Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 16:6

Ακούσαμε την ύβρι του Μωάβ· είναι σφόδρα υβριστής. Την υπερηφάνειά του την εξάλειψα· και η αλαζονεία του και η οργή του δεν είναι έτσι, ούτε η μαντεία σου είναι έτσι. Θα ολολύξει ο Μωάβ· διότι στη χώρα του Μωάβ όλοι θα θρηνούν με ολολυγμούς. Στους κατοίκους της Σεδέκ θα υπάρξει θρήνος, και δεν θα ντροπιαστείς. Οι πεδιάδες της Εσεβών θα πενθήσουν.

Ακούσαμε για την ύβρη του Μωάβ. Αυτά έχουν ειπωθεί για τον άρχοντα τούτου του κόσμου, για αυτόν που πρώτος καινοτόμησε εισάγοντας την αποστασία, αυτόν που εξύβρισε τον Κτίστη, αυτόν που υβρίζει τους ανθρώπους και τους καταπάτησε με ύβρη και υπερηφάνεια. Διότι αυτός είναι που καθυβρίζει όσους βρίσκονται μέσα στην Εκκλησία, θεωρώντας τους ως δουλοπρεπείς και ότι, εξαιτίας της άγνοιάς τους, δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα ανδράποδα. Αυτός είναι που ενεργοποιεί στον καθένα τη λοιδορία· αυτός είναι που παρακινεί τους προεστώτες κάποιων αιρέσεων να λαλούν αδικία εις τα ύψη, και, εάν ποτέ συγκαταβούν σε συζήτηση, τους διδάσκει να μην εξετάζουν αυστηρά τον λόγο, αλλά να υβρίζουν εκείνον που έχει τη δύναμη να ελέγξει τον παραλογισμό των δογμάτων τους. Θεραπεύοντάς τον, λοιπόν, ο Κύριος λέει: «Εξήρα την υπερηφάνειά του». Διότι η αφαίρεση του πονηρού πάθους της αλαζονείας ισοδυναμεί με την αφαίρεση μιας νόσου. Αλλά «Και η ύβρις του (λέει) και η μήνις του». Αυτά τα πάθη αποτελούν ιδιοκτησία του Μωάβ· διότι ο Μωάβ είναι δεσπότης πονηρών αποκτημάτων, δηλαδή της ύβρεως, η οποία επινοείται για την ατίμωση του πλησίον, και της μήνιδος, η οποία αποτελεί έμμονη και παρατεταμένη οργή.

Έπειτα προσθέτει: Δεν είναι έτσι η μαντεία σου, δεν είναι έτσι. Κατακρίνει την παλαιά επινόηση του Μωάβ, καθώς η μαντεία του Βαλαάμ δεν κατόρθωσε να προκαλέσει τίποτα στον Ισραήλ, διότι ο Κύριος ο Θεός έστρεψε το στόμα του από την κατάρα στην ευλογία.

Δεν είναι έτσι, λέει, η μαντεία σου, δεν είναι έτσι. Διότι προσκάλεσε ο Βαλάκ, ο υιός του Σεπφώρ, ο βασιλιάς του Μωάβ, τον Βαλαάμ τον μάντη, του οποίου τα μαντεία ήταν στα χέρια του, και του είπε: «Καταράσου για χάρη μου αυτόν τον λαό». Δεν ανταποκρίθηκαν, λοιπόν, έτσι τα μαντεία, αφού ο ίδιος ο Βαλαάμ αποκρίθηκε: «Τι να καταραστώ, αυτόν που δεν καταριέται ο Κύριος; Και τι να αναθεματίσω, αυτόν που δεν αναθεματίζει ο Θεός;». —Έπειτα προφητεύει ολολυγμό για τη Μωαβίτιδα: «Διότι θα ολολύξει», λέει, «ο Μωάβ· διότι μέσα στη Μωαβίτιδα όλοι θα ολολύξουν». Επειδή, λοιπόν, ο ολολυγμός είναι μια οδυνηρή κραυγή που, ως επί το πλείστον, βγαίνει από γυναίκες οι οποίες κατέχονται από βαρύτατο πένθος, καταδεικνύει και το οδυνηρό της πληγής και την αδυναμία εκείνων που πάσχουν, με το να λέει ότι «Θα ολολύξει ο Μωάβ».

Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι μετά την επιστροφή από τη Βαβυλώνα, οι Ισραηλίτες δεν κατοίκησαν πλέον διαιρεμένοι, ώστε να βρίσκονται αφενός στη Σαμάρεια οι δέκα φυλές και η μισή φυλή του Εφραίμ, με κάποιον να βασιλεύει σε αυτές, και αφετέρου στα Ιεροσόλυμα η φυλή του Ιούδα και η μισή φυλή του Μανασσή, με κάποιον άλλον πάλι να βασιλεύει ξεχωριστά σε αυτές, αλλά, έχοντας συνενωθεί σε ένα φρόνημα, κατοίκησαν μαζί στα Ιεροσόλυμα, χρίοντας πλέον έναν βασιλιά. Και αυτό ακριβώς ήταν που ειπώθηκε γι' αυτούς δια φωνής του προφήτη: Και θα αναβούν από τη γη και θα παύσουν για λίγο να χρίουν βασιλιά και άρχοντα. Όμως ο Θεός υπόσχεται την ανόρθωση του ιουδαϊκού θρόνου, σχεδόν ονειδίζοντας τον Μωάβ. Διότι φλυάρησε λέγοντας ότι το όρος Σιών είναι έρημος βράχος. Αλλά σε εσένα, λέει, θα συμβεί τούτο και εκείνο, επειδή γελάς πλατιά εις βάρος των Ισραηλιτών. Αυτούς όμως, με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε, θα τους ελεήσει ο Θεός, και θα τους απαλλάξει από τα όσα τους συνέβησαν· θα τους αποκαταστήσει δε στην αρχική τους κατάσταση, ανορθώνοντας τη βασιλεία τους. <Ακούσαμε την ύβρη του Μωάβ, είναι σφόδρα υβριστής.> Αφού προανήγγειλε πολύ καλά την επιστροφή των Ισραηλιτών από την αιχμαλωσία, και ότι θα υπάρξει και πάλι επάνοδος στην αρχαία τους εξουσία, δηλαδή στη βασιλεία, επανέρχεται πάλι στον Μωάβ και μεταφέρει τον λόγο σε αυτούς.

Έχει ειπωθεί σαν από το πρόσωπο των αγίων προφητών το εξής: Ακούσαμε την ύβριν του Μωάβ, είναι υπερβολικά υβριστής. Διότι μέσω αυτών των λόγων συναινούν προς τον Θεό που τιμωρεί δίκαια, επιφέροντας σε αυτούς την οφειλόμενη και πρέπουσα τιμωρία.

Και λένε ότι έχουν ακούσει για την ύβρη του Μωάβ, πρώτον επειδή δεν αγνοούν εκείνη την αρχαιότατη ιστορία την οποία αφηγείται ο θεσπέσιος Μωυσής. Διότι, όπως ήδη είπαμε, ο Βαλάκ μίσθωσε τον Βαλαάμ, λέγοντάς του: «Έλα, καταράσου για λογαριασμό μου τον Ισραήλ». Πάρα πολλά είναι βέβαια όσα έχουν πραχθεί κατά καιρούς ως προς αυτό από την αλαζονεία των Μωαβιτών, ερχόμενα σε σύγκρουση με τη δόξα του Θεού. <Εξάλειψα την υπερηφάνεια.> Εφόσον οι άγιοι προφήτες ξεκάθαρα έχουν ομολογήσει ότι και έχουν ακούσει την ύβρη του Μωάβ και γνωρίζουν ότι είναι εξαιρετικά υβριστής, αποκρίνεται ο Θεός και λέει: «Εξάλειψα την υπερηφάνεια»· δηλαδή, φρόντισα να εξαλειφθεί από τη μέση ο Μωάβ, όχι απλώς επειδή ήταν υπερόπτης, αλλά επειδή είχε μεταβληθεί στην ίδια την προσωποποίηση της υπεροψίας.

Διδάσκοντας λοιπόν ότι τιμωρεί δίκαια και δεν επιβάλλει τις ποινές χωρίς λόγο, κατακρίνει τον Μωάβ ότι πάσχει από αφόρητη υπεροψία. <Δεν είναι έτσι η μαντεία σου, δεν είναι έτσι.> Εγώ δεν εξάλειψα την υπερηφάνειά σου, λέει, δηλαδή κατέστρεψα τον Μωάβ, αλλά δεν σου τα προανήγγειλαν αυτά οι δικές σου αμαρτίες. Διότι οι μάντεις με ψευδή λόγια υπόσχονταν ότι θα φανείς ισχυρότερος στην πολεμική επίθεση, ότι θα νικήσεις εύκολα τους αντιπάλους, ότι θα παραμείνεις απόρθητος στους εχθρούς και ότι θα χλευάσεις τους ηττημένους. Αλλά τα πράγματα δεν έχουν έτσι, κάθε άλλο. Διότι η έκβαση των πραγμάτων κατέληξε στο εντελώς αντίθετο και όχι σύμφωνα με την ελπίδα σου. Είναι λοιπόν πάρα πολύ επικίνδυνο και αληθινά επιζήμιο το να δίνει κανείς προσοχή στα λόγια αυτών που εμπαίζουν και να παρασύρεται από τις φωνές των μάγων, τρέφοντας ελπίδες που δεν πρόκειται να εκπληρωθούν. <Θα ολολύξει ο Μωάβ. Διότι στη γη του Μωάβ όλοι θα ολολύξουν· για όσους κατοικούν στη Δεσέθ θα θρηνήσεις.> Το ότι η μαντεία δεν εξελίχθηκε έτσι όπως περίμεναν, αλλά με διαφορετικό τρόπο και εντελώς αντίθετα, το αποδεικνύει σαφώς λέγοντας: Θα ολολύξει ο Μωάβ, αν και η μαντεία, δηλαδή εκείνοι που είχαν φροντίσει να χρησιμοποιούν την τέχνη των μάγων, προέλεγαν ότι δεν θα ολολύξει, αλλά αντίθετα ότι θα αλαλάξει θριαμβευτικά για την καταστροφή των εχθρών και θα χορέψει πάνω στους πεσμένους. Επομένως, λέει, όλοι όσοι βρίσκονται στη γη του Μωάβ θα θρηνήσουν γοερά· και θα υπάρξει θρήνος για τους κατοίκους της Δεσέθ.

Ο Σύμμαχος έκανε μια σαφέστερη ερμηνεία αυτών, αποδίδοντάς τα με τον εξής τρόπο: 〈Ακούσαμε την υπερηφάνεια του Μωάβ, είναι υπερβολικά υπερήφανος, σύμφωνα με την έπαρση και την υπερηφάνειά του. Και η οργή του είναι μεγάλη, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο με τους βραχίονές του. Γι' αυτό θα ολολύξει ο Μωάβ, και για τον Μωάβ όλοι θα θρηνήσουν· σε αυτούς που ευφραίνονταν μέσα στο πλίνθινο τείχος βρέθηκαν πληγές. Διότι τα κλήματα της Εσεβών ερημώθηκαν, και το αμπέλι της Σαβαμά· οι άρχοντες των εθνών έκοψαν τις παραφυάδες της· έφτασαν μέχρι την Ιαζήρ, περιπλανήθηκαν στην έρημο· οι βλαστοί της αφέθηκαν να διαβούν τη θάλασσα. Γι' αυτό θα κλάψω με κλαυθμό για την Ιαζήρ, για το αμπέλι της Σαβαμά· θα σε ποτίσω με τα δάκρυά μου, Εσεβών και Ελεάλη, διότι πάνω στην οπώρα σου και πάνω στον θερισμό σου έπεσε καταπάτηση. Και αφαιρέθηκε η ευφροσύνη και η χαρά από τον Κάρμηλό σου, και στους αμπελώνες δεν θα αγαλλιάσουν ούτε θα πιουν κρασί, στα πατητήρια δεν θα πατήσει αυτός που πατάει, έπαυσα την κίνηση αυτών που πατούν. Γι' αυτό τα σπλάχνα μου για τον Μωάβ θα ηχήσουν σαν ψαλτήρι, και τα εσώψυχά μου για το πλίνθινο τείχος. Και θα συμβεί, όταν φανεί ότι ο Μωάβ κοπίασε στα υψώματα και θα εισέλθει στο αγιαστήριό του για να προσευχηθεί, δεν θα μπορέσει να καταφέρει τίποτα. Αυτός είναι ο λόγος που είπε ο Κύριος για τον Μωάβ. Και τώρα είπε: Μέσα σε τρία χρόνια, σαν τον χρόνο του μισθωτού, θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ μαζί με όλο το μεγάλο πλήθος, και ό,τι περισσέψει θα είναι λίγο, βραχύ και όχι πολύ〉.

Το ότι ήταν μεγάλη η δύναμη των Μωαβιτών κατά τους χρόνους που προφητεύονταν αυτά, μας έχει ήδη καταστεί σαφές προηγουμένως από την παράθεση των λόγων του προφήτη Ιερεμία, καθώς και το πώς αντιστρατεύονταν την Ιερουσαλήμ και πώς εξευτέλιζαν οι Μωαβίτες τον Ισραήλ, χλευάζοντάς τον ως ανάξιο λόγου και πώς υπερηφανεύονταν για το δικό τους είδωλο. Και η παρούσα προφητεία αυτό παρουσιάζει λέγοντας: «Ακούσαμε την αλαζονεία του Μωάβ, είναι υπερβολικά αλαζόνας, την υπερηφάνεια εξύψωσα», και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «ακούσαμε την υπερηφάνεια του Μωάβ, είναι υπερβολικά υπερήφανος, σύμφωνα με την έπαρσή του και σύμφωνα με την υπερηφάνειά του. Και η οργή του», αλλά «δεν είναι έτσι» λέει και «οι βραχίονές του»· διότι οι πράξεις δεν είναι όμοιες με τους λόγους της υπερηφάνειας, ή σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα: «δεν είναι έτσι η μαντεία σου, δεν είναι έτσι». Επειδή, δηλαδή, υπερηφανεύονταν πολύ για τον θεό τους και για τις μαντείες του, «δεν θα γίνουν έτσι», λέει, όσα μαντεύει ο δαίμονας που βρίσκεται ανάμεσά τους, ούτε είναι αληθινά όσα υπόσχεται μέσω χρησμών σε εκείνους που εξαπατώνται και νομίζουν ότι αυτός είναι θεός· ο επερχόμενος χρόνος, εξάλλου, θα ελέγξει και θα αποδείξει το ψεύδος αυτών ακριβώς των πραγμάτων. Γι' αυτό, προς το τέλος της προφητείας προσθέτει: «Και θα καταλήξει σε ντροπή σου, διότι ο Μωάβ κοπίασε στους βωμούς και θα εισέλθει στα χειροποίητα είδωλά του για να προσευχηθεί, και δεν θα μπορέσει να τον σώσει».

Θα στείλω σαν ερπετά πάνω στη γη· μήπως το όρος Σιών είναι έρημος βράχος; Διότι θα γίνεις, θυγατέρα του Μωάβ, σαν αρπαγμένος νεοσσός πτηνού που πετάει. Έπειτα, Αρνών, πάρε περισσότερες αποφάσεις και φτιάξε σκέπη πένθους· αυτοί φεύγουν διαρκώς στο σκοτάδι του μεσημεριού, έχασαν τα λογικά τους. Μην ταραχθείς, κοντά σου θα κατοικήσουν οι φυγάδες του Μωάβ· διότι θα γίνουν για εσάς σκέπη από το πρόσωπο εκείνου που σας καταδιώκει, επειδή η συμμαχία σου καταλύθηκε, η ταλαιπωρία ολοκληρώθηκε και ο άρχοντας που καταπατούσε τη γη χάθηκε. Και θα ανορθωθεί με έλεος ένας θρόνος, και θα καθίσει πάνω σε αυτόν με αλήθεια στη σκηνή του Δαβίδ... Ακούσαμε την αλαζονεία του Μωάβ, είναι πολύ υβριστής, την υπερηφάνεια σου ύψωσες. Δεν είναι έτσι η μαντεία σου, δεν είναι έτσι. Θα θρηνήσει ο Μωάβ· διότι στη χώρα του Μωάβ όλοι θα θρηνήσουν· θα μελετήσεις για όσους κατοικούν στη Σηθ, και δεν θα ντραπείς για τις πεδιάδες της Εσεβών. Θα πενθήσει η άμπελος της Σεβαμά· καταπίνοντας τα έθνη καταπατήσατε τα αμπέλια της μέχρι την Ιαζήρ· δεν θα έρθετε σε επαφή, περιπλανηθείτε στην έρημο, εσείς που σταλθήκατε από αυτήν· εγκαταλείφθηκαν, διότι διέβησαν τη θάλασσα. Γι' αυτό θα κλάψω με τον κλαυθμό της Ιαζήρ για την άμπελο της Σεβαμά· τα δέντρα σου τα έριξε κάτω η Εσεβών και μίλησε: Στον θερισμό σου και στον τρύγο σου θα καταπατήσω, και όλα θα πέσουν. ... Στους αμπελώνες σου δεν θα ευφρανθούν και δεν θα πατήσουν σταφύλια στα πατητήρια για κρασί· διότι αυτό έχει σταματήσει.