Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 16:4

Κεφάλαιο 16. Μήπως είναι έρημος βράχος το όρος της θυγατέρας Σιών; Διότι θα γίνεις σαν τον αρπαγμένο νεοσσό του πτηνού που πετάει· έτσι θα γίνεις, θυγατέρα του Μωάβ. Έπειτα δε, Αρνών, πάρε περισσότερες αποφάσεις. Κάνετε παντοτινή σκέπη πένθους για αυτήν. — Μέσα σε μεσημβρινό σκοτάδι θα τραπούν σε φυγή· τρόμαξαν. Μην παρασυρθείς· θα κατοικήσουν κοντά σου οι φυγάδες του Μωάβ. Θα αποτελέσουν σκέπη για εσάς από το πρόσωπο εκείνου που σας καταδιώκει, διότι καταργήθηκε η συμμαχία σου, και χάθηκε ο άρχοντας που καταπατούσε τη γη. Και θα ανορθωθεί θρόνος με έλεος, και θα καθίσει σε αυτόν με αλήθεια μέσα στη σκηνή του Δαβίδ, κρίνοντας και αναζητώντας το δίκαιο, και σπεύδοντας να αποδώσει δικαιοσύνη.

Θα παροικήσουν κοντά σου οι φυγάδες του Μωάβ. Μετά από αυτά, λέγεται στη θυγατέρα Σιών από τον αγαθό και φιλάνθρωπο Θεό περί των Μωαβιτών που επιστρέφουν και πρόκειται να παροικήσουν σε αυτήν, οι οποίοι παλαιότερα, αφού είχαν απομακρυνθεί από τον Θεό, θα επιστρέψουν τώρα στον δικό τους Δεσπότη: Θα παροικήσουν κοντά σου οι φυγάδες του Μωάβ. Και αυτοί θα βρουν σκέπη, λέγει, κοντά σας, χωρίς να πάθουν κανένα κακό από το πρόσωπο εκείνου που τους καταδιώκει. Διότι εκείνοι που κάποτε συμμαχούσαν μαζί του, αυτοί θα γίνουν διώκτες του και θα τον πολεμήσουν εξαιτίας της επιστροφής του στον αληθινό Θεό. —Επειδή λοιπόν έγιναν όπως ο αφαρπασμένος νεοσσός, όταν το πτηνό πετάξει ψηλά, απαλλάχθηκε (ο λαός) από την πονηρή προστασία και ελευθερώθηκε από τον μοχθηρό άρχοντα, ο οποίος καταστράφηκε εξαιτίας της υπερηφάνειας και της τυραννίας του, καταπατώντας τους πάντες.

Διότι δεν αρμόζει βέβαια να χαιρόμαστε με τις συμφορές των άλλων, ούτε να κάνουμε αφορμή χαράς αυτό που συνέβη στον πλησίον, ακόμη κι αν είναι τυχόν από εκείνους που συνηθίζουν να μας προξενούν λύπη, αλλά μάλλον να τον συμπονούμε και, στρέφοντας το βλέμμα στα δικά μας σφάλματα, να φοβόμαστε πολύ μήπως τυχόν έλθει και σε εμάς ο θυμός εκείνου που καταφέρει τα πλήγματα. <Έπειτα, Αρνών, σκέψου περισσότερο, και κάνε σε αυτήν σκέπη πένθους για πάντα· φεύγουν μέσα στο μεσημεριανό σκοτάδι, τα έχασαν. Μήπως από την αρχή θα κατοικήσουν οι φυγάδες του Μωάβ; Θα γίνουν σκέπη για εσάς από το πρόσωπο αυτού που σας καταδιώκει, διότι άρθηκε η συμμαχία σου, και χάθηκε ο άρχοντας που καταπατά τη γη.> Το νόημα των προκειμένων είναι εξαιρετικά δυσκολοερμήνευτο, τόσο λόγω των μεταβάσεων από πρόσωπο σε πρόσωπο, όσο και λόγω της τραχύτητας της σύνταξης που δεν είναι προσιτή σε κάθε νου. Πλην όμως, όσο μπορώ, θα προσπαθήσω να το εξηγήσω.

«Μήπως, όταν ο πόλεμος βρισκόταν στις αρχές του», λέει, «δεν υποδέχτηκες τους φυγάδες; Δεν είναι άραγε απολύτως ευάριθμοι και εντελώς λίγοι εκείνοι που μπόρεσαν να διαφύγουν; Επομένως, έχουν εκπληρωθεί στο ακέραιο τα όσα ειπώθηκαν από τον Θεό εναντίον των Μωαβιτών. Διότι έχουν χαθεί και αν έχει διασωθεί κάποιο μικρό υπόλειμμα, αυτό έγινε με δυσκολία. Αλλά, ω Αρνών», λέει, «υποδέχτηκες τους Μωαβίτες, προσδοκώντας ίσως ότι και αυτοί με τον καιρό θα γίνουν σκέπη για εσάς από το πρόσωπο αυτού που σας καταδιώκει. Όμως αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Από πού άλλωστε; Διότι η συμμαχία σου αφανίστηκε· και ο άρχοντας που καταπατούσε τη γη εξολοθρεύτηκε. Διότι αυτός που πάντα σε προστάτευε», λέει, «ο ηγέτης των Μωαβιτών, ο φοβερός και υπερόπτης, αυτός που είχε συνηθίσει να καταπατά σαν χώμα αυτούς που του αντιστέκονταν, χάθηκε και καταστράφηκε. Διότι αφανίστηκε και εξαλείφθηκε από τη μέση. Μέσα από αυτά διδάσκει, ότι μαζί με τους Μωαβίτες έχει εξαλειφθεί και η ελπίδα τους να μπορέσουν ποτέ να επικρατήσουν ξανά. Διότι οι ασεβείς, λέει, θα ξεριζωθούν ολοκληρωτικά από τη γη· και όταν επιπέσει πλήρως ο θεϊκός θυμός, ποιο υπόλειμμα θα απομείνει από εκείνους που έχουν τιμωρηθεί; Ή ποιος μπορεί να τους ανορθώσει, όταν ο Θεός τους καταστρέφει; <Και θα ανορθωθεί θρόνος με έλεος, και θα καθίσει πάνω του με αλήθεια μέσα στη σκηνή του Δαβίδ, κρίνοντας και αναζητώντας το δίκαιο, και επιδιώκοντας τη δικαιοσύνη>. Με αυτά τα λόγια, υπόσχεται σαφώς ότι στον κατάλληλο καιρό ο Ισραήλ θα απαλλαγεί από την αφόρητη ταλαιπωρία και από τα δεινά της αιχμαλωσίας.»

Έτσι και τώρα, ο Θεός λέει στους Μωαβίτες ότι θα επιφέρει τους Άραβες, λέγοντας: «διότι θα φέρω επί της φάραγγας Άραβες», και πάλι: «το δε ύδωρ της Δηβών θα γεμίσει με αίμα· διότι θα φέρω επί της Δηβών Άραβες». Και λένε ότι η Αριήλ, μια πολύ μεγάλη κώμη, φαίνεται ακόμη και σήμερα στην περιοχή των Αρεοπολιτών, όπως ακριβώς και η Σιώρ και η Εσεβώρ και οι υπόλοιπες, εκτός εάν κάποια με το πέρασμα του μακρού χρόνου έχει γίνει εντελώς αφανής. Προς τι λοιπόν να περιεργαζόμαστε αυτά σε τέτοιο βαθμό, εφόσον οφείλουμε να ωφελούμαστε από την προφητεία, η οποία προαναγγέλλει την καταστροφή και την ερήμωση της ειδωλολατρίας τους, και τους προφητεύει τη γνώση του επί πάντων Θεού, με αποτέλεσμα να συγκροτηθούν εκκλησίες ανάμεσά τους, αφού εκδιωχθούν οι παλαιοί νομιζόμενοι θεοί τους, γεγονός από το οποίο τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο παράδοξο. Αυτά προφητεύει μέσω τούτων ο λόγος: «διότι θα καταστραφεί και η Δηβών· όπου βρίσκεται ο βωμός σας», και πάλι: «διότι απομακρύνθηκε η συμμαχία σου, και καταστράφηκε ο άρχων που καταπατά επί της γης»· διότι με αυτά υποδηλώνει τον πονηρό δαίμονα που παραμονεύει στο έθνος ή τον άρχοντα του έθνους, όπως ήταν ο άρχων του βασιλείου των Περσών και ο άρχων του βασιλείου των Ελλήνων και ο άρχων των Βαβυλωνίων.

Λέει λοιπόν ότι αυτός ο δαίμονας, ο οποίος έχει εγκατασταθεί πάνω στην πόλη των Μωαβιτών και μέσω του οποίου νόμιζαν ότι έβρισκαν βοήθεια στις συγκρούσεις με τους εχθρούς, θα καταστραφεί, επειδή καταπατούσε τις ψυχές τους, κάνοντάς τες να σκύβουν προς τη γη, ώστε να μην μπορούν ούτε να ανασηκωθούν ούτε να κοιτάξουν ψηλά. Γι' αυτό λέει: 〈διότι αφαιρέθηκε η συμμαχία σου, και καταστράφηκε ο άρχοντας που καταπατούσε τη γη〉. Μετά δε την καταστροφή του, προσθέτει στη συνέχεια: 〈και θα ανορθωθεί θρόνος με έλεος, και θα καθίσει πάνω σε αυτόν με αλήθεια στη σκηνή του Δαβίδ, κρίνοντας και αναζητώντας το δίκαιο και σπεύδοντας να αποδώσει δικαιοσύνη〉. Βλέπεις το θαύμα του λόγου που περιέχεται στο συμπέρασμα της προφητείας; Διότι, ενώ ταυτόχρονα προφήτευσε τον αφανισμό της ειδωλολατρίας ανάμεσα στους προαναφερθέντες, τους ευαγγελίζεται ελπίδες αγαθών, λέγοντας ότι θα συσταθεί ανάμεσά τους 〈σκηνή του Δαβίδ〉 και 〈θρόνος〉 Θεού, και ότι αυτά δεν θα γίνουν πλέον από κάποια ανθρώπινη προσπάθεια, αλλά από το 〈έλεος〉 και τη φιλανθρωπία του Θεού. Γι' αυτό ειπώθηκε σύμφωνα με τον Ακύλα: 〈και θα ετοιμαστεί θρόνος εν ελέει〉, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈και θα ετοιμαστεί θρόνος εν ελέει〉, και σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: 〈και θα ετοιμαστεί θρόνος με έλεος〉. Σε ποιον δε 〈θα ετοιμαστεί〉, παρά βεβαίως στον Χριστό, ο οποίος πρόκειται να γεννηθεί «εκ σπέρματος Δαβίδ»; Λέει, επομένως, ότι θα υπάρξει ανάμεσα στους Μωαβίτες 〈θρόνος〉 του Χριστού, στον οποίο 〈θα καθίσει με αλήθεια στη σκηνή του Δαβίδ〉.

Και αυτοί μεν θα πουν αυτά, εκείνος δε θα τους δώσει ανάπαυση στο προαναφερθέν όρος της βασιλείας του. Και αυτοί μεν θα απολαύσουν τα υποσχεθέντα αγαθά, ενώ η Μωαβίτις, ή κατά την εβραϊκή γλώσσα Μωάβ, θα υποστεί τιμωρία για τη δική της αθεότητα· διότι θα καταπατηθεί όπως το αλώνι από τις άμαξες, ώστε να ασθενήσουν και να ατονήσουν τα χέρια της από την εξάντληση. Γι' αυτό λέει ο Ακύλας: «και θα αλωνιστεί η Μωάβ υποκάτω του, όπως αλωνίζεται το άχυρο», και κατά τον Σύμμαχο: «και θα αλωνίσουμε», λέει, «τη Μωάβ όπως το αλώνισμα του άχυρου μέσα στον πηλό». Το ποιοι όμως είναι εκείνοι που τον καταπατούν και τον αλωνίζουν, το παρουσιάζει στη συνέχεια προσθέτοντας: «και θα τον καταπατήσουν πόδια πράων και βήματα φτωχών και ταπεινών». Νομίζω δε ότι εδώ με τη λέξη Μωάβ εννοείται ο πονηρός δαίμονας και η αντικείμενη δύναμη που παλαιά τιμούνταν από τους Μωαβίτες ως θεός, η οποία, επειδή υπερηφανευόταν, υψωνόταν εναντίον του Θεού του Ισραήλ. Και καταπονώντας το υποτελές σε αυτήν έθνος, ώστε ακόμη και επί των ημερών του ίδιου του Μωυσή να τολμήσει τέτοια πράγματα, όπως το να ωθήσει τον λαό στην πορνεία και να τον κάνει να «μυηθεί στον Βεελφεγώρ»· αυτό δε ήταν το είδωλο των Μωαβιτών. Για τον λόγο αυτόν τα προκείμενα προφητεύονται γι' αυτήν ως για κάποια δεινή και θεομάχο δύναμη. Και στο όραμα σχετικά με τη Μωάβ, για τον ίδιο αυτόν δαίμονα, λεγόταν προς την ίδια τη Μωάβ: «διότι αφαιρέθηκε η συμμαχία σου, και ο άρχοντας που καταπατούσε πάνω στη γη καταστράφηκε».

Θα στείλω σαν ερπετά πάνω στη γη· μήπως το όρος Σιών είναι έρημος βράχος; Διότι θα γίνεις, θυγατέρα του Μωάβ, σαν αρπαγμένος νεοσσός πτηνού που πετάει. Έπειτα, Αρνών, πάρε περισσότερες αποφάσεις και φτιάξε σκέπη πένθους· αυτοί φεύγουν διαρκώς στο σκοτάδι του μεσημεριού, έχασαν τα λογικά τους. Μην ταραχθείς, κοντά σου θα κατοικήσουν οι φυγάδες του Μωάβ· διότι θα γίνουν για εσάς σκέπη από το πρόσωπο εκείνου που σας καταδιώκει, επειδή η συμμαχία σου καταλύθηκε, η ταλαιπωρία ολοκληρώθηκε και ο άρχοντας που καταπατούσε τη γη χάθηκε. Και θα ανορθωθεί με έλεος ένας θρόνος, και θα καθίσει πάνω σε αυτόν με αλήθεια στη σκηνή του Δαβίδ... Ακούσαμε την αλαζονεία του Μωάβ, είναι πολύ υβριστής, την υπερηφάνεια σου ύψωσες. Δεν είναι έτσι η μαντεία σου, δεν είναι έτσι. Θα θρηνήσει ο Μωάβ· διότι στη χώρα του Μωάβ όλοι θα θρηνήσουν· θα μελετήσεις για όσους κατοικούν στη Σηθ, και δεν θα ντραπείς για τις πεδιάδες της Εσεβών. Θα πενθήσει η άμπελος της Σεβαμά· καταπίνοντας τα έθνη καταπατήσατε τα αμπέλια της μέχρι την Ιαζήρ· δεν θα έρθετε σε επαφή, περιπλανηθείτε στην έρημο, εσείς που σταλθήκατε από αυτήν· εγκαταλείφθηκαν, διότι διέβησαν τη θάλασσα. Γι' αυτό θα κλάψω με τον κλαυθμό της Ιαζήρ για την άμπελο της Σεβαμά· τα δέντρα σου τα έριξε κάτω η Εσεβών και μίλησε: Στον θερισμό σου και στον τρύγο σου θα καταπατήσω, και όλα θα πέσουν. ... Στους αμπελώνες σου δεν θα ευφρανθούν και δεν θα πατήσουν σταφύλια στα πατητήρια για κρασί· διότι αυτό έχει σταματήσει.