Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 13:10

Διότι ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου, ανίατη, γεμάτη θυμό και οργή, για να κάνει την οικουμένη έρημο και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν. Πιο πάνω, βέβαια, είπε: «Εγγύς η ημέρα του Κυρίου»· εδώ όμως λέει: «Ημέρα Κυρίου έρχεται, για να κάνει την οικουμένη έρημο». Εκείνος που εξετάζει με ακρίβεια τα αναφερόμενα, θα διαπιστώσει ότι και οι δύο περικοπές της προφητείας δεν ομιλούν για την ίδια ημέρα· διότι η μεν πρώτη αναφέρεται στην προσωπική συντέλεια του καθενός, η οποία είναι κοντά· η δε προκείμενη αναφέρεται στην καθολική. Διότι αυτή θα κάνει την οικουμένη έρημο, λόγω του ότι προστίθεται το εξής: «Και οι αστέρες του ουρανού και ο Ωρίων δεν θα δώσουν φως». Ίσως δε, κυρίως εκείνη να ονομάζεται ημέρα, εξαιτίας του ενιαίου της καταστάσεως· διότι δεν διακόπτεται από τη νύχτα, ούτε την περιορίζει το εσπέρας. Και λόγω του ότι φανερώνονται σε αυτήν τα κρυπτά του σκότους, εκείνη κυρίως προσαγορεύεται ημέρα.

Η δε γλώσσα δεν θα αρθρώσει πλέον εξομολόγηση, ούτε αίνεση προς τον Θεό, καταγινόμενη με τον στεναγμό που της προκαλείται από τους πόνους. Για τον λόγο αυτόν, η ημέρα εκείνη έρχεται ανίατη. Διότι οι αστέρες του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος κατά την ανατολή του, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Και θα επιβάλω συμφορές σε όλη την οικουμένη, και στους ασεβείς τις αμαρτίες τους.

Ο Προφήτης περιγράφει φανερά τη συντέλεια και τη μεταποίηση του παντός. Διότι τότε το ηλιακό φως θα εκλείψει και η σελήνη θα είναι σώμα αλαμπές, και ο Ωρίων, ο φωτεινότερος των αστέρων, δεν θα δώσει το φως του· Οι αστέρες του ουρανού και ο Ωρίων δεν θα δώσουν το φως τους, όχι σκοτιζόμενοι επειδή θα καταυγάζονται από τις ανατολές του ηλίου.

Διότι το πρόσωπο όσων χάνουν το θάρρος τους συνηθίζει κάπως να μαυρίζει, ώστε να μη φαίνεται ότι είναι τίποτα άλλο παρά στάχτη και υπόλειμμα σβησμένης στάχτης. <Διότι ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αγιάτρευτη, γεμάτη θυμό και οργή, για να κάνει όλη την οικουμένη έρημη και να εξολοθρεύσει από αυτήν τους αμαρτωλούς. Διότι τα αστέρια του ουρανού, και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους· και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος καθώς ανατέλλει, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Και θα προστάξω συμφορές για όλη την οικουμένη, και θα τιμωρήσω τους ασεβείς για τις αμαρτίες τους· και θα καταστρέψω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπερηφάνεια των αλαζόνων.> Ξεκάθαρα μέσα από αυτά προσπαθεί να διδάξει ποια είναι η αιτία που οι άρχοντες συμμετέχουν από κοινού στη συμφορά και μεταβάλλουν το πρόσωπό τους σαν από φλόγα. Επειδή, δηλαδή, προφήτευαν, όπως είπα, σύμφωνα με τις επιθυμίες τους για τους εαυτούς τους και για όλους τους Βαβυλώνιους, αλλά διαψεύστηκαν οι ελπίδες τους· γι' αυτό ακριβώς, λέει, θα είναι γεμάτοι κατήφεια. Διότι έφτασε σε αυτούς αγιάτρευτη ημέρα, την οποία επιφέρει ο Κύριος των πάντων· και ημέρα πάλι ονομάζει τον καιρό κατά τον οποίο εκδηλώθηκε η θεία και αδυσώπητη οργή, ώστε να γίνει η γη των Χαλδαίων έρημη και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν.

Και βέβαια δεν λέει ότι θα καταστραφούν οι αμαρτωλοί επειδή δήθεν υπήρχαν εκεί κάποιοι που εξαιρούνται από την οργή λόγω της χρηστότητάς τους· αλλά μάλλον το όνομα αυτό ταιριάζει εύλογα σε όλους όσους κατοικούν στη χώρα των Χαλδαίων, διότι όλοι είναι πονηροί και ειδωλολάτρες. Επειδή δε το μέγεθος των συμφορών κάποιες φορές σχεδόν γεμίζει τον ανθρώπινο νου με σκοτάδι και ομίχλη, ώστε ακόμη και αν είναι ημέρα να φαίνεται πως απουσιάζει το φως του ήλιου και πως αδυνατεί κατά κάποιον τρόπο να φωτίσει, εννοώ, όλος ο διάκοσμος του ουρανού, ακόμη και ο ίδιος ο κύκλος της σελήνης· για τον λόγο αυτό λέει: Διότι τα άστρα του ουρανού, και ο Ωρίων, και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους. Δηλαδή θα σκοτιστούν οι Βαβυλώνιοι, ή ακριβέστερα ο νους των Βαβυλωνίων· και παρόλο που ο ήλιος θα ανατέλλει και η σελήνη θα λάμπει, και παρόλο που τα στοιχεία αυτά δεν θα έχουν περιορίσει το φως τους, αυτοί, σαν από μεγάλο τρόμο και επειδή θα έχουν υποκύψει στη θεία οργή, θα έχουν νύχτα και σκοτάδι στον νου τους. Και θα διατάξω, λέει, να έλθουν κακά σε όλη την οικουμένη. Το «θα διατάξω» το λέει αντί του «θα απειλήσω», δηλαδή «θα προστάξω να επιβληθούν», ώστε να καταστρέψω την ύβρη των ανόμων και να ταπεινώσω τους υπερήφανους, δηλαδή αυτούς ακριβώς τους αλαζόνες.

Και κατά τον καιρό εκείνο λέγει: «οι αστέρες του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσουν κατά την ανατολή του ηλίου»· διότι κατά τον καιρό της συντέλειας ούτε ο ήλιος ούτε η σελήνη ούτε οι αστέρες θα δώσουν το φως τους στους ασεβείς που πρόκειται να παραδοθούν σε κόλαση και τιμωρία. Αντιθέτως, μεταβαλλόμενοι και οι φωστήρες από την τωρινή τους υπηρεσία, θα μεταβούν σε κάποια άλλη, καλύτερη κατάσταση, επιτυγχάνοντας κατά κάποιον τρόπο μια παλιγγενεσία και μη δουλεύοντας πλέον στη ματαιότητα των σωμάτων, αλλά απελευθερούμενοι «από τη δουλεία της φθοράς» σύμφωνα με τον αποστολικό λόγο. Αυτό θα γίνει ώστε να επιτύχουν κάποια υπερουράνια και υπερκόσμια ανάπαυση και την ανώτατη δόξα, ενώ οι ασεβείς, με την αποχώρηση των φωστήρων, παραδομένοι στο σκοτάδι, θα υποστούν τα προφητευόμενα, στα οποία προστίθεται: «και θα επιφέρω κακά σε όλη την οικουμένη και στους ασεβείς τις αμαρτίες τους». Όλα αυτά, λοιπόν, έχουν λεχθεί καθολικώς για την κρίση που πρόκειται να γίνει κατά των ασεβών κατά τη συντέλεια του κόσμου· γι' αυτό σε όλα αυτά τα σημεία ο λόγος μνημονεύει την οικουμένη, και όχι τη Βαβυλώνα, ώστε να αποδεικνύεται ακριβής η παρατήρησή μας, σύμφωνα με την οποία διαχωρίσαμε το νόημα της προφητείας σε έναν γενικό λόγο περί της καθολικής κρίσεως και σε έναν ειδικό περί της Βαβυλώνας.

Και τι θα μπορούσε να είναι πιο αξιοθρήνητο από αυτή την ψυχή; Αυτός λοιπόν ο Βασιλιάς δεν έρχεται για να κρίνει τη γη έχοντας ζευγάρι λευκών ημιόνων, ούτε χρυσό όχημα, ούτε φορώντας πορφύρα και διάδημα. Αλλά πώς; Άκουσε τους προφήτες που φωνάζουν και λέγουν, στο μέτρο που είναι δυνατόν να εκφραστεί από ανθρώπους· διότι ο μεν ένας λέει: «Ο Θεός, ο Θεός μας, θα έλθει φανερά και δεν θα σιωπήσει· φωτιά θα καίει μπροστά του, και γύρω του σφοδρή καταιγίδα· θα προσκαλέσει τον ουρανό άνω και τη γη, για να κρίνει τον λαό του». Ο δε Ησαΐας μας παρουσιάζει και την ίδια την κόλαση, λέγοντας τα εξής: «Ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη, γεμάτη θυμό και οργή, για να καταστήσει όλη την οικουμένη έρημη, και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν. Διότι τα άστρα του ουρανού και ο Ωρίωνας και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος κατά την ανατολή του και η σελήνη δεν θα δώσει το φέγγος της. Και θα επιφέρω συμφορές σε όλη την οικουμένη και θα τιμωρήσω τους ασεβείς για τις αμαρτίες τους· και θα αφανίσω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπεροψία των υπερηφάνων, και εκείνοι που θα εναπομείνουν θα είναι πιο πολύτιμοι και από το καθαρό χρυσάφι, και ο άνθρωπος θα είναι πιο πολύτιμος και από τον λίθο του Σουφίρ. Διότι ο ουρανός θα σαλευτεί και η γη θα σειστεί από τα θεμέλιά της, εξαιτίας του θυμού της οργής του Κυρίου Σαβαώθ, κατά την ημέρα που θα επέλθει ο θυμός του».

«Διότι τα άστρα του ουρανού, και ο Ωρίων, και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσουν κατά την ανατολή του ήλιου, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Και θα επιφέρω συμφορές σε όλη την οικουμένη, και στους ασεβείς (θα ανταποδώσω) τις αμαρτίες τους· και θα καταστρέψω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την έπαρση των υπερηφάνων.» «Θα αναστηθούν οι νεκροί και θα εγερθούν όσοι βρίσκονται στα μνημεία.» «Εγώ έρχομαι να συνάξω τα έργα τους και τους διαλογισμούς τους.» «Ο ουρανός θα τυλιχθεί σαν βιβλίο, και όλα τα άστρα θα πέσουν όπως το φύλλο από το κλήμα και όπως πέφτει το φύλλο από τη συκιά.» «Κάθε φωνή θα εγερθεί ενώπιόν σου για κρίση, και θα τους εξετάσει όλους· και οι ένοχοι θα βρεθούν σε θλίψη.» «Ιδού ο Θεός μας, ιδού ο Κύριός μας έρχεται με δύναμη. Ιδού η ανταμοιβή του μαζί του, και το έργο του ενώπιόν του.» «Ιδού, ο Κύριος θα έρθει σαν φωτιά, και σαν καταιγίδα τα άρματά του, για να αποδώσει με οργή εκδίκηση και αποπομπή με φλόγα φωτιάς. Διότι με τη φωτιά του Κυρίου θα κριθεί όλη η γη.» «Αυτά λέει ο Κύριος σε τούτα τα οστά: Ιδού εγώ φέρνω σε εσάς πνεύμα ζωής, και θα σας δώσω νεύρα, και θα βάλω επάνω σας σάρκα· και θα ζήσετε, και θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι ο Κύριος.» «Ο Κύριος έχει κρίση με τα έθνη, αυτός θα κρίνει κάθε σάρκα.» «Κοιτούσα μέχρι που στήθηκαν θρόνοι, και ο Παλαιός των Ημερών κάθισε.»

Αυτά, άλλωστε, και οι προφήτες πριν από πολλά χρόνια, καταυγαζόμενοι από τη χάρη του Πνεύματος, τα εξήγγειλαν σαφέστατα. Διότι λέει ο Ησαΐας: Εγώ γνωρίζω τα έργα τους και τους λογισμούς τους και θα τους τα ανταποδώσω· ιδού, έρχομαι να συνάξω όλα τα έθνη και τις γλώσσες, και θα έρθουν, και θα δουν τη δόξα μου. Και θα υπάρξει νέος ουρανός και νέα γη, τα οποία εγώ δημιουργώ ενώπιόν μου· και θα έρθει κάθε σάρκα για να προσκυνήσει ενώπιόν μου, λέγει ο Κύριος, και θα εξέλθουν, και θα δουν τα πτώματα των ανθρώπων που παρέβησαν το θέλημά μου· διότι το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει, και το πυρ τους δεν θα σβήσει, και θα αποτελούν θέαμα για κάθε σάρκα. Και πάλι για την ημέρα εκείνη λέει: Και θα τυλιχθεί ο ουρανός σαν βιβλίο, και όλα τα άστρα θα πέσουν σαν τα φύλλα από το κλήμα· διότι ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη, γεμάτη θυμό και οργή, για να κάνει όλη την οικουμένη έρημη και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν· διότι οι αστέρες του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος καθώς ανατέλλει, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της· και θα καταστρέψω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπερηφάνεια των αλαζόνων.

Τι λέει όμως και ο Ησαΐας για μια τέτοια ημέρα; «Διότι έρχεται η ημέρα», λέει, «του Κυρίου Σαβαώθ εναντίον κάθε υβριστή και υπερήφανου και εναντίον κάθε υψηλού και μετέωρου, και θα ταπεινωθούν», και όλα τα υψηλά και μετέωρα δεν θα υπολογιστούν ως τίποτα, «και θα ταπεινωθεί κάθε άνθρωπος, και θα καταπέσει η έπαρση των ανθρώπων, και μόνο ο Κύριος θα υψωθεί εκείνη την ημέρα». Και πάλι λέει: «Ιδού έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη από θυμό και οργή, για να κάνει όλη την οικουμένη έρημο και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν. Διότι τα αστέρια του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος καθώς ανατέλλει, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Και θα επιφέρω συμφορές σε όλη την οικουμένη και θα τιμωρήσω τους ασεβείς για τις αμαρτίες τους· και θα εξολοθρεύσω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπεροψία των υπερηφάνων. Και αυτοί που θα εναπομείνουν θα είναι πιο πολύτιμοι από το καθαρό χρυσάφι, και ο άνθρωπος θα είναι πιο πολύτιμος από τον λίθο του Σουφίρ. Διότι ο ουρανός θα σαλευθεί, και η γη θα σειστεί από τα θεμέλιά της εξαιτίας του θυμού της οργής του Κυρίου Σαβαώθ την ημέρα που θα επέλθει ο θυμός Του».

Θα έλθει μεν, όχι όμως για να δείξει φιλανθρωπία, αλλά για να ζητήσει ευθύνες για τα πεπραγμένα, αλλά χρησιμοποιώντας αυστηρότητα, αλλά απευθύνοντας εκείνη τη φρικώδη και αμείλικτη φωνή προς τους αμαρτωλούς: φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο πυρ το εξώτερον. Θα έλθει, αλλά για να κρίνει, σε ημέρα φοβερή. Διότι είναι κοντά, λέει ο προφήτης, η ημέρα του Κυρίου η μεγάλη και πάρα πολύ σκληρή· η φωνή της ημέρας του Κυρίου έχει οριστεί πικρή· δυνατή ημέρα οργής η ημέρα εκείνη, ημέρα θλίψεως και ανάγκης, ημέρα καταστροφής και αφανισμού, ημέρα σκότους και γνόφου, ημέρα νεφέλης και ομίχλης, ημέρα σάλπιγγας και κραυγής, κατά την οποία, λέει ο Κύριος, θα καταστήσω την οικουμένη έρημη και θα εξολοθρεύσω τους αμαρτωλούς από αυτήν, και τα άστρα του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους· διότι θα επιφέρω, λέει, συμφορές σε όλη την οικουμένη και στους ασεβείς για τις αμαρτίες τους, και θα εξολοθρεύσω την ύβρη των ανόμων και θα ταπεινώσω την αλαζονεία των υπερηφάνων.