Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 16:11

Γι' αυτό τα σπλάχνα μου θα ηχήσουν για τον Μωάβ σαν κιθάρα, και τα σωθικά μου σαν το τείχος που εγκαινίασες, και τούτο θα γίνει για να ντροπιαστείς. Και κοπίασε ο Μωάβ στους βωμούς και θα εισέλθει στα χειροποίητα είδωλά του για να προσευχηθεί, αλλά δεν θα μπορέσει να τον λυτρώσει. —Αυτός είναι ο λόγος που ελάλησε ο Κύριος για τον Μωάβ, τότε που μίλησε.

Η κοιλία λοιπόν του Προφήτη για τον Μωάβ θα ηχήσει σαν κιθάρα, δηλαδή αρμονικά και μουσικά θα παραγάγει έναν εύρυθμο ήχο, χάρη στην τέχνη εκείνου που την κρούει επιδέξια. Ονομάζει δε κοιλία, αυτό που αλλού ο Ψαλμωδός έχει ονομάσει «τα εντός»· διότι λέγει: «Ας ευλογεί η ψυχή μου τον Κύριο, και όλα τα εντός μου το άγιο όνομά Του». Διότι ποιος προστάζει τα εσωτερικά του να ευλογούν το όνομα του Κυρίου, παρά εκείνος που απευθύνεται στη φύση των διαλογισμών που εξέρχονται από μέσα του; Αυτών των διαλογισμών υπάρχουν δύο κατηγορίες· διότι οι μεν τυγχάνουν μοχθηροί: φόνοι, μοιχείες, κλοπές, ψευδομαρτυρίες και πονηρός οφθαλμός· οι δε είναι αγαθοί και σωτήριοι: φιλανθρωπία, σωφροσύνη, το κοινωνικό και εύφημο, και οι κατά Θεόν μαρτυρίες, και ο καθαρός οφθαλμός, και τα παρόμοια με αυτά. Σε όποιον, λοιπόν, όλα τα εσωτερικά έχουν ρυθμιστεί ορθά ώστε να είναι έτοιμα να ευλογούν το άγιο όνομα του Θεού, αυτός καλώς συμπαραλαμβάνει την εσωτερική του διάθεση προς την ευχαριστία του Θεού.

Και ο Ησαΐας, λοιπόν, είχε τα εντός του σαν τείχος, το οποίο εγκαινίασε ο Θεός. Διότι έτσι είχε κατασκευαστεί από τη χάρη του Λόγου που βρισκόταν μέσα του, η οποία ανακαίνιζε τον έσω άνθρωπο· και οι διαλογισμοί του ήταν σαν ένα ακαθαίρετο τείχος, ώστε να μην επιτρέπει καμία παρείσδυση στους πονηρούς λογισμούς, ούτε στους εχθρούς που τον πολιορκούσαν με σκοπό τη βλάβη. —Είναι καλό, επομένως, αφού κατανοήσουμε αυτά, να επιδείξουμε τον ίδιο ζήλο και να πούμε ομοίως με τον Προφήτη το: «Η κοιλία μου θα ηχήσει σαν κιθάρα, και τα εντός μου σαν τείχος το οποίο εγκαινίασας».

Και πράγματι έλεγε ο Σωτήρας όταν προανήγγειλε αυτά που επρόκειτο να της συμβούν, ότι θα κυκλωθεί από στρατόπεδα· και η συμφορά θα βρει κυρίως αυτές που γεννούν και αυτές που εγκυμονούν εκείνες τις ημέρες. <Γι' αυτό η κοιλιά μου για τον Μωάβ σαν κιθάρα θα ηχήσει, και τα σπλάχνα μου σαν τείχος, που εγκαινίασας.> Αφού αφαιρεθούν, λέει, η αγαλλίαση και η ευφροσύνη από τα αμπέλια σου, και κανείς δεν θα ευφραίνεται σε αυτά, και αφού συμβεί το ένα και το άλλο, τα σπλάχνα μου θα γίνουν και κιθάρα και ωδή και μέλος για σένα. Διότι εξαγγέλλω τα δικά σου πάθη, και κάνω διαβόητη τη συμφορά που σου επιβλήθηκε. Και θα αναφωνήσω σαν κάποια εύρυθμη λύρα, και θα ηχήσω τόσο δυνατά, και θα κάνω την ωδή να ακουστεί τόσο πολύ, σαν τείχος που εγκαινίασας.

Ο Σύμμαχος έκανε μια σαφέστερη ερμηνεία αυτών, αποδίδοντάς τα με τον εξής τρόπο: 〈Ακούσαμε την υπερηφάνεια του Μωάβ, είναι υπερβολικά υπερήφανος, σύμφωνα με την έπαρση και την υπερηφάνειά του. Και η οργή του είναι μεγάλη, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο με τους βραχίονές του. Γι' αυτό θα ολολύξει ο Μωάβ, και για τον Μωάβ όλοι θα θρηνήσουν· σε αυτούς που ευφραίνονταν μέσα στο πλίνθινο τείχος βρέθηκαν πληγές. Διότι τα κλήματα της Εσεβών ερημώθηκαν, και το αμπέλι της Σαβαμά· οι άρχοντες των εθνών έκοψαν τις παραφυάδες της· έφτασαν μέχρι την Ιαζήρ, περιπλανήθηκαν στην έρημο· οι βλαστοί της αφέθηκαν να διαβούν τη θάλασσα. Γι' αυτό θα κλάψω με κλαυθμό για την Ιαζήρ, για το αμπέλι της Σαβαμά· θα σε ποτίσω με τα δάκρυά μου, Εσεβών και Ελεάλη, διότι πάνω στην οπώρα σου και πάνω στον θερισμό σου έπεσε καταπάτηση. Και αφαιρέθηκε η ευφροσύνη και η χαρά από τον Κάρμηλό σου, και στους αμπελώνες δεν θα αγαλλιάσουν ούτε θα πιουν κρασί, στα πατητήρια δεν θα πατήσει αυτός που πατάει, έπαυσα την κίνηση αυτών που πατούν. Γι' αυτό τα σπλάχνα μου για τον Μωάβ θα ηχήσουν σαν ψαλτήρι, και τα εσώψυχά μου για το πλίνθινο τείχος. Και θα συμβεί, όταν φανεί ότι ο Μωάβ κοπίασε στα υψώματα και θα εισέλθει στο αγιαστήριό του για να προσευχηθεί, δεν θα μπορέσει να καταφέρει τίποτα. Αυτός είναι ο λόγος που είπε ο Κύριος για τον Μωάβ. Και τώρα είπε: Μέσα σε τρία χρόνια, σαν τον χρόνο του μισθωτού, θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ μαζί με όλο το μεγάλο πλήθος, και ό,τι περισσέψει θα είναι λίγο, βραχύ και όχι πολύ〉.

Το δε αίτιο του «κλαυθμού» το διδάσκει λέγοντας: «διότι επάνω στην οπώρα σου και επάνω στον θερισμό σου έπεσε καταπάτηση». Υποδηλώνει δε μέσω της «οπώρας» και του «θερισμού» και μέσω της «αμπέλου» που πολλάκις ονομάστηκε, το ευθαλές και ακμαίο και το τρυφερό και ωραίο της ζωής εκείνων που υποδηλώνονται, στην οποία ζούσαν σαν μεθυσμένοι, ευφραινόμενοι και εντρυφώντας στις άθεες ασέβειές τους. Γι' αυτό θρηνούσε την απώλειά τους λέγοντας: «δια τούτο η κοιλία μου θα ηχήσει για τον Μωάβ σαν κιθάρα, και τα σπλάγχνα μου τα ανακαίνισες σαν τείχος. Και τούτο θα γίνει για να ντραπείς». Διότι, λέει, τα δικά μου «δάκρυα» και ο δικός μου «κλαυθμός» δεν γίνονται για κανέναν άλλο λόγο παρά «για να ντραπείς». Έπειτα τους προαναγγέλλει τον αφανισμό των νομιζόμενων θεών τους λέγοντας: «ότι εκοπίασε ο Μωάβ στους βωμούς και θα εισέλθει στα χειροποίητα είδωλά του», ή, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «στο αγιαστήριό του, ώστε να προσευχηθεί, και δεν θα μπορέσει να τον λυτρώσει».

Άραγε, και εκείνον που είπε προς τον Θεό «η κοιλία μου θα ηχήσει σαν κιθάρα και τα σπλάχνα μου σαν χάλκινο τείχος που εσύ εγκαινίασες», και εκείνον που είπε «ο νόμος του Θεού βρίσκεται στο μέσο της κοιλίας μου», θα τους αποκαλούσε αυτός «κοιλιόψυχους» ή «κοιλιονόμους», και σε εκείνον που έγραψε «η μνήμη του Θεού ας ενωθεί με την πνοή σου» θα απέδιδε παρόμοιο χαρακτηρισμό, και θα διαβάλει όλους όσους μέσω σωματικών συμβόλων τυπώνουν, ονομάζουν και ιχνηλατούν τα νοερά, θεία και πνευματικά πράγματα; Αλλά εκείνους δεν πρόκειται να τους βλάψει καθόλου με αυτό· ο ίδιος όμως θα παραμείνει έξω από τα ιερά καταπετάσματα και δεν θα είναι σε θέση ούτε καν να ατενίζει τις σκιές της αλήθειας.

Τέτοια λόγια, αδελφέ, ταιριάζει να τα λένε οι αιρετικοί, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι το σώμα είναι πονηρό και πλάσμα του πονηρού. Εμείς όμως θεωρούμε ότι είναι κακό το να βρίσκεται ο νους στα σαρκικά φρονήματα, αλλά δεν είναι κακό το να βρίσκεται μέσα στο σώμα, επειδή ούτε το σώμα είναι πονηρό. Γι' αυτό, μαζί με τον Δαβίδ, καθένας από όσους αφιερώνουν τη ζωή τους στον Θεό, αναβοά προς τον Θεό: «Σε δίψησε η ψυχή μου, πόσες φορές και η σάρκα μου για σένα» και «Η καρδιά μου και η σάρκα μου αγαλλίασαν για τον ζωντανό Θεό» και, μαζί με τον Ησαΐα: «Η κοιλιά μου θα ηχήσει σαν κιθάρα και τα σπλάχνα μου σαν χάλκινο τείχος, το οποίο εγκαινίασες» και «Από τον φόβο σου, Κύριε, λάβαμε στην κοιλιά μας το Πνεύμα της σωτηρίας σου», έχοντας θάρρος στο οποίο, δεν θα πέσουμε, αλλά θα πέσουν όσοι μιλούν από τη γη και διαβάλλουν τα επουράνια ρήματα και τις πολιτείες ως γήινα. Διότι, αν και ο Απόστολος αποκαλεί το σώμα «θάνατο», λέγοντας «ποιος θα με λυτρώσει από το σώμα του θανάτου αυτού;», το εννοεί ως το υλικό και σαρκικό φρόνημα, το οποίο είναι κυριολεκτικά σωματοειδές· γι' αυτό, συγκρίνοντάς το με το πνευματικό και θείο, δικαίως το ονόμασε «σώμα», και όχι απλώς «σώμα», αλλά «θάνατο σώματος», και λίγο πιο πάνω δηλώνει πιο ξεκάθαρα ότι δεν κατηγορεί τη σάρκα, αλλά την αμαρτωλή ορμή που εισήλθε εξαιτίας της παραβάσεως: «Είμαι πουλημένος», λέει, «κάτω από την αμαρτία»· και εκείνος που έχει πουληθεί δεν είναι εκ φύσεως δούλος.

Γι' αυτό τα σπλάχνα μου θα ηχήσουν για τον Μωάβ σαν κιθάρα, και τα εσωτερικά μου σαν τείχος που ανακαίνισες. Και θα γίνει όταν καταντροπιαστείς, ... αυτός είναι ο λόγος τον οποίο ελάλησε ο Κύριος εναντίον του Μωάβ, από τότε που τον ελάλησε. Και τώρα λέγω: Μέσα σε τρία έτη, όμοια με τα έτη του μισθωτού, θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ με όλον του τον άφθονο πλούτο, και θα απομείνει ολιγάριθμος και άδοξος.