Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 13:17

Ιδού, θα εγείρω εναντίον σας τους Μήδους, οι οποίοι δεν υπολογίζουν το ασήμι, ούτε έχουν ανάγκη από χρυσό. Με τα βέλη τους θα συντρίψουν τους νέους και τα τέκνα σας δεν πρόκειται να τα ελεήσουν· ούτε τα μάτια τους θα λυπηθούν τα τέκνα σου. [Πολλά χρόνια αργότερα, όπως έχει παραδώσει η ιστορία, οι Μήδοι επιτέθηκαν στο κράτος των Ασσυρίων και κατέστρεψαν τη Βαβυλώνα· η προφητεία, λοιπόν, του Ησαΐα έλαβε χώρα πολλές γενεές πριν από την αιχμαλωσία του Ισραήλ· και πάλι, μετά την αιχμαλωσία του Ισραήλ, πολλά χρόνια αργότερα εμφανίζονται οι Μήδοι, εκστρατεύοντας εναντίον των Ασσυρίων]. Παρηγοριά, επομένως, για τους αιχμαλώτους αποτελούσε η προσδοκία της εκδίκησης, η οποία σε σύντομο χρονικό διάστημα επρόκειτο να πλήξει τον λαό που κακοποίησε τον Ισραήλ.

Θα εγείρω, λέει, εναντίον σας τους Μήδους, οι οποίοι ούτε με άργυρο θα δελεαστούν ούτε με χρυσό. Ούτε θα μπορέσετε εσείς, οι Βαβυλώνιοι, με την αφθονία του πλούτου σας να εξαγοράσετε από αυτούς το να μην πάθετε κανένα κακό. Διότι δεν διακατέχονται από πάθος για τα χρήματα, επειδή και οι ίδιοι διαθέτουν υπερβολικό πλούτο. Γι' αυτό, ούτε κατά τη διάρκεια των πολέμων αποσπώνται από τη σκύλευση των νεκρών, ούτε ασχολούνται με τα λάφυρα, και θεωρούν αναξιοπρεπές να παίρνουν οτιδήποτε από τους αιχμαλώτους. Αντιθέτως, θα συντρίψουν τα τόξα των νέων σας και δεν θα δείξουν κανέναν οίκτο, ούτε θα σπλαχνιστούν τα νήπια.

Τέτοιοι λοιπόν είναι οι Μήδοι· δεν θα ελεήσουν τα τέκνα των Βαβυλωνίων, ούτε θα καταδεχθούν να τα διασώσουν. Πιθανώς δε, η Γραφή ονομάζει τώρα «τέκνα» τους καρπούς και τα γεννήματα της ψυχής των Βαβυλωνίων. Τέτοια νομίζω πως είναι και τα τέκνα εκείνου που μακαρίζεται στον Ψαλμό, στον οποίο η μεν γυναίκα είναι η σοφία, την οποία, αφού την αναζήτησε, την πήρε ως νύμφη και σύνοικό του ο Κύριος, έχοντας γίνει εραστής του κάλλους της· οι δε υιοί είναι τα γεννήματα που προήλθαν από την ένωση του νου και της σοφίας. Για αυτά τα τέκνα νομίζω ότι έχει λεχθεί στον 136ο Ψαλμό: «Θυγατέρα της Βαβυλώνος, η ταλαίπωρη· μακάριος είναι εκείνος που θα σου ανταποδώσει την ανταπόδοσή σου, την οποία εσύ ανταπέδωσες σε εμάς. Μακάριος είναι εκείνος που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα». Διότι προβλέπει αυτήν ακριβώς την ημέρα της ανταπόδοσης, κατά την οποία οι Μήδοι, αφού κυριαρχήσουν επί των Βαβυλωνίων, δεν θα τους ελεήσουν, ούτε θα σπλαχνιστούν τα μάτια τους τα τέκνα τους.

Κατατροπώνουν δε τους αντιπάλους με τον Χριστό οιονεί στρατηγό και τους αγίους αγγέλους να συμπολεμούν, ώστε να είναι πλέον εντελώς ευάριθμοι όσοι σέβονται ακόμη την εξουσία εκείνων, και αυτοί να είναι οικτροί και άνανδροι και περίτρομοι, και να έχουν παραιτηθεί εντελώς από την αντίσταση, εννοώ απέναντι σε αυτούς που υπηρετούν τον Χριστό. Περιδιαβαίνοντας δε με το βλέμμα και τα όσα ακολουθούν από τα προκείμενα, ας αποκομίσει γνώση μιας τέτοιας πνευματικής θεωρίας κάθε συνετός και ικανός να κατανοήσει παραβολή και σκοτεινό λόγο, ρήσεις σοφών και αινίγματα. <Ιδού, εγώ ξεσηκώνω εναντίον σας τους Μήδους, οι οποίοι δεν υπολογίζουν το ασήμι, ούτε έχουν ανάγκη από χρυσάφι.>

Διότι θα έρθουν, ναι, θα έρθουν οι Μήδοι, λέει, χωρίς να δελεάζονται από τα χρήματα και χωρίς να δίνουν σημασία στη δική σας δωροδοκία, αλλά θα αποδειχθούν ανώτεροι όταν έρθει η ώρα, και αυτό που έχουν θέσει ως τον μεγαλύτερο σκοπό τους είναι να συντρίψουν τα τόξα των νέων. Επειδή, αν κάποιος αναλογιστεί τις επιδρομές των βαρβάρων, οι οποίες γίνονται εναντίον χωρών ή πόλεων, θα διαπιστώσει ότι δεν πραγματοποιούνται για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο για χάρη της λεηλασίας, και για να συγκεντρώσουν όσα χρήματα βρουν μπροστά τους. Όμως, λέει, οι Μήδοι θα αποδειχθούν ανώτεροι και από τα λάφυρα, και θα αδιαφορήσουν για τα κέρδη, προκειμένου να ταπεινώσουν την υπεροψία των Βαβυλωνίων. Διότι αυτοί πάντοτε καυχώνται πάρα πολύ για τις ικανότητές τους στην τοξοβολία, και θεωρούν την επιτυχία τους σε αυτόν τον τομέα εξαιρετικά σπουδαία.

Εκείνος που αθετεί, αθετεί, και εκείνος που ανομεί, ανομεί. Ανεξέλεγκτο, λέει, είναι το θράσος εκείνων που επιτίθενται. Διότι δεν συγκινούνται από ανθρώπινους συλλογισμούς ώστε να γίνουν ήμεροι· αλλά ούτε και κανείς από αυτούς αναλογίζεται κάτι από τα πρέποντα· απεναντίας ανομούν ακάθεκτα και αθετούν κατά το δοκούν, χωρίς να υπάρχει καθόλου οίκτος. Διότι δεν αποβλέπουν στο έλεος, αλλά το κύριο μέλημά τους, λέει, θα είναι το να ανομούν και να αθετούν. Είπε κάτι παρόμοιο και μέσω της φωνής του ίδιου, προς τους κατοίκους της Ασσυρίας: Ιδού, εγώ επιφέρω εναντίον σας τους Μήδους, οι οποίοι δεν υπολογίζουν το ασήμι, ούτε έχουν ανάγκη από χρυσάφι. Θα συντρίψουν τα βέλη των νέων. Διότι, όταν ο Θεός επιφέρει οργή σε εκείνους που σφάλλουν, δεν θα υπάρξει τίποτα που να μπορεί να βοηθήσει. Αντιθέτως, ένας θηριώδης νους εμφωλεύει σε όσους θέλουν να καταστρέψουν εκείνους εναντίον των οποίων ορμούν. <Εναντίον μου έρχονται οι Ελαμίτες, και οι πρέσβεις των Περσών έρχονται εναντίον μου. Τώρα θα στενάξω και θα παρηγορήσω τον εαυτό μου. Γι' αυτό η οσφύς μου γέμισε από παραλυσία, και με έπιασαν πόνοι, σαν τη γυναίκα που γεννά· αδίκησα με το να μην ακούσω, έσπευσα στο να μη βλέπω. Η καρδιά μου πλανάται, και η ανομία με βυθίζει, η ψυχή μου κυριεύτηκε από φόβο.> Σε αυτά τα λόγια υπάρχει η δύναμη της προσωποποιίας.

Ας μην υπάρξει κανένα υπόλειμμά της, ξεράνετε όλους τους καρπούς της, ας κατέβουν σε σφαγή. Αλίμονο σε αυτούς, διότι έφτασε η ημέρα τους, και ο καιρός της εκδίκησής τους.» Είπε δε κάπου και ο ίδιος ο προφήτης Ησαΐας, ως εκ προσώπου του Θεού προς τους Βαβυλώνιους: «Ιδού, θα εξεγείρω εναντίον σας τους Μήδους, οι οποίοι δεν υπολογίζουν το αργύριο, ούτε έχουν ανάγκη από χρυσό.

Και δεν θα προξενήσουν αυτά οι τιμωροί άγγελοι, που θα επέλθουν εναντίον τους, μόνο στους προαναφερθέντες υπερήφανους, αλλά 〈και τα τέκνα τους θα τα συντρίψουν μπροστά τους και τις οικίες τους θα τις λεηλατήσουν και τις γυναίκες τους θα τις κυριεύσουν〉· ⌜διότι, παρομοίως με τους άνδρες που τιμωρούνται, θα υποβάλουν στις ίδιες τιμωρίες και τις 〈γυναίκες〉 τους, οι οποίες έγιναν και αυτές άθεες και ασεβείς, όπως ακριβώς και 〈τα τέκνα τους〉 τα ασεβή, δηλαδή τις ψυχές που εξοικειώθηκαν και αφομοιώθηκαν με την οικεία μοχθηρία των τρόπων τους.⌝ Αυτά, λοιπόν, απειλεί ότι θα πάθουν όλοι οι ασεβείς και οι άνομοι και οι υπερήφανοι κατά τον καιρό της καθολικής κρίσης του Θεού. Ξεχωριστά, όμως, προαναγγέλλει στη συνέχεια όσα πρόκειται να συμβούν στη Βαβυλώνα και στους Βαβυλωνίους, καθώς και στον βασιλιά των Χαλδαίων, διατυπώνοντας από το σημείο αυτό μια ιδιαίτερη και μερική προφητεία, γι' αυτό και απευθύνει τον λόγο προς το πρόσωπο των ίδιων των Βαβυλωνίων. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι μέχρι το σημείο αυτό έφτασε ο δέκατος πέμπτος τόμος των ερμηνευτικών υπομνημάτων του Ωριγένη στον προφήτη. ⌜Στον λόγο που αναφέρει: 〈ιδού, ξεσηκώνω εναντίον σας τους Μήδους〉, δίνει μαρτυρία η έκβαση της ιστορίας, η οποία είναι καταγεγραμμένη από τους Έλληνες που συνέγραψαν τα Χαλδαϊκά και τα Ασσυριακά, καθώς και από εκείνους που εξιστόρησαν τα Μηδικά, από τους οποίους και εμείς έχουμε σταχυολογήσει πάρα πολλές μαρτυρίες στα χρονικά συγγράμματα που έχουμε εκπονήσει.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι οι Μήδοι κατέλυσαν την κυριαρχία των Ασσυρίων. Αυτούς τους υπέταξε ο Κύρος, ο πρώτος βασιλιάς των Περσών, ο οποίος τερμάτισε την αιχμαλωσία των Ιουδαίων και έδωσε το δικαίωμα σε όσους από αυτούς το επιθυμούσαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και να ανοικοδομήσουν τον ναό του Θεού. Γι' αυτό η προφητεία, μνημονεύοντάς τους κατά λέξη, τώρα μεν λέει: «Ιδού, εγείρω εναντίον σας τους Μήδους», ενώ στη συνέχεια κάνει ονομαστική μνεία και στον Κύρο.

Το να περπατήσει κανείς 〈γυμνός〉 όταν του δοθεί η εντολή και να μη διστάσει, αλλά να το πράξει αυτό αμέσως μπροστά στα μάτια των παρευρισκομένων, θα αποτελούσε δείγμα μέγιστης υπακοής και προθυμίας προς τον Θεό, καθώς και υψηλού παραστήματος και φρονήματος, το οποίο δεν λογαριάζει καθόλου καμία δόξα προερχόμενη από τους ανθρώπους.⌝ Αναζητώντας να διασώσω τα προκείμενα κατά λέξη, θεωρώ ότι λαμβάνω αφορμές από τα λόγια που εμπεριέχονται σε αυτά, στα οποία έχει ειπωθεί: «Έπεσε, έπεσε η Βαβυλώνα, και όλα τα αγάλματά της και τα χειροποίητα είδωλά της συνετρίβησαν»· διότι αυτά σαφώς έχουν ειπωθεί για τη Βαβυλώνα. Και προχωρώντας πάλι ο λόγος λέει: 〈εναντίον μου έρχονται οι Ελαμίτες, και πρέσβεις των Περσών εναντίον μου〉, αντί του οποίου ο Σύμμαχος ερμήνευσε: 〈σήκω Ελάμ, πολιορκήστε Μήδοι〉. Αλλά και το εβραϊκό κείμενο και οι υπόλοιποι ερμηνευτές μνημόνευσαν 〈Μήδους〉 σε αυτά τα σημεία· αυτοί δε είναι που κατέλυσαν την κυριαρχία των Βαβυλωνίων, όπως δήλωνε προηγουμένως η προφητεία για τη Βαβυλώνα, διά της οποίας λεγόταν: «ιδού, ξεσηκώνω εναντίον σας τους Μήδους». ⌞Οι Πέρσες, λοιπόν, διαδεχόμενοι τους Μήδους όχι πολύ καιρό μετά, κατέστρεψαν τα υπολείμματα της Βαβυλώνας· εύλογα συνεπώς θεωρώ ότι τα προκείμενα έχουν ειπωθεί για τη Βαβυλώνα. Τι θέλει όμως να πει ο λόγος αναφέροντας: 〈το όραμα της ερήμου〉; Ήδη από εδώ ονομάζει τη Βαβυλώνα 〈έρημο〉 εξαιτίας όσων προφητεύθηκαν για την ερήμωσή της.⌟ Επομένως, 〈το όραμα της ερήμου θάλασσας〉 σημαίνει την ερημωμένη 〈θάλασσα〉 της Βαβυλώνας.

Διότι, αν και φαινόταν σε μέγιστο βαθμό ότι άνθρωποι είχαν γίνει υπηρέτες της καθαίρεσής τους, εντούτοις ο ίδιος ο Θεός ήταν εκείνος που τους καθαιρούσε διαμέσου των ανθρώπων. Γι' αυτό λεγόταν πιο πάνω στην προφητεία για τη Βαβυλώνα: «Ιδού, εγώ θα εξεγείρω εναντίον σας τους Μήδους».

Κεφάλαιο 22. Προφητεία ότι τα έθνη θα επαναστατήσουν κατά των δαιμόνων, και θα αφανιστεί από αυτά η σύγχυση των ειδώλων, και ο Ισραήλ που πιστεύει θα αναμειχθεί με αυτά, και από αυτό θα προκύψει θρήνος για τον διάβολο. Ιδού, ξεσηκώνω εναντίον σας τους Μήδους, οι οποίοι δεν υπολογίζουν το ασήμι ούτε έχουν ανάγκη από χρυσάφι. Θα συντρίψουν τα τόξα των νέων και δεν θα σπλαχνιστούν τα τέκνα σας, ούτε τα μάτια τους θα λυπηθούν τα παιδιά σου. Και η Βαβυλώνα, η οποία ονομάζεται ένδοξη από τον βασιλιά των Χαλδαίων, θα γίνει όπως κατέστρεψε ο Θεός τα Σόδομα και τα Γόμορρα. Δεν θα κατοικηθεί ποτέ στον αιώνα, ούτε θα εισέλθουν σε αυτήν για πολλές γενεές, ούτε θα την διασχίσουν Άραβες, ούτε ποιμένες πρόκειται να αναπαυθούν σε αυτήν. Και θα αναπαύονται εκεί θηρία, και τα σπίτια θα γεμίσουν από κραυγές. Και θα αναπαύονται εκεί σειρήνες, ... και ονοκένταυροι θα κατοικήσουν εκεί και οι σκαντζόχοιροι θα φτιάξουν τις φωλιές τους στα σπίτια τους. Έρχεται γρήγορα και δεν θα καθυστερήσει.