Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 16:14

Και τώρα λέγω: μέσα σε τρία έτη (έτη μισθωτού) θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ σε όλο του τον μεγάλο πλούτο, και θα απομείνει ελάχιστος και χωρίς καμία τιμή. Μέσα από αυτά τα λόγια μου φαίνεται ότι καθορίζει τον χρόνο της τιμωρίας για τον Μωάβ, τον οποίο ονόμασε τρία έτη μισθωτού. Επειδή, λοιπόν, σε τρία μέρη διαιρείται ολόκληρη η φύση του χρόνου, θέλοντας να παραστήσει την τελειότητα του χρόνου, είπε τρία έτη. Μέσα σε τρία έτη, λοιπόν, έτη μισθωτού, θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ. —Ο μισθωτός, εξάλλου, κατακρίνεται και στο Ευαγγέλιο από τον Σωτήρα, όταν λέγει: «Ο δε μισθωτός, που δεν είναι ποιμένας και δεν είναι δικά του τα πρόβατα, βλέπει τον λύκο να έρχεται και φεύγει, διότι είναι μισθωτός και δεν νοιάζεται για τα πρόβατα». Επίσης, ο πάροικος και ο μισθωτός του ιερέα δεν επιτρέπεται να φάνε τα άγια, σύμφωνα με τον νόμο.

Εκμίσθωσε, λοιπόν, τον εαυτό του ο Μωάβ, και έγινε μισθωτός. Διότι δεν αγάπησε τον Θεό, αλλά έπραττε αυτό που έπραττε με τη φαντασία των αμοιβών και την ελπίδα του προσωπικού του οφέλους, και όχι από εσωτερική διάθεση για το ίδιο το πραττόμενο. Μέσα σε τρία χρόνια, λοιπόν, σαν τα χρόνια του μισθωτού, θα ατιμαστεί. Όπως, λοιπόν, ο μισθωτός ποιμένας δεν είναι πραγματικός ποιμένας, έτσι και αυτός που κάνει ελεημοσύνη για να δοξαστεί από τους ανθρώπους, έχει ήδη λάβει τον μισθό του και δεν είναι ελεήμων, ούτε κοινωνικός. Και εκείνος που είναι σώφρων από ανθρωπαρέσκεια δεν είναι σώφρων, διότι δεν επιδιώκει την αρετή, αλλά θηρεύει τη δόξα που προέρχεται από αυτήν. Στερημένοι τιμής, επομένως, ενώπιον του Θεού είναι όσοι πράττουν το οτιδήποτε προς επίδειξη.

Επομένως, και ο Μωάβ μέσα σε τρία χρόνια θα ατιμαστεί, δηλαδή σε ολόκληρο το μέτρο του χρόνου· με ατιμία μισθωτού, επειδή το έργο της αρετής δεν προέρχεται από ειλικρινή διάθεση, αλλά είναι γι' αυτόν επίπλαστο. Ατιμάζεται δε «μέσα σε όλον του τον πολύ πλούτο». Διότι, όση περίσσεια υπόληψης απολάμβανε εδώ, τόσος μισθός αισχύνης θα του αποδοθεί μετά την αποκάλυψη των κρυφών μας έργων. Και εκείνος που συγκεντρώνει στα χέρια του πολλή ακαρπία, έχει περισσότερη ύλη για την ατιμία που του επιφέρεται· και όποιος αποκτά θησαυρούς με ψεύτικη γλώσσα, επιδιώκει μάταια πράγματα και θα οδηγηθεί σε παγίδες θανάτου. —Και θα εναπομείνει ολιγοστός και όχι έντιμος. Η εντεύθεν παιδαγωγία αποτελεί ευεργεσία για εκείνους που έχουν συγκροτηθεί πάνω στην κακία.

Επομένως, ο Θεός των όλων έχει μιλήσει για αυτήν. Και τώρα, λέει, μέσω εμού ειπώθηκε αυτός ο λόγος για αυτήν. <Και τώρα λέγω, σε τρία χρόνια, σαν τα χρόνια ενός μισθωτού, θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ, μαζί με όλο τον μεγάλο πλούτο του, και θα απομείνει ολιγάριθμος και χωρίς καμία τιμή.> Ο προφητικός λόγος μάς μεταφέρει και τώρα στην ανάμνηση της ιστορίας. Διότι, αφού αποσχίστηκαν από τα Ιεροσόλυμα οι δέκα φυλές του Ισραήλ και η μισή φυλή του Εφραίμ, κατοίκησαν στη Σαμάρεια· και προσκύνησαν τις χρυσές δαμάλεις, καθώς τους παρακίνησε σε αυτό και τους εξώθησε στην ασέβεια ο Ιεροβοάμ του Ναβάτ. Έπειτα, επινόησαν εκεί και άλλες ψευδείς λατρείες, αναδεικνύοντας ο καθένας ως Θεό αυτό που ο ίδιος νόμιζε.

Λοιπόν, έστω και αν έχει μιλήσει και παλαιά ο Θεός, λέγει, αλλά και τώρα λέγω, ότι μέσα σε τρία έτη από τα έτη του μισθωτού, δηλαδή του βασιλιά των Ασσυρίων, θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ. Και με αυτά εννοεί είτε τη βασιλεία τους, είτε το μέγεθος των πόλεων και το πλήθος των κατοίκων, είτε ίσως την έμπειρη στον πόλεμο ηλικία.

«Θα απομείνει δε, λέει, λιγοστός και περιφρονημένος», δηλαδή θα καταστραφεί στον πόλεμο καθετί που είναι πολύτιμο σε αυτούς· όσοι δε απομείνουν, θα είναι εντελώς λίγοι, καταφρονημένοι, άνανδροι και ανάξιοι λόγου. Φοβερό είναι, λοιπόν, το να πέσει κανείς στα χέρια του ζώντος Θεού· και το να αποτολμά κανείς να συγκρουστεί με τον Παντοδύναμο, πώς να μην αποτελέσει αιτία κάθε συμφοράς; Αντίθετα, σωτήριο είναι να αγαπά κανείς την υποταγή σε Αυτόν, να γνωρίζει μόνο Αυτόν, να απομακρύνεται από τα δίχτυα της πλάνης και να Του λέει με αγαθή διάθεση: «Κύριε, εκτός από Εσένα άλλον δεν γνωρίζουμε, το όνομά Σου επικαλούμαστε».

Ο Σύμμαχος έκανε μια σαφέστερη ερμηνεία αυτών, αποδίδοντάς τα με τον εξής τρόπο: 〈Ακούσαμε την υπερηφάνεια του Μωάβ, είναι υπερβολικά υπερήφανος, σύμφωνα με την έπαρση και την υπερηφάνειά του. Και η οργή του είναι μεγάλη, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο με τους βραχίονές του. Γι' αυτό θα ολολύξει ο Μωάβ, και για τον Μωάβ όλοι θα θρηνήσουν· σε αυτούς που ευφραίνονταν μέσα στο πλίνθινο τείχος βρέθηκαν πληγές. Διότι τα κλήματα της Εσεβών ερημώθηκαν, και το αμπέλι της Σαβαμά· οι άρχοντες των εθνών έκοψαν τις παραφυάδες της· έφτασαν μέχρι την Ιαζήρ, περιπλανήθηκαν στην έρημο· οι βλαστοί της αφέθηκαν να διαβούν τη θάλασσα. Γι' αυτό θα κλάψω με κλαυθμό για την Ιαζήρ, για το αμπέλι της Σαβαμά· θα σε ποτίσω με τα δάκρυά μου, Εσεβών και Ελεάλη, διότι πάνω στην οπώρα σου και πάνω στον θερισμό σου έπεσε καταπάτηση. Και αφαιρέθηκε η ευφροσύνη και η χαρά από τον Κάρμηλό σου, και στους αμπελώνες δεν θα αγαλλιάσουν ούτε θα πιουν κρασί, στα πατητήρια δεν θα πατήσει αυτός που πατάει, έπαυσα την κίνηση αυτών που πατούν. Γι' αυτό τα σπλάχνα μου για τον Μωάβ θα ηχήσουν σαν ψαλτήρι, και τα εσώψυχά μου για το πλίνθινο τείχος. Και θα συμβεί, όταν φανεί ότι ο Μωάβ κοπίασε στα υψώματα και θα εισέλθει στο αγιαστήριό του για να προσευχηθεί, δεν θα μπορέσει να καταφέρει τίποτα. Αυτός είναι ο λόγος που είπε ο Κύριος για τον Μωάβ. Και τώρα είπε: Μέσα σε τρία χρόνια, σαν τον χρόνο του μισθωτού, θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ μαζί με όλο το μεγάλο πλήθος, και ό,τι περισσέψει θα είναι λίγο, βραχύ και όχι πολύ〉.

Και 〈αυτό〉 είναι το τέλος του λόγου του Θεού, 〈τον οποίο ελάλησε για τον Μωάβ〉, με τα οποία θα συνδέσεις τα προηγουμένως λεχθέντα· διότι, όταν επήλθε η ερήμωση των βωμών και η απώλεια των θεών τους, «θα ανορθωθεί με έλεος θρόνος, και θα καθίσει επ' αυτού με αλήθεια στη σκηνή του Δαβίδ αυτός που θα κρίνει με δίκαιη κρίση και θα σπεύδει να αποδώσει δικαιοσύνη». ⌜Αυτά έχουν παρεμβληθεί στη μέση της προφητείας ως σε μυστήρια, καθόσον το Άγιο Πνεύμα έχει ταμιεύσει τη γνώση τους μόνο για εκείνους που πρόκειται να κατανοήσουν και να αξιωθούν τη θεωρία τους.⌝ Αντί δε του: 〈ελάλησε ο Κύριος για τον Μωάβ, όποτε και ελάλησε〉, οι υπόλοιποι ερμηνευτές το απέδωσαν ως 〈ελάλησε ο Κύριος περί του Μωάβ, από τότε και τώρα ελάλησε〉, παρατηρώντας η Γραφή πολύ εύστοχα ότι 〈από τότε〉 μεν 〈ελάλησε, και τώρα〉 ομοίως ο Κύριος 〈λαλεί〉 τα ίδια μέσα από την προφητική ανάγνωση, και ότι αυτά παλαιά μεν προαναγγέλλονταν με λόγια, τώρα δε επιτελούνται και με έργα. ⌜Αντί δε του λόγου που αναφέρεται από τους Εβδομήκοντα: 〈Σε τρία έτη μισθωτού θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ〉, σύμφωνα με την εβραϊκή γλώσσα και σύμφωνα με τους λοιπούς ερμηνευτές, η διαστολή που τέθηκε ενδιάμεσα κατέστησε σαφέστερο το νόημα· διότι, σύμφωνα με τον Ακύλα, έχει ειπωθεί: 〈σε τρία έτη μισθωτού〉, και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈από τότε και τώρα ελάλησε ο Κύριος λέγοντας, Σε τρία έτη όπως επί μισθωτού〉, ενώ σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: 〈από τότε και τώρα ελάλησε ο Κύριος λέγοντας, Σε τρία έτη όπως στα έτη του μισθωτού〉.

Έπειτα, ως νέα αρχή, έχει αναφερθεί από τους υπόλοιπους ερμηνευτές και σύμφωνα με το εβραϊκό κείμενο το εξής: «και θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ μαζί με όλο το μεγάλο πλήθος». Διότι ο σύνδεσμος «και» που παρεμβλήθηκε στο μέσον, παρουσίασε ένα νέο νόημα από το σημείο: «και θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ». Τα δε προηγούμενα υποδήλωναν ότι «μέσα σε τρία χρόνια» όλα όσα προαναφέρθηκαν για τον «Μωάβ, τα ελάλησε ο Κύριος» διά του προφήτη, σαν να τον είχε μισθώσει και απασχολήσει στην υπηρεσία της προφητείας για τα ζητήματα αυτά. Διότι δεν συμβαίνει όπως με εμάς, που συνδέοντας μαζικά ολόκληρο το ανάγνωσμα το διατρέχουμε μονομιάς, έτσι ώστε και ο προφήτης να εξέφερε συνεχόμενα ολόκληρο τον λόγο της προφητείας ως μία ενιαία ακολουθία· αντιθέτως, τον εξέφερε διαιρεμένα και τμηματικά, σε διάφορα χρονικά διαστήματα, έτσι ώστε να συμπληρωθούν συνολικά «τρία χρόνια», κατά τα οποία του ειπώθηκαν τα παραπάνω λόγια. «Ελάλησε», λοιπόν, αυτά ο «Κύριος μέσα σε τρία χρόνια» διά του προφήτη, και η κατάληξη των λόγων του Θεού ήταν η εξής: «και θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ μαζί με όλο το μεγάλο πλήθος, και θα απομείνει ολιγάριθμος και χωρίς τιμή».