Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 13:9

Διότι ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου, ανίατη, γεμάτη θυμό και οργή, για να κάνει την οικουμένη έρημο και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν. Πιο πάνω, βέβαια, είπε: «Εγγύς η ημέρα του Κυρίου»· εδώ όμως λέει: «Ημέρα Κυρίου έρχεται, για να κάνει την οικουμένη έρημο». Εκείνος που εξετάζει με ακρίβεια τα αναφερόμενα, θα διαπιστώσει ότι και οι δύο περικοπές της προφητείας δεν ομιλούν για την ίδια ημέρα· διότι η μεν πρώτη αναφέρεται στην προσωπική συντέλεια του καθενός, η οποία είναι κοντά· η δε προκείμενη αναφέρεται στην καθολική. Διότι αυτή θα κάνει την οικουμένη έρημο, λόγω του ότι προστίθεται το εξής: «Και οι αστέρες του ουρανού και ο Ωρίων δεν θα δώσουν φως». Ίσως δε, κυρίως εκείνη να ονομάζεται ημέρα, εξαιτίας του ενιαίου της καταστάσεως· διότι δεν διακόπτεται από τη νύχτα, ούτε την περιορίζει το εσπέρας. Και λόγω του ότι φανερώνονται σε αυτήν τα κρυπτά του σκότους, εκείνη κυρίως προσαγορεύεται ημέρα.

Νύχτα είναι αυτός ο βίος, μέσα στον οποίο έχουν συγκαλυφθεί τα έργα της ντροπής, γι' αυτό και λέει: «Η νύχτα προχώρησε, και η ημέρα πλησίασε». Εκείνη δε η ημέρα ονομάζεται και ανίατη, επειδή είναι ημέρα θυμού και οργής, κατά την οποία δεν είναι δυνατόν να εξιλεωθεί κανείς, ούτε να θεραπεύσει τους πόνους που θα επιβληθούν κατ' αυτήν. Ας μην αναβάλλουμε, λοιπόν, για εκείνη την ημέρα τις εξομολογήσεις μας, αλλά ας κατανοήσουμε την οικονομία της Γραφής, η οποία επιθυμεί να γεννήσει τον φόβο του Θεού και να διαπαιδαγωγήσει τους αναγνώστες ώστε να εργάζονται όσο είναι ημέρα: «Έρχεται νύχτα, οπότε κανείς πλέον δεν μπορεί να εργαστεί». Εκείνος που πορεύεται στο φως των εντολών του Χριστού, βρίσκεται στην ημέρα· ενώ εκείνος που έχει παραδοθεί στο αιώνιο σκοτάδι, θα βρεθεί στη νύχτα. Σε εκείνη τη νύχτα δεν υπάρχει πλέον έργο, ούτε πλέον εξομολόγηση· αλλά τα μεν χέρια και τα πόδια θα είναι δεμένα με τα δεσμά των ιδίων των αμαρτημάτων: «Διότι, αφού τον δέσετε χειροπόδαρα, ρίξτε τον στο απώτερο σκοτάδι».

Διότι το πρόσωπο όσων χάνουν το θάρρος τους συνηθίζει κάπως να μαυρίζει, ώστε να μη φαίνεται ότι είναι τίποτα άλλο παρά στάχτη και υπόλειμμα σβησμένης στάχτης. <Διότι ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αγιάτρευτη, γεμάτη θυμό και οργή, για να κάνει όλη την οικουμένη έρημη και να εξολοθρεύσει από αυτήν τους αμαρτωλούς. Διότι τα αστέρια του ουρανού, και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους· και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος καθώς ανατέλλει, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Και θα προστάξω συμφορές για όλη την οικουμένη, και θα τιμωρήσω τους ασεβείς για τις αμαρτίες τους· και θα καταστρέψω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπερηφάνεια των αλαζόνων.> Ξεκάθαρα μέσα από αυτά προσπαθεί να διδάξει ποια είναι η αιτία που οι άρχοντες συμμετέχουν από κοινού στη συμφορά και μεταβάλλουν το πρόσωπό τους σαν από φλόγα. Επειδή, δηλαδή, προφήτευαν, όπως είπα, σύμφωνα με τις επιθυμίες τους για τους εαυτούς τους και για όλους τους Βαβυλώνιους, αλλά διαψεύστηκαν οι ελπίδες τους· γι' αυτό ακριβώς, λέει, θα είναι γεμάτοι κατήφεια. Διότι έφτασε σε αυτούς αγιάτρευτη ημέρα, την οποία επιφέρει ο Κύριος των πάντων· και ημέρα πάλι ονομάζει τον καιρό κατά τον οποίο εκδηλώθηκε η θεία και αδυσώπητη οργή, ώστε να γίνει η γη των Χαλδαίων έρημη και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν.

Όλοι λοιπόν, όπως είπα, οι θεοφόροι, με πόνο και δάκρυα κράζουν, προμηνύοντας τη θλίψη εκείνης της ημέρας. Για αυτήν την ημέρα έλεγε ο προφήτης Ησαΐας: «Ιδού, ο Κύριος έρχεται για να καταστρέψει όλη τη γη και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν». Και πάλι ο ίδιος Προφήτης λέει: «Ιδού, ο Κύριος έρχεται, και ο μισθός του μαζί του, και το έργο του καθενός ενώπιόν του». Άλλος Προφήτης φωνάζει, λέγοντας: «Ιδού, ο Κύριος έρχεται, και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του, ή ποιος θα σταθεί όρθιος κατά την εμφάνισή του;» Έτερος δε Προφήτης ανακράζει, λέγοντας: «Κύριε, άκουσα το άγγελμά σου και φοβήθηκα, και εισήλθε τρόμος στα οστά μου». Άλλος φωνάζει εκ προσώπου του Κυρίου, λέγοντας: «Σε ημέρα εκδικήσεως θα ανταποδώσω, και δεν υπάρχει κανείς που θα γλιτώσει από τα χέρια μου».

Γι' αυτό λέει: «θρηνήστε γοερά, τα γλυπτά· διότι πλησιάζει η ημέρα του Κυρίου, και θα έλθει συντριβή από τον Θεό»· διότι δεν έχουν επέλθει ακόμη, λέει, τα απειλούμενα δεινά, αλλά πρόκειται να συμβούν από στιγμή σε στιγμή. Γι' αυτό, προλαβαίνοντας, με κλαυθμό, με θρήνο και με γοερές κραυγές εξιλεώστε τα δικά σας κακά· διότι πρόκειται να επέλθει η προαναγγελθείσα ημέρα της οργής του Θεού, κατά την οποία «κάθε χέρι θα παραλύσει, και κάθε ψυχή ανθρώπου θα δειλιάσει· και θα ταραχθούν οι πρέσβεις, και θα τους καταλάβουν πόνοι σαν της γυναίκας που γεννά· και θα θρηνούν ο ένας μαζί με τον άλλον, θα περιέλθουν σε έκσταση και το πρόσωπό τους θα μεταβληθεί σαν φλόγα». Ως «πρέσβεις» δε ονομάζει εδώ τους προστάτες των αθεϊστικών λόγων και εκείνους που πρεσβεύουν υπέρ της ειδωλολατρικής πλάνης, καθώς και τους διδασκάλους των άθεων και ασεβών δογμάτων, τους οποίους θα καταδιώξουν όλα όσα απαριθμήθηκαν. Είναι ίδιον όσων ντροπιάζονται και περιπίπτουν σε απροσδόκητα δεινά το «να αλλάζουν το χρώμα του προσώπου». Στα οποία προσθέτει: «Ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου, με μήνι θυμού και οργής, για να καταστήσει ολόκληρη την οικουμένη έρημη και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν».

Γι' αυτό τα προλεχθέντα έκαναν μνεία 〈της οικουμένης〉 με διάφορους τρόπους, λέγοντας άλλοτε μεν: «ο Κύριος και οι οπλομάχοι του για να καταστρέψουν 〈όλη την οικουμένη〉», και άλλοτε: «διότι ιδού έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη, γεμάτη θυμό και οργή, για να καταστήσει 〈την οικουμένη〉 έρημη», και πάλι: 〈και θα προστάξω κακά σε όλη την οικουμένη〉, στα οποία η προφητεία δεν μνημόνευσε ούτε μία φορά τη Βαβυλώνα, αλλά προβάλλει μια καθολική διδασκαλία περί ‹της δικαιοκρισίας του Θεού›, για την οποία προσθέτει και τα εξής λέγοντας: 〈〈και θα εξολοθρεύσω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπεροψία των υπερηφάνων〉.〉 ⌜Γιατί άραγε κάνει μνεία μόνο των Βαβυλωνίων, σαν με τόση επιμονή, και όχι άλλων εθνών, όπως των ημίθεων Γαλατών ή των Σπανών; Διότι, λέγει, κανένας άλλος εκείνο τον καιρό δεν ενοχλούσε το έθνος των Ιουδαίων παρά οι προαναφερθέντες, οι οποίοι συνεχώς ξεσηκώνονταν εναντίον τους· και πότε κυρίευαν την Ιερουσαλήμ, πότε λεηλατούσαν τη χώρα τους. Γι' αυτό ο λόγος αναγκαστικά δίδασκε στους πολιορκούμενους αυτά που επρόκειτο να συμβούν σε εκείνους που τους πολιορκούσαν.⌝ Αφού ανέλυσε τα προλεχθέντα περί της καθολικής κρίσης του Θεού, ο λόγος προσθέτει επιπλέον και αυτά, διδάσκοντας όσα πρόκειται να συμβούν στους ασεβείς σε όλη την οικουμένη και όσα θα επέλθουν σε εκείνους που κυβέρνησαν τα έθνη με αθεΐα και τυραννία.

Εκεί υπάρχει μεγάλη άβυσσος από φοβερότατη φλόγα. Διότι παντού μπορεί κανείς να δει φωτιά να περιτρέχει, όμοια με κάποιο άγριο θηρίο. Αν δηλαδή εδώ αυτή η αισθητή και υλική φωτιά, σαν θηρίο που ξεπήδησε από το καμίνι, όρμησε πάνω σε αυτούς που κάθονταν απέξω, τι δεν θα προκαλέσει εκείνη η φωτιά σε όσους πέσουν μέσα της; Άκουσε τι λέγουν οι προφήτες για την ημέρα εκείνη: «Η ημέρα του Κυρίου έρχεται ανίατη, γεμάτη θυμό και οργή». Διότι δεν θα υπάρχει κανείς να συμπαρασταθεί, κανείς για να διασώσει· πουθενά δεν θα βρίσκεται το ήμερο και γαληνό πρόσωπο του Χριστού. Αλλά όπως ακριβώς όσοι εργάζονται στα μεταλλεία παραδίδονται σε κάποιους σκληρούς ανθρώπους, και δεν βλέπουν κανέναν από τους οικείους τους παρά μόνο τους επιστάτες, έτσι ακριβώς θα συμβεί και τότε· μάλλον όμως όχι έτσι, αλλά πολύ χειρότερα. Εδώ βέβαια είναι δυνατόν και να πλησιάσει κανείς και να παρακαλέσει τον βασιλιά, και να ελευθερώσει τον καταδικασμένο· εκεί όμως όχι πλέον· διότι δεν επιτρέπεται· αντίθετα παραμένουν κατακαιγόμενοι, και υφίστανται τόση οδύνη, όση είναι αδύνατον ακόμη και να εκφραστεί με λόγια. Διότι, εάν κανένας λόγος δεν μπορεί να περιγράψει τους δριμείς πόνους όσων καίγονται εδώ, πολύ περισσότερο δεν μπορεί να περιγράψει τους πόνους αυτών που τα πάσχουν αυτά εκεί.

Και τι θα μπορούσε να είναι πιο αξιοθρήνητο από αυτή την ψυχή; Αυτός λοιπόν ο Βασιλιάς δεν έρχεται για να κρίνει τη γη έχοντας ζευγάρι λευκών ημιόνων, ούτε χρυσό όχημα, ούτε φορώντας πορφύρα και διάδημα. Αλλά πώς; Άκουσε τους προφήτες που φωνάζουν και λέγουν, στο μέτρο που είναι δυνατόν να εκφραστεί από ανθρώπους· διότι ο μεν ένας λέει: «Ο Θεός, ο Θεός μας, θα έλθει φανερά και δεν θα σιωπήσει· φωτιά θα καίει μπροστά του, και γύρω του σφοδρή καταιγίδα· θα προσκαλέσει τον ουρανό άνω και τη γη, για να κρίνει τον λαό του». Ο δε Ησαΐας μας παρουσιάζει και την ίδια την κόλαση, λέγοντας τα εξής: «Ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη, γεμάτη θυμό και οργή, για να καταστήσει όλη την οικουμένη έρημη, και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν. Διότι τα άστρα του ουρανού και ο Ωρίωνας και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος κατά την ανατολή του και η σελήνη δεν θα δώσει το φέγγος της. Και θα επιφέρω συμφορές σε όλη την οικουμένη και θα τιμωρήσω τους ασεβείς για τις αμαρτίες τους· και θα αφανίσω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπεροψία των υπερηφάνων, και εκείνοι που θα εναπομείνουν θα είναι πιο πολύτιμοι και από το καθαρό χρυσάφι, και ο άνθρωπος θα είναι πιο πολύτιμος και από τον λίθο του Σουφίρ. Διότι ο ουρανός θα σαλευτεί και η γη θα σειστεί από τα θεμέλιά της, εξαιτίας του θυμού της οργής του Κυρίου Σαβαώθ, κατά την ημέρα που θα επέλθει ο θυμός του».

Και η δύναμή τους θα γίνει σαν εύφλεκτο στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς. Και θα κατακαούν οι άνομοι μαζί με τους αμαρτωλούς, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει.» «Η πόλη των ασεβών δεν πρόκειται ποτέ να ανοικοδομηθεί.» «Θα επιφέρω στην οικουμένη συμφορές, και στους ασεβείς τις συνέπειες των αμαρτιών τους.» «Δεν πρόκειται να παραμείνει ποτέ στους αιώνες το πονηρό σπέρμα.» «Ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου με θυμό και οργή, για να μετατρέψει όλη την οικουμένη σε έρημο, και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν.» «Η γη των ασεβών θα καταπέσει.» «Τρόμος θα καταλάβει τους ασεβείς.» «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου.» «Δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς, λέει ο Κύριος.» «Εάν απομακρυνθείς από εμένα, τι περισσότερο θα έχεις, είπε ο Κύριος.» «Ο άνομος που θυσιάζει μοσχάρι, είναι σαν να σκοτώνει σκύλο· και εκείνος που προσφέρει σιμιγδάλι, είναι σαν να προσφέρει αίμα χοίρων.» «Αλίμονο στον άνομο, συμφορές θα του ανταποδοθούν σύμφωνα με τα έργα των χεριών του.» «Ο πλούτος των ασεβών θα γίνει σαν τη σκόνη από τον τροχό, και σαν το χνούδι που παρασύρεται από τον αέρα.» «Και αυτό θα συμβεί σε μια στιγμή.» «Και ο πλούτος των εθνών θα είναι σαν κάποιον που βλέπει όνειρο στον ύπνο του, και θα είναι σαν αυτούς που στον ύπνο τους πεινούν και τρώνε, αλλά όταν ξυπνήσουν το όνειρό τους αποδεικνύεται μάταιο· και όπως ακριβώς ο διψασμένος βλέπει όνειρο όμοια με τον πεινασμένο, και όταν ξυπνήσει εξακολουθεί να διψά, και η ψυχή του ήλπισε μάταια, έτσι ακριβώς θα είναι ο πλούτος όλων των εθνών.» «

Εισέλθετε, πατήστε, διότι είναι γεμάτο το πατητήρι· ξεχειλίζουν οι στέρνες, διότι επληθύνθηκαν τα κακά τους. Ήχοι αντήχησαν στην κοιλάδα της δίκης· ο ήλιος και η σελήνη θα σκοτεινιάσουν, και τα άστρα δεν θα δώσουν το φως τους· ο δε Κύριος θα ανακράξει από τη Σιών, και από την Ιερουσαλήμ θα εκπέμψει τη φωνή του, και θα σεισθούν ο ουρανός και η γη.» «Δείξτε ευλάβεια και φόβο ενώπιον του Κυρίου, διότι πλησιάζει η ημέρα του Κυρίου. Ο Κύριος ετοίμασε τη θυσία του, αγίασε τους προσκεκλημένους του. Πλησιάζει η μεγάλη ημέρα του Κυρίου, είναι κοντά και έρχεται πάρα πολύ γρήγορα. Η φωνή της ημέρας του Κυρίου έχει οριστεί να είναι πικρή και σκληρή· ημέρα οργής, η ημέρα εκείνη είναι ημέρα θλίψης και στενοχώριας, και αφανισμού· ημέρα σκότους και γνόφου.» «Ιδού, έρχεται, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας· και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του; Διότι αυτός εισέρχεται σαν φωτιά στο χωνευτήρι, και σαν το καθαριστικό βότανο εκείνων που πλένουν· και θα καθίσει για να χωνεύσει και να καθαρίσει όπως το ασήμι.» «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον Ηλία τον Θεσβίτη, προτού έλθει η ημέρα του Κυρίου η μεγάλη και επιφανής.» «Τώρα εισέλθετε στους βράχους, και κρυφτείτε στη γη από τον φόβο του προσώπου του Κυρίου, και από τη δόξα της ισχύος του, όταν θα εγερθεί για να συντρίψει τη γη.» «Ιδού, έρχεται η αδυσώπητη ημέρα του Κυρίου, με θυμό και οργή, για να καταστήσει όλη την οικουμένη έρημη και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν.

Αυτά, άλλωστε, και οι προφήτες πριν από πολλά χρόνια, καταυγαζόμενοι από τη χάρη του Πνεύματος, τα εξήγγειλαν σαφέστατα. Διότι λέει ο Ησαΐας: Εγώ γνωρίζω τα έργα τους και τους λογισμούς τους και θα τους τα ανταποδώσω· ιδού, έρχομαι να συνάξω όλα τα έθνη και τις γλώσσες, και θα έρθουν, και θα δουν τη δόξα μου. Και θα υπάρξει νέος ουρανός και νέα γη, τα οποία εγώ δημιουργώ ενώπιόν μου· και θα έρθει κάθε σάρκα για να προσκυνήσει ενώπιόν μου, λέγει ο Κύριος, και θα εξέλθουν, και θα δουν τα πτώματα των ανθρώπων που παρέβησαν το θέλημά μου· διότι το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει, και το πυρ τους δεν θα σβήσει, και θα αποτελούν θέαμα για κάθε σάρκα. Και πάλι για την ημέρα εκείνη λέει: Και θα τυλιχθεί ο ουρανός σαν βιβλίο, και όλα τα άστρα θα πέσουν σαν τα φύλλα από το κλήμα· διότι ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη, γεμάτη θυμό και οργή, για να κάνει όλη την οικουμένη έρημη και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν· διότι οι αστέρες του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος καθώς ανατέλλει, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της· και θα καταστρέψω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπερηφάνεια των αλαζόνων.

Καλή είναι η οργή, αλλά όταν στρέφεται κατά των παθών και των δαιμόνων, εναντίον των οποίων έχει δοθεί από τον Θεό να συνοδεύει τη φύση μας, ώστε να μην τη βρει ο πονηρός απλοϊκή και εντελώς απαθή ως προς την οργή και την καταβάλει ολοκληρωτικά. Διότι η οργή και ο θυμός, στον κατάλληλο καιρό, είναι χρησιμότατα, όταν στρέφονται κατά των δαιμόνων και των αλλοφύλων και όταν είναι υπέρ της πίστεως, όπως λέει και το «Κύριε, μην με ελέγξεις με τον θυμό σου, ούτε να με παιδεύσεις με την οργή σου» και το «εξαπέστειλε σε αυτούς θυμό και οργή» και τα εξής, και ότι «έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη από θυμό και οργή, για να κάνει όλη την οικουμένη έρημη και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν». Βέβαια, δεν θα τα κάνει αυτά επειδή θα έχει νικηθεί από τον θυμό και την οργή, αλλά με δίκαιη κρίση θα καθαρίσει την οικουμένη από τους αμαρτωλούς ανθρώπους, επειδή πρόκειται να κατοικήσει σε αυτήν η δικαιοσύνη.

Τι λέει όμως και ο Ησαΐας για μια τέτοια ημέρα; «Διότι έρχεται η ημέρα», λέει, «του Κυρίου Σαβαώθ εναντίον κάθε υβριστή και υπερήφανου και εναντίον κάθε υψηλού και μετέωρου, και θα ταπεινωθούν», και όλα τα υψηλά και μετέωρα δεν θα υπολογιστούν ως τίποτα, «και θα ταπεινωθεί κάθε άνθρωπος, και θα καταπέσει η έπαρση των ανθρώπων, και μόνο ο Κύριος θα υψωθεί εκείνη την ημέρα». Και πάλι λέει: «Ιδού έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη από θυμό και οργή, για να κάνει όλη την οικουμένη έρημο και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν. Διότι τα αστέρια του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος καθώς ανατέλλει, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Και θα επιφέρω συμφορές σε όλη την οικουμένη και θα τιμωρήσω τους ασεβείς για τις αμαρτίες τους· και θα εξολοθρεύσω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπεροψία των υπερηφάνων. Και αυτοί που θα εναπομείνουν θα είναι πιο πολύτιμοι από το καθαρό χρυσάφι, και ο άνθρωπος θα είναι πιο πολύτιμος από τον λίθο του Σουφίρ. Διότι ο ουρανός θα σαλευθεί, και η γη θα σειστεί από τα θεμέλιά της εξαιτίας του θυμού της οργής του Κυρίου Σαβαώθ την ημέρα που θα επέλθει ο θυμός Του».

Θα έλθει μεν, όχι όμως για να δείξει φιλανθρωπία, αλλά για να ζητήσει ευθύνες για τα πεπραγμένα, αλλά χρησιμοποιώντας αυστηρότητα, αλλά απευθύνοντας εκείνη τη φρικώδη και αμείλικτη φωνή προς τους αμαρτωλούς: φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο πυρ το εξώτερον. Θα έλθει, αλλά για να κρίνει, σε ημέρα φοβερή. Διότι είναι κοντά, λέει ο προφήτης, η ημέρα του Κυρίου η μεγάλη και πάρα πολύ σκληρή· η φωνή της ημέρας του Κυρίου έχει οριστεί πικρή· δυνατή ημέρα οργής η ημέρα εκείνη, ημέρα θλίψεως και ανάγκης, ημέρα καταστροφής και αφανισμού, ημέρα σκότους και γνόφου, ημέρα νεφέλης και ομίχλης, ημέρα σάλπιγγας και κραυγής, κατά την οποία, λέει ο Κύριος, θα καταστήσω την οικουμένη έρημη και θα εξολοθρεύσω τους αμαρτωλούς από αυτήν, και τα άστρα του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους· διότι θα επιφέρω, λέει, συμφορές σε όλη την οικουμένη και στους ασεβείς για τις αμαρτίες τους, και θα εξολοθρεύσω την ύβρη των ανόμων και θα ταπεινώσω την αλαζονεία των υπερηφάνων.