Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 13:11

Και άλλους μεν τους χωρίζουν σε δώδεκα μέρη, άλλους δε σύμφωνα με τον ζωοφόρο κύκλο, δια του οποίου ο ήλιος πραγματοποιεί την πορεία του, και άλλους, που είναι στερεωμένοι στο βόρειο και στο νότιο μέρος, τους ονόμασαν όπως ήθελαν. Και θα αφανίσω, λέγει, την αλαζονεία των ανόμων και την ύβρη των υπερηφάνων θα ταπεινώσω.

Είναι έργο του αγαθού Θεού να εξαφανίζει τα φαύλα, ώστε να αποκαταστήσει το δημιούργημά Του καθαρό από κάθε κακία και, αφού το απαλλάξει από κάθε ασθένεια, να το επαναφέρει στην κατά φύσιν κατάσταση. Διότι αλλού λέγεται: «Θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών και θα αθετήσω τη σύνεση των συνετών», και ότι η σοφία του κόσμου, εξαπατώντας εκείνους που την αποδέχθηκαν και δίνοντας την εντύπωση πως είναι αληθινή, προκαλεί άγνοια των προς σωτηρίαν δογμάτων. Εξαφανίζεται, λοιπόν, η σοφία καθώς ανατρέπεται από την αλήθεια, με την κατάρριψη των σοφισμάτων και των αληθοφανειών της, ώστε να λυτρωθεί από την απάτη και την ψευδοδοξία εκείνος που έχει καταληφθεί από αυτήν. Όπως, λοιπόν, εξαλείφεται η νόσος από τον ιατρό και διαλύεται το σκότος από τον ήλιο, έτσι εξαλείφεται από τον αγαθό Θεό η ύβρις των ανόμων και ταπεινώνεται η ύβρις των υπερηφάνων.

Επομένως, κάθε αμαρτία είναι ύβρις και βλάστημα της ύβρεως, η οποία πλήττει πρώτα τον ίδιο τον υβριστή. Θα ταπεινώσει δε και την ύβριν των υπερηφάνων, διότι και η υπερηφάνεια είναι αδελφή της ανομίας. Διότι ο άδικος περιφρονεί με υπερηφάνεια τη δικαιοσύνη και επαίρεται εναντίον της· και ο ακόλαστος καταφέρεται εναντίον της σωφροσύνης, όταν χλευάζει εκείνον που προσέχει με ακρίβεια τη συμπεριφορά του σε όλα και παιδαγωγεί ακόμη και την κίνηση των ματιών του. Ο άσωτος χλευάζει τον εγκρατή στη διαβίωση, ο άφρων καταγελεί εκείνους που υπερέχουν στη σοφία και που με φιλοπονία συγκεντρώνουν για τον εαυτό τους τη γνώση από παντού. Ο Κύριος, λοιπόν, ο Οποίος αντιτάσσεται στους υπερηφάνους και ταπεινώνει τους αμαρτωλούς έως τη γη, Αυτός υπόσχεται ότι θα ταπεινώσει την ύβριν των υπερηφάνων. Αυτός λοιπόν που ταπεινώνει τους υπερηφάνους, αφενός τους λυτρώνει από την ομοιότητα με τον διάβολο, ο οποίος είναι ο πατέρας της υπερηφάνειας, αφετέρου τους καθοδηγεί στο να μαθητεύσουν σε Εκείνον που είπε: «Μάθετε από εμένα, διότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά».

Διότι ο Κύριος, ο οποίος αντιτάσσεται στους υπερηφάνους και ταπεινώνει τους αμαρτωλούς έως τη γη, αυτός υπόσχεται ότι θα ταπεινώσει την αλαζονεία των υπερηφάνων. Εκείνος, λοιπόν, που ταπεινώνει τους υπερηφάνους, αφενός τους απαλλάσσει από την ομοιότητα με τον διάβολο, ο οποίος είναι ο πατέρας της υπερηφάνειας, και αφετέρου τους οδηγεί στο να μαθητεύσουν σε Εκείνον που είπε: «Μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά». Γιατί υπερηφανεύεσαι για τον εαυτό σου, ότι δήθεν κατακόβεις έθνη και καταλύεις τις δυναστείες των πόλεων; Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε και το τσεκούρι να υπερηφανεύεται, επειδή ρίχνει κάτω στη γη τα ογκώδη δέντρα· και το πριόνι, επειδή διαχωρίζει τα συμπαγή και ενωμένα ξύλα. Αλλά ούτε το τσεκούρι κόβει χωρίς τα χέρια, ούτε το πριόνι χωρίς εκείνον που το κινεί.

Αν όμως ο Πατέρας ονόμασε προφήτη τον ίδιο του τον Υιό, τον ομοούσιο, μην ταραχθείς. Διότι όταν έγινε άνθρωπος, τότε ταίριαξε σε αυτόν και το όνομα του προφήτη, τότε λέμε ότι του έχουν δοθεί εντολές από τον Πατέρα, κατά θεία οικονομία. Εξάλλου, αυτός που λαμβάνει εντολές δεν είναι εξαιτίας αυτού κατώτερος ή ανόμοιος ως προς την ουσία ή τη φύση εκείνου που δίνει την εντολή, εφόσον και άνθρωποι δίνουν εντολές σε ανθρώπους, και άγγελοι σε αγγέλους· και δεν λέμε εξαιτίας αυτού ότι αυτοί που δέχονται τις εντολές είναι διαφορετικής φύσης ή κατώτεροι. Επομένως, ούτε ο Υιός είναι κατώτερος από τον Πατέρα, κι ας έγινε άνθρωπος, προκειμένου να γίνει για εμάς υπόδειγμα κάθε αρετής· γι' αυτό και διδάσκει ότι πρέπει να υπακούμε σε όλα τους γονείς μας, ακόμα κι αν έχουμε ίση φύση. Υπάρχουν δε περιπτώσεις όπου το «Θα δώσω εντολή» που λέγεται από τον Πατέρα, δηλώνει το «Θα πράξω αμετάκλητα», όπως όταν λέει «Και θα δώσω εντολή για συμφορές σε όλη την οικουμένη, και για τις αμαρτίες τους στους ασεβείς». Εκτός αυτού, κάποιες φορές ο Υιός ομιλεί συγκαταβατικά, προκειμένου να κατανοήσουμε εμείς όσο είναι δυνατόν τα άρρητα λόγια· όμως, το να πει «Έλαβα εντολή», δεν τον κάνει να μην είναι Θεός αυτός που είναι Θεός κατά φύση. Ή, λοιπόν, να τον ονομάζεις Θεό, και να του αποδίδεις όσα αρμόζει να κατέχει η θεότητα, ή να τον πεις ξεκάθαρα κτίσμα. Διότι το να λαμβάνει κάποιος εντολή δεν τον απογυμνώνει από τα φυσικά του γνωρίσματα.

Διότι το πρόσωπο όσων χάνουν το θάρρος τους συνηθίζει κάπως να μαυρίζει, ώστε να μη φαίνεται ότι είναι τίποτα άλλο παρά στάχτη και υπόλειμμα σβησμένης στάχτης. <Διότι ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αγιάτρευτη, γεμάτη θυμό και οργή, για να κάνει όλη την οικουμένη έρημη και να εξολοθρεύσει από αυτήν τους αμαρτωλούς. Διότι τα αστέρια του ουρανού, και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους· και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος καθώς ανατέλλει, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Και θα προστάξω συμφορές για όλη την οικουμένη, και θα τιμωρήσω τους ασεβείς για τις αμαρτίες τους· και θα καταστρέψω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπερηφάνεια των αλαζόνων.> Ξεκάθαρα μέσα από αυτά προσπαθεί να διδάξει ποια είναι η αιτία που οι άρχοντες συμμετέχουν από κοινού στη συμφορά και μεταβάλλουν το πρόσωπό τους σαν από φλόγα. Επειδή, δηλαδή, προφήτευαν, όπως είπα, σύμφωνα με τις επιθυμίες τους για τους εαυτούς τους και για όλους τους Βαβυλώνιους, αλλά διαψεύστηκαν οι ελπίδες τους· γι' αυτό ακριβώς, λέει, θα είναι γεμάτοι κατήφεια. Διότι έφτασε σε αυτούς αγιάτρευτη ημέρα, την οποία επιφέρει ο Κύριος των πάντων· και ημέρα πάλι ονομάζει τον καιρό κατά τον οποίο εκδηλώθηκε η θεία και αδυσώπητη οργή, ώστε να γίνει η γη των Χαλδαίων έρημη και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν.

Και βέβαια δεν λέει ότι θα καταστραφούν οι αμαρτωλοί επειδή δήθεν υπήρχαν εκεί κάποιοι που εξαιρούνται από την οργή λόγω της χρηστότητάς τους· αλλά μάλλον το όνομα αυτό ταιριάζει εύλογα σε όλους όσους κατοικούν στη χώρα των Χαλδαίων, διότι όλοι είναι πονηροί και ειδωλολάτρες. Επειδή δε το μέγεθος των συμφορών κάποιες φορές σχεδόν γεμίζει τον ανθρώπινο νου με σκοτάδι και ομίχλη, ώστε ακόμη και αν είναι ημέρα να φαίνεται πως απουσιάζει το φως του ήλιου και πως αδυνατεί κατά κάποιον τρόπο να φωτίσει, εννοώ, όλος ο διάκοσμος του ουρανού, ακόμη και ο ίδιος ο κύκλος της σελήνης· για τον λόγο αυτό λέει: Διότι τα άστρα του ουρανού, και ο Ωρίων, και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους. Δηλαδή θα σκοτιστούν οι Βαβυλώνιοι, ή ακριβέστερα ο νους των Βαβυλωνίων· και παρόλο που ο ήλιος θα ανατέλλει και η σελήνη θα λάμπει, και παρόλο που τα στοιχεία αυτά δεν θα έχουν περιορίσει το φως τους, αυτοί, σαν από μεγάλο τρόμο και επειδή θα έχουν υποκύψει στη θεία οργή, θα έχουν νύχτα και σκοτάδι στον νου τους. Και θα διατάξω, λέει, να έλθουν κακά σε όλη την οικουμένη. Το «θα διατάξω» το λέει αντί του «θα απειλήσω», δηλαδή «θα προστάξω να επιβληθούν», ώστε να καταστρέψω την ύβρη των ανόμων και να ταπεινώσω τους υπερήφανους, δηλαδή αυτούς ακριβώς τους αλαζόνες.

Και βέβαια, είπε κάπου για τους αγίους αποστόλους, ότι άγιοι λίθοι κυλίονται πάνω στη γη. Διότι οι θεσπέσιοι μαθητές περιόδευσαν όλη την υπ' ουρανόν, διακηρύττοντας και ευαγγελιζόμενοι σε όλους παντού τη χάρη της σωτηρίας δια του Χριστού. Είπε πάλι και ο προφήτης Ησαΐας, ως εκ προσώπου του Θεού: «Και θα καταστρέψω την αλαζονεία των ανόμων, και θα ταπεινώσω την υπερηφάνεια των αλαζόνων, και εκείνοι που έχουν απομείνει θα είναι πιο πολύτιμοι και από το άπυρο χρυσάφι, και ο άνθρωπος πιο πολύτιμος και από τον λίθο του Σουφείρ». Διότι καταστράφηκαν μεν, έχοντας παρανομήσει απέναντι στον Χριστό, οι καθοδηγητές των Ιουδαίων, ενώ εκείνοι που διασώθηκαν δια της πίστεως, ευλόγως θα μπορούσαν να θεωρηθούν πολυτιμότεροι από κάθε χρυσό και λίθο. Εξάλλου και ο πάνσοφος Παύλος, αποκαλώντας τον Ιησού Χριστό θεμέλιο, λέγει ότι εκείνοι που πίστεψαν σε αυτόν εποικοδομούνται ως εκλεκτοί λίθοι σε ναό άγιο, σε κατοικητήριο του Θεού εν Πνεύματι. Επομένως, τους αγίους μυσταγωγούς, οι οποίοι διαπρέπουν με την ποικιλία των αρίστων αρετών και το νοητό κάλλος, τους παρομοιάζει με τους πολυτιμότατους λίθους· και για άλλους μεν λέγει ότι έχουν τεθεί ως θεμέλια στην αγία πόλη, για άλλους ως επάλξεις, ενώ άλλοι αναπληρώνουν τη χρεία των πυλών και του περιβόλου. Και αυτά μεν ελέχθησαν για τους προεστώτες της πόλεως, την οποία μας περιγράφει ο λόγος. Αλλά για αυτούς που την κατοικούν, τι λέει άραγε; «Και όλοι οι υιοί σου θα είναι διδακτοί του Θεού».

Και κατά τον καιρό εκείνο λέγει: «οι αστέρες του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσουν κατά την ανατολή του ηλίου»· διότι κατά τον καιρό της συντέλειας ούτε ο ήλιος ούτε η σελήνη ούτε οι αστέρες θα δώσουν το φως τους στους ασεβείς που πρόκειται να παραδοθούν σε κόλαση και τιμωρία. Αντιθέτως, μεταβαλλόμενοι και οι φωστήρες από την τωρινή τους υπηρεσία, θα μεταβούν σε κάποια άλλη, καλύτερη κατάσταση, επιτυγχάνοντας κατά κάποιον τρόπο μια παλιγγενεσία και μη δουλεύοντας πλέον στη ματαιότητα των σωμάτων, αλλά απελευθερούμενοι «από τη δουλεία της φθοράς» σύμφωνα με τον αποστολικό λόγο. Αυτό θα γίνει ώστε να επιτύχουν κάποια υπερουράνια και υπερκόσμια ανάπαυση και την ανώτατη δόξα, ενώ οι ασεβείς, με την αποχώρηση των φωστήρων, παραδομένοι στο σκοτάδι, θα υποστούν τα προφητευόμενα, στα οποία προστίθεται: «και θα επιφέρω κακά σε όλη την οικουμένη και στους ασεβείς τις αμαρτίες τους». Όλα αυτά, λοιπόν, έχουν λεχθεί καθολικώς για την κρίση που πρόκειται να γίνει κατά των ασεβών κατά τη συντέλεια του κόσμου· γι' αυτό σε όλα αυτά τα σημεία ο λόγος μνημονεύει την οικουμένη, και όχι τη Βαβυλώνα, ώστε να αποδεικνύεται ακριβής η παρατήρησή μας, σύμφωνα με την οποία διαχωρίσαμε το νόημα της προφητείας σε έναν γενικό λόγο περί της καθολικής κρίσεως και σε έναν ειδικό περί της Βαβυλώνας.

Γι' αυτό τα προλεχθέντα έκαναν μνεία 〈της οικουμένης〉 με διάφορους τρόπους, λέγοντας άλλοτε μεν: «ο Κύριος και οι οπλομάχοι του για να καταστρέψουν 〈όλη την οικουμένη〉», και άλλοτε: «διότι ιδού έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη, γεμάτη θυμό και οργή, για να καταστήσει 〈την οικουμένη〉 έρημη», και πάλι: 〈και θα προστάξω κακά σε όλη την οικουμένη〉, στα οποία η προφητεία δεν μνημόνευσε ούτε μία φορά τη Βαβυλώνα, αλλά προβάλλει μια καθολική διδασκαλία περί ‹της δικαιοκρισίας του Θεού›, για την οποία προσθέτει και τα εξής λέγοντας: 〈〈και θα εξολοθρεύσω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπεροψία των υπερηφάνων〉.〉 ⌜Γιατί άραγε κάνει μνεία μόνο των Βαβυλωνίων, σαν με τόση επιμονή, και όχι άλλων εθνών, όπως των ημίθεων Γαλατών ή των Σπανών; Διότι, λέγει, κανένας άλλος εκείνο τον καιρό δεν ενοχλούσε το έθνος των Ιουδαίων παρά οι προαναφερθέντες, οι οποίοι συνεχώς ξεσηκώνονταν εναντίον τους· και πότε κυρίευαν την Ιερουσαλήμ, πότε λεηλατούσαν τη χώρα τους. Γι' αυτό ο λόγος αναγκαστικά δίδασκε στους πολιορκούμενους αυτά που επρόκειτο να συμβούν σε εκείνους που τους πολιορκούσαν.⌝ Αφού ανέλυσε τα προλεχθέντα περί της καθολικής κρίσης του Θεού, ο λόγος προσθέτει επιπλέον και αυτά, διδάσκοντας όσα πρόκειται να συμβούν στους ασεβείς σε όλη την οικουμένη και όσα θα επέλθουν σε εκείνους που κυβέρνησαν τα έθνη με αθεΐα και τυραννία.

Αυτοί δε ήταν κάποιοι υπερήφανοι και επηρμένοι, οι οποίοι κατά καιρούς και εποχές κυριάρχησαν επί της γης, για τους οποίους λέει: «και θα εξολοθρεύσω την ύβριν των ανόμων και θα ταπεινώσω την ύβριν των υπερηφάνων». Αντί δε του: «και οι εναπομείναντες θα είναι έντιμοι», ο Σύμμαχος λέει: «θα καταστήσω τον άνδρα πολυτιμότερο από το χρυσίον και τον άνθρωπο πολυτιμότερο από τον λίθο από το Σουφείρ»· διότι, όπως λέει, σπάνιος θα είναι αυτός που θα βρεθεί ανάμεσά τους, ο οποίος να είναι άξιος της προσωνυμίας του άνδρα.

Και τα υπόλοιπα της προφητείας θα τα εξετάσεις αναλόγως με αυτά, αναλύοντας προσεκτικά μέσα σου την κάθε λέξη, και αποκρούοντας κάθε αβάσιμο και ταπεινό στοιχείο της, κατανοώντας αντίθετα το νόημα του Πνεύματος, όπως ακριβώς το ίδιο το Πνεύμα του Θεού σου υποβάλλει να το θεωρήσεις. Διότι σε εμάς ο χρόνος δεν επιτρέπει να ενδιατρίψουμε περισσότερο σε αυτά τα χωρία, καθώς επειγόμαστε να ολοκληρώσουμε το προκείμενο θέμα. 〈〈μβ'〉.〉 «Και θα διατάξω να έλθουν κακά σε όλη την οικουμένη, και στους ασεβείς για τις αμαρτίες τους· και θα αφανίσω την αλαζονεία των ανόμων, και θα ταπεινώσω την υπεροψία των υπερηφάνων. Και όσοι απομείνουν θα είναι πιο πολύτιμοι από το καθαρό χρυσάφι, και ο άνθρωπος θα είναι πιο πολύτιμος από τον λίθο του Σουφείρ». Και στη συνέχεια προσθέτει: «Και όσοι απομείνουν θα είναι σαν ζαρκάδι που τρέπεται σε φυγή και σαν πρόβατο που περιπλανάται».

Και τι θα μπορούσε να είναι πιο αξιοθρήνητο από αυτή την ψυχή; Αυτός λοιπόν ο Βασιλιάς δεν έρχεται για να κρίνει τη γη έχοντας ζευγάρι λευκών ημιόνων, ούτε χρυσό όχημα, ούτε φορώντας πορφύρα και διάδημα. Αλλά πώς; Άκουσε τους προφήτες που φωνάζουν και λέγουν, στο μέτρο που είναι δυνατόν να εκφραστεί από ανθρώπους· διότι ο μεν ένας λέει: «Ο Θεός, ο Θεός μας, θα έλθει φανερά και δεν θα σιωπήσει· φωτιά θα καίει μπροστά του, και γύρω του σφοδρή καταιγίδα· θα προσκαλέσει τον ουρανό άνω και τη γη, για να κρίνει τον λαό του». Ο δε Ησαΐας μας παρουσιάζει και την ίδια την κόλαση, λέγοντας τα εξής: «Ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη, γεμάτη θυμό και οργή, για να καταστήσει όλη την οικουμένη έρημη, και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν. Διότι τα άστρα του ουρανού και ο Ωρίωνας και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος κατά την ανατολή του και η σελήνη δεν θα δώσει το φέγγος της. Και θα επιφέρω συμφορές σε όλη την οικουμένη και θα τιμωρήσω τους ασεβείς για τις αμαρτίες τους· και θα αφανίσω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπεροψία των υπερηφάνων, και εκείνοι που θα εναπομείνουν θα είναι πιο πολύτιμοι και από το καθαρό χρυσάφι, και ο άνθρωπος θα είναι πιο πολύτιμος και από τον λίθο του Σουφίρ. Διότι ο ουρανός θα σαλευτεί και η γη θα σειστεί από τα θεμέλιά της, εξαιτίας του θυμού της οργής του Κυρίου Σαβαώθ, κατά την ημέρα που θα επέλθει ο θυμός του».

Και η δύναμή τους θα γίνει σαν εύφλεκτο στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς. Και θα κατακαούν οι άνομοι μαζί με τους αμαρτωλούς, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει.» «Η πόλη των ασεβών δεν πρόκειται ποτέ να ανοικοδομηθεί.» «Θα επιφέρω στην οικουμένη συμφορές, και στους ασεβείς τις συνέπειες των αμαρτιών τους.» «Δεν πρόκειται να παραμείνει ποτέ στους αιώνες το πονηρό σπέρμα.» «Ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου με θυμό και οργή, για να μετατρέψει όλη την οικουμένη σε έρημο, και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν.» «Η γη των ασεβών θα καταπέσει.» «Τρόμος θα καταλάβει τους ασεβείς.» «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου.» «Δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς, λέει ο Κύριος.» «Εάν απομακρυνθείς από εμένα, τι περισσότερο θα έχεις, είπε ο Κύριος.» «Ο άνομος που θυσιάζει μοσχάρι, είναι σαν να σκοτώνει σκύλο· και εκείνος που προσφέρει σιμιγδάλι, είναι σαν να προσφέρει αίμα χοίρων.» «Αλίμονο στον άνομο, συμφορές θα του ανταποδοθούν σύμφωνα με τα έργα των χεριών του.» «Ο πλούτος των ασεβών θα γίνει σαν τη σκόνη από τον τροχό, και σαν το χνούδι που παρασύρεται από τον αέρα.» «Και αυτό θα συμβεί σε μια στιγμή.» «Και ο πλούτος των εθνών θα είναι σαν κάποιον που βλέπει όνειρο στον ύπνο του, και θα είναι σαν αυτούς που στον ύπνο τους πεινούν και τρώνε, αλλά όταν ξυπνήσουν το όνειρό τους αποδεικνύεται μάταιο· και όπως ακριβώς ο διψασμένος βλέπει όνειρο όμοια με τον πεινασμένο, και όταν ξυπνήσει εξακολουθεί να διψά, και η ψυχή του ήλπισε μάταια, έτσι ακριβώς θα είναι ο πλούτος όλων των εθνών.» «

«Διότι τα άστρα του ουρανού, και ο Ωρίων, και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσουν κατά την ανατολή του ήλιου, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Και θα επιφέρω συμφορές σε όλη την οικουμένη, και στους ασεβείς (θα ανταποδώσω) τις αμαρτίες τους· και θα καταστρέψω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την έπαρση των υπερηφάνων.» «Θα αναστηθούν οι νεκροί και θα εγερθούν όσοι βρίσκονται στα μνημεία.» «Εγώ έρχομαι να συνάξω τα έργα τους και τους διαλογισμούς τους.» «Ο ουρανός θα τυλιχθεί σαν βιβλίο, και όλα τα άστρα θα πέσουν όπως το φύλλο από το κλήμα και όπως πέφτει το φύλλο από τη συκιά.» «Κάθε φωνή θα εγερθεί ενώπιόν σου για κρίση, και θα τους εξετάσει όλους· και οι ένοχοι θα βρεθούν σε θλίψη.» «Ιδού ο Θεός μας, ιδού ο Κύριός μας έρχεται με δύναμη. Ιδού η ανταμοιβή του μαζί του, και το έργο του ενώπιόν του.» «Ιδού, ο Κύριος θα έρθει σαν φωτιά, και σαν καταιγίδα τα άρματά του, για να αποδώσει με οργή εκδίκηση και αποπομπή με φλόγα φωτιάς. Διότι με τη φωτιά του Κυρίου θα κριθεί όλη η γη.» «Αυτά λέει ο Κύριος σε τούτα τα οστά: Ιδού εγώ φέρνω σε εσάς πνεύμα ζωής, και θα σας δώσω νεύρα, και θα βάλω επάνω σας σάρκα· και θα ζήσετε, και θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι ο Κύριος.» «Ο Κύριος έχει κρίση με τα έθνη, αυτός θα κρίνει κάθε σάρκα.» «Κοιτούσα μέχρι που στήθηκαν θρόνοι, και ο Παλαιός των Ημερών κάθισε.»

«Να τηρείς όσα εξέρχονται από τα χείλη σου, και να πράττεις όπως ακριβώς υποσχέθηκες στον Θεό σου, αυτά που είπες με το στόμα σου.» «Επικατάρατος είναι εκείνος που έχει στο ποίμνιό του αρσενικό ζώο, και έχει κάνει τάμα γι' αυτό, αλλά θυσιάζει στον Κύριο ζώο ελαττωματικό.» «Καλύτερο είναι να μην κάνεις τάμα, παρά να τάξεις και να μην το εκπληρώσεις.» ΤΙΤΛΟΣ ΙΑʹ. —Περί υπερηφάνων, και αγέρωχων, και αλαζόνων, και κενοδόξων. «Θα συντρίψω την έπαρση της υπερηφάνειάς σας.» «Οποιοσδήποτε άνθρωπος ενεργήσει με υπεροψία, είτε από τους αυτόχθονες είτε από τους προσήλυτους, αυτός παροργίζει τον Θεό.» «Ο φόβος του Κυρίου θα επιπέσει πάνω σας, και η καύχησή σας θα καταντήσει ίση με τη στάχτη· και το σώμα [σας] πήλινο.» «Αν αρρωστήσει, ας μην ελπίζει ότι θα θεραπευθεί, αλλά θα περιπέσει σε βαριά ασθένεια. Διότι η έπαρση έβλαψε πολλούς.» «Ταπείνωσε κάθε αλαζόνα, και σβήσε τον υπερήφανο· ρίξε αμέσως κάτω τους ασεβείς, και γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία.» «Εάν υψωθείς σαν τον αετό, και εάν στήσεις τη φωλιά σου ανάμεσα στα άστρα, από εκεί θα σε κατακρημνίσω, λέει ο Κύριος. Αλίμονο σε εκείνον που λέει στην καρδιά του: Ποιος θα με κατεβάσει στη γη;» «Με καταστροφή κατέρριψα τους υπερηφάνους· ερήμωσα τις γωνίες τους.» «Θα καταστρέψω την αλαζονεία των ανόμων, και θα ταπεινώσω την έπαρση των υπερηφάνων, και θα ορίσω ολόκληρη την οικουμένη.» «Ιδού, ο Δεσπότης Κύριος Σαβαώθ συνταράσσει τους ένδοξους της γης με ισχύ, και εκείνοι που είναι υψηλωμένοι από την αλαζονεία θα συντριβούν, και οι υψηλόφρονες θα πέσουν από μάχαιρα.»

Τι λέει όμως και ο Ησαΐας για μια τέτοια ημέρα; «Διότι έρχεται η ημέρα», λέει, «του Κυρίου Σαβαώθ εναντίον κάθε υβριστή και υπερήφανου και εναντίον κάθε υψηλού και μετέωρου, και θα ταπεινωθούν», και όλα τα υψηλά και μετέωρα δεν θα υπολογιστούν ως τίποτα, «και θα ταπεινωθεί κάθε άνθρωπος, και θα καταπέσει η έπαρση των ανθρώπων, και μόνο ο Κύριος θα υψωθεί εκείνη την ημέρα». Και πάλι λέει: «Ιδού έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη από θυμό και οργή, για να κάνει όλη την οικουμένη έρημο και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν. Διότι τα αστέρια του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος καθώς ανατέλλει, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Και θα επιφέρω συμφορές σε όλη την οικουμένη και θα τιμωρήσω τους ασεβείς για τις αμαρτίες τους· και θα εξολοθρεύσω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπεροψία των υπερηφάνων. Και αυτοί που θα εναπομείνουν θα είναι πιο πολύτιμοι από το καθαρό χρυσάφι, και ο άνθρωπος θα είναι πιο πολύτιμος από τον λίθο του Σουφίρ. Διότι ο ουρανός θα σαλευθεί, και η γη θα σειστεί από τα θεμέλιά της εξαιτίας του θυμού της οργής του Κυρίου Σαβαώθ την ημέρα που θα επέλθει ο θυμός Του».

Θα έλθει μεν, όχι όμως για να δείξει φιλανθρωπία, αλλά για να ζητήσει ευθύνες για τα πεπραγμένα, αλλά χρησιμοποιώντας αυστηρότητα, αλλά απευθύνοντας εκείνη τη φρικώδη και αμείλικτη φωνή προς τους αμαρτωλούς: φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο πυρ το εξώτερον. Θα έλθει, αλλά για να κρίνει, σε ημέρα φοβερή. Διότι είναι κοντά, λέει ο προφήτης, η ημέρα του Κυρίου η μεγάλη και πάρα πολύ σκληρή· η φωνή της ημέρας του Κυρίου έχει οριστεί πικρή· δυνατή ημέρα οργής η ημέρα εκείνη, ημέρα θλίψεως και ανάγκης, ημέρα καταστροφής και αφανισμού, ημέρα σκότους και γνόφου, ημέρα νεφέλης και ομίχλης, ημέρα σάλπιγγας και κραυγής, κατά την οποία, λέει ο Κύριος, θα καταστήσω την οικουμένη έρημη και θα εξολοθρεύσω τους αμαρτωλούς από αυτήν, και τα άστρα του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους· διότι θα επιφέρω, λέει, συμφορές σε όλη την οικουμένη και στους ασεβείς για τις αμαρτίες τους, και θα εξολοθρεύσω την ύβρη των ανόμων και θα ταπεινώσω την αλαζονεία των υπερηφάνων.