Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 16:7

Ακούσαμε την ύβρι του Μωάβ· είναι σφόδρα υβριστής. Την υπερηφάνειά του την εξάλειψα· και η αλαζονεία του και η οργή του δεν είναι έτσι, ούτε η μαντεία σου είναι έτσι. Θα ολολύξει ο Μωάβ· διότι στη χώρα του Μωάβ όλοι θα θρηνούν με ολολυγμούς. Στους κατοίκους της Σεδέκ θα υπάρξει θρήνος, και δεν θα ντροπιαστείς. Οι πεδιάδες της Εσεβών θα πενθήσουν.

Δεν είναι έτσι, λέει, η μαντεία σου, δεν είναι έτσι. Διότι προσκάλεσε ο Βαλάκ, ο υιός του Σεπφώρ, ο βασιλιάς του Μωάβ, τον Βαλαάμ τον μάντη, του οποίου τα μαντεία ήταν στα χέρια του, και του είπε: «Καταράσου για χάρη μου αυτόν τον λαό». Δεν ανταποκρίθηκαν, λοιπόν, έτσι τα μαντεία, αφού ο ίδιος ο Βαλαάμ αποκρίθηκε: «Τι να καταραστώ, αυτόν που δεν καταριέται ο Κύριος; Και τι να αναθεματίσω, αυτόν που δεν αναθεματίζει ο Θεός;». —Έπειτα προφητεύει ολολυγμό για τη Μωαβίτιδα: «Διότι θα ολολύξει», λέει, «ο Μωάβ· διότι μέσα στη Μωαβίτιδα όλοι θα ολολύξουν». Επειδή, λοιπόν, ο ολολυγμός είναι μια οδυνηρή κραυγή που, ως επί το πλείστον, βγαίνει από γυναίκες οι οποίες κατέχονται από βαρύτατο πένθος, καταδεικνύει και το οδυνηρό της πληγής και την αδυναμία εκείνων που πάσχουν, με το να λέει ότι «Θα ολολύξει ο Μωάβ».

«Στους κατοίκους της Σεδέκ, μελέτη». Αυτήν τη φράση, η οποία είναι ασαφής, οι υπόλοιποι την αποσαφηνίζουν· διότι ο Σύμμαχος λέει: «Σε αυτούς που ευφραίνονται μέσα στο πήλινο τείχος, μιλήστε». Υπάρχουν κάποιοι που υπερηφανεύονται για τη διαλεκτική, και περιβάλλουν τα δόγματα με τη βοήθεια που αντλούν από αυτήν, σαν με ένα απόρθητο τείχος. Αυτοί, λοιπόν, που ευφραίνονται, βρίσκονται μέσα στο πήλινο τείχος. Και για να καταδειχθεί τι είναι το πήλινο τείχος, προσέθεσε το «Μιλήστε».

Τι θα μπορούσε, λοιπόν, να είναι πιο ευάλωτο από το όστρακο; Εκείνοι που καυχώνται για μύθους ευτελείς και ανάξιους λόγου, αυτοί ευφραίνονται να ομιλούν μέσα στο πήλινο τείχος. Αυτό είναι το νόημα του: «Σε αυτούς που κατοικούν στη Σεδέκ, αποτελεί μελέτη».

Αγαθή λοιπόν μελέτη είναι το να μελετά κανείς τον νόμο του Κυρίου ημέρα και νύχτα· πονηρή όμως είναι η μελέτη των Μωαβιτών, διότι θα αποτελέσει μελέτη για τους κατοίκους της Σεδέκ. Όσοι λοιπόν μελετούν λόγια άξια ντροπής, δεν θα ντραπούν. Γι' αυτό, «Τα πεδία της Εσεβών θα πενθήσουν». Τιμωρία της έλλειψης ντροπής είναι η αφορία των πεδίων της Εσεβών. Είναι δε όνομα μιας μωαβιτικής πόλης, η οποία έχει ευρυχωρία στα περίχωρα που την περιβάλλουν· τα οποία, εξαιτίας της πονηρής μελέτης των κατοίκων, θα γίνουν άγονα και άκαρπα, μη παρέχοντας καμία ωφέλεια σε αυτούς που τα κατοικούν. —Εάν όμως πρέπει να αντλήσουμε κάποια αφορμή και από την ίδια τη σημασία της λέξης, το όνομα Εσεβών ερμηνεύεται ως διαλογισμός.

Διδάσκοντας λοιπόν ότι τιμωρεί δίκαια και δεν επιβάλλει τις ποινές χωρίς λόγο, κατακρίνει τον Μωάβ ότι πάσχει από αφόρητη υπεροψία. <Δεν είναι έτσι η μαντεία σου, δεν είναι έτσι.> Εγώ δεν εξάλειψα την υπερηφάνειά σου, λέει, δηλαδή κατέστρεψα τον Μωάβ, αλλά δεν σου τα προανήγγειλαν αυτά οι δικές σου αμαρτίες. Διότι οι μάντεις με ψευδή λόγια υπόσχονταν ότι θα φανείς ισχυρότερος στην πολεμική επίθεση, ότι θα νικήσεις εύκολα τους αντιπάλους, ότι θα παραμείνεις απόρθητος στους εχθρούς και ότι θα χλευάσεις τους ηττημένους. Αλλά τα πράγματα δεν έχουν έτσι, κάθε άλλο. Διότι η έκβαση των πραγμάτων κατέληξε στο εντελώς αντίθετο και όχι σύμφωνα με την ελπίδα σου. Είναι λοιπόν πάρα πολύ επικίνδυνο και αληθινά επιζήμιο το να δίνει κανείς προσοχή στα λόγια αυτών που εμπαίζουν και να παρασύρεται από τις φωνές των μάγων, τρέφοντας ελπίδες που δεν πρόκειται να εκπληρωθούν. <Θα ολολύξει ο Μωάβ. Διότι στη γη του Μωάβ όλοι θα ολολύξουν· για όσους κατοικούν στη Δεσέθ θα θρηνήσεις.> Το ότι η μαντεία δεν εξελίχθηκε έτσι όπως περίμεναν, αλλά με διαφορετικό τρόπο και εντελώς αντίθετα, το αποδεικνύει σαφώς λέγοντας: Θα ολολύξει ο Μωάβ, αν και η μαντεία, δηλαδή εκείνοι που είχαν φροντίσει να χρησιμοποιούν την τέχνη των μάγων, προέλεγαν ότι δεν θα ολολύξει, αλλά αντίθετα ότι θα αλαλάξει θριαμβευτικά για την καταστροφή των εχθρών και θα χορέψει πάνω στους πεσμένους. Επομένως, λέει, όλοι όσοι βρίσκονται στη γη του Μωάβ θα θρηνήσουν γοερά· και θα υπάρξει θρήνος για τους κατοίκους της Δεσέθ.

Ο Σύμμαχος έκανε μια σαφέστερη ερμηνεία αυτών, αποδίδοντάς τα με τον εξής τρόπο: 〈Ακούσαμε την υπερηφάνεια του Μωάβ, είναι υπερβολικά υπερήφανος, σύμφωνα με την έπαρση και την υπερηφάνειά του. Και η οργή του είναι μεγάλη, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο με τους βραχίονές του. Γι' αυτό θα ολολύξει ο Μωάβ, και για τον Μωάβ όλοι θα θρηνήσουν· σε αυτούς που ευφραίνονταν μέσα στο πλίνθινο τείχος βρέθηκαν πληγές. Διότι τα κλήματα της Εσεβών ερημώθηκαν, και το αμπέλι της Σαβαμά· οι άρχοντες των εθνών έκοψαν τις παραφυάδες της· έφτασαν μέχρι την Ιαζήρ, περιπλανήθηκαν στην έρημο· οι βλαστοί της αφέθηκαν να διαβούν τη θάλασσα. Γι' αυτό θα κλάψω με κλαυθμό για την Ιαζήρ, για το αμπέλι της Σαβαμά· θα σε ποτίσω με τα δάκρυά μου, Εσεβών και Ελεάλη, διότι πάνω στην οπώρα σου και πάνω στον θερισμό σου έπεσε καταπάτηση. Και αφαιρέθηκε η ευφροσύνη και η χαρά από τον Κάρμηλό σου, και στους αμπελώνες δεν θα αγαλλιάσουν ούτε θα πιουν κρασί, στα πατητήρια δεν θα πατήσει αυτός που πατάει, έπαυσα την κίνηση αυτών που πατούν. Γι' αυτό τα σπλάχνα μου για τον Μωάβ θα ηχήσουν σαν ψαλτήρι, και τα εσώψυχά μου για το πλίνθινο τείχος. Και θα συμβεί, όταν φανεί ότι ο Μωάβ κοπίασε στα υψώματα και θα εισέλθει στο αγιαστήριό του για να προσευχηθεί, δεν θα μπορέσει να καταφέρει τίποτα. Αυτός είναι ο λόγος που είπε ο Κύριος για τον Μωάβ. Και τώρα είπε: Μέσα σε τρία χρόνια, σαν τον χρόνο του μισθωτού, θα ατιμαστεί η δόξα του Μωάβ μαζί με όλο το μεγάλο πλήθος, και ό,τι περισσέψει θα είναι λίγο, βραχύ και όχι πολύ〉.

Όσα δε ειπώθηκαν ενδιάμεσα σημαίνουν ότι πρόκειται να επέλθει μεταβολή της παλαιάς τρυφής των Μωαβιτών, γι' αυτό και προφητεύει ότι θα «πενθήσουν» και θα «ολολύξουν» όσοι ευφραίνονταν με αυτήν, λέγοντας: «Θα ολολύξει ο Μωάβ, διότι στη Μωαβίτιδα όλοι θα ολολύξουν», και πάλι: «και οι πεδιάδες της Εσεβών θα πενθήσουν». Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι μέχρι αυτά τα σημεία προχώρησε ο δέκατος ένατος εξηγητικός τόμος του Ωριγένη για τον προφήτη. Στη συνέχεια αυτών παρατίθεται: «Άμπελος Σαβαμά· εσείς, τα έθνη που καταπίνετε, καταπατήσατε τα αμπέλια της μέχρι την Ιαζήρ» και τα εξής. Μέσω αυτών υπαινισσόταν τη μετατροπή της χώρας τους σε χέρσα γη και σε παντελή ερημιά, για τα οποία και προέλεγε ότι θα θρηνούσαν. Έπειτα, σαν να αισθάνεται υπερβολικό άλγος και θλίψη ο προφήτης για την απώλεια των ψυχών εκείνων που είχαν πλανηθεί ανάμεσά τους, αποθρηνεί, αφού πρώτα παρακίνησε τους ίδιους να ολολύξουν και τους κάλεσε σε μετάνοια, παρακινώντας τους να κλάψουν για τον ίδιο τους τον εαυτό. Επειδή όμως εκείνοι δεν το έπραξαν αυτό, αναλαμβάνει ο ίδιος τον «κλαυθμό» για χάρη τους, λέγοντας: «Γι' αυτό με κλαυθμό θα κλάψω και θα σε μεθύσω με τα δάκρυά μου».

Θα στείλω σαν ερπετά πάνω στη γη· μήπως το όρος Σιών είναι έρημος βράχος; Διότι θα γίνεις, θυγατέρα του Μωάβ, σαν αρπαγμένος νεοσσός πτηνού που πετάει. Έπειτα, Αρνών, πάρε περισσότερες αποφάσεις και φτιάξε σκέπη πένθους· αυτοί φεύγουν διαρκώς στο σκοτάδι του μεσημεριού, έχασαν τα λογικά τους. Μην ταραχθείς, κοντά σου θα κατοικήσουν οι φυγάδες του Μωάβ· διότι θα γίνουν για εσάς σκέπη από το πρόσωπο εκείνου που σας καταδιώκει, επειδή η συμμαχία σου καταλύθηκε, η ταλαιπωρία ολοκληρώθηκε και ο άρχοντας που καταπατούσε τη γη χάθηκε. Και θα ανορθωθεί με έλεος ένας θρόνος, και θα καθίσει πάνω σε αυτόν με αλήθεια στη σκηνή του Δαβίδ... Ακούσαμε την αλαζονεία του Μωάβ, είναι πολύ υβριστής, την υπερηφάνεια σου ύψωσες. Δεν είναι έτσι η μαντεία σου, δεν είναι έτσι. Θα θρηνήσει ο Μωάβ· διότι στη χώρα του Μωάβ όλοι θα θρηνήσουν· θα μελετήσεις για όσους κατοικούν στη Σηθ, και δεν θα ντραπείς για τις πεδιάδες της Εσεβών. Θα πενθήσει η άμπελος της Σεβαμά· καταπίνοντας τα έθνη καταπατήσατε τα αμπέλια της μέχρι την Ιαζήρ· δεν θα έρθετε σε επαφή, περιπλανηθείτε στην έρημο, εσείς που σταλθήκατε από αυτήν· εγκαταλείφθηκαν, διότι διέβησαν τη θάλασσα. Γι' αυτό θα κλάψω με τον κλαυθμό της Ιαζήρ για την άμπελο της Σεβαμά· τα δέντρα σου τα έριξε κάτω η Εσεβών και μίλησε: Στον θερισμό σου και στον τρύγο σου θα καταπατήσω, και όλα θα πέσουν. ... Στους αμπελώνες σου δεν θα ευφρανθούν και δεν θα πατήσουν σταφύλια στα πατητήρια για κρασί· διότι αυτό έχει σταματήσει.