Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 20:4

Γι' αυτό, λέει ο Θεός των όλων: Ευλογημένος ο λαός μου, που βρίσκεται στην Αίγυπτο και στους Ασσυρίους· και συναριθμείται τρίτος ο Ισραήλ. Διότι προσθέτει ότι «Και κληρονομιά μου ο Ισραήλ». Και την αιτία αυτού μας την έχει ήδη αποδείξει ο λόγος· διότι έγινε κυριοκτόνος και τοποθετήθηκε στα νώτα, καθώς λέει ο Δαβίδ. Και μεταξύ των υπολοίπων βρέθηκε ο πρωτότοκος. <Το έτος που εισήλθε ο Ταναθάν στην Άζωτο, όταν απεστάλη από τον Αρνά, βασιλιά των Ασσυρίων, και πολέμησε την Άζωτο και την κατέλαβε, τότε μίλησε ο Κύριος προς τον Ησαΐα λέγοντας: Πήγαινε και βγάλε τον σάκο από την οσφύ σου, και λύσε τα σανδάλια από τα πόδια σου· και αυτός έπραξε έτσι, περπατώντας γυμνός και ανυπόδητος. Και είπε ο Κύριος: Όπως ακριβώς περπάτησε ο δούλος μου Ησαΐας γυμνός και ανυπόδητος, τρία έτη θα αποτελεί σημεία και τέρατα για τους Αιγυπτίους και τους Αιθίοπες· διότι έτσι θα οδηγήσει ο βασιλιάς των Ασσυρίων τους αιχμαλώτους της Αιγύπτου και των Αιθιόπων, νέους και γέροντες, γυμνούς και ανυπόδητους, με ανακαλυμμένη την αισχύνη της Αιγύπτου.> Αφού ολοκλήρωσε με εξαιρετικό τρόπο τον λόγο σχετικά με τους Αιγυπτίους, και έχοντας προφητεύσει τον τρόπο με τον οποίο θα κληθούν μέσω της πίστεως στην επίγνωση της αλήθειας, οικονομεί και πάλι κάποια από όσα ήταν χρήσιμα και αναγκαία για την ωφέλεια των Ισραηλιτών· και ποια ακριβώς είναι αυτά, θα τα αναφέρω με συντομία.

Το δε «στη γη, την οποία ευλόγησε ο Κύριος Σαβαώθ», θα μπορούσε να αναφέρεται και στην επουράνια, για την οποία λέει ο Σωτήρας: «μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη», όπου βρίσκεται και η επουράνια Ιερουσαλήμ και το επουράνιο όρος Σιών του Θεού. Θα μπορούσαν ίσως τα προκείμενα να φανούν αντίθετα προς όσα ειπώθηκαν προηγουμένως, μέσω των οποίων ο λόγος φανέρωνε ότι θα υπάρξει ειρηνική συναναστροφή Αιγυπτίων και Ασσυρίων, ενώ τώρα λέει ότι «ο βασιλιάς των Ασσυρίων» θα πάρει αιχμαλώτους από τους Αιγυπτίους τους «νέους» και τους «γέροντες, γυμνούς και ανυπόδητους». Θα μπορούσε όμως να βρεθεί λύση στην απορία, εάν επιστήσουμε την προσοχή μας στον τρόπο ενεργείας του προφητικού πνεύματος. Διότι, καθώς έστρεψε την προσοχή του στην Αίγυπτο, προείδε αφενός όσα επρόκειτο να συμβούν άμεσα στους Αιγυπτίους κατά την εποχή του προφήτη, αφετέρου δε απέβλεψε και στα αγαθά που θα συνέβαιναν ύστερα από πολλά χρόνια στη χώρα των Αιγυπτίων. Έπειτα, αφού πρώτα προφήτευσε τα αγαθά με τα όσα προηγήθηκαν, μεταβαίνει σε εκείνα που επρόκειτο να συμβούν παραχρήμα. Αυτά δε ήταν λυπηρά για τους Αιγυπτίους· τα οποία μάλιστα εκπληρώθηκαν χωρίς καθυστέρηση ακριβώς σε εκείνους τους χρόνους κατά τους οποίους ζούσε ο προφήτης.

Επομένως, τα προκείμενα δεν ήταν αντίθετα προς όσα είχαν προφητευθεί προηγουμένως· διότι τα μεν παρέπεμπαν στους μελλοντικούς χρόνους, τα δε προανήγγειλαν όσα επρόκειτο να συμβούν στο άμεσο μέλλον. Διότι κατά τους χρόνους του προφήτη Ησαΐα, όταν ζούσε ο βασιλιάς των Ασσυρίων, ο οποίος έχοντας εισβάλει στο έθνος των Παλαιστινίων κατέλαβε την Άζωτο, που ήταν τότε η μεγαλύτερη και η πιο επιφανής από τις πόλεις της περιοχής, μετά την άλωση της οποίας ο προφήτης προστάζεται –ο οποίος χρησιμοποιούσε ένα μόνο ένδυμα λόγω της ακρότητας της φιλοσοφίας του, και μάλιστα αυτό δεν ήταν υφασμένο από μαλλί, αλλά από τρίχες αιγών– να το αποβάλει και αυτό, ώστε να μείνει εντελώς γυμνός, επειδή δεν είχε δεύτερο ρούχο πάνω στο σώμα του, και να βγάλει επίσης και τα σανδάλια του ή τα υποδήματα σύμφωνα με τους άλλους ερμηνευτές. Και αφού τα έπραξε αυτά, ο Θεός λέει ότι παρόμοια με την εμφάνιση του προφήτη θα πάθουν και οι Αιγύπτιοι αφού πολεμηθούν από τους Ασσυρίους· διότι θα οδηγηθούν αιχμάλωτοι γυμνοί και ανυπόδητοι, όχι μόνο αυτοί αλλά και οι Αιθίοπες που ήλπιζαν ότι θα τους βοηθήσουν και θα συμμαχήσουν μαζί τους· επειδή οι Αιγύπτιοι, παίρνοντας θάρρος από το πλήθος των Αιθιόπων και από τη δύναμή τους, που εκείνο τον καιρό ήταν πολύ μεγάλη, αντιμετώπιζαν με περιφρόνηση τους Ασσυρίους. Αλλά ο Θεός προαναγγέλλει το μέλλον λέγοντας: «Όπως ακριβώς περπάτησε ο δούλος μου Ησαΐας γυμνός και ανυπόδητος επί τρία έτη, έτσι θα γίνουν σημεία και τέρατα στους Αιγυπτίους».

Παρατήρησε ότι πολεμούνται από τους Ασσυρίους και απάγονται «γυμνοί» και «ανυπόδητοι» σύμφωνα με την εικόνα την οποία υπέμεινε για χάρη τους ο προφήτης. Γι' αυτό επιλέγει στη συνέχεια: «έτσι γυμνούς και ανυπόδητους και με αποκαλυμμένη την αισχύνη τους θα απαγάγει αιχμαλώτους ο βασιλιάς των Ασσυρίων τους Αιγυπτίους και τους Αιθίοπες». Όταν δε αλωθούν οι Αιθίοπες, «θα καταισχυνθούν οι Αιγύπτιοι», ερυθριώντας για εκείνους στους οποίους είχαν στηριχθεί και «είχαν εναποθέσει την πεποίθησή τους», ώστε να καταδικάζουν και να μέμφονται οι ίδιοι τον εαυτό τους, «αυτοί που κατοικούν σε αυτή τη νήσο», το οποίο προφανώς αναφέρεται στη χώρα των Αιγυπτίων. Την ονόμασε δε «νήσο» επειδή περιρρέεται από παντού και κυκλώνεται από τον ποταμό που βρίσκεται μέσα σε αυτήν. Και θα πουν, λέει, καταδικάζοντας τον εαυτό τους και μεταμελούμενοι, επειδή εξάρτησαν τις ελπίδες τους από ανθρώπους και όχι από τον Θεό των όλων: «Και πώς» εμείς θα μπορέσουμε «να σωθούμε», όταν έχουν πάθει αυτά εκείνοι που προσδοκούσαμε ότι θα γίνουν βοηθοί μας; Είναι δε άξιος θαυμασμού ο προφητικός βίος, τον οποίο ο μεν Απόστολος παρουσίασε λέγοντας: «περιπλανήθηκαν με προβατοδέρματα, με κατσικίσια δέρματα, υστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι». Η δε παρούσα Γραφή παρουσιάζει τον Ησαΐα να χρησιμοποιεί ένα μόνο ένδυμα, τον σάκκο, προφανώς για να πενθεί και να θρηνεί εκείνους που εξαιτίας των δικών τους ασεβειών εκπίπτουν μακριά από τον Θεό.

Αν όμως ρωτήσει κάποιος, γιατί βρίσκεται εδώ άκαιρα ο λόγος για τη Βαβυλώνα, εφόσον η προφητεία για τη Βαβυλώνα έχει ήδη αποδοθεί πλήρως στα προηγούμενα, θα απαντήσουμε ότι, επειδή μόλις προηγουμένως ελέχθη πως «ο βασιλιάς των Ασσυρίων θα πάρει τους αιχμαλώτους της Αιγύπτου και τους αιχμαλώτους των Αιθιόπων, νέους και γέροντες, γυμνούς και ανυπόδητους», αναγκαστικά ο λόγος υποδεικνύει τι πρόκειται πολύ σύντομα να συμβεί και στους ίδιους τους Ασσυρίους. Διότι, όπως ακριβώς ο Θεός τιμώρησε με δίκαιη κρίση τους Αιγυπτίους μέσω της επιδρομής των Ασσυρίων, έτσι και τους Ασσυρίους, παραδίδοντάς τους στους Μήδους, τους ταπείνωνε από την αλαζονεία τους, και τους Μήδους πάλι τους υπέτασσε στους Πέρσες, και αυτούς πάλι με τη σειρά τους τους σωφρόνιζε μέσω άλλων· έτσι λοιπόν διασώζεται ο ειρμός των προκειμένων.

Για ποιον λόγο, λοιπόν, όρισαν οι πατέρες να μυσταγωγείσθε κατά την περίοδο αυτή, φρονώ ότι σας το παρουσιάσαμε επαρκώς με όσα έχουν ήδη λεχθεί. Επιθυμώ, όμως, να σας εξοφλήσω και ένα άλλο χρέος, εάν δεν έχετε κουραστεί να ακούτε, και να σας εξηγήσω για ποιον λόγο σας στέλνουμε από εδώ γυμνούς και ανυπόδητους προς τις φωνές των εξορκιστών. Διότι και εδώ πάλι θα φανεί η ίδια αιτία: ότι ο βασιλιάς, αφού νίκησε στον πόλεμο, πήρε αιχμαλώτους. Αυτή είναι, λοιπόν, η εμφάνιση των αιχμαλώτων. Άκουσε τι λέει ο Θεός προς τους Ιουδαίους: «Όπως περπάτησε ο δούλος μου Ησαΐας γυμνός και ανυπόδητος, έτσι θα πορευθούν και οι υιοί του Ισραήλ στην αιχμαλωσία, γυμνοί και ανυπόδητοι». Θέλοντας, επομένως, να σου υπενθυμίσει την προηγούμενη τυραννία του διαβόλου, μέσω αυτού του σχήματος σε παραπέμπει στη μνήμη της παλαιάς δυσγένειας. Για τον λόγο αυτόν δεν στέκεστε μόνο γυμνοί και ανυπόδητοι, αλλά έχετε και τα χέρια ύπτια, ώστε να ομολογείτε τη μετέπειτα δεσποτεία του Θεού, στην οποία τώρα προσέρχεσθε. Σκύλα είστε και λάφυρα όλοι εσείς· και αυτά τα σκύλα τα μνημονεύει από πολύ παλιά ο Ησαΐας, προαναγγέλλοντας πριν από την έκβαση των πραγμάτων με τα εξής λόγια: «Αυτός θα μοιράσει τα σκύλα του ισχυρού». Και πάλι: «Ήλθε να κηρύξει στους αιχμαλώτους την απελευθέρωση». Ο δε Δαβίδ, συμφωνώντας μαζί του, προφητεύοντας αυτήν την αιχμαλωσία έλεγε: «Ανέβηκες στα ύψη, αιχμαλώτισες αιχμαλωσία».