Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 26:18

Διότι τέτοιοι έπρεπε και ταίριαζε να φανούν και οι γεννήτορες του Ιωάννη· επειδή και αυτός που θα προερχόταν από αυτούς, επρόκειτο να αναδειχθεί μεσίτης καθεμιάς από τις δύο Διαθήκες σε εμάς, και να περιλαμβάνει αληθινά στον εαυτό του το εξαιρετικό στοιχείο και των δύο· διότι έχει ομολογηθεί ότι αφενός ορίστηκε ως το τέλος της Παλαιάς Διαθήκης (αφού ο ίδιος ολοκλήρωσε τον αριθμό της χορείας των προφητών, επειδή και όλοι οι προφήτες προφήτευσαν έως τον Ιωάννη τον Βαπτιστή), αφετέρου ως η αρχή και το προοίμιο της Νέας Διαθήκης· διότι αυτός προηγήθηκε όλων των αποστόλων· επειδή απεσταλμένος να προχωρεί και να προτρέχει του Χριστού, απέκτησε την αγγελική αξία των αγίων· διότι είχε λάβει την εντολή να προβαδίζει του Θεού ως άγγελος, «Από τις ημέρες δε του Ιωάννη του Βαπτιστή η βασιλεία των ουρανών βιάζεται, και βιαστές την αρπάζουν»· διότι λαμβάνοντας από εκείνον την αρχή, το να βιάζεται μέσω της ευαγγελικής αγωγής, αρπάζεται εκουσίως από όλους· συνεπώς, από ιερέα και προφήτη πατέρα, και κατά τα άλλα λαμπρό και θεόφρονα, στην κοιλιά ιερής και προφήτιδας μητέρας, αυτός ο Ιωάννης, που έχει το εξαιρετικό γνώρισμα μεταξύ όλων των προφητών, συλλαμβάνεται, ο οποίος και μόνος προφήτευσε ενόσω βρισκόταν στη μήτρα· επειδή, ενώ ο Δεσπότης βρισκόταν στην παρθενική μήτρα, εκείνος Τον ένωσε [ή συναισθάνθηκε], και μόνος στην κοιλιά έγινε έγκυος του Αγίου Πνεύματος, κυοφορώντας μέσα του και κυοφορούμενος· κυοφορούμενος μεν από στείρα μητέρα, κυοφορώντας δε τη χάρη του Πνεύματος και προκαλώντας προφητική ωδίνη πριν γεννηθεί, και πριν τον τοκετό γεννώντας το χάρισμα του Πνεύματος· εφόσον στην κοιλιά, σύμφωνα με τον θείο Ησαΐα, λαμβάνουν και κυοφορούν· και πάλι έπειτα γεννούν εκείνοι που προφητικώς υπηρετούν το Πνεύμα, και εξαγγέλλουν φανερά την κρυφή Του βουλή· αλλά αυτά ο Ιωάννης τα έπραξε ύστερα, μετά την παράδοξη σύλληψή του· διότι είχε συλληφθεί σε στείρα μήτρα και είχε καταβληθεί σε ηλικιωμένη μητέρα από ηλικιωμένο πατέρα· πριν από αυτό όμως, μέχρις ενός σημείου, ησυχάζει υποχρεωτικά, πειθόμενος όμως στη μητρική προσταγή· διότι δεν ήθελε να φέρει ανενεργή τη χάρη του Πνεύματος, της οποίας σύμφωνα με την αγγελική φωνή, γέμιζε, όντας ακόμη στην κοιλιά της· όταν όμως παρήλθε εκείνο το χρονικό διάστημα των πέντε μηνών, που υποδηλώνει τον αισθητό σε εμάς νόμο, εξαιτίας της συστοιχίας του με την πεντάδα, και συγγενή με τις σωματικές και πιο παχυλές αισθήσεις, κατά τη διάρκεια των οποίων η μητέρα, ως μητέρα, έκρυβε τον εαυτό της, και απέκρυπτε μαζί της αυτόν τον ακοίμητο προφήτη.

Διότι εμείς, λέει, έχουμε νου Χριστού και με αυτό γνωρίζουμε ότι ο Χριστός είναι μέσα μας, από το Πνεύμα το οποίο μας έδωσε. Διότι δεν λάβαμε πνεύμα δουλείας πάλι για να φοβόμαστε, αλλά πνεύμα υιοθεσίας με το οποίο κράζουμε: «Αββά, ο Πατέρας». Και: Ο Θεός που είπε να λάμψει φως μέσα από το σκοτάδι, αυτός έλαμψε στις καρδιές μας. Και πάλι: Αν ζητάτε απόδειξη για τον Χριστό που μιλά μέσα μου. Διότι, όπως η γυναίκα δεν έχει ανάγκη να μάθει από άλλον αν συνέλαβε στη γαστέρα της, αλλά η ίδια από μόνη της το γνωρίζει μέσα της, τόσο από την αναστολή των αιμάτων, όσο και από τα εσωτερικά σκιρτήματα του βρέφους και από την αποστροφή προς τις πολλές τροφές ότι συνέλαβε, έτσι και η ψυχή, όταν μέσω του Αγίου Πνεύματος ο Χριστός κατοικήσει μέσα της, δεν έχει ανάγκη να το μάθει από άλλον. Διότι αυτή αμέσως βλέπει τα ακάθαρτα αίματα των παθών που είχε συνηθίσει να αναστέλλονται και την όρεξη για τις πολλές τροφές να παύει και κάθε ηδονή να μισείται περισσότερο από όλα. Τότε και αυτή, αφού γίνει πνευματοφόρος, λέει μαζί με τον προφήτη προς τον Θεό: Εξαιτίας του φόβου σου, Κύριε, συλλάβαμε στη γαστέρα και κοιλοπονήσαμε και γεννήσαμε πνεύμα της σωτηρίας σου πάνω στη γη. Εκείνος όμως που δεν βλέπει τον Χριστό να μιλάει μέσα του, μέσω ποιου ή πώς θα πει: «Αββά, ο Πατέρας»; Και αυτός που δεν απέκτησε συνειδητά τη βασιλεία των ουρανών μέσα του, πώς θα εισέλθει σε αυτήν μετά θάνατον;

Αυτά, λοιπόν, αποτελούν τον πρώτο μου λόγο. Αλλά εμείς τι αντάξιο θα μπορούσαμε να σου προσφέρουμε για όσα, με βαθιά πίστη και πολλή επιμέλεια, έδειξες προς την ταπεινότητά μας, ώστε να καλοτυχίζεις εκείνους που μας φιλοξενούν και να θεωρείς δυστυχή τον εαυτό σου; Το έργο αυτών που μας φιλοξένησαν δεν είναι τόσο μεγάλο όσο το δικό σου· διότι εκείνοι βρίσκονται κοντά και μας παρέχουν τροφή από τα διαθέσιμα, εσύ όμως, αν και απέχεις τόσο πολύ, με τα φτερά της συμπόνιας προφθάνεις να μας τρέφεις, να μας χορταίνεις πλούσια και να μας περιθάλπεις, άλλοτε από τη Λαοδίκεια με τις εντολές που έδωσες (διότι τα έλαβα), και άλλοτε από τη Βιθυνία με τις αποστολές πραγμάτων. Με αυτόν τον τρόπο μας εξέπληξες ολοκληρωτικά προκαλώντας μας όλη αυτή την έκπληξη, ξεπερνώντας σχεδόν σε χάρη τη Σουμανίτιδα, έστω κι αν εκείνη φιλοξενούσε προφήτη, ενώ εσύ κάποιον αμαρτωλό. Αν όμως πρέπει να προσθέσω στην παρομοίωση και έναν πνευματικό λόγο, είθε να συλλάβεις στη μήτρα της διάνοιάς σου τον φόβο του Θεού, να κοιλοπονήσεις τον ουράνιο έρωτα και να γεννήσεις πνεύμα για την πληρέστατη σωτηρία σου.