Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 16:13

Γι' αυτό τα σπλάχνα μου θα ηχήσουν για τον Μωάβ σαν κιθάρα, και τα σωθικά μου σαν το τείχος που εγκαινίασες, και τούτο θα γίνει για να ντροπιαστείς. Και κοπίασε ο Μωάβ στους βωμούς και θα εισέλθει στα χειροποίητα είδωλά του για να προσευχηθεί, αλλά δεν θα μπορέσει να τον λυτρώσει. —Αυτός είναι ο λόγος που ελάλησε ο Κύριος για τον Μωάβ, τότε που μίλησε.

Διότι αυτός είναι ο λόγος τον οποίο ελάλησε ο Κύριος για τον Μωάβ, τότε που τον ελάλησε. Αυτό είναι τρόπον τινά επίλογος όλου του λόγου που κηρύχθηκε εναντίον της Μωαβίτιδος: «Αυτός είναι ο λόγος που ελάλησε ο Κύριος». Διότι είχε μεν προταχθεί η φράση που έχει ως εξής: «Ο λόγος εναντίον της Μωαβίτιδος»· λέγεται δε ως επίλογος για ολόκληρο το τμήμα της περικοπής: «Αυτός είναι ο λόγος που ελάλησε ο Κύριος για τον Μωάβ, τότε που τον ελάλησε». —Τι σημαίνει το «Τότε που τον ελάλησε»;

Καταδεικνύει το σπάνιο της φωνής του Θεού που απευθύνεται προς τους Μωαβίτες. Διότι με τον Ισραήλ συνομιλεί συνεχώς, ενώ προς τα έθνη ως επί το πλείστον σιωπά, επειδή είναι αποξενωμένα από τη δική Του μερίδα. Δεν αποκρύπτει ωστόσο παντελώς τον λόγο Του, αλλά δίδει και σε αυτούς να γευθούν τη φιλανθρωπία Του, ώστε διά της μικρής αυτής πείρας να οδηγηθούν με ζήλο προς την επιθυμία των τέλειων... Επειδή, λοιπόν, σπανίως ομιλεί στους Μωαβίτες, γι' αυτό έχει λεχθεί ότι: Αυτός είναι ο λόγος τον οποίο ελάλησε ο Κύριος, τότε που τον ελάλησε.

Λοιπόν, έστω και αν έχει μιλήσει και παλαιά ο Θεός, λέγει, αλλά και τώρα λέγω, ότι μέσα σε τρία έτη από τα έτη του μισθωτού, δηλαδή του βασιλιά των Ασσυρίων, θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ. Και με αυτά εννοεί είτε τη βασιλεία τους, είτε το μέγεθος των πόλεων και το πλήθος των κατοίκων, είτε ίσως την έμπειρη στον πόλεμο ηλικία.

Ο Σύμμαχος έκανε μια σαφέστερη ερμηνεία αυτών, αποδίδοντάς τα με τον εξής τρόπο: 〈Ακούσαμε την υπερηφάνεια του Μωάβ, είναι υπερβολικά υπερήφανος, σύμφωνα με την έπαρση και την υπερηφάνειά του. Και η οργή του είναι μεγάλη, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο με τους βραχίονές του. Γι' αυτό θα ολολύξει ο Μωάβ, και για τον Μωάβ όλοι θα θρηνήσουν· σε αυτούς που ευφραίνονταν μέσα στο πλίνθινο τείχος βρέθηκαν πληγές. Διότι τα κλήματα της Εσεβών ερημώθηκαν, και το αμπέλι της Σαβαμά· οι άρχοντες των εθνών έκοψαν τις παραφυάδες της· έφτασαν μέχρι την Ιαζήρ, περιπλανήθηκαν στην έρημο· οι βλαστοί της αφέθηκαν να διαβούν τη θάλασσα. Γι' αυτό θα κλάψω με κλαυθμό για την Ιαζήρ, για το αμπέλι της Σαβαμά· θα σε ποτίσω με τα δάκρυά μου, Εσεβών και Ελεάλη, διότι πάνω στην οπώρα σου και πάνω στον θερισμό σου έπεσε καταπάτηση. Και αφαιρέθηκε η ευφροσύνη και η χαρά από τον Κάρμηλό σου, και στους αμπελώνες δεν θα αγαλλιάσουν ούτε θα πιουν κρασί, στα πατητήρια δεν θα πατήσει αυτός που πατάει, έπαυσα την κίνηση αυτών που πατούν. Γι' αυτό τα σπλάχνα μου για τον Μωάβ θα ηχήσουν σαν ψαλτήρι, και τα εσώψυχά μου για το πλίνθινο τείχος. Και θα συμβεί, όταν φανεί ότι ο Μωάβ κοπίασε στα υψώματα και θα εισέλθει στο αγιαστήριό του για να προσευχηθεί, δεν θα μπορέσει να καταφέρει τίποτα. Αυτός είναι ο λόγος που είπε ο Κύριος για τον Μωάβ. Και τώρα είπε: Μέσα σε τρία χρόνια, σαν τον χρόνο του μισθωτού, θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ μαζί με όλο το μεγάλο πλήθος, και ό,τι περισσέψει θα είναι λίγο, βραχύ και όχι πολύ〉.

Και 〈αυτό〉 είναι το τέλος του λόγου του Θεού, 〈τον οποίο ελάλησε για τον Μωάβ〉, με τα οποία θα συνδέσεις τα προηγουμένως λεχθέντα· διότι, όταν επήλθε η ερήμωση των βωμών και η απώλεια των θεών τους, «θα ανορθωθεί με έλεος θρόνος, και θα καθίσει επ' αυτού με αλήθεια στη σκηνή του Δαβίδ αυτός που θα κρίνει με δίκαιη κρίση και θα σπεύδει να αποδώσει δικαιοσύνη». ⌜Αυτά έχουν παρεμβληθεί στη μέση της προφητείας ως σε μυστήρια, καθόσον το Άγιο Πνεύμα έχει ταμιεύσει τη γνώση τους μόνο για εκείνους που πρόκειται να κατανοήσουν και να αξιωθούν τη θεωρία τους.⌝ Αντί δε του: 〈ελάλησε ο Κύριος για τον Μωάβ, όποτε και ελάλησε〉, οι υπόλοιποι ερμηνευτές το απέδωσαν ως 〈ελάλησε ο Κύριος περί του Μωάβ, από τότε και τώρα ελάλησε〉, παρατηρώντας η Γραφή πολύ εύστοχα ότι 〈από τότε〉 μεν 〈ελάλησε, και τώρα〉 ομοίως ο Κύριος 〈λαλεί〉 τα ίδια μέσα από την προφητική ανάγνωση, και ότι αυτά παλαιά μεν προαναγγέλλονταν με λόγια, τώρα δε επιτελούνται και με έργα. ⌜Αντί δε του λόγου που αναφέρεται από τους Εβδομήκοντα: 〈Σε τρία έτη μισθωτού θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ〉, σύμφωνα με την εβραϊκή γλώσσα και σύμφωνα με τους λοιπούς ερμηνευτές, η διαστολή που τέθηκε ενδιάμεσα κατέστησε σαφέστερο το νόημα· διότι, σύμφωνα με τον Ακύλα, έχει ειπωθεί: 〈σε τρία έτη μισθωτού〉, και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈από τότε και τώρα ελάλησε ο Κύριος λέγοντας, Σε τρία έτη όπως επί μισθωτού〉, ενώ σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: 〈από τότε και τώρα ελάλησε ο Κύριος λέγοντας, Σε τρία έτη όπως στα έτη του μισθωτού〉.

Έπειτα, ως νέα αρχή, έχει αναφερθεί από τους υπόλοιπους ερμηνευτές και σύμφωνα με το εβραϊκό κείμενο το εξής: «και θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ μαζί με όλο το μεγάλο πλήθος». Διότι ο σύνδεσμος «και» που παρεμβλήθηκε στο μέσον, παρουσίασε ένα νέο νόημα από το σημείο: «και θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ». Τα δε προηγούμενα υποδήλωναν ότι «μέσα σε τρία χρόνια» όλα όσα προαναφέρθηκαν για τον «Μωάβ, τα ελάλησε ο Κύριος» διά του προφήτη, σαν να τον είχε μισθώσει και απασχολήσει στην υπηρεσία της προφητείας για τα ζητήματα αυτά. Διότι δεν συμβαίνει όπως με εμάς, που συνδέοντας μαζικά ολόκληρο το ανάγνωσμα το διατρέχουμε μονομιάς, έτσι ώστε και ο προφήτης να εξέφερε συνεχόμενα ολόκληρο τον λόγο της προφητείας ως μία ενιαία ακολουθία· αντιθέτως, τον εξέφερε διαιρεμένα και τμηματικά, σε διάφορα χρονικά διαστήματα, έτσι ώστε να συμπληρωθούν συνολικά «τρία χρόνια», κατά τα οποία του ειπώθηκαν τα παραπάνω λόγια. «Ελάλησε», λοιπόν, αυτά ο «Κύριος μέσα σε τρία χρόνια» διά του προφήτη, και η κατάληξη των λόγων του Θεού ήταν η εξής: «και θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ μαζί με όλο το μεγάλο πλήθος, και θα απομείνει ολιγάριθμος και χωρίς τιμή».