφού προστρέξεις σε Αυτόν με πόθο και χαρά, σφραγιστείς από το φως Του και Τον ακολουθήσεις αμετάστρεπτα, έχοντας απαρνηθεί τα πάντα και έχοντας προσκολληθεί μόνο σε Αυτόν, άκουσε τι είδους ασφάλεια και ευφροσύνη πρόκειται να αποκτήσεις: Εάν κάθεσαι, θα είσαι άφοβος· και εάν πλαγιάζεις, θα κοιμάσαι γλυκά, και δεν θα φοβηθείς από ξαφνικό τρόμο που θα έλθει, ούτε από τις ορμές των ασεβών δαιμόνων που θα επιτεθούν. Αντιθέτως, θα πορεύεσαι με θάρρος σαν λιοντάρι, και θα ζήσεις με ευφροσύνη και αιώνια αγαλλίαση· διότι πάνω στο κεφάλι σου θα υπάρχει αγαλλίαση και αίνεση, και θα σε κυριεύσει ευφροσύνη, εκεί από όπου έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός. Τότε θα ξεπεταχτεί πρωινό το φως σου, και η θεραπεία σου γρήγορα θα ανατείλει, και θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου, και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει. Τότε θα φωνάξεις, και ο Θεός θα σε εισακούσει· ενώ εσύ θα μιλάς ακόμη, Εκείνος θα πει: «Ιδού, είμαι παρών». Διότι εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου και δεν θα τις θυμηθώ πλέον. Εσύ όμως θυμήσου τες και ας κριθούμε· πες εσύ τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς. Και εάν οι αμαρτίες σου είναι σαν την πορφύρα, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· εάν δε είναι κατακόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί. Διότι το στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά.

Από όλα αυτά λοιπόν και από άλλα πολλά παραδείγματα που υπερβαίνουν κάθε αριθμό, μαθαίνουμε τη δύναμη των δακρύων και της μετάνοιας. Αρκεί μόνο ο τρόπος της να είναι αξιόλογος· ας προέρχεται από διάθεση που αποστρέφεται την αμαρτία, που τη μισεί και την κατακρίνει, και η οποία συνοδεύεται από δάκρυα, όπως λέει ο προφήτης Δαβίδ: «Κοπίασα από τον στεναγμό μου· κάθε νύχτα θα λούζω την κλίνη μου, με τα δάκρυά μου θα βρέχω το στρώμα μου». Και έτσι, ο καθαρισμός των αμαρτημάτων θα συντελεστεί διά του αίματος του Χριστού, χάρη στο μέγεθος του ελέους Του και στο πλήθος των οικτιρμών του Θεού, ο οποίος είπε: «Εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι», και τα εξής.

Διότι η ανομία του ανόμου δεν πρόκειται να τον βλάψει: όποια ημέρα αποστραφεί από την ανομία του και πράξει δικαιοσύνη, και πορευθεί σύμφωνα με τα προστάγματα της ζωής, πραγματικά θα ζήσει και δεν θα πεθάνει. Όλες οι αμαρτίες του τις οποίες έπραξε δεν θα μνημονευθούν πλέον. Επειδή έπραξε έργο δικαιοσύνης, μέσω αυτής θα ζήσει. Και πάλι, φωνάζει μέσω άλλου προφήτη: «Λουστείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας ενώπιον των οφθαλμών μου. Παύστε από τις πονηρίες σας. Μάθετε να πράττετε το καλό. Και ελάτε να διαλεχθούμε. Και εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν κόκκινο χρώμα, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι, εάν πάλι είναι κατακόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί». Εφόσον λοιπόν υπάρχουν τέτοιες υποσχέσεις από τον Θεό για αυτούς που επιστρέφουν, μην καθυστερείς, άνθρωπε, και μην αναβάλλεις. Αλλά προσέλθε στον Χριστό, τον φιλάνθρωπο Θεό μας, και φωτίσου, και το πρόσωπό σου δεν πρόκειται να ντροπιαστεί. Διότι ταυτόχρονα με την κατάδυσή σου στην κολυμβήθρα του θείου βαπτίσματος, όλο το αίσχος του παλαιού ανθρώπου και όλο το φορτίο των πολλών αμαρτημάτων ενταφιάζεται στο νερό και περνά στην ανυπαρξία, και εσύ αναδύεσαι από εκεί νέος και καθαρός από κάθε ρύπο, χωρίς να φέρεις κανέναν σπίλο ή ρυτίδα αμαρτίας. Στο εξής, εξαρτάται από εσένα να διαφυλάξεις για τον εαυτό σου την κάθαρση που αποκτάς από εκεί, μέσω της ευσπλαχνίας του ελέους του Θεού μας.

Βίωσε, λοιπόν, σε τέτοιο βαθμό την καλή αλλοίωση και πορεύτηκε τον δρόμο που οδηγεί στην αρετή, ώστε με την ευσέβειά του να ξεπεράσει την άγνοια των παλαιών του ανομιών. Αφού έζησε κατ' αυτόν τον τρόπο επί τέσσερα χρόνια, με μετάνοια, με δάκρυα και με κάθε αρετή, προσβλήθηκε από ασθένεια, από την οποία και πέθανε. Όταν δε πλησίασε το τέλος, άρχισε να φοβάται και να αγωνιά, φέρνοντας στη μνήμη του τα κακά που είχε πράξει. Ο δε Ιωάσαφ με παρηγορητικά λόγια του ελάφραινε το βάρος που τον είχε κυριεύσει, λέγοντάς του: «Γιατί είσαι περίλυπος, πατέρα μου, και γιατί ταράζεις τον εαυτό σου; Έλπισε στον Θεό και εξομολογού σε Αυτόν, ο Οποίος είναι η ελπίδα όλων των περάτων της γης και όσων βρίσκονται μακριά στη θάλασσα, και ο Οποίος ανακράζει μέσω του προφήτη λέγοντας: "Λουσθείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας ενώπιον των οφθαλμών μου, μάθετε να κάνετε το καλό"· και, "Εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· και εάν είναι κατακόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί". Μη φοβάσαι λοιπόν, πατέρα μου, και μη διστάζεις· διότι οι αμαρτίες εκείνων που επιστρέφουν στον Θεό δεν νικούν την άπειρη αγαθότητά Του. Διότι αυτές, όσες κι αν είναι, υπόκεινται σε μέτρο και αριθμό, ενώ εκείνη είναι αμέτρητη και αναρίθμητη. Δεν είναι δυνατόν, επομένως, αυτό που υπόκειται σε μέτρο να υπερισχύσει του αμέτρητου».

Αυτά μας τα δίδαξε το άγιο προφητικό Πνεύμα, το οποίο ανέφερε μέσω του Μωυσή ότι λέχθηκαν στον πρώτο πλασμένο άνθρωπο από τον Θεό τα εξής: «Ιδού, μπροστά σου είναι το αγαθό και το κακό· διάλεξε το αγαθό». Και πάλι μέσω του Ησαΐα, ενός άλλου προφήτη, μας δίδαξε ότι λέχθηκαν για το ίδιο θέμα από τον Πατέρα των όλων και Δεσπότη Θεό τα εξής: «Λουστείτε· γίνετε καθαροί· αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας· μάθετε να κάνετε το καλό· αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό και δικαιώστε τη χήρα· και ελάτε να συζητήσουμε, λέει ο Κύριος. Και αν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί, και αν είναι σαν το κατακόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι. Και αν θελήσετε και με εισακούσετε, θα φάτε τα αγαθά της γης· αν όμως δεν με εισακούσετε, μάχαιρα θα σας καταφάει· διότι το στόμα του Κυρίου τα μίλησε αυτά». Η δε προειρημένη φράση «μάχαιρα θα σας καταφάει» δεν εννοεί ότι οι παραβάτες θα φονευθούν από μαχαίρια, αλλά η μάχαιρα του Θεού είναι το πυρ, του οποίου βορά γίνονται εκείνοι που επιλέγουν να πράττουν τα φαύλα. Γι' αυτό λέει: «μάχαιρα θα σας καταφάει, διότι το στόμα του Κυρίου μίλησε». Και αν εννοούσε μάχαιρα που τέμνει και αμέσως θανατώνει, δεν θα έλεγε «θα καταφάει». Ώστε και ο Πλάτων, λέγοντας «η ευθύνη ανήκει σε εκείνον που επιλέγει, ο δε Θεός είναι αναίτιος», το είπε έχοντάς το πάρει από τον προφήτη Μωυσή· διότι ο Μωυσής είναι παλαιότερος από όλους τους συγγραφείς των Ελλήνων.

Θα εξηγήσουμε επίσης με ποιον τρόπο αφιερώσαμε τους εαυτούς μας στον Θεό, αφού ανακαινισθήκαμε μέσω του Χριστού, για να μη φανεί ότι, παραλείποντας αυτό, δρούμε με δόλο κατά την εξήγησή μας. Όσοι πεισθούν και πιστέψουν ότι αυτά που διδάσκουμε και λέμε είναι αληθινά, και υποσχεθούν ότι μπορούν να ζουν σύμφωνα με αυτά, διδάσκονται να προσεύχονται και να ζητούν με νηστεία από τον Θεό την άφεση των προηγούμενων αμαρτιών τους, ενώ και εμείς προσευχόμαστε και νηστεύουμε μαζί τους. Έπειτα, οδηγούνται από εμάς σε μέρος όπου υπάρχει νερό, και αναγεννιούνται με τον ίδιο τρόπο αναγέννησης με τον οποίο αναγεννηθήκαμε και εμείς οι ίδιοι. Διότι στο όνομα του Πατρός των όλων και Δεσπότου Θεού και του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού και του Αγίου Πνεύματος πραγματοποιούν τότε το λουτρό μέσα στο νερό. Επειδή και ο Χριστός είπε: «Αν δεν αναγεννηθείτε, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών». Το ότι είναι αδύνατον αυτοί που γεννήθηκαν μία φορά να ξαναμπούν στις μήτρες αυτών που τους γέννησαν, είναι φανερό σε όλους. Και μέσω του προφήτη Ησαΐα, όπως προαναφέραμε, έχει ειπωθεί με ποιον τρόπο θα ξεφύγουν από τις αμαρτίες τους όσοι αμάρτησαν και μετανοούν. Ελέχθη δε ως εξής: «Λουστείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας, μάθετε να κάνετε το καλό, αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό και δικαιώστε τη χήρα. Και ελάτε να διαλεχθούμε, λέγει ο Κύριος. Και αν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί, και αν είναι σαν το κατακόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι».

Αλλά τα αμαρτήματά μας δημιουργούν χάσμα ανάμεσα σε εμάς και στον Θεό· και εξαιτίας των αμαρτιών μας απέστρεψε το πρόσωπό Του, ώστε να μην ελεήσει. Γι' αυτό λέει: «Λουστείτε, γίνετε καθαροί· αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας μπροστά από τα μάτια μου· σταματήστε τις πονηρίες σας· μάθετε να πράττετε το καλό, επιζητήστε τη δικαιοσύνη, σώστε τον αδικούμενο, κρίνετε δίκαια το ορφανό και δικαιώστε τη χήρα. Και ελάτε να ελεγχθούμε μεταξύ μας, λέει ο Κύριος· και εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· εάν πάλι είναι κατακόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί». Και: «Εάν θελήσετε και με εισακούσετε, θα φάτε τα αγαθά της γης. Διότι το στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά». Και πάλι μέσω του Ιωήλ: «Επιστρέψτε σε εμένα με όλη σας την καρδιά· με νηστεία, με κλάμα και με οδυρμό· σχίστε τις καρδιές σας και όχι τα ιμάτιά σας. Διότι ο Κύριος είναι ελεήμων και οικτίρμων, και μετανοεί για τις συμφορές». Προς δε τον Ιεζεκιήλ λέει: «Υιέ ανθρώπου, πες στον οίκο Ισραήλ: "Έτσι μιλήσατε λέγοντας: Οι πλάνες μας και οι ανομίες μας βαραίνουν πάνω μας· και εξαιτίας τους λιώνουμε· πώς λοιπόν θα ζήσουμε;" Πες τους: "Ζω εγώ, λέει ο Κύριος, δεν επιθυμώ τον θάνατο του ασεβούς, παρά μόνο το να αποστραφεί από τον δρόμο του και να ζήσει· με αληθινή επιστροφή αποστραφείτε από τον δρόμο σας· και γιατί να πεθάνετε, οίκε του Ισραήλ;"»

Πλυθείτε με τα δάκρυα της μετανοίας, καθαριστείτε μέσω της επιστροφής στον Θεό, «αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας ενώπιον των οφθαλμών μου, παύστε τις πονηρίες σας, μάθετε να κάνετε το καλό, αναζητήστε τη δικαιοσύνη, ελευθερώστε τον αδικούμενο, υπερασπιστείτε το ορφανό και δικαιώστε τη χήρα» και τότε έτσι να απλώσετε τα χέρια σας και να αναπέμψετε δέηση, και ενώ ακόμη θα μιλάτε, θα σας πω: Ιδού, είμαι εδώ, και ελάτε προς εμένα, και ας συνομιλήσουμε, «και αν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό χρώμα, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι, και αν είναι κόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί. Και αν θελήσετε και με εισακούσετε, θα γευθείτε τα αγαθά της γης· εάν όμως δεν θελήσετε ούτε με εισακούσετε, θα σας καταφάει η μάχαιρα». Όχι με τη βία, όχι με εξουσιασμό, όχι με κάποιον καταναγκασμό σας ελκύω προς εμένα· διότι, εφόσον είμαι ανενδεής, δεν έχω ανάγκη από τη δουλεία κανενός· αλλά για εσάς τους ίδιους και για το δικό σας καλό σας προσκαλώ να έρθετε προς εμένα. «Και εάν θελήσετε και με εισακούσετε», οπωσδήποτε θα ωφελήσετε τους εαυτούς σας· «εάν όμως δεν θελήσετε ούτε εισακούσετε», πάλι τους εαυτούς σας θα βλάψετε, και κανέναν άλλον. Διότι «Ιδού, έρχομαι εγώ να συνάξω τα έργα και τους λόγους και τις σκέψεις του καθενός σας και θα αποδώσω στον καθένα σύμφωνα με τις πράξεις του», είτε είναι καλές είτε φαύλες· και: «Εγώ γνωρίζω τα έργα και τους λόγους σας και θα σας τα ανταποδώσω».

Έτσι, λοιπόν, κρίνοντας και διακρίνοντας δίκαια και αποφεύγοντας κάθε κακία, ελάτε σε μένα, και σας δέχομαι. Και, ακόμη κι αν έχετε βαφτεί από την αμαρτία σαν το πορφυρό και το κόκκινο, μου είναι δυνατό και εύκολο να σας κάνω κατάλευκους σαν το μαλλί και σαν το χιόνι. Και προς το παρόν «θα φάτε τα αγαθά της γης, εάν θελήσετε και με εισακούσετε», και έπειτα κατ' αυτόν τον τρόπο στην κατάλληλη ώρα θα απολαύσετε και τα αγαθά του ουρανού. Εάν όμως πάλι δεν θελήσετε να με εισακούσετε, εγώ μεν δεν θα σας εξαναγκάσω, ο δε μισθός του έργου σας θα είναι ότι «μάχαιρα θα σας καταφάει». Θέλοντας δε ο προφήτης να πείσει τους ακροατές ότι τα λεγόμενα δεν είναι απλώς δικά του λόγια αλλά του Θεού, είπε ότι «το στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά». Τίποτα, λέει, δεν είναι αίνιγμα, τίποτα μυθικό, τίποτα προερχόμενο από εγγαστρίμυθο, κανένα πλαστό εφεύρημα, κανένα δικό μου τεχνούργημα, αλλά «το στόμα του Κυρίου», λέει, «τα ελάλησε αυτά». Και το μεν στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά, αλλά «όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει» με επιμέλεια, μήπως και λογαριαστεί ότι μοιάζει «με την κουφή οχιά που βουλώνει τα αυτιά της», «η οποία δεν πρόκειται να εισακούσει τη φωνή των γητευτών».

Με την ίδια προσέγγιση και τα λόγια του Δαβίδ, τα οποία προηγουμένως έτυχαν ιδιαίτερης διασάφησης και ερμηνείας, θα μπορούσαν να ολοκληρωθούν σε ίση και όμοια τελειότητα με τα προειρημένα. Αμάρτησε ο Δαβίδ, και μάλιστα τα μέγιστα των αμαρτημάτων, όχι για να δικαιωθεί ο Θεός (διότι δεν υπάρχει, δεν υπάρχει καμία απολύτως αμαρτία κανενός που να προσδίδει δικαιοσύνη στον Θεό), αλλά επειδή, αν και αμάρτησε, δεν αύξησε την αμαρτία ούτε με την πώρωση ούτε με την απόγνωση, αλλά αντίθετα καταφεύγει στη μετάνοια και στα δάκρυα, σπεύδοντας να ξεπλύνει τον εαυτό του από το αμάρτημα, και ο Θεός παρέχει τη συγχώρεση μέσα από τη φιλανθρωπία Του, επιδεικνύοντας σε όλους τη δική Του δικαιοσύνη, η οποία είναι λαμπρή και περίβλεπτη, ανώτερη από την ανθρώπινη διάνοια. Γι' αυτό ο Δαβίδ, λέγοντας «σε Σένα μόνο αμάρτησα, για να δικαιωθείς», προσέθεσε το «στα λόγια Σου», καθώς την ανομία διαδέχθηκε η μετάνοια, και τη μετάνοια η υπέρλογη φιλανθρωπία, και μέσα στη φιλανθρωπία η δικαιοσύνη, που αστράφτει στα λόγια Του, εκπέμπει ακτίνες κάθε συμπάθειας και αγαθότητας. Και ως λόγοι του Θεού εδώ θα μπορούσαν να νοηθούν η συγκατάβασή Του στην ανθρώπινη ασθένεια και η συμμετοχή Του σε διάλογο και κρίση. διότι λέει: «ελάτε να διαλεχθούμε, λέει ο Κύριος».

Έτσι, τίποτε δεν είναι καλό και αξιαγάπητο, παρά μόνο η αξιοθαύμαστη αρετή, την οποία πρέπει να επιδιώκουμε όσο το δυνατόν περισσότερο, αδελφοί. Αν όμως συμβαίνει συχνά η ψυχή να λυγίζει και να μολύνεται από άτοπους λογισμούς, αυτό είναι ομολογουμένως αλήθεια —διότι ποιος μπορεί να καυχηθεί ότι έχει αγνή την καρδιά του;— αλλά παρ' όλα αυτά πρέπει ταχύτερα να την καθαρίζουμε και να την επαναφέρουμε στην προηγούμενη κατάστασή της, ώστε να μην παραμείνει για πολύ στο κακό και γεννήσει τον θάνατο. Και ας μην πει ποτέ κανείς, όντας στιγματισμένος από πολλές αμαρτίες, ότι δεν μπορεί να καθαριστεί, ακούγοντας Εκείνον που λέει: «Εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν κόκκινο χρώμα, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· και εάν είναι σαν το κατακόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί». Βλέπετε την άφατη φιλανθρωπία του Θεού, ότι όχι μόνο υπόσχεται να καθαρίσει, αλλά και να οδηγήσει στο αποκορύφωμα της ωραιότητας αυτόν που μετανοεί; Και τα παραδείγματα είναι φανερά. Ο Δαβίδ ήταν προφήτης, και παρόλο που έπεσε στο έγκλημα της μοιχείας και του φόνου, δεν απελπίστηκε· αλλά καταφεύγοντας γρήγορα στη μετάνοια ανέλαβε πάλι το προφητικό χάρισμα. Ο Μανασσής, αφού επί πενήντα δύο έτη είχε εκτρέψει τον Ισραήλ, επειδή μετανόησε, βρήκε επίσης τη σωτηρία. Και ο κορυφαίος των αποστόλων μετά την άρνηση, με το φάρμακο των δακρύων, ανέλαβε ξανά το βάρος της αποστολής.