Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 16:12

Γι' αυτό τα σπλάχνα μου θα ηχήσουν για τον Μωάβ σαν κιθάρα, και τα σωθικά μου σαν το τείχος που εγκαινίασες, και τούτο θα γίνει για να ντροπιαστείς. Και κοπίασε ο Μωάβ στους βωμούς και θα εισέλθει στα χειροποίητα είδωλά του για να προσευχηθεί, αλλά δεν θα μπορέσει να τον λυτρώσει. —Αυτός είναι ο λόγος που ελάλησε ο Κύριος για τον Μωάβ, τότε που μίλησε.

«Και θα γίνει» λέει «για να σε ντραπεί, διότι κοπίασε ο Μωάβ πάνω στους βωμούς». Ο λόγος απευθύνεται προς τον ίδιο. Τι σημαίνει, λοιπόν, η φράση που φαίνεται να λέγεται με τόλμη, το «Θα γίνει για να σε ντραπεί»; Για τον λόγο αυτόν, λέει, μου χάρισες ισχυρούς εσωτερικούς διαλογισμούς, ώστε εκείνοι που τώρα δεν επιστρέφουν σε σένα, να ντραπούν εσένα μέσω των ελέγχων που τους απευθύνονται, εξαιτίας της δύναμης των λογισμών που μου έχουν δοθεί. —Λείπει, επομένως, η λέξη «αυτούς», προκειμένου να αποδοθεί σωστά το νόημα των ρημάτων: «Και θα γίνει για να σε ντραπούν αυτοί». —Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που στέκονται παραταγμένοι απέναντι στους πολέμους, όσο φαίνεται πως είναι ισοδύναμοι, δεν τρέπονται σε φυγή ούτε υποχωρούν, όταν όμως το ένα μέρος υπερισχύσει, τότε τρέπονται σε φυγή, —έτσι και η ψυχή που έχει παραταχθεί με αναίδεια στέκεται ανυποχώρητη, χωρίς να ντρέπεται, όταν όμως ελεγχθεί από έναν λόγο που την πλήττει βαθιά, τρέπεται σε αισχύνη. Και επειδή η τροπή αυτή συντελείται στο κρυπτό μέρος του ανθρώπου, ονομάστηκε «εντροπή». —Γι' αυτό, λοιπόν, θα ηχήσει η κοιλία, και τα εσωτερικά σπλάχνα θα είναι σαν το τείχος που εγκαινίασε ο Θεός του Προφήτη, προκειμένου να μεταστραφούν και να ντραπούν, ώστε να αισθανθούν σεβασμό για τον Θεό αυτοί που προηγουμένως δεν γνώριζαν την ωφέλιμη αυτή αισχύνη.

Διότι κοπίασε ο Μωάβ στους βωμούς, και θα εισέλθει στα χειροποίητα, ώστε να προσευχηθεί, και δεν θα μπορέσουν να τον ελευθερώσουν. Τον τελικό αφανισμό κάθε ειδωλολατρίας εξαιτίας της επιφανείας του Λόγου προφητεύει τώρα ο Ησαΐας, ότι δηλαδή είναι μάταιοι όλοι οι κόποι για τις κατασκευές των ναών, και ανώφελες οι ελπίδες στα χειροποίητα. Διότι θα προσευχηθούν, λέγει, και δεν θα μπορέσουν να τον ελευθερώσουν. Αυτό έχει πλέον εκπληρωθεί με την έλευση του Χριστού. Διότι οι περίφημοι ναοί στέκονται πια σαν έρημοι βράχοι· και δεν υπάρχουν πλέον οι απάτες των δαιμόνων, αφού η αντίπαλη δύναμη έχει εκδιωχθεί διά του μυστηρίου του σταυρού, το οποίο έχει κηρυχθεί σε ολόκληρη την οικουμένη.

Τα σπλάχνα μου, λοιπόν, λέει, θα ηχήσουν για τις συμφορές σου σαν κιθάρα, και έτσι θα κάνω ξακουστό το πάθος σου· όπως βέβαια κατακρημνίστηκε το τείχος σου, το οποίο μεν ανακαίνισες, αλλά χωρίς κανένα όφελος. Διότι, καθώς το τείχος έπεσε από μόνο του, το συμβάν δεν έμεινε άγνωστο σε κανέναν από αυτούς που βρίσκονταν σε όλη τη χώρα των Μωαβιτών, ή και σε άλλες πόλεις και χώρες. <Και θα συμβεί, όταν θα ντροπιαστείς, διότι ο Μωάβ κοπίασε στους βωμούς, και θα εισέλθει στα χειροποίητα ιερά του για να προσευχηθεί, και δεν θα μπορέσει να τον λυτρώσει.> Και τι επιπλέον, λέει, θα συμβεί πάλι, το οποίο θα σου προκαλέσει αίσχος και ντροπή; Διότι θα υποστείς μάταιους κόπους, γεμίζοντας μεν με αίματα τους βωμούς σου, και προσφέροντας ακατάπαυστα θυσίες, και απευθύνοντας ικεσίες στα χειροποίητα είδωλα. Και δεν θα επιτύχεις τίποτε προς ωφέλεια και σωτηρία. Διότι δεν θα μπορέσουν να σε απαλλάξουν από τα επαπειλούμενα δεινά.

Αυτά ακριβώς εκπληρώθηκαν κατά λέξη «στο δέκατο τέταρτο έτος της βασιλείας του Εζεκία», κατά το οποίο ο βασιλιάς των Ασσυρίων, έχοντας επιτεθεί στην Ιουδαία, καθυπέταξε μεν τις άλλες πόλεις, αφού όμως εξεστράτευσε κατά της Ιερουσαλήμ, επέστρεψε άπρακτος. Υπερηφανεύονταν πολύ για τους θεούς τους οι κάτοικοι της Μωάβ, και γελούσαν και χλεύαζαν τον Θεό του Ισραήλ· για τον λόγο αυτόν, ο προφητικός λόγος εξέθεσε την προφητεία γι' αυτούς. Γι' αυτό, ξεκινώντας ονομάζει την επικρατούσα σε αυτούς άγνοια του Θεού «νύκτα» και «σκότος», και τους απειλούσε λέγοντας ότι σε αυτήν ακριβώς τη «νύκτα» θα επέλθει σε αυτούς η καταστροφή: «Μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί η Μωαβίτιδα, διότι μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί το τείχος της Μωαβίτιδας». Έπειτα, στη συνέχεια, σχετικά με τον τόπο όπου ήταν στημένη η ειδωλολατρία τους, προσθέτει: «διότι θα καταστραφεί και η Δηβών· εκεί όπου είναι ο βωμός σας, εκεί θα ανεβείτε για να κλάψετε». Και στο τέλος της προφητείας πάλι αναφέρει τους ίδιους βωμούς λέγοντας: «επειδή κοπίασε η Μωάβ στους βωμούς, και θα εισέλθει στα χειροποίητα είδωλά της για να προσευχηθεί, και δεν θα μπορέσουν να τη σώσουν». Από αυτά, νομίζω πως καθίσταται σαφής η αιτία του προκειμένου θέματος, το οποίο περιλαμβάνει τον όλεθρο της ειδωλολατρίας των Μωαβιτών, μαζί με την πρόρρηση και άλλων δεινών που επρόκειτο να συμβούν και στην ίδια την πόλη και στις γύρω από αυτήν χώρες, κώμες και πόλεις.

Ο Σύμμαχος έκανε μια σαφέστερη ερμηνεία αυτών, αποδίδοντάς τα με τον εξής τρόπο: 〈Ακούσαμε την υπερηφάνεια του Μωάβ, είναι υπερβολικά υπερήφανος, σύμφωνα με την έπαρση και την υπερηφάνειά του. Και η οργή του είναι μεγάλη, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο με τους βραχίονές του. Γι' αυτό θα ολολύξει ο Μωάβ, και για τον Μωάβ όλοι θα θρηνήσουν· σε αυτούς που ευφραίνονταν μέσα στο πλίνθινο τείχος βρέθηκαν πληγές. Διότι τα κλήματα της Εσεβών ερημώθηκαν, και το αμπέλι της Σαβαμά· οι άρχοντες των εθνών έκοψαν τις παραφυάδες της· έφτασαν μέχρι την Ιαζήρ, περιπλανήθηκαν στην έρημο· οι βλαστοί της αφέθηκαν να διαβούν τη θάλασσα. Γι' αυτό θα κλάψω με κλαυθμό για την Ιαζήρ, για το αμπέλι της Σαβαμά· θα σε ποτίσω με τα δάκρυά μου, Εσεβών και Ελεάλη, διότι πάνω στην οπώρα σου και πάνω στον θερισμό σου έπεσε καταπάτηση. Και αφαιρέθηκε η ευφροσύνη και η χαρά από τον Κάρμηλό σου, και στους αμπελώνες δεν θα αγαλλιάσουν ούτε θα πιουν κρασί, στα πατητήρια δεν θα πατήσει αυτός που πατάει, έπαυσα την κίνηση αυτών που πατούν. Γι' αυτό τα σπλάχνα μου για τον Μωάβ θα ηχήσουν σαν ψαλτήρι, και τα εσώψυχά μου για το πλίνθινο τείχος. Και θα συμβεί, όταν φανεί ότι ο Μωάβ κοπίασε στα υψώματα και θα εισέλθει στο αγιαστήριό του για να προσευχηθεί, δεν θα μπορέσει να καταφέρει τίποτα. Αυτός είναι ο λόγος που είπε ο Κύριος για τον Μωάβ. Και τώρα είπε: Μέσα σε τρία χρόνια, σαν τον χρόνο του μισθωτού, θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ μαζί με όλο το μεγάλο πλήθος, και ό,τι περισσέψει θα είναι λίγο, βραχύ και όχι πολύ〉.

Το ότι ήταν μεγάλη η δύναμη των Μωαβιτών κατά τους χρόνους που προφητεύονταν αυτά, μας έχει ήδη καταστεί σαφές προηγουμένως από την παράθεση των λόγων του προφήτη Ιερεμία, καθώς και το πώς αντιστρατεύονταν την Ιερουσαλήμ και πώς εξευτέλιζαν οι Μωαβίτες τον Ισραήλ, χλευάζοντάς τον ως ανάξιο λόγου και πώς υπερηφανεύονταν για το δικό τους είδωλο. Και η παρούσα προφητεία αυτό παρουσιάζει λέγοντας: «Ακούσαμε την αλαζονεία του Μωάβ, είναι υπερβολικά αλαζόνας, την υπερηφάνεια εξύψωσα», και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «ακούσαμε την υπερηφάνεια του Μωάβ, είναι υπερβολικά υπερήφανος, σύμφωνα με την έπαρσή του και σύμφωνα με την υπερηφάνειά του. Και η οργή του», αλλά «δεν είναι έτσι» λέει και «οι βραχίονές του»· διότι οι πράξεις δεν είναι όμοιες με τους λόγους της υπερηφάνειας, ή σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα: «δεν είναι έτσι η μαντεία σου, δεν είναι έτσι». Επειδή, δηλαδή, υπερηφανεύονταν πολύ για τον θεό τους και για τις μαντείες του, «δεν θα γίνουν έτσι», λέει, όσα μαντεύει ο δαίμονας που βρίσκεται ανάμεσά τους, ούτε είναι αληθινά όσα υπόσχεται μέσω χρησμών σε εκείνους που εξαπατώνται και νομίζουν ότι αυτός είναι θεός· ο επερχόμενος χρόνος, εξάλλου, θα ελέγξει και θα αποδείξει το ψεύδος αυτών ακριβώς των πραγμάτων. Γι' αυτό, προς το τέλος της προφητείας προσθέτει: «Και θα καταλήξει σε ντροπή σου, διότι ο Μωάβ κοπίασε στους βωμούς και θα εισέλθει στα χειροποίητα είδωλά του για να προσευχηθεί, και δεν θα μπορέσει να τον σώσει».

Το δε αίτιο του «κλαυθμού» το διδάσκει λέγοντας: «διότι επάνω στην οπώρα σου και επάνω στον θερισμό σου έπεσε καταπάτηση». Υποδηλώνει δε μέσω της «οπώρας» και του «θερισμού» και μέσω της «αμπέλου» που πολλάκις ονομάστηκε, το ευθαλές και ακμαίο και το τρυφερό και ωραίο της ζωής εκείνων που υποδηλώνονται, στην οποία ζούσαν σαν μεθυσμένοι, ευφραινόμενοι και εντρυφώντας στις άθεες ασέβειές τους. Γι' αυτό θρηνούσε την απώλειά τους λέγοντας: «δια τούτο η κοιλία μου θα ηχήσει για τον Μωάβ σαν κιθάρα, και τα σπλάγχνα μου τα ανακαίνισες σαν τείχος. Και τούτο θα γίνει για να ντραπείς». Διότι, λέει, τα δικά μου «δάκρυα» και ο δικός μου «κλαυθμός» δεν γίνονται για κανέναν άλλο λόγο παρά «για να ντραπείς». Έπειτα τους προαναγγέλλει τον αφανισμό των νομιζόμενων θεών τους λέγοντας: «ότι εκοπίασε ο Μωάβ στους βωμούς και θα εισέλθει στα χειροποίητα είδωλά του», ή, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «στο αγιαστήριό του, ώστε να προσευχηθεί, και δεν θα μπορέσει να τον λυτρώσει».