Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 13:1

Βιβλίο ιθ΄. Ησαΐας υιός του Αμώς. Αυτός και ο Ωσηέ, όπως προείπαμε, υπήρξαν σύγχρονοι μεταξύ τους. Διότι και αυτός έδρασε επί Οζίου, Ιωάθαμ, Άχαζ και Εζεκία, των βασιλέων του Ιούδα. Έχοντας δει όραμα, προφητεύει κατά της Ιουδαίας και κατά της Ιερουσαλήμ. Και απευθύνθηκε σε αυτόν λόγος Κυρίου. Το μεγαλύτερο δε μέρος της προφητείας του αποτελείται από ευαγγέλια περί της ένσαρκης παρουσίας του Λόγου του Θεού, και των παθών που υπέμεινε για εμάς. Προφητεύει επίσης και κατά των εξής εθνών: κατά της Βαβυλώνας, κατά των αλλοφύλων, κατά της Δαμασκού· αναφέρει όραμα για την Αίγυπτο, όραμα για την Ιδουμαία, όραμα για τη φάραγγα της Σιών, όραμα για την Τύρο, όραμα για τα τετράποδα στην έρημο. Διηγείται ακόμη την εκστρατεία του Σεναχηρείμ και την αλαζονεία του Ραψάκη, καθώς και την πτώση και τον όλεθρό τους. Αναφέρει επίσης ότι ο Εζεκίας, όταν ασθένησε και επρόκειτο να πεθάνει, προσευχήθηκε και έλαβε παράταση ζωής δεκαπέντε ετών. Προφητεύει, τέλος, για τους ευνούχους, για τα έθνη, και στο τέλος περί της ημέρας της κρίσεως.

Κεφάλαιο ΙΓʹ Όραση κατά της Βαβυλώνας, την οποία είδε ο Ησαΐας, ο γιος του Αμώς. Αυτή η όραση δεν είναι αισθητή, ούτε θεωρείται διά των σωματικών οφθαλμών, αλλά κατανοείται από τον νου, τον οποίο ο Θεός φωτίζει και του χαρίζει το να βλέπει. Ποια είναι η Βαβυλώνα και ποια είναι αυτά που πρόκειται να της συμβούν; —Είναι εξάλλου προφανές ότι οι Προφήτες δεν ομιλούσαν σε κατάσταση έκστασης. Διότι εκείνοι που κατέχονται από πονηρά πνεύματα, ευρισκόμενοι σε παραφορά του νου, τις φαντασίες που τους προκαλούνται από τους δαίμονες δεν τις βλέπουν πραγματικά, αλλά τις βλέπουν ως παραισθήσεις. Όπως ακριβώς οι δαιμονισμένοι βλέπουν ποτάμια και βουνά και θηρία που δεν είναι παρόντα· και νομίζουν ότι υπάρχουν κάποια χρώματα, και φαντάζονται όψεις ανθρώπων, φίλων ή αγνώστων, εκ των οποίων τίποτα δεν είναι πραγματική όραση, αλλά παραφορά και έκσταση ενός νου θολωμένου, που έχει απωλέσει τη δική του ενέργεια.

Η όραση, λοιπόν, εναντίον της Βαβυλώνας, φέρνει τρόπον τινά παρηγορία στον Ισραήλ, ο οποίος κακοπάθησε από τους Βαβυλώνιους. Διότι, για να μην ολιγοψυχήσουν, ούτε να απελπιστούν από την πρόνοια του Θεού θεωρώντας ότι τους εγκατέλειψε, ο Ησαΐας, προλαμβάνοντας με την προφητεία του τα μέλλοντα, διηγείται τα θλιβερά γεγονότα που πρόκειται να συμβούν στη Βαβυλώνα, ώστε να μην καταποθούν από τη λύπη των παρόντων, αλλά να ανακουφιστούν με την προσδοκία των επερχομένων.

ΤΟΜΟΣ Β'. <Όραση που είδε ο Ησαΐας, ο γιος του Αμώς, εναντίον της Βαβυλώνας.> Η όραση εναντίον της Βαβυλώνας, και βεβαίως και οι επόμενες από αυτήν, εναντίον των Ιδουμαίων και των Μωαβιτών, καθώς και των Αιγυπτίων, και επιπλέον των άλλων, έχουν καταγραφεί προς παρηγορία του Ισραήλ. Η απόδοση των όσων σημαίνουν έχει βέβαια έναν κάπως πιο ιστορικό χαρακτήρα, ωστόσο επιτρέπεται στους πιο συνετούς, ξεκινώντας σαν από μια αδρή εικόνα, να μεταφέρουν κομψά σε μια σαφέστατη πνευματική θεωρία τα όσα συνέβησαν στους αρχαίους. Αυτό ακριβώς θα παρουσιάσει με την αφήγησή του ο λόγος καθώς θα προχωρά προς χάρη των αναγνωστών, ερμηνεύοντας το καθένα από τα γραφόμενα κατά το δυνατόν. Νομίζω δε ότι πρέπει και τώρα να ανατρέξουμε στην αρχή του ζητήματος και να εκθέσουμε εκ των προτέρων τις αιτίες της όρασης. Διότι, ενώ ο Ισραήλ είχε κληθεί μέσω του πάνσοφου Μωυσή στην επίγνωση και λατρεία του αληθινού Θεού, και έχοντας νόμο που τον κατηύθυνε προς κάθε τι το αξιοθαύμαστο, παραμέλησε την εντολή που του δόθηκε, στράφηκε προς διδασκαλίες που αποτελούν ανθρώπινα προστάγματα, ή μάλλον, παραδίδοντας τον εαυτό του σε ακόμη χειρότερα πράγματα, γλίστρησε στους βόθρους της ειδωλολατρίας.

Διδάσκει ότι ολόκληρη η υπόθεση στρέφεται κατά του ιουδαϊκού έθνους· διότι αυτό δεν συμβαίνει μόνο επί του πρώτου αναφερθέντος βασιλέως, αλλά και επί του δεύτερου, του τρίτου και του τέταρτου. Και θα διαπιστώσει κανείς ότι σε κάθε βασιλεία των προαναφερθέντων (βασιλέων) αυτός ασκεί ελέγχους κατά του ιουδαϊκού έθνους και διατυπώνει προφητείες εναντίον τους μέχρι το ίδιο το τέλος της βασιλείας, δηλαδή του ιουδαϊκού έθνους ή της χώρας, καθώς και της πόλης της Ιερουσαλήμ. Για ποιο λόγο άραγε ξεκινά πρώτα κατά της Ιουδαίας, παρόλο που πρόκειται να μιλήσει και «κατά της Βαβυλώνος» και των Αιγυπτίων; Επειδή αρχίζει από εκείνους που θεωρείται ότι είναι αφιερωμένοι στον Θεό, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί σε άλλο σημείο: «από τα άγιά μου να αρχίσετε» και «οι δυνατοί θα εξεταστούν με αυστηρότητα».

Δέκα λοιπόν είναι αυτές οι αλληλένδετες προφητείες περί των αλλοφύλων εθνών, στις οποίες έχει συμπεριλάβει και τη «φάραγγα της Σιών», συγκαταλέγοντας τον ιουδαϊκό λαό μαζί με τους αλλοφύλους. Σε αυτούς ευαγγελίζεται τη γνώση μέσω του Χριστού και τις επαγγελίες των αγαθών, και κηρύττει καθολικά προς όλους τον λόγο περί της κρίσεως του Θεού, προτρέποντας άπαντες τους ανθρώπους να ζουν θεοσεβώς, έχοντας πάντοτε κατά νου το δικαστήριο του Θεού. Αναγκαστικά δε παρέδιδε στους Ιουδαίους τις προφητείες για αυτά ακριβώς τα πράγματα, ώστε από την προαγόρευση των μελλοντικών γεγονότων και από την έκβαση σύμφωνα με τις προρρήσεις, να πεισθούν αληθώς ότι «είναι ο Θεός αυτός που τους μιλάει μέσω των προφητών», ο οποίος προνοεί για αυτούς και τους συμβουλεύει τα ωφέλιμα. Πρώτη, λοιπόν, τοποθετεί την «όραση κατά της Βαβυλώνος», έχοντας προαναγγείλει στην αρχή ολόκληρου του βιβλίου την «όραση κατά της Ιουδαίας και κατά της Ιερουσαλήμ». Διότι, επειδή «δεν υπάρχει προσωποληψία στον Θεό», άρχισε από τους δικούς του (ανθρώπους) και σε αυτούς πάλι θα καταλήξει τον λόγο. Από τα αλλόφυλα έθνη, προτάσσει τη Βαβυλώνα· αυτή δε ήταν η μεγαλύτερη και ισχυρότερη βασιλική πόλη των Ασσυρίων. Λέγεται δε ότι οι Ασσύριοι πρώτοι κυριάρχησαν στην οικουμένη επί χίλια τριακόσια ολόκληρα χρόνια, μέχρι την εποχή εκείνων που πολιόρκησαν την Ιερουσαλήμ και οδήγησαν τον ιουδαϊκό λαό αιχμάλωτο στη δική τους χώρα.

Αφού περιγράφηκε η «όραση κατά της Βαβυλώνος», ο λόγος κάνει την αρχή ενός νέου θέματος απευθυνόμενος στους αλλοφύλους που κατοικούν στην Παλαιστίνη, τους οποίους η εβραϊκή γλώσσα και οι λοιποί ερμηνευτές ονόμαζαν Φιλισταίους, ενώ οι Έλληνες, παραφθείροντας το όνομα, τους αποκαλούσαν Παλαιστίνους. Όσο ζούσε ο Άχαζ, και ενόσω οι κάτοικοι τόσο στην ίδια την Ιερουσαλήμ όσο και στις υπόλοιπες πόλεις της Ιουδαίας ειδωλολατρούσαν, όπως βεβαιώνει η ιστορία, ήταν επόμενο οι γειτονικοί αλλόφυλοι —και ίσως ακόμη και οι ονομαζόμενοι θεοί τους, οι οποίοι ήταν πονηροί δαίμονες— να ευφραίνονται για την πλάνη και την απώλεια τόσο του Άχαζ όσο και του υπό την εξουσία του λαού, που ονομαζόταν Ιούδας. Διότι ο λεγόμενος λαός του Ισραήλ και οι βασιλείς στη Σαμάρεια είχαν ήδη πιαστεί αιχμάλωτοι από τους Ασσυρίους. Αναφέρει, άλλωστε, το βιβλίο των Βασιλειών «ότι ο Κύριος ταπείνωσε την Ιουδαία εξαιτίας του Άχαζ, του βασιλιά του Ιούδα, επειδή αποστάτησε ολοκληρωτικά από τον Κύριο».

Διότι δεν ελέχθη, όπως για την περίπτωση της Βαβυλώνας: «όραση κατά της Βαβυλώνας», ούτε όπως για την Ιουδαία και την Ιερουσαλήμ: «όραση που είδε ο Ησαΐας, ο γιος του Αμώς, την οποία είδε κατά της Ιουδαίας και κατά της Ιερουσαλήμ», ούτε όπως «για τη Δαμασκό» και «τη Μωαβίτιδα», έτσι και για την «Αίγυπτο»· διότι δεν ελέχθη «όραση κατά της Αιγύπτου», αλλά «όραση της Αιγύπτου», δηλαδή σαν να επρόκειτο η ίδια η Αίγυπτος να δει και να παρατηρήσει με διορατικά μάτια όσα προφητεύονται· ή σαν να είχε δει ο προφήτης την όραση που προανήγγειλε τα πλέον αγαθά για τους Αιγύπτιους. Διότι, τι καλύτερο και τι πιο μακάριο επρόκειτο να υπάρξει για τους Αιγύπτιους από το να τους αξιώσει ο Κύριος της παρουσίας του, να τους παράσχει τη γνώση του και να πράξει όλα τα άλλα που αναφέρονται για τους Αιγύπτιους; Αυτό θα μπορούσε κάποιος να πει ότι έχει εκπληρωθεί ιστορικά, όταν ο ίδιος ο Κύριος, αυτός που ήταν «εν αρχή προς τον Θεό», ο Θεός «Λόγος», δεν επισκέφθηκε τη χώρα των Αιγυπτίων ασώματα ούτε αφανώς, αλλά με την ονομαζόμενη «ελαφριά νεφέλη» του σώματος, το οποίο ανέλαβε και το οποίο διαμορφώθηκε «εκ Πνεύματος Αγίου» και από την Αγία Παρθένο. Διότι, αν δεν είχε προστεθεί ότι θα έλθει «καθήμενος επί ελαφράς νεφέλης», θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι ο Θεός Λόγος, εφόσον «τα πάντα πληροί», ήταν πανταχού παρών με ασώματη και θεϊκή δύναμη· διότι «στον κόσμο ήταν, και ο κόσμος δημιουργήθηκε δι' αυτού».

ΗΣΑΪΑΣ ΥΙΟΣ ΑΜΩΣ. Αυτός και ο Ωσηέ, όπως προείπα, υπήρξαν σύγχρονοι μεταξύ τους· διότι και αυτός έζησε επί Οζίου, και Ιωάθαμ, και Άχαζ, και Εζεκίου, των βασιλέων του Ιούδα· και έχοντας δει όραμα, προφητεύει κατά της Ιουδαίας και κατά της Ιερουσαλήμ. Και απευθύνθηκε σε αυτόν λόγος Κυρίου· και το μεγαλύτερο μέρος της προφητείας του αποτελεί ευαγγέλιο περί της ενσάρκου παρουσίας του Λόγου του Θεού, και των όσων καταδέχθηκε να υποστεί πάσχοντας για εμάς. Προφητεύει επίσης και εναντίον των εξής εθνών: κατά της Βαβυλώνος, κατά των αλλοφύλων, κατά της Δαμασκού, όραμα περί της Αιγύπτου, όραμα της Ιδουμαίας, όραμα της φάραγγας της Σιών, όραμα της Τύρου, όραμα των τετραπόδων της ερήμου. Διηγείται επίσης την επιδρομή του Σενναχηρείμ και την αλαζονεία του Ραψάκη, καθώς και την πτώση και την καταστροφή τους· και ότι ο Εζεκίας, όταν αρρώστησε και επρόκειτο να πεθάνει, αφού προσευχήθηκε, έλαβε παράταση ζωής δεκαπέντε ετών. Προφητεύει ακόμη και για τους ευνούχους, και για τα έθνη, στο τέλος, περί της ημέρας της κρίσεως.

Όραση την οποία είδε ο Ησαΐας, ο γιος του Αμώς, εναντίον της Βαβυλώνας. Πάνω σε πεδινό βουνό υψώστε σημάδι, υψώστε τη φωνή σε αυτούς, κάντε νόημα με το χέρι, ανοίξτε οι άρχοντες. Εγώ διατάσσω και εγώ τους οδηγώ... γίγαντες έρχονται να εκπληρώσουν τον θυμό μου, χαίροντας ταυτόχρονα και υβρίζοντας. Φωνή πολλών εθνών πάνω στα βουνά, παρόμοια με πολλών εθνών, φωνή βασιλιάδων και εθνών που έχουν συγκεντρωθεί. Ο Κύριος Σαβαώθ έχει δώσει εντολή σε έθνος πολεμικό να έρθει από γη μακρινή, από την άκρη του θεμελίου του ουρανού, ο Κύριος και οι πολεμιστές του, για να καταστρέψουν όλη την οικουμένη. Ολολύζετε· διότι πλησιάζει η ημέρα του Κυρίου, και συντριβή από τον Θεό θα έρθει... Και κάθε ψυχή ανθρώπου θα δειλιάσει· και θα ταραχθούν οι πρέσβεις, και ωδίνες θα τους πιάσουν σαν της γυναίκας που γεννά· και θα θρηνήσουν ο ένας προς τον άλλον, και θα εκπλαγούν και το πρόσωπό τους θα μεταβληθεί σαν φλόγα. Διότι ιδού, η ημέρα του Κυρίου έρχεται αδυσώπητη, με θυμό και οργή, για να κάνει την οικουμένη έρημη και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν... Και θα σκοτεινιάσει κατά την ανατολή του ήλιου, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Και θα διατάξω κακά σε όλη την οικουμένη... και θα αφανίσω την αλαζονεία των ανόμων... Και αυτοί που θα απομείνουν θα είναι πιο πολύτιμοι από το καθαρό χρυσάφι, και ο άνθρωπος θα είναι πιο πολύτιμος από τον λίθο από το Σουφίρ.